Toaø Toång Giaùm muïc Thaønh phoá Hoà Chí Minh
(Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam)

- Kính göûi : Cuï Chuû Tòch Quoác Hoäi Nöôùc Coäng hoaø Xaõ hoäi Chuû nghóa Vieät Nam

- Ñoàng kính göûi :    Cuï Toång Bí thö Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam
                                Cuï Chuû tòch Nöôùc
                                Cuï Thuû töôùng Chính phuû

Ngaøy 27 thaùng 6 naêm 2003

Kính thöa Cuï Chuû tòch,

Chuùng toâi ñaõ nhaän ñöôïc Baûn döï thaûo soá 16 Phaùp leänh veà Toân giaùo cuûa uyû ban Thöôøng vuï Quoác hoäi göûi tôùi xin goùp yù kieán. Tuy nhieân sau naøy, qua caùc ñaïi bieåu Coâng giaùo trong Quoác hoäi vaø qua maáy thaønh vieân trong Hoäi ñoàng Tö vaán Toân giaùo, chuùng toâi coøn coù ñöôïc caùc baûn döï thaûo soá 19 vaø soá 20.

Sau khi nghieân cöùu kyõ Baûn döï thaûo cuoái cuøng (soá 20), vaø tham khaûo yù kieán ñoùng goùp cuûa caùc toå chöùc vaø caù nhaân thuoäc giôùi Coâng giaùo göûi cho caùc cô quan lieân heä, chuùng toâi coøn nghieân cöùu Saéc leänh 234 S/L ñaàu tieân cuûa nöôùc ta veà Toân giaùo do chính Chuû tòch Hoà Chí Minh kyù ngaøy 14-6-1955. Ngoaøi ra chuùng toâi cuõng ñöôïc ñoïc moät baøi vieát raát coù giaù trò cuûa Gs.Ts. Ñoã quang Höng, thuoäc Vieän Nghieân cöùu Toân giaùo, veà ñeà taøi Hoà Chí Minh vaø neàn taûng luaät phaùp toân giaùo ôû nöôùc ta, ñaêng trong taïp chí Nghieân cöùu Toân giaùo, soá 3-2002 (Trg 3-13). Chính vì vaäy, chuùng toâi xin goùp yù nhö sau :

1. Cuõng nhö haàu heát caùc yù kieán ñoùng goùp cuûa caùc toå chöùc, caù nhaân thuoäc giôùi Coâng giaùo noùi treân, chuùng toâi hoaøn toaøn nhaát trí vôùi giaùo sö Ñoã quang Höng, khaúng ñònh raèng Saéc leänh 234 cuûa Hoà Chuû tòch "laø vaên baûn coù tính luaät phaùp tieâu bieåu vaø hoaøn chænh nhaát cho nhöõng coáng hieán quan troïng cuûa Hoà Chí Minh treân chaëng ñöôøng ñaàu tieân xaây döïng luaät phaùp toân giaùo ôû Vieät Nam" (bñd. trg 7), vaø raèng Saéc leänh noùi treân "cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh vôùi nhieàu ñieàu khoaûn phong phuù, heä thoáng, lieân quan ñeán caùc hoaït ñoäng toân giaùo, laàn ñaàu tieân phaûn aùnh roõ quan ñieåm, thaùi ñoä cuûa Nhaø Nöôùc ta trong vieäc theå cheá hoaù chính saùch töï do toân giaùo cuûa mình, ñoàng thôøi cuõng ñaõ boäc loä nhöõng tö töôûng nhaân vaên, coù tình coù lí, giaûi quyeát vaán ñeà toân giaùo theo cung caùch Vieät Nam." (nt. Trg.11). Vì theá, chuùng toâi cuõng nhaát trí vôùi taùc giaû baøi nghieân cöùu noùi treân maø ñeà nghò : "Hoâm nay, hôn luùc naøo heát, chuùng ta caàn phaûi 'tìm ñeán ngoïn nguoàn' cho böôùc ñi keá tieáp." (trg.12).

Thaät vaäy, neáu Saéc leänh 234 lòch söû cuûa Hoà Chuû tòch "coù tính luaät phaùp tieâu bieåu vaø hoaøn chænh nhaát", thieát töôûng chuùng ta neân traân troïng duy trì vaø boå sung cho hôïp vôùi hoaøn caûnh hieän naî Trong thôøi kyø ñoåi môùi vaø hoäi nhaäp, Ñaûng vaø Nhaø Nöôùc khoâng ngöøng nhaéc nhôû phaûi ñeà cao tö töôûng Hoà Chí Minh, chuùng toâi öôùc mong tö töôûng aáy cuõng ñöôïc theå hieän moät caùch troïn veïn trong Phaùp leänh veà Toân giaùoïSaéc leänh 234 tuy ngaén goïn, nhöng laïi suùc tích, ñuû ñieàuï Chæ vôùi moät lôøi môû ñaàu, 5 Chöông vaø 16 Ñieàu, nhöng laïi ñaët ra ñöôïc neàn taûng vöõng chaéc cho moät phaùp leänh lieân quan ñeán toân giaùo, phuø hôïp vôùi luaät phaùp quoác teá (1). Vaø, chæ vôùi maáy caâu ngaén goïn sau ñaây, ñuû cho chuùng ta thaáy tinh thaàn côûi môû cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh :

- Ñieàu 13 : "Chính quyeàn khoâng can thieäp vaøo noäi boä caùc toân giaùo",
- Ñieàu 3 : "Caùc nhaø tu haønh ngoaïi quoác maø Chính phuû Vieät Nam Daân chuû Coäng hoaø cho pheùp, thì ñöôïc giaûng ñaïo nhö caùc nhaø tu haønh Vieät Nam.....",
- Ñieàu 9 : "Caùc toân giaùo ñöôïc pheùp môû tröôøng tö thuïc. Caùc tröôøng tö thuïc phaûi daïy theo chöông trình giaùo duïc cuûa Chính phuû. Ngoaøi giôø daïy theo chöông trình giaùo duïc cuûa Chính phuû coù theå daïy theâm giaùo lyù cho nhöõng hoïc sinh naøo muoán hoïc".

2. Theo Ñieàu 2 Chöông I cuûa Saéc leänh 234 : "Caùc nhaø tu haønh vaø caùc tín ñoà ñeàu ñöôïc höôûng moïi quyeàn lôïi cuûa ngöôøi coâng daân vaø phaûi laøm moïi nghóa vuï cuûa ngöôøi coâng daân", chuùng toâi mong muoán ñieàu naøy ñöôïc aùp duïng trong Phaùp leänh veà Toân giaùoï Ngoaøi ra, theo Ñieàu 5 cuûa Saéc leänh naøy : "Caùc toân giaùo ñöôïc môû tröôøng ñaøo taïo nhöõng ngöôøi chuyeân hoaït ñoäng toân giaùo cuûa mình", vì theá, Nhaø Nöôùc khoâng neân haïn cheá con soá tuyeån sinh, ñaët ra heä thoáng "quota" cho töøng ñôn vò, qui ñònh thôøi gian nhaát ñònh cho vieäc tuyeån sinh nhö hieän nay.

3. Chuùng toâi ñoàng yù vôùi nhieàu ngöôøi cho raèng Ñieàu 24 cuûa döï thaûo Phaùp leänh (laàn thöù 20) bieåu hieän yù muoán can thieäp quaù saâu vaøo noäi boä toân giaùo, khi buoäc caùc chöùc saéc toân giaùo, tuyø theo caáp baäc, phaûi ñöôïc Chính quyeàn trung öông hay ñòa phöông chaáp thuaän vaø coâng nhaän baèng vaên baûn môùi ñöôïc hoaït ñoäng. Ñieàu naøy vöøa khoâng thöïc teá, vöøa laøm cho caùc chöùc saéc toân giaùo quaù leä thuoäc vaøo chính quyeàn, deã sinh ra phieàn toaùi vaø tieâu cöïc.

4. Veà quan heä ñoái ngoaïi, khi ñoïc Saéc leänh 234, chuùng toâi thaáy raèng Hoà Chuû tòch quaû laø moät caùi nhìn ñi tröôùc thôøi ñaïi khi vieát : "..... Rieâng veà coâng giaùo, quan heä veà toân giaùo giöõa Giaùo hoäi Vieät Nam vôùi Toaø thaùnh La-maõ laø vaán ñeà noäi boä cuûa coâng giaùoï" (Chöông IV, Ñieàu 13). Trong khi vieäc giao löu, hoäi nhaäp quoác teá ngaøy caøng trôû neân bình thöôøng, vaø nhöõng xa loä thoâng tin toaøn caàu ñang môû roäng, chuùng toâi ñeà nghò söûa laïi Chöông IV cuûa döï thaûo Phaùp leänh Toân giaùo theo tinh thaàn Hoà Chuû tòch.

5. Vaäy, ñeå "phaùt huy söùc maïnh ñaïi ñoaøn keát toaøn daân toäc" vì "daân giaøu, nöôùc maïnh, xaõ hoäi coâng baèng, daân chuû, vaên minh", vaø thöïc hieän chính saùch "toát ñaïo ñeïp ñôøi", chuùng toâi ñeà nghò Nhaø Nöôùc neân laáy Saéc leänh 234 cuûa Hoà Chuû tòch laøm caên baûn cho Phaùp leänh veà nhöõng hoaït ñoäng toân giaùo, chæ caàn thay ñoåi noäi dung Chöông III cuûa Saéc leänh naøî Trong hoaøn caûnh hieän nay, thieát töôûng Nhaø Nöôùc neân ñaët ra caùc nguyeân taéc hôïp tình hôïp lyù ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà veà cô sôû, ñaát ñai, nhaø cöûa cuûa caùc toân giaùo.

- Trong tinh thaàn ñaïi ñoaøn keát daân toäc vaø goùp phaàn phaùt trieån ñaát nöôùc, chuùng toâi chaân thaønh goùp nhöõng yù kieán treân ñaây cho Baûn döï thaûo Phaùp leänh veà toân giaùo.

Kính chuùc Cuï khang an vaø haïnh phuùc.

(AÁn Kyù)

Ghi chuù :
(1) Luaät Taùch rôøi caùc Giaùo Hoäi vaø Nhaø nöôùc cuûa Phaùp, 9-12-1905; Tuyeân ngoân nhaân quyeàn cuûa Lieân Hieäp Quoác, 10-12-1948 (Ñieàu 18); Coâng öôùc quoác teá veà caùc Quyeàn Daân söï vaø chính trò ( Ñieàu 18); Coâng öôùc Chaâu AÂu 1950.

(*) Laù Thö cuûa Ñöùc TGM Phaïm Minh Maãn gôûi cho Tu Só vaø Giaùo Daân taïi Thaønh Phoá  (Thöù Hai 7/7/2003)

Thaønh phoá Hoà Chí Minh, ngaøy 2 thaùng 7 naêm 2003

Toaø Toång Giaùm Muïc Thaønh Phoá Hoà Chí Minh

Kính göûi :    Quyù Cha,
                    Quyù Tu só nam nöõ
                    Quyù anh chò em giaùo daân
                    Giaùo phaän Tp. Hoà Chí Minh

Anh chò em raát thaân meán,

Coù moät soá linh muïc, tu só vaø luaät sö hoïc taäp tö töôûng Hoà Chí Minh veà toân giaùo vaø nhaän thaáy raèng : saéc leänh veà toân giaùo naêm 1955, do Chuû Tòch Hoà Chí Minh kyù, theå hieän roõ söï toân troïng quyeàn töï do cuûa con ngöôøi :
Toân troïng quyeàn töï do tín ngöôõng cuõng nhö töï do khoâng tín ngöôõng.
Toân troïng vieäc noäi boä cuûa caùc toå chöùc toân giaùo.
Toân troïng taøi saûn cuûa caùc toå chöùc toân giaùo
Toân troïng caùc sinh hoaït vaø söï tham gia cuûa caùc toå chöùc toân giaùo vaøo coâng cuoäc xaây döïng vaø phaùt trieån ñaát nöôùc...

Neân hoï coù ñoùng goùp moät soá yù kieán. Nay toâi göûi nhöõng yù kieán ñoù ñeán töøng giôùi, giaùm muïc, linh muïc, tu só, giaùo daân ñeå moãi giôùi döïa vaøo ñoù theâm bôùt, ñieàu chænh, boå xung, roài moãi giôùi göûi trình cho Quoác Hoäi yù kieán cuûa mình tröôùc ngaøy 7.7.2003.

Mong moãi giôùi chòu khoù daønh thôøi giôø cho vieäc naøy, cuõng laø coâng vieäc xaây döïng vaø ñoåi môùi ñaát nöôùc ngaøy caøng coâng baèng, daân chuû vaø vaên minh hôn.

Kinh chuùc anh chò em bình an cuûa Chuùa Kitoâ

(AÁn kyù)

G.B. Phaïm Minh Maãn,
Toång Giaùm Muïc