BUÏI ÑAÁT VAØ HÖ-VOÂ
hoài-kyù cuûa Leâ Xuaân Nhuaän

TRÖA ngaøy 25 thaùng 12 naêm 1974, toâi ñang cuøng vôùi baïn-beø döï moät böõa aên nhaân dòp Noâ-En taïi nhaø cuûa moät thuoäc-vieân thì ñöôïc Só-Quan Tröïc töø Phoøng Tình-Hình goïi maùy voâ-tuyeán ñeán baùo-caùo moät tin-töùc khaùc thöôøng.

Vaøo khoaûng 11g30 vöøa roài, coù moät chieác tröïc-thaêng ñaùp xuoáng caïnh Tröôøng Tieåu-Hoïc Xaõ Loäc-Myõ, thuoäc Quaän Ñaïi-Loäc, Tænh Quaûng-Nam. Töø treân phi-cô böôùc xuoáng moät thieáu-töôùng vaø moät trung-taù Vieät-Nam Coäng-Hoøa, cuøng vôùi moät ngöôøi ñaøn-oâng vaø moät ngöôøi ñaøn-baø Hoa-Kyø.
Ngöôøi ñaøn-oâng coù mang theo moät caùi hoäp treân taî Vieân trung-taù vaøo tröôøng, daãn baùc Cai Tröôøng ra, giôùi-thieäu vôùi maáy ngöôøi kia; roài baùc Cai Tröôøng vaøo trong mang ra moät caùi xeûng, theo söï chæ-daãn cuûa hai ngöôøi Myõ, ñaøo moät caùi loã, ngay giöõa haøng-raøo phaân chia khoaûng saân beân hoâng tröôøng aáy vôùi con ñöôøng höông-loä beân ngoaøi, choân xuoáng ñoù caùi hoäp cuûa ngöôøi ñaøn-oâng Hoa-Kyø, laáp ñaát laïi, roài xoùa saïch daáu ñaát môùi, ñeå choã ñoù troâng gioáng bình-thöôøng nhö khoâng coù vieäc gì xaûy ra. Xong, boán ngöôøi kia trôû leân tröïc-thaêng bay ñi, vaø baùc Cai Tröôøng vaøo tröôøng.

Moïi vieäc xaûy ra mau leï nhö ñaõ ñöôïc saép-ñaët töø tröôùc roài. Luùc choân caùi hoäp laø vaøo khoaûng 12 giôø tröa.

TOÂI ñoaùn laø coù caùi gì bí-maät, maø nhaø chöùc-traùch ñòa-phöông giaáu kín, hoaëc khoâng bieát roõ neân Sôû Ñaëc-Caûnh Tænh Quaûng-Nam chæ baùo-caùo ñôn-giaûn theá thoâi. Cho neân, do toø-moø ngheà-nghieäp, toâi veà nhaø sôùm vaø baét tay vaøo vieäc ngay. Sau khi goïi ñieän-thoaïi hoûi Trung-Taâm Haønh-Quaân thuoäc Sö-Ñoaøn I Khoâng-Quaân vaø Vaên-Phoøng Boä Tö-Leänh Quaân-Khu I, toâi toå-chöùc moät chuyeán ñi quan-saùt taïi choã, ñoàng-thôøi tieáp-xuùc vôùi caùc maät-vieân quanh vuøng, ñeå bieát theâm chi-tieát veà vuï naøy...

*

BAÙC Nam thanh-minh:
-- Toâi cöù töôûng laø chæ caàn baùo-caùo nhöõng gì lieân-can ñeán coäng-saûn maø thoâi, coøn ñaây laø vaán-ñeà tình-caûm caù-nhaân maø caùc ngöôøi trong cuoäc ñaõ yeâu-caàu toâi giöõ kín giuøm...
Thieáu-taù Sôn ñôõ lôøi toâi:
-- Khoâng ai traùch-moùc baùc ñaâu. Baùc haõy keå chuyeän veà ngöôøi Myõ teân Sam ñi.
Baùc Nam keå:
"Ñaàu naêm 1971, Toaùn Daân-Söï-Vuï cuûa Thuûy-Quaân Luïc-Chieán Hoa-Kyø hoaït-ñoäng taïi Quaän Ñaïi-Loäc thay ñoåi caáp chæ-huy.
"Ngöôøi môùi ñeán laø ñaïi-uùy Sam, moät thanh-nieân ñeïp trai, hieàn-laønh, nhaõ-nhaën, bình-daân. Anh raát lanh-lôïi vaø coù nhieàu saùng-kieán hay.
"Coâng-taùc noåi baät ñaàu tieân laø anh thaønh-laäp moät Hoäi Vieät--Myõ cho Quaän Ñaïi-Loäc. Anh chòu khoù ñi thuyeát-phuïc ñeå môøi vaøo Hoäi khoâng nhöõng chæ caùc vieân-chöùc chính-quyeàn nhö Quaän-Tröôûng, Phoù Quaän-Tröôûng, Chæ-Huy Caûnh-Löïc, Tröôûng Chi Thoâng-Tin, Tröôûng Phoøng Vaên-Hoùa Giaùo-Duïc, Hieäu-Tröôûng Tröôøng Trung-Hoïc, caùc só-quan thuoäc Chi-Khu, Xaõ-Tröôûng, giaùo-sö, phuï-huynh hoïc-sinh, hoïc-sinh trung-hoïc, v.v... nhö thöôøng-leä, maø anh coøn môøi caû caùc thöông-gia, noâng-daân, taøi-xa, taøi-coâng, laâm-daân, ngö-daân, v.v... cuøng vôùi moät soá tu-só Phaät-Giaùo trong vuøng.
"Vôùi Hoäi Vieät--Myõ cuûa Sam, sinh-hoaït ôû ñaây sinh-ñoäng haún leân. Hoäi-vieân goàm moïi taàng-lôùp xaõ-hoäò Saùch+ baùo töø phía Hoa-Kyø phaân-phaùt, phoå-caäp haàu nhö ñeán töøng gia-ñình. Hoaït-ñoäng khoâng chæ thu goïn trong caùc kyø hoïp, maø coøn theå-hieän qua baát-cöù cô-hoäi naøo coù ngöôøi Myõ xuaát-hieän trong laøng xoùm Vieät-Nam.
"Sam ñeà-nghò, vaø ñöôïc phía Vieät-Nam ñoàng-yù, duøng phoøng hoïc cuûa Lôùp Naêm tröôøng naøy laøm nôi trao-ñoåi vaên-hoùa, daïy tieáng Anh vaøo buoåi toái, vì nôi ñaây thuaän-tieän cho söï ñi laïi cuûa moïi ngöôøi.
"Phoøng naøy naèm ôû ñaàu daõy, beân hoâng coù moät cöûa soå nhìn ra haøng-raøo che khuaát taàm maét cuûa ngöôøi qua ñöôøng. Phía beân kia ñöôøng, caùc oâng thaáy ñaáy, coù moät caây ña caønh laù sum-sueâ, reã ôû goác caây cao hôn maët ñaát, ngöôøi naøo voùc cao maø ñöùng leân treân ñaùm reã, töïa vaøo goác caây nhìn vaøo cöûa-soå thì troâng thaáy maët coâ giaùo roõ-raøng.
"Giaùo-vieân Lôùp Naêm laø coâ Dieäu-Höông, hoa-khoâi toaøn Quaän, naêm aáy vaøo khoaûng hai möôi, dòu-daøng, leã-pheùp, ñöùng-ñaén, sieâng-naêng.
"Phoøng hoïc Lôùp Naêm tröôùc kia laø nôi coâ ñeán soaïn baøi, chaám baøi cho hoïc-sinh, vaø töï hoïc theâm chöông-trình ñaïi-hoïc vaøo caùc ngaøy nghæ vaø moãi buoåi toái, thì nay coøn laø nôi coâ ñeán laøm coâng-vieäc cuûa Hoäi vôùi tö-caùch thö-kyù, hoïc tieáng Anh, daïy tieáng Vieät cho ngöôùi Myõ, giuùp chieáu phim, ñieàu-khieån maùy ghi-aâm, v.v...
"Cha meï coâ thuoäc giôùi trung-noâng, suøng Ñaïo Phaät vaø chòu aûnh-höôûng Ñaïo Nho.
"Söï giao-tieáp giöõa coâ vôùi Sam, trong khung-caûnh chung cuûa söï tieáp-xuùc giöõa hai beân Vieät--Myõ, coù baét tay, coù voã vai, nhaát laø giöõa ñaøn-baø con-gaùi Vieät Nam vôùi ñaøn-oâng Hoa-Kyø, beà ngoaøi laø chuyeän töï-nhieân, nhöng cha+meï coâ raát lo, neân ñaõ nhôø toâi theo doõi, ngaên ngöøa giuøm, sôï ñi quaù xa.
"Toâi laø lieân-laïc-vieân cuûa Hoäi, vöøa saép doïn roài caát deïp moïi thöù tröôùc vaø sau moãi buoåi, vöøa tham-döï hoïc tieáng Anh vaø daïy tieáng Anh, neân toâi coù maët haàu heát moïi laàn Sam vaø Dieäu-Höông gaëp nhau. Vaø toâi ñaõ thaáy ngay moät moái tình trai+gaùi chôùm nôû giöõa hai ngöôøi, ngaøy caøng saâu naëng hôn.
"Quaû thaät laø toâi ñaõ coù ñoàng-loõa vôùi hai ngöôøi.
"Thöù nhaát laø vì toâi thaáy ñaïi-uùy Sam thaät tình yeâu Dieäu-Höông, muoán xaây-döïng laâu daøò Anh ñi leã chuøa vaøo raèm, moàng moät aâm-lòch, tìm hieåu Ñaïo Phaät, hoïc hoûi phong-tuïc taäp-quaùn Vieät-Nam. Anh bieáu quaø vaø tham-gia moïi cuoäc vui vôùi treû em vaøo caùc dòp cuoái tuaàn, nghæ heø, Trung Thuï Anh ñöa Y-Teá Myõ ñi saên-soùc töøng cuï giaø, cöùu-trôï töøng naïn-nhaân bò Vieät-Coäng phaùo-kích, giaät mìn. Anh giuùp lôïp nhaø, söûa ñöôøng, ñaøo möông, tích-cöïc hôn caû caùn-boä cuûa mình. Daân-chuùng nhôø anh raát nhieàu.
"Maø ñieàu quan-troïng laø anh traân troïng ngöôøi yeâu, khoâng heà soã-saøng baäy-baï nhö ña-soá ngöôøi Myõ khaùc. Sam noùi rieâng vôùi toâi laø anh seõ xin chính-thöùc cöôùi Dieäu-Höông. Toâi bieát laø coù nhieàu coâ-gaùi Vieät-Nam laáy choàng Myõ ñöôøng-hoaøng, neân toâi yeân taâm.
"Thöù nöõa laø vì toâi nghó: neáu cho cha+meï coâ bieát thì chaéc oâng+baø seõ caám haún coâ tôùi+lui vôùi Hoäi Vieät--Myõ; maø khoâng coù coâ thì Hoäi taát-nhieân seõ tan, vì anh seõ dôøi Hoäi ñi nôi khaùc, toâi maát vieäc laøm vôùi ñoàng löông cao vaø tieàn lôøi baùn ñoà giaûi-khaùt, baùnh, keïo, chaùo, cheø moãi ñeâm.
"Maõi ñeán hoâm nay, giöõ ñuùng lôøi höùa vôùi hai ngöôøi trong cuoäc, toâi vaãn chöa keå cho cha+meï coâ bieát veà moái tình giöõa hai ngöôøi.
"Huoáng chi ñaïi-uùy Sam thì ñaõ veà nöôùc töø sau Noâ-En naêm aáy, vaø coâ Dieäu-Höông thì cuõng ñaõ boû ñi ñaâu bieät-tích töø sau Noâ-En naêm ngoaùi, 1973..."
-- Töø khi Sam rôøi Vieät-Nam, ñeán khi Dieäu-Höông ñi bieät, laø hai naêm trôøi, hai ngöôøi coù coøn lieân-laïc vôùi nhau hay khoâng? Ñôøi soáng tình-caûm cuûa coâ theá naøo?
-- Anh vaãn göûi thö ñeàu-ñaën cho coâ, qua toâi; toâi ñeàu chuyeån laïi taän tay; nhöng coâ noùi laø coâ khoâng traû lôøò Toâi khoâng ñöôïc bieát trong thö anh noùi nhöõng gì.
"Coù nhieàu thanh-nieân Vieät-Nam cuõng nhö vaøi ba ngöôøi Myõ coù veû saên ñoùn coâ hôn, nhöng coâ ñoái xöû vôùi hoï beà ngoaøi töï-nhieân nhö ñoái vôùi Sam tröôùc kia, chöù khoâng coù gì khaùc hôn.
"Cuoái naêm 1972 thì coâ ñoåi veà daïy ôû Tam-Kyø, thuoäc Tænh Quaûng-Tín; cuoái tuaàn veà nhaø thöôøng gheù thaêm toâi.
"Toâi hieåu laø coâ raát buoàn, ít noùi hôn, da xanh hôn...
"Ñaây laø böùc thö cuûa coâ ñaõ vieát cho Sam vaøo dòp Noâ- En naêm ngoaùò Coâ ñaõ daën toâi: neáu ñeán heát ngaøy Noâ-En naêm nay, töùc laø 12 giôø khuya hoâm nay, maø Sam vaãn khoâng trôû laïi gaëp toâi, thì xin toâi haõy giaûi giuøm lôøi theà, baèng caùch ñoát noù ôû goác caây ña, laø nôi anh ñaõ ñöùng ñoù nhieàu laàn höôùng veà cöûa soå say-ñaém nhìn vaøo..."

*

Loäc-Myõ, ngaøy 25/12/1973
Anh Sam yeâu-daáu,
Ñaây laø böùc thö ñaàu tieân maø cuõng laø böùc thö cuoái cuøng em göûi anh, ngöôøi ñaøn-oâng ñaàu tieân maø cuõng laø ngöôøi ñaøn-oâng cuoái cuøng trong ñôøi em. Noäi-dung chæ laø EM YEÂU ANH. Nhöng vaán-ñeà khoâng chæ ñôn-giaûn nhö ba tieáng "em yeâu anh".
Anh laø ngöôøi Myõ hoïc-thöùc, giaøu-coù, maïnh-khoûe, treû-trung, can-ñaûm, caàn-cuø, nhaân-aùi, vò-tha, haøo-phoøng, töï-do.
Nhöõng quaân-nhaân nhö anh, ngoaøi caùc cuoäc haønh-quaân coøn daønh theâm taâm-trí, coâng-söùc vaø thì-giôø ñeå laøm coâng-taùc xaõ-hoäi giuùp ích cho ngöôøi xung quanh, thaät laø hieám-hoi. Trong cöông-vò cuûa anh, anh xöùng-ñaùng tieâu-bieåu cho moät daân-toäc huøng-cöôøng, nghóa-hieäp, vöôït vaïn daëm truøng-döông ñeán ñaây hy-sinh xöông maùu ñeå baûo-veä, kieán-thieát, vaø phaùt-trieån Vieät-Nam ngheøo-yeáu khoå-naïn queâ-höông em.
Anh laø moät thanh-nieân lòch-thieäp, noùi theo caùc baïn em laø "con nhaø giaøu, hoïc gioûi, ñeïp trai", yeâu ñôøi, yeâu ngöôøi, bieát kính giaø quyù treû, bieát toân-troïng nhöõng giaù-trò tinh-thaàn, nhaát laø toân-troïng ngöôøi mình yeâu.
Anh ñaõ cho em bieát theá naøo laø maõnh-löïc aùi-tình, theá naøo laø tình yeâu khoâng phaân chia chuûng-toäc, maøu da.
Anh vöøa laõng-maïn phaùc-hoïa moät caûnh gia-ñình haïnh-phuùc traøn-treà, vöøa thöïc-teá döï-truø sau khi xuaát-nguõ seõ tieáp-tuïc hoïc laáy baèng M.A., laáy baèng Ph.D., doïn ñöôøng cho söï-nghieäp töông-lai. Anh ñaët keá-hoaïch cho tieàn-ñoà cuûa caû hai chuùng mình. "Anh ñaõ cho em Nieàm Tin trong Tình Yeâu"...
Nhöng vì cha+meï em khoâng chaáp-nhaän vieäc moät ngöôøi con-gaùi Vieät-Nam laáy choàng ngöôøi nöôùc ngoaøi (em bieát ñieàu ñoù qua nhieàu laàn oâng+baø pheâ-bình ngöôøi khaùc tröôùc maët em, vaø qua lôøi oâng+baø noùi vôùi baùc Nam maø baùc aáy keå laïi vôùi em), neân em ñaønh phaûi giaáu-gieám moïi ngöôøi, tröø baùc Nam maø em ñaõ thuù thaät sau naøy.
Yeâu nhau maø phaûi leùn-luùt, coøn gì böïc-boäi vaø xaáu-hoå baèng!
Hy-voïng duy-nhaát cuûa em laø chôø ñeán ngaøy em hai möôi moát tuoåi, laø tuoåi hôïp-phaùp töï mình quyeát-ñònh hoân-nhaân cuûa mình; nhöng khoâng phaûi laø ñeå töï-do laøm giaáy hoân-thuù vôùi anh, maø laø ñeå deã thuyeát-phuïc song-thaân em chaáp-nhaän moái tình cuûa chuùng mình, vì em khoâng theå laøm moät ñöùa con baát-hieáu -- baát-hieáu vì laøm traùi yù cha+meï, baát-hieáu vì laøm cha meï maát maët vôùi moïi ngöôøi.
Nhöng, neáu oâng+baø vaãn khoâng ñoàng-yù thì saoû Ñoù laø ñieàu maø em khoâng daùm giaûi ñaùp, vì chæ nghó ñeán laø em ñaõ thaáy sôï roài.
Ñuøng moät caùi, anh ñöôïc leänh hoài-höông. Moät vieäc bình-thöôøng maø thôøi-gian qua ñaém chìm trong tình yeâu em khoâng nghó ñeán. Heát haïn tuøng-quaân thì phaûi veà thoâi!
Tuy theá, coù lyù naøo chaám döùt moïi söï ngang ñaây sao anh?
Nhöng anh ñaõ traán-an em. Anh höùa laø seõ tìm ñuû moïi caùch trôû laïi Vieät-Nam, duø vôùi tö-caùch quaân-nhaân hay nhaân-vieân daân-chính, thöôøng-daân.
Qua naêm 1972 thì Hoäi Vieät--Myõ dôøi ñi nôi khaùc.
Em soáng xa anh, laïi khoâng coøn gaàn nhöõng caûnh sinh-hoaït thaân quen do anh taïo neân vaø vaãn mang ñaäm daáu aán cuûa anh, neân em caûm thaáy cuoäc soáng troáng vaéng, laït-leõo voâ cuøng, duø anh vaãn göûi thö veà ñeàu ñeàu; neân qua Noâ-En thì em ñaõ xin thuyeân-chuyeån veà daïy ôû Tam-Kyø.
Em veà Tam-Kyø ñeå gaàn caên-cöù Chu-Lai, ñeå ñöôïc thaáy caùc baïn anh nhieàu hôn, ñeå ñôõ nhôù anh hôn, vaø ñeå caøng nhôù anh hôn.
Anh yeâu! Cuoäc ñôøi khoâng chieàu loøng ngöôøi. Noâ-En 1972 anh chöa trôû laïi ñöôïc, nhöng vaãn coøn nhieàu hy-voïng, vì chieán-tranh vaãn coøn. Noâ-En 1973 anh khoâng trôû laïi ñöôïc, thì ñaâu coøn hy-voïng, vì chieán-tranh khoâng coøn. Phaûi chaêng hy-voïng chæ coøn, tình yeâu cuûa chuùng ta chæ coøn, khi vaãn coøn chieán-tranh, cuoäc chieán khoác-lieät maø chuùng mình muoán sôùm keát-thuùc? Nhöng, keát-thuùc nhö theá naøo, coù phaûi laø trong chia-lìa, maát-maùt, ñoå-vôõ, ñau-thöông khoâng anh?
Noâ-En naêm nay em coù moät quyeát-ñònh môùi. Em boû gia-ñình, em boû vieäc laøm, em thöû... tìm veà Hö-Voâ, moät coõi saéc-khoâng khoâng-saéc -- nhö anh ñaõ coù nghieân-cöùu vaø noùi laø ñaõ lónh-hoäi ñöôïc roài -- vì cuoäc ñôøi quaû laø beå khoå, oaùi-oaêm phi-lyù quaù, phaûi khoâng anh? Cha+meï em eùp buoäc em phaûi keát-hoân vôùi moät ngöôøi maø em khoâng yeâu. Theá laø em ñaõ coù lyù-do ñeå thoaùt-ly gia-ñình maø khoâng laøm cho ai ñoå loãi cho anh.
Thôøi-haïn ba naêm cuûa lôøi theà xöa vaãn coøn. Anh coøn moät naêm ñeå giaûi lôøi theà tröôùc caây ña laøng cuõ. Anh coøn moät naêm ñeå thöû-thaùch loøng anh. Em ñaõ coá tình khoâng vieát moät doøng chöõ naøo cho anh töø hai naêm qua, tröø lôøi nhaén mieäng vôùi caùc ngöôøi baïn maø anh nhôø gaëp, raèng em troïn ñôøi yeâu anh vaø seõ trung-thaønh vôùi anh, coát ñeå giuùp anh traéc-nghieäm tình anh. Neáu anh trôû laïi ñöôïc, thì anh ñi tìm em ñöôïc; Tình Yeâu seõ höôùng-daãn anh. Neáu anh khoâng tìm ra em, maø anh vaãn muoán tìm em, thì ñeâm Noâ-En 1974 em seõ chôø anh ôû Nhaø Thôø naêm xöa; chaäm laém laø vaøo 12 giôø khuya ngaøy 25, phuùt cuoái cuøng cuûa thôøi-gian thöû-thaùch, em seõ chôø anh ôû goác caây ña.
ÔÛ goác caây ña ñoù, em ñaõ ñoùn nhaän nuï hoân ñaàu tieân cuûa ngöôøi khaùc phaùi, em ñaõ trao anh nuï hoân ñaàu tieân cuûa ngöôøi con gaùi, laø laàn ñaàu tieân em ngaây-ngaát meâ-ly, laø laàn ñaàu tieân em saün-saøng cheát ñi trong voøng tay sieát chaët cuûa ngöôøi yeâu. OÂi, nuï hoân ngoït-ngaøo nhö lôøi theà-nguyeàn buoåi saùng muøa xuaân cuoäc ñôøi, maø cuõng laø nuï hoân ñaéng-cay muøi vò chia-ly chuùng mình daønh cho nhau tröôùc ngaøy anh xa em.
Anh khoâng sôï ma, em khoâng sôï ma, nhöng haàu heát nhöõng ngöôøi daân laøng ôû ñaây ñeàu sôï ma. Nhôø hoï sôï ma neân hoï ñeå yeân cho chuùng mình gaëp nhau giöõa khuya beân goác caây ña nhieàu ñeâm. Nhöõng laàn aáy, anh coù bieát ñaâu, em lo sôï voâ cuøng: khoâng phaûi laø sôï coù ngöôøi bieát ñöôïc moái tình maø chuùng mình giöõ kín, maø laø sôï Vieät-Coäng tìm caùch aùm-haïi anh, vì chuùng ñaõ hôn moät laàn muoán nhôø tay em...
Baây giôø thì anh ñaõ hieåu roài ñaáî Nuï hoân bieåu-hieän lôøi theà. Ñôøi em chæ hoân moät ngöôøi; ngöôøi ñoù, treân ñaïo-lyù, ñaõ laø choàng em.
Em coøn nhôù maáy caâu Kinh Thaùnh maø anh ñaõ giaûng cho em: "Khoâng ñöôïc theà doái!" vaø "Khoâng ñöôïc phaïm toäi ngoaïi-tình!"; vaø: "Heã ai ly-dò vôï maø khoâng phaûi vì côù vôï mình gian-daâm thì töùc laø khieán cho naøng ngoaïi-tình!" (Matthew 5:33, 27, 32)...
Em khoâng ngoaïi-tình, em khoâng gian-daâm; em chæ yeâu moät mình anh. Neáu khoâng coù anh thì em seõ laø hö-voâ, vì ñôøi trôû neân hö-voâ.
Ñaây cuõng laø moät cuoäc thöû-thaùch toái-troïng vaø toái-haäu veà phaàn em: do nôi anh, vaø do lôøi heïn cuûa anh, em seõ trôû veà soáng vôùi haïnh-phuùc traàn-gian, hay seõ tieáp-tuïc vaø vónh-vieãn trôû thaønh saéc-khoâng...
D.H.

*

-- VAØ ñaây laø möôøi hai böùc thö cuûa anh; Dieäu-Höông khoâng gheù laáy töø möôøi hai thaùng nay...
Trôøi ñaõ xeá chieàu. Toâi tranh-thuû môû ñoïc böùc thö môùi nhaát cuûa ngöôøi thanh-nieân ñaõ töøng moät thôøi laø ñaïi-uùy Myõ teân Sam:
New York, December 1974
Dieäu-Höông, ngöôøi yeâu duy-nhaát cuûa anh:
Caû ba naêm nay em khoâng vieát thö cho anh. Anh chaáp-nhaän, vì ñoù laø yù muoán cuûa em maø em ñaõ noùi cho anh bieát tröôùc roài; nhöng trong thaâm-taâm anh bao giôø cuõng mong öôùc vaø ngoùng chôø thö em.
Vaäy maø giôø ñaây thì anh khoâng coøn troâng ñôïi thö em nöõa, em bieát vì sao khoâng?
Ngay khi gaëp em laø anh yeâu em. Ñoàng-thôøi, sau khi ñaõ ôû Vieät-Nam roài, ñaõ hieåu Vieät-Nam roài, laø anh yeâu luoân Ñaát Nöôùc vaø ñoàng-baøo em.
Anh veà Hoa-Kyø khoâng phaûi chæ ñeå vaän-ñoäng trôû laïi Vieät-Nam vôùi em maø thoâi, maø laø coøn ñeå noùi leân tieáng noùi cuûa löông-tri, choáng laïi phong-traøo phaûn-chieán, keâu goïi tinh-thaàn khöû-baïo phuø-nguy voán laø truyeàn-thoáng cao-ñeïp cuûa daân-toäc Hoa-Kyø.
Theá nhöng keát-quaû ngöôïc laïi.
Ma-quyû ñang hoài cöïc maïnh; ngöôøi ta khoâng nghe tieáng noùi thoáng-thieát cuûa nhöõng con ngöôøi chính-tröïc nhö anh, thaäm-chí baùc ñôn thænh-caàu cuûa anh xin ñöôïc moät laàn trôû laïi Vieät-Nam.
Vaø baây giôø thì nöôùc Myõ ñaõ boû cuoäc roài.
Anh coøn maët-muõi naøo soáng treân ñôøi naøy maø laøm ngöôøi thua cuoäc, haû em? nhaát laø trong cuoäc tình cuûa chuùng mình maø haïn choùt cuûa lôøi theà ñaõ ñeán roài.
Trong quaù-khöù, nöôùc Myõ ñaõ töøng cöùu Phaùp, giuùp Ñöùc, tieáp-trôï AÂu-Taây, naâng Nhaät-Baûn, vôùt Ñaïi-Haøn, che-chôû AÙ-Ñoâng.
Trong töông-lai, nöôùc Myõ chaéc-chaén seõ coøn haønh-hieäp caùi-theá ñoä-nhaân.
Nhaát-ñònh moïi ngöôøi seõ phaûi xeùt laïi thaùi-ñoä yeáu heøn cuûa ngaøy hoâm nay.
Rieâng ñoái vôùi em, anh ñaõ giöõ troøn danh-tieát cho em.
Trong ñeâm cuoái cuøng, beân goác caây ña, em ñaõ lòm ngöôøi trong voøng tay anh, phoù maëc hoaøn-toaøn cho anh. Nhöng anh kính-troïng tinh-thaàn vaên-hoùa Ñoâng- Phöông...
Anh seõ khoâng ñeå cho ai bieát gì veà moái tình voâ-voïng cuûa chuùng mình.
"Khoái tình mang xuoáng tuyeàn-ñaøi khoân tan..."
Neáu coøn coù thoaùng choác naøo em nhôù ñeán anh, thì xin em haõy tin raèng, ñeán taän hôi thôû cuoái cuøng cuûa cuoäc ñôøi mình, anh vaãn chæ bieát moät loøng yeâu em.
Tình Yeâu aáy laø sinh-khí cho hình-haøi naøy, voán laø buïi ñaát vaø seõ trôû veà vôùi buïi ñaát maø thoâi.
Xin cho linh-hoàn anh ñöôïc thanh-thoaùt, laøm moät Romeo, moät Tröông Chi...
SAM

*

THIEÁU-TAÙ Sôn, Chaùnh Sôû Ñaëc-Caûnh Tænh sôû-taïi, naõy giôø gheù maét cuøng ñoïc theo toâi, phaùt-bieåu:
-- Nhö theá laø coâ Dieäu-Höông ñaõ taùi xuaát-hieän ôû Nhaø Thôø ñeâm qua, vaø seõ coù maët ôû goác caây ña ñeâm nay...
Toâi nghó: Ñoaïn cuoái caâu chuyeän khoâng thuoäc nhieäm-vuï cuûa mình. Mình chæ tìm bieát xem coâ laø ai, laâu nay laøm gì, ôû ñaâu; theá thoâi.
Toâi baét tay töø-giaõ Sôn:
-- Taát caû thö-töø, vaø nhöõng vieäc gì xaûy ra ñeâm nay, veà sau, hoaøn-toaøn ñeå tuøy baùc Nam giaûi-quyeát. Baây giôø thì toâi phaûi veà; coøn nhôø anh Hoøa trong Quaûng-Ngaõi, anh Song trong Quaûng-Tín, vaø anh Ñaûm ngoaøi Thöøa-Thieân, dó-nhieân laø caû anh nöõa, tìm xem coâ ñang tu ôû chuøa naøo...

*

Ñaø Naüng, ngaøy 25 thaùng 12 naêm 1974
PHIEÁU TRÌNH
Kính trình...
taïi SAØI-GOØN
Tieáp theo coâng-ñieän soá...
Kính xaùc-nhaän ñieän-trình sô-khôûi veà vieäc...Vaên-Phoøng Boä Tö-Leänh Quaân-Khu I xaùc-nhaän chính thieáu-töôùng Phoù Tö-Leänh Quaân-Khu I ñaõ duøng tröïc-thaêng ñöa hai ngöôøi Myõ lieân-heä ñeán Xaõ Loäc-Myõ tröa ngaøy hoâm nay, 25-12-1974.
Hai ngöôøi Myõ aáy laø ñaïi-dieän cuûa moät vaên-phoøng Chöôûng-Kheá Myõ, thi-haønh di-chuùc cuûa moät ngöôøi teân Sam.
Theo di-chuùc cuûa oâng Sam thì sau khi oâng töï-töû cheát ñi, thi-haøi ñöôïc thieâu thaønh tro, ñem ñeán choân ôû haøng-raøo cuûa tröôøng tieåu-hoïc Xaõ Loäc-Myõ, thuoäc Quaän Ñaïi-Loäc, Tænh Quaûng-Nam, Vieät-Nam, ngay höôùng maét nhìn töø goác caây ña vaøo khung cöûa soå Lôùp Naêm, giöõa ngaøy Noâ-En naêm naî..
Chuùng toâi ñaõ ñeán taän nôi tìm hieåu, ñöôïc bieát:
Nguyeân...

*

TOÂI ñang ñoïc laïi baûn löu Phieáu Trình noùi treân thì Só-Quan Tröïc Phoøng Tình-Hình baùo-caùo raèng caùc Chaùnh Sôû Ñaëc-Caûnh caùc Tænh ñaõ coù maët saün, ñang chôø leänh toâi treân maùy ñieän-ñaøm.
Thieáu-taù Thaùi Vaên Hoøa cuûa Tænh Quaûng-Ngaõi ñöôïc toâi hoûi tröôùc, traû lôøi:
-- ÔÛ Tænh Quaûng-Ngaõi coù chuøa Thieân-AÁn vaø nhieàu chuøa khaùc, nhöng khoâng coù ni-coâ naøo gioáng vôùi ñoái-töôïng caàn tìm...
Thieáu-taù Ñaëng Vaên Song, Chaùnh-Sôû cuûa Tænh Quaûng-Tín, baùo-caùo laø chöa tìm ra.
Chaùnh-Sôû Tröông Coâng Ñaûm cuûa Tænh Thöøa-Thieân lieàn xin xaùc-nhaän:
"Ngoaøi naøy chuùng toâi ñaõ tìm ra ñöôïc coâ roài.
"Coâ ôû ngay Chuøa Sö-Nöõ noåi tieáng cuûa Mieàn Trung. Taïi ñaây, coâ giaáu lyù-lòch; ngoaïi-tröø Sö-Baø truï-trì, coøn vôùi ngöôøi khaùc thì coâ xöng moät teân khaùc, nhöng thöôøng chæ duøng phaùp-danh maø thoâi. Coâ khoâng bao giôø tieáp-xuùc vôùi ngöôøi ngoaøi chuøa. Tröôùc ñaây ñaõ coù nhieàu ngöôøi töø trong Ñaïi-Loäc ra tìm, nhieàu laàn maø khoâng gaëp ñöôïc. Rieâng ngaøy hoâm qua, coâ ñaõ xin pheùp ñi vaøo Quaûng-Nam thaêm nhaø..."
TOÂI caùm ôn caùc anh, roài hoûi thieáu-taù Laâm Minh Sôn cuûa Tænh Quaûng-Nam tình-hình ñeâm qua theá naøo.
Sôn ñaùp:
"Ñeâm qua, chuùng toâi khoâng thaáy Dieäu-Höông ñeán goác caây ña. Coù leõ coâ ñaõ naáp kín, cuõng gaàn ñaâu ñoù maø thoâi. Nhöng khoâng thaáy Sam xuaát-hieän thì coâ ñeán ñoù laøm gì!
Coøn baùc Nam thì, sau khi ñoát xong böùc thö cuûa coâ ôû goác caây ña, ñaõ choân luoân caùc böùc thö cuûa Sam vaøo choã ñaõ choân caùi hoäp môùi ñöôïc ñöa ñeán töø nöûa voøng traùi ñaát beân kia..."