Chia Seû veà Vaán Ñeà Giaùo Duïc
CHA MEÏ vaø CON CAÙI

Nguyeãn Chính Keát

 

NGHEÄ THUAÄT LAØM CHA MEÏ

Chuùng ta thöôøng ñöôïc giaùo duïc ñeå trôû neân nhöõng ñöùa con toát trong gia ñình, nhöng raát ít khi chuùng ta ñöôïc giaùo duïc ñeå trôû neân nhöõng cha meï toát. ÔÛ tröôøng hoïc, chuùng ta hoïc raát nhieàu moân, nhöng khoâng moân naøo daïy ta ngheä thuaät laøm cha meï, laø ngheä thuaät maø ta phaûi aùp duïng suoát caû cuoäc ñôøi keå töø khi coù con, ñoàng thôøi cuõng laø moät ngheä thuaät heát söùc quan troïng cho haïnh phuùc cuûa ta cuõng nhö cho töông lai con caùi ta. Vì theá, ña soá nhaân loaïi khi leân laøm cha meï ñaõ khoâng bieát phaûi ñoùng vai troø ñoù theá naøo cho saùng suoát. Thöôøng thì chæ khi ñaõ laøm cha meï chuùng ta môùi baét ñaàu hoïc ngheä thuaät aáy, hoïc theo kieåu «ngheà daïy ngheà», töï hoïc, hoïc caùch moø maãm, phaûi töï suy nghó ñeå tìm ra phöông phaùp. Cuõng coù nhöõng saùch noùi veà ngheä thuaät naøy, nhöng khoâng nhieàu.

Trong yù höôùng giuùp caùc baäc cha meï naém vöõng hôn ngheä thuaät naøy, chuùng toâi xin ñöa ra moät soá suy tö hay yù kieán goùp phaàn xaây döïng. Sau ñaây laø 10 ñeà nghò, hay noùi khaùc ñi laø 10 ñieàu taâm nieäm cuûa caùc baäc cha meï.

<noäi dung>

1. Ñaõ laø ngöôøi ñöông nhieân baát toaøn

Ngoaøi Thieân Chuùa ra, khoâng coù ai hoaøn haûo caû. Vì theá, ta ñöøng ñoøi hoûi con caùi ta phaûi hoaøn haûo, phaûi laøm ta haøi loøng. Chính ta, trong quaù khöù cuõng nhö hieän taïi, ta coù hoaøn toaøn laøm haøi loøng cha meï ta ñaâu ! Chính ta cuõng baát toaøn. Tuy nhieân, vì tính caùch sö phaïm, ta coù theå toû ra ñoøi hoûi con caùi chuùt ít ñeå chuùng coá gaéng hôn. Cuøng laø thaân phaän con ngöôøi yeáu ñuoái nhö nhau, ta neân thoâng caûm vôùi nhöõng taät xaáu, nhöõng khuyeát ñieåm cuûa con caùi. Ta phaûi taäp bieát haøi loøng veà nhöõng coá gaéng cuûa con caùi mình, veà möùc ñoä toát ñeïp maø chuùng ñaõ töøng noã löïc ñeå ñaït ñöôïc.

<noäi dung>

2. Ñöøng kyø voïng veà con caùi quaù möùc

Ai cuõng coù giôùi haïn cuûa mình, duø coù coá gaéng laém cuõng khoù vöôït qua giôùi haïn aáy. Ñieàu quan troïng laø bieát ñöôïc ñaâu laø giôùi haïn cuûa con caùi mình ñeå toân troïng giôùi haïn ñoù, ñeå ñaët ra muïc tieâu thích hôïp baét chuùng ñaït tôùi. Thoâng thöôøng, khi coù con, ai cuõng kyø voïng con mình phaûi thaønh ngöôøi theá naøy theá kia. Ta mong con ta hôn ta, vaø saün saøng hy sinh taát caû ñeå con ta ñaït ñöôïc nhöõng gì ta kyø voïng nôi chuùng. Nhöng trong haàu heát caùc tröôøng hôïp, nhöõng kyø voïng ñoù vöôït quaù khaû naêng thöïc hieän cuûa chuùng. Coù theå chuùng khoâng coù nhieàu taøi naêng vaø nghò löïc baåm sinh nhö ta, coù theå chuùng coù khuynh höôùng khaùc vôùi ta. Ta khoâng neân laáy mình laøm khuoân maãu ñeå eùp con caùi phaûi nhö mình. Ñaët lyù töôûng quaù cao cho con caùi deã laøm cho chuùng coù maëc caûm töï ty vaø buoàn phieàn neáu chuùng khoâng theå ñaït tôùi ñöôïc, ñoàng thôøi deã laøm ta thaát voïng vaø chaùn naûn veà chuùng.

<noäi dung>

3. Chaáp nhaän con caùi, caàu nguyeän cho chuùng

Chaáp nhaän con caùi khoâng coù nghóa laø khoâng baét chuùng noã löïc ñeå neân toát ñeïp hôn, maø laø chaáp nhaän möùc ñoä chuùng ñaït ñöôïc sau khi ta ñaõ noã löïc taïo ñuû moïi ñieàu kieän ñeå chuùng toát ñeïp hôn vaø chính chuùng cuõng ñaõ coá gaéng. Ñöøng eùp con caùi mình phaûi gioáng hay baét chöôùc moät treû em khaùc : treân ñôøi naøy khoâng theå coù hai ñöùa treû gioáng nhau. Ñeå chaáp nhaän treû, ta phaûi bieát ñaët mình vaøo ñòa vò cuûa treû vaø nhìn theo quan ñieåm cuûa chuùng. Ñöøng baét chuùng nhìn theo quan ñieåm cuûa ta. Tích cöïc hôn, ta neân caàu nguyeän cho chuùng, xin Thieân Chuùa ban theâm söùc maïnh ñeå chuùng coù khaû naêng coá gaéng nhieàu hôn nöõa. Chæ coù Thieân Chuùa môùi coù khaû naêng bieán ñoåi taâm hoàn chuùng.

<noäi dung>

4. Daønh thì giôø ñeå ñoái thoaïi vôùi con caùi

Neân boû ra moãi ngaøy ít nhaát 15 hay 30 phuùt ñeå tieáp xuùc vôùi con caùi, ñeå noùi chuyeän, tìm hieåu chuùng, trao ñoåi tö töôûng, caûm nghó vaø taâm tình vôùi chuùng. Giôø raát thuaän tieän laø caùc böõa aên. Phaûi laéng nghe chuùng noùi, khuyeán khích chuùng baøy toû nhöõng ñieàu chuùng nghó trong ñaàu, chöù khoâng phaûi chæ bieát baét chuùng nghe mình thoâi. Ñoàng thôøi phaûi bieát phaûn öùng kòp thôøi vaø thích hôïp vôùi nhöõng gì chuùng bieåu loä : vui, buoàn, ngaïc nhieân, söûa sai, baát ñoàng, taùn thaønh, khuyeán khích... Phaûi luoân luoân naém ñöôïc tö töôûng vaø yù muoán cuûa chuùng. Phaûi taäp troø chuyeän vôùi chuùng nhö vôùi baïn beø, nhaát laø khi chuùng ñaõ lôùn, khoaûng 10 tuoåi trôû leân. Ñöøng ñeå chuùng hö luùc naøo ta khoâng bieát.

<noäi dung>

5. Coá gaéng taïo quan heä tình caûm vôùi con caùi

Con caùi ta raát caàn ñöôïc yeâu thöông, khuyeán khích, hoã trôï ñeå chuùng coù theå phaùt trieån. Do ñoù, ta phaûi laøm sao ñeå chuùng caûm nhaän ñöôïc tình thöông cuûa ta. Caàn phaûi bieåu loä tình thöông cuûa ta ra beân ngoaøi, qua aùnh maét, qua nhöõng cöû chæ aâu yeám, nhöõng lôøi noùi ngoït ngaøo, nhöõng hy sinh cuï theå vaø thöôøng xuyeân cuûa ta. Caøng nhoû, chuùng caøng nhaïy caûm vôùi tình thöông cuûa ta. Chuùng caàn tình thöông ñeå lôùn leân vaø phaùt trieån cuõng nhö caàn côm baùnh. Ñöøng daáu tình thöông trong loøng maø phaûi bieåu loä ra ngoaøi. Ñöøng chæ yeâu thöông baèng khoái oùc duø raát caàn thieát, maø coøn phaûi yeâu thöông baèng con tim nöõa.

<noäi dung>

6. Phaûi laøm sao cho con caùi tin töôûng nôi ta

Treû caûm thaáy caàn ñöôïc baûo ñaûm toát ñeïp veà moïi phöông dieän : vaät chaát cuõng nhö tinh thaàn. Chuùng mong tìm ñöôïc nhöõng baûo ñaûm ñoù nôi cha meï chuùng. Vì theá, ta phaûi trôû neân choã döïa vöõng chaéc cho chuùng veà moïi maët. Phaûi soáng laøm sao ñeå chuùng coù theå caûm thaáy an taâm : moïi lôøi ta noùi phaûi ñuùng ñeå chuùng tin töôûng, moïi vieäc ta laøm phaûi toát ñeå chuùng baét chöôùc. Phaûi laøm sao ñeå chuùng tin vaøo tình yeâu, söï thaønh thaät, khaû naêng hy sinh vaø söï cao thöôïng cuûa ta. Ta muoán con caùi ta toát tôùi möùc naøo thì ít ra ta phaûi soáng toát tôùi möùc ñoù. Haønh ñoäng cuûa ta - toát hay xaáu - aûnh höôûng tôùi con caùi ta tôùi möùc ñoä ta khoâng ngôø.

<noäi dung>

7. Ñoàng haønh vôùi con caùi treân ñöôøng tieán tôùi hoaøn myõ

Tuy nhieân ta khoâng neân töï thaàn töôïng hoùa mình tröôùc maët con caùi. Tôùi moät luùc naøo ñoù ta phaûi cho chuùng thaáy raèng chính ta cuõng laø ngöôøi baát toaøn ñang noã löïc tieán tôùi tröôûng thaønh, hoaøn thieän vaø neân thaùnh. Ta chæ laø ngöôøi ñi tröôùc coù nhieäm vuï daãn daét chuùng trong nhöõng böôùc ñaàu cuoäc ñôøi chuùng, ñöa chuùng ñi vaøo ñôøi soáng thaàn linh (vôùi Thieân Chuùa) vaø nhaân baûn (vôùi baûn thaân vaø ngöôøi khaùc). Vaø sau naøy chính ta cuõng neân saün saøng nhaän laïi söï naâng ñôõ cuûa chuùng. Caàn phaûi khieâm toán nhaän nhöõng khuyeát ñieåm cuûa chính mình. Treân ñöôøøng tieán tôùi hoaøn thieän, ta haõy bieán chuùng thaønh nhöõng ngöôøi baïn ñoàng haønh vaø cho pheùp chuùng ñöôïc coi laïi ta nhö theá, ñoàng thôøi chaáp nhaän söï xaây döïng cuûa chuùng. Nhö theá chuùng seõ töï tin vaø deã tröôûng thaønh hôn.

<noäi dung>

8. Phaûi toân troïng phaåm giaù cuûa con caùi

Con caùi ta laø ngöôøi, chuùng coù quyeàn vaø raát caàn ñöôïc ñoái xöû nhö nhöõng con ngöôøi, nhö con caùi cuûa Thieân Chuùa. Ñöøng xöû vôùi chuùng nhö noâ leä hay ñaày tôù trong nhaø. Haõy toân troïng töï do cuûa chuùng, ñöøng caám ñoaùn chuùng nhöõng gì ta xeùt thaáy voâ haïi. Cuõng neân toân troïng giôø laøm vieäc, giôø nguû vaø thì giôø cuûa chuùng moät caùch vöøa phaûi. Neáu caàn phaûi söûa phaït thì neân söûa phaït ñuùng möùc, hôïp lyù, ñöøng ñaùnh ñaäp chuùng quaù ñaùng hoaëc chöûi ruûa chuùng nhöõng caâu thaäm teä, nhö «Ñoà quæ!», «Ñoà choù maù!», «Con ñó!», xuùc phaïm tôùi phaåm giaù hoaëc laøm toån thöông töï aùi chuùng quaù möùc caàn thieát. Ñöøng beâu xaáu con tröôùc maët ngöôøi khaùc hoaëc nhöõng treû em khaùc. Coù toân troïng chuùng thì chuùng môùi bieát töï troïng vaø töï tin.

<noäi dung>

9. Khai phoùng cho con caùi

Khi coøn nhoû, con caùi ta leä thuoäc ta moïi maët. Luùc ñoù, ta phaûi baét chuùng vaâng lôøi, laøm theo yù ta ñeå chuùng ñi ñuùng ñöôøng. Nhöng ta phaûi huaán luyeän vaø giaùo duïc chuùng laøm sao ñeå daàn daàn chuùng tröôûng thaønh, coù khaû naêng töï do vaø töï laäp veà moïi maët. Ñöøng baét chuùng cöù phaûi leä thuoäc ta maõi, cöù phaûi theo yù muoán cuûa ta hoaøi. Ñoù cuõng laø caùch ñeå ta töï giaûi phoùng chính mình. Neân yù thöùc raèng con caùi ta khoâng phaûi laø cuûa ta maõi, maø laø cuûa cuoäc ñôøi. Muoán chuùng leä thuoäc ta maõi ñoù laø yù muoán cuûa nhöõng cha meï coøn non nôùt. Caàn phaûi bieát bieán chuùng thaønh nhöõng ngöôøi baïn maø xeùt veà nhieàu maët laø ngang haøng vôùi mình. Coù nhö theá chuùng môùi deã phaùt trieån vaø tröôûng thaønh.

<noäi dung>

10. Trao cho chuùng traùch nhieäm

Phaûi taäp cho con caùi tinh thaàn traùch nhieäm ngay töø hoài chuùng coøn nhoû baèng caùch trao cho chuùng nhöõng traùch nhieäm töø deã ñeán khoù, töø nhoû ñeán to trong gia ñình. Phaûi taäp cho con caùi daàn daàn quaùn xuyeán ñöôïc moïi vieäc. Vaø khi chuùng ñaõ lôùn, khoaûng 20- 25 tuoåi, phaûi taäp cho chuùng laøm nhöõng coâng vieäc coù taàm voùc xaõ hoäi : laøm aên, giao thieäp, nhaän traùch nhieäm ngheà nghieäp, ñieàu haønh coâng vieäc... Phaûi taäp cho chuùng laøm ñöôïc haàu heát nhöõng coâng vieäc cuûa mình, thaäm chí coù theå thay theá mình trong ñòa vò cuûa mình.

Haõy baét chöôùc caùc nhaø vua cuûa ta ngaøy xöa bieát nhöôøng ngoâi cho con ngay khi chuùng taïm ñuû tö caùch thay theá mình giaûi quyeát moïi vieäc, coøn mình thì ñöùng ñaèng sau höôùng daãn, coá vaán, laøm «thaùi thöôïng hoaøng». Taïi nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån maïnh, caùc giaùm ñoác coâng ty, xí nghieäp, thaäm chí caùc boä tröôûng... ña soá thuoäc giôùi treû (25- 40 tuoåi) raát naêng noå hoaït ñoäng. Ngöôøi ta khoâng sôï hoï ñi quaù loá vì ñaèng sau nhöõng ngöôøi treû aáy coøn coù cha meï cuûa hoï coá vaán, chæ ñaïo vaø hoã trôï hoï. Nhôø vaäy, ñaát nöôùc cuûa hoï tieán boä raát mau.

Trong gia ñình, chuùng ta cuõng neân sôùm giao troïng traùch cho con caùi ñang khi chuùng ta coøn coù theå ñöùng sau ñeå höôùng daãn giuùp ñôõ. Ñöøng ñeå tôùi luùc ta khoâng coøn laøm ñöôïc gì nöõa môùi nhöôøng traùch nhieäm cho chuùng. Tôùi luùc ñoù chuùng môùi taäp söï laøm vieäc thì ñaõ hôi muoän, neân seõ ít höõu hieäu vaø maéc nhieàu sai laàm.

Keát luaän

Theá heä con caùi cuûa chuùng ta coù ñöùc haïnh vaø taøi naêng hay khoâng tuøy thuoäc vaøo söï giaùo duïc chuùng nhaän ñöôïc töø cha meï chuùng raát nhieàu. Vì theá, ta caàn phaûi giaùo duïc chuùng moät caùch khoân ngoan saùng suoát. Ñöøng phoù maëc coâng vieäc quan troïng naøy cho may ruûi, cuõng ñöøng laøm moät caùch tuøy tieän, thieáu suy nghó. Haõy laéng nghe theá heä cuûa chuùng ta ñang leân tieáng : «Haõy giaùo duïc chuùng toâi cho töû teá, chuùng toâi seõ bieán xaõ hoäi vaø theá giôùi naøy thaønh thieân ñöôøng». Vaø moät ñieàu raát quan troïng laø haõy caàu nguyeän cho chuùng, xin Thieân Chuùa chuùc laønh, baûo veä vaø thaùnh hoùa chuùng.

<noäi dung>

NUOÂI DAÏY CON CAÙI
Ñeå xaây döïng theá giôùi, Giaùo Hoäi, Nöôùc Trôøi

Thieân Chuùa noùi vôùi toå toâng loaøi ngöôøi: «Haõy sinh saûn cho ñaày maët ñaát» (St 1,23). Lôøi Chuùa truyeàn ngaøy xöa nhaân loaïi chuùng ta ñaõ töông ñoái hoaøn thaønh. Hieän nay, soá löôïng ngöôøi ñaõ trôû neân vieân maõn, khieán ngöôøi ta phaûi nghó tôùi vieäc haïn cheá hay keá hoaïch hoùa sinh saûn. Nhöng ñoù môùi chæ laø boån phaän veà soá löôïng.

Coøn boån phaän veà chaát löôïng thì sao? Chuùa noùi : «Anh em haõy ñi vaø laøm cho muoân daân trôû thaønh moân ñeä, laøm pheùp röûa cho hoï... daïy baûo hoï tuaân giöõ moïi ñieàu Thaày ñaõ truyeàn cho anh em» (Mt 28,19-20). Boån phaän naøy chuùng ta coøn thieáu xoùt nhieàu laém. Chaát löôïng cuûa nhaân loaïi quaû raát ñaùng lo ngaïi. Theá giôùi hieän nay ñang bò ñaûo ñieân, ñau khoå vì toäi loãi, chieán tranh, baát coâng, baïo haønh, ngöôøi boùc loät ngöôøi, naïn ñoùi, naïn muø chöõ, maõi daâm, ma tuùy, buoân baùn treû em, v.v... Toäi loãi, chieán tranh, baát hoøa, ghen gheùt, haän thuø ñaõ ñi vaøo theá giôùi ngay töø khi xuaát hieän nhöõng con ngöôøi ñaàu tieân : Añam, Evaø, Cain, Abel... Vaø chaát löôïng cuûa theá giôùi töø xa xöa ñeán giôø vaãn chöa tieán trieån ñöôïc bao nhieâu.

Nhieàu khi chuùng ta than phieàn veà theá giôùi, veà nhöõng ngöôøi ñang ñieàu haønh theá giôùi naøy. Nhöng ít khi chuùng ta yù thöùc raèng : Gia ñình cuûa chuùng ta laø moät «theá giôùi nhoû». Hai theá giôùi - lôùn vaø nhoû - aûnh höôûng vaø phaûn aûnh laãn nhau. Theá giôùi naøy thay ñoåi thì theá giôùi kia cuõng seõ thay ñoåi. Laø cha meï, chuùng ta ñang laøm chuû, ñang ñieàu haønh caùi theá giôùi nhoû beù laø gia ñình cuûa chuùng ta. Neáu chuùng ta khoâng laøm cho caùi theá giôùi nhoû beù maø chuùng ta ñang laøm chuû aáy trôû neân toát ñeïp hôn, neáu trong caùi theá giôùi nhoû beù cuûa chuùng ta vaãn coøn coù nhöõng ñieàu khoâng toát ñeïp, nhöõng ñieàu xaáu, thì chuùng ta khoâng coù quyeàn than phieàn veà theá giôùi, hay traùch cöù nhöõng ngöôøi ñang ñieàu haønh theá giôùi. Vì chính chuùng ta cuõng phaûi chia seû traùch nhieäm vôùi hoï, khi chuùng ta khoâng laøm cho theá giôùi nhoû beù cuûa chuùng ta toát ñeïp, haïnh phuùc, hoøa bình hôn. Do ñoù, chuùng ta phaûi xaây döïng theá giôùi baét ñaàu töø chính gia ñình cuûa chuùng ta.

Laø ngöôøi Kitoâ höõu, chuùng ta khoâng chæ coù boån phaän xaây döïng theá giôùi, maø coøn xaây döïng Giaùo Hoäi vaø Nöôùc Trôøi, trong hieän taïi vaø töông lai, nghóa laø laøm sao ñeå Chuùa Kitoâ thoáng trò theá giôùi vaø moïi taâm hoàn. Caùch toát nhaát vaø caên baûn nhaát vaãn laø baét ñaàu töø chính gia ñình cuûa chuùng ta. Vì gia ñình chính laø moät «giaùo hoäi nhoû» maø chuùng ta coù boån phaän phaûi bieán thaønh moät «Nöôùc Trôøi nhoû», trong ñoù, coù tình yeâu ngöï trò, vaø moïi söï ñeàu toát ñeïp. Chuùng ta phaûi Phuùc AÂm hoùa gia ñình cuûa chuùng ta, laøm sao ñeå moïi ngöôøi trong gia ñình chuùng ta soáng toát ñeïp, yeân vui, haïnh phuùc.

... haõy nuoâi daïy con caùi cho toát ñeïp

Ñi vaøo cuï theå, ñeå goùp phaàn xaây döïng theá giôùi, Giaùo Hoäi, caùc baäc cha meï phaûi soáng toát ñeïp, phaûi hoaøn thieän baûn thaân, ñoàng thôøi laøm cho con caùi mình cuõng soáng toát ñeïp vaø hoaøn thieän hôn. Trong hai vieäc ñoù, nuoâi daïy con caùi laø vieäc heát söùc quan troïng vaø coù raát nhieàu khoù khaên, ñoøi hoûi caùc baäc cha meï khoâng nhöõng phaûi ñaày thieän chí maø coøn phaûi ñaày khoân ngoan, khoâng nhöõng phaûi chính mình soáng toát ñeïp laøm göông maø coøn phaûi gioûi ngheä thuaät nuoâi daïy con nöõa. Sau ñaây laø moät vaøi ñieåm caàn thieát ñeå vieäc nuoâi daïy con thaønh coâng.

<noäi dung>

1. Haõy caàu nguyeän, phoù thaùc, vaø vöõng tin vaøo Chuùa

Chuùng ta coù boån phaän phaûi nuoâi daïy con caùi, nhöng keát quaû coâng vieäc ñoù khoâng hoaøn toaøn tuøy thuoäc vaøo noã löïc cuûa chuùng ta, maø coøn tuøy thuoäc ôû Thieân Chuùa nöõa. Chuùng ta chæ gioáng nhö ngöôøi troàng caây, töôùi, boùn phaân, chaêm soùc caây... nhöng chæ Thieân Chuùa môùi laøm cho caây lôùn leân (Xem 1 Cr 3,6-7). Vì theá, ñeå nuoâi daïy con caùi cho keát quaû, chuùng ta caàn caàu nguyeän, phoù thaùc vaø vöõng tin vaøo Chuùa. Khoâng coù Ngaøi, chuùng ta khoâng laøm ñöôïc vieäc gì (Xem Ga 15,5b). Chuùng ta ñöøng quaù caäy döïa vaøo söùc mình, vaøo khaû naêng daïy doã cuûa mình. Nhieàu khi chuùng ta ñem heát taâm hoàn vaø noã löïc ra ñeå khuyeân lôn, daïy ñieàu hay leõ phaûi cho con caùi, nhöng chuùng vaãn chöùng naøo taät naáy. Taïi sao ? Vì yù chí cuûa con ngöôøi ñaõ bò toäi loãi laøm cho yeáu ñuoái. Ai trong chuùng ta cuõng ñeàu caûm nghieäm ñöôïc söï yeáu ñuoái aáy nhö thaùnh Phaoloâ ñaõ dieãn taû : «Ñieàu toâi muoán thì toâi khoâng laøm, nhöng ñieàu toâi gheùt thì toâi laïi cöù laøm... Muoán söï thieän thì toâi coù theå muoán, nhöng laøm thì khoâng. Söï thieän toâi muoán thì toâi khoâng laøm, nhöng söï aùc toâi khoâng muoán thì toâi laïi cöù laøm. Neáu toâi cöù laøm ñieàu toâi khoâng muoán, thì khoâng coøn phaûi laø chính toâi laøm ñieàu ñoù, nhöng laø toäi vaãn ôû trong toâi» (Rm 7,15.18b-20). Con caùi chuùng ta cuõng yeáu ñuoái nhö chuùng ta, chuùng raát hieåu nhöõng gì laø toát ñeïp phaûi laøm, nhöõng gì laø xaáu xa phaûi traùnh, nhöng cuõng nhö chuùng ta, chuùng khoâng laøm noåi, khoâng traùnh noåi. Vaø theo thaùnh Phaoloâ, Ñöùc Kitoâ chính laø ngöôøi coù theå giaûi thoaùt chuùng ta vaø con caùi chuùng ta khoûi söï yeáu ñuoái aáy : «Ai seõ giaûi thoaùt toâi khoûi thaân xaùc phaûi cheát naøy ? Taï ôn Thieân Chuùa, nhôø Ñöùc Gieâsu Kitoâ, Chuùa chuùng ta» (Rm 7,24-25). Vì theá, trong vieäc nuoâi daïy con caùi, chuùng ta phaûi nhôø caäy vaøo Ñöùc Kitoâ raát nhieàu. Khoâng coù söï giuùp ñôõ vaø theâm söùc cuûa Ngaøi, vieäc daïy doã cuûa chuùng ta seõ thaát baïi.

Theâm vaøo ñoù, khoâng phaûi chuùng ta nhö theá naøo, hay muoán con caùi chuùng ta nhö theá naøo thì chuùng seõ ra nhö theá aáy. Tuïc ngöõ coù caâu : «Cha meï sinh con, trôøi sinh tính». Haõy xem laïi chuyeän coå : Löu Bò, Quang Trung... cha meï ñeàu laø nhöõng baäc anh huøng caùi theá, luoân coá coâng daïy doã con caùi vôùi ñuû moïi phöông tieän trong tay, theá maø con caùi chaû ra laøm sao : boá anh huøng maø con thì heøn nhaùt ! Nhieàu ngöôøi daïy doã con caùi ngöôøi khaùc thì thaønh coâng, nhöng daïy doã con mình thì thaát baïi : «Dao saéc khoâng goït ñöôïc chuoâi». Vì theá, chuùng ta ñöøng chæ caäy vaøo khaû naêng daïy doã cuûa mình, maø haõy troâng caäy vaøo Thieân Chuùa, baèng caàu nguyeän, hy sinh, haõm mình, vaø vöõng tin. Cuõng ñöøng bao giôø thaát voïng khi thaáy con caùi khoâng ñöôïc nhö yù mình. Coøn ai ñaùng thaát voïng veà con caùi hôn baø thaùnh Monica, theá maø nhôø caàu nguyeän, hy sinh, haõm mình vaø vöõng tin, con cuûa baø cho duø heát söùc toäi loãi, ñaõ trôû veà vôùi Chuùa, khoâng nhöõng theá, coøn trôû neân moät giaùm muïc, vaø hôn nöõa, moät vò thaùnh, laø thaùnh AÂu-Tinh.

<noäi dung>

2. Haõy giuùp con caùi soáng ñôøi Kitoâ höõu toát ñeïp

Leänh truyeàn cuûa Chuùa «Anh em haõy ñi vaø laøm cho muoân daân trôû thaønh moân ñeä... daïy baûo hoï tuaân giöõ moïi ñieàu Thaày ñaõ truyeàn cho anh em» (Mt 28,19-20) phaûi ñöôïc aùp duïng tröôùc tieân trong gia ñình. Tröôùc khi Phuùc AÂm hoùa xaõ hoäi, theá giôùi, ta haõy Phuùc AÂm hoùa chính mình vaø gia ñình mình ñaõ. Haõy bieán con caùi cuûa chuùng ta thaønh nhöõng Kitoâ höõu toát. Laøm sao ñeå chuùng thaät söï tin, yeâu vaø daán thaân theo Chuùa. Khi chuùng thaät söï tin vaø yeâu Chuùa, vieäc giaùo duïc chuùng coi nhö ñaõ thaønh coâng.

Vì theá, phaûi laøm sao ñeå ñôøi soáng taâm linh cuûa chuùng ñi vaøo chieàu saâu, nghóa laø coù töông quan thaân thieän vôùi Chuùa, coù ñôøi soáng caàu nguyeän, bieát hy sinh baûn thaân cho Chuùa vaø tha nhaân. Haõy taäp cho chuùng ngay töø hoài coøn nhoû coù thoùi quen ñoïc Kinh Thaùnh, vaø baøy toû vôùi Chuùa nhöõng tö töôûng, taâm tình coù trong ñaàu. Taát caû nhöõng vieäc ñoù laø thöùc aên caàn thieát cho ñôøi soáng taâm linh cuûa chuùng.

Nhöõng cha meï naøo coù ñôøi soáng taâm linh vöõng vaøng seõ caûm thaáy deã daøng hôn trong vieäc ñaøo luyeän ñôøi soáng taâm linh cho con caùi. Thaät vaäy, ngöôøi ta chæ coù theå cho ñi nhöõng gì ngöôøi ta coù, vaø khoâng theå cho nhöõng gì ngöôøi ta khoâng coù. Vì theá, muoán con caùi coù ñôøi soáng noäi taâm saâu xa, thì chính cha meï phaûi coù tröôùc ñaõ. Khi con caùi ñaõ coù töông quan thaân thieän vôùi Thieân Chuùa roài, thì vieäc giaùo duïc chuùng trôû neân nheï nhaøng, vì khoâng phaûi ta giaùo duïc chuùng, maø chính Thieân Chuùa giaùo duïc chuùng.

<noäi dung>

3. Haõy bieåu loä tình thöông cho con caùi

Con ngöôøi luoân luoân caàn tình thöông. Khoâng tình thöông, con ngöôøi khoâng theå soáng vaø phaùt trieån ñöôïc. Con caùi chuùng ta cuõng theá. Tình thöông chính laø thöùc aên, laø côm baùnh chuùng phaûi duøng haøng ngaøy ñeå coù theå phaùt trieån bình thöôøng veà taâm linh, taâm yù, ñeå coù theå trôû neân toát laønh, xaû kyû, vò tha... Nhöõng ñöùa treû khoâng caûm nhaän ñöôïc tình thöông cuûa cha meï thöôøng deã trôû neân ích kyû, khoù thöông vaø khoù daïy. Caùc baäc cha meï tuy raát yeâu thöông con, nhöng laïi hay ngaïi toû ra cho chuùng thaáy, cöù sôï chuùng yû laïi, nhoõng nheõo, maø khoâng nhìn thaáy tai haïi cuûa vieäc aáy. Nhieàu ñöùa treû than phieàn vôùi chuùng baïn, hay vôùi haøng xoùm raèng cha meï khoâng hieåu vaø khoâng yeâu thöông chuùng. YÙ nghó ñoù khieán taâm hoàn chuùng caøng ngaøy caøng trôû neân caèn coãi, chua cay, co mình laïi, vaø teä haïi nhaát laø chuùng khoâng theå tin töôûng vaøo tình yeâu cuûa Thieân Chuùa.

Thaät vaäy, ñoái vôùi con caùi, cha meï laø hình aûnh cuï theå nhaát cuûa Thieân Chuùa, vaø tình yeâu cuûa cha meï laø hình aûnh cuï theå nhaát cuûa tình yeâu Thieân Chuùa. Chính qua tình thöông cuûa cha meï maø con caùi hieåu vaø caûm nghieäm ñöôïc tình yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa. Coù ñieàu gì chuùng ta caûm nhaän ñöôïc veà Thieân Chuùa maø khoâng xuaát phaùt töø nhöõng kinh nghieäm cuï theå ñaâu ? Vì theá, muoán con caùi mình caûm nhaän ñöôïc tình yeâu cuûa Thieân Chuùa, ñeå ñaùp laïi tình yeâu cuûa Ngaøi, ñeå saün saøng hieán thaân cho Ngaøi, tröôùc heát chuùng ta phaûi laøm sao ñeå chuùng caûm nghieäm ñöôïc chính tình thöông cuûa chuùng ta, roài môùi noùi veà tình yeâu cuûa Thieân Chuùa sau.

<noäi dung>

4. Khoâng nhöõng «daïy» maø coøn phaûi «doã»

Nhö ñaõ noùi treân, con caùi cuûa chuùng ta cuõng gaëp tình traïng yeáu ñuoái nhö chuùng ta: «Ñieàu toâi muoán thì toâi khoâng laøm, nhöng ñieàu toâi gheùt thì toâi laïi cöù laøm...». Chuùng cuõng caàn moät söùc maïnh beân ngoaøi naøo ñoù taùc ñoäng vaøo trôï giuùp cho yù chí yeáu ñuoái cuûa chuùng. Vaø khoâng coù söï trôï giuùp naøo höõu hieäu, voâ haïi vaø höõu ích cho baèng tình thöông, ñöôïc bieåu loä qua söï doã daønh. Tieáng Vieät cuûa chuùng ta thöôøng gheùp hai töø «daïy» vaø «doã» laïi vôùi nhau : «daïy doã» . Muoán daïy thì phaûi doã, khoâng doã khoâng daïy ñöôïc.

Thaät vaäy, coå nhaân noùi : «Giaùo ña thaønh oaùn». Daïy nhieàu, noùi nhieàu, raên ñe nhieàu, roi voït nhieàu maø khoâng bieát kheùo leùo doã daønh, con caùi cuûa chuùng ta seõ khoù chòu vôùi nhöõng lôøi daïy ñoù, thaäm chí chuùng khoâng theøm nghe nöõa. Khi ta daïy nhieàu quaù, chuùng coù theå im laëng maø khoâng laéng nghe, vaø coù theå boû ngoaøi tai taát caû. «Doã» bao haøm nhieàu nghóa : coù theå laø voã veà, an uûi, daãn duï, coù theå laø khuyeán khích, van lôn, höùa ñieàu toát ñeïp, coù theå laø baûo chuùng laøm ñieàu mình daïy laøm ñeå ñaït ñöôïc ñieàu chuùng ñang mong öôùc, v.v... Nhöng «doã» luoân luoân laø moät bieåu loä eâm aùi, ngoït ngaøo cuûa tình thöông, cuûa söï meàm deûo, aân caàn. Doã caùch naøy khoâng ñöôïc thì doã caùch khaùc, doã ñuû caùch khoâng ñöôïc môùi neân duøng tôùi ñe doïa, hình phaït. Thay vì noùi : «Con hoïc ñi, khoâng hoïc laø boá ñaùnh ñoøn ñaáy !» thì noùi thaät ngoït ngaøo : «Con raùng hoïc ñi, hoïc xong boá seõ chôû con ñi chôi moät voøng», hay «Raùng hoïc nhe con, hoâm noï boá nghe coâ giaùo khen con tröôùc maët caùc phuï huynh khaùc laøm boá haõnh dieän veà con laém !».

<noäi dung>

5. Naêng noùi chuyeän taâm tình vôùi con caùi

Con caùi vaø cha meï chæ thoâng caûm nhau, hieåu ñöôïc tình thöông cuûa nhau khi ñoái thoaïi vôùi nhau thöôøng xuyeân. Khoâng ñoái thoaïi, tình thaân giöõa cha meï vaø con caùi khoâng theå coù ñöôïc. Sôû dó moät ngöôøi naøo ñoù trôû thaønh baïn thaân cuûa ta laø vì ta vaø ngöôøi aáy naêng noùi chuyeän taâm tình, taâm söï vôùi nhau, neân hieåu ñöôïc loøng ruoät nhau. Vì theá, cha meï phaûi caûm thaáy thích thuù khi noùi chuyeän vôùi con caùi, khi laéng nghe chuùng taâm söï, vaø laøm sao ñeå chuùng cuõng thích thuù khi noùi chuyeän vôùi mình. Haõy coi chuùng laø nhöõng ngöôøi baïn hôn laø ngöôøi döôùi mình. Haõy baét chöôùc thaùi ñoä cuûa Ñöùc Kitoâ ñoái vôùi moân ñeä : «Thaày khoâng goïi anh em laø toâi tôù nöõa, vì toâi tôù khoâng bieát vieäc chuû laøm. Nhöng Thaày goïi anh em laø baïn höõu, vì taát caû nhöõng gì Thaày nghe ñöôïc nôi Cha cuûa Thaày, Thaày ñaõ cho anh em bieát» (Ga 15,15). Chæ khi con caùi ta saün saøng baày toû taát caû nhöõng gì chuùng nghó trong ñaàu, khoâng daáu dieám vì sôï haõi hay ngaïi nguøng, ta môùi coù theå daïy doã chuùng ñuùng höôùng vaø höõu hieäu.

Keát luaän

Moãi gia ñình laø moät theá giôùi nho nhoû, moät giaùo hoäi nho nhoû, moät xöù ñaïo nho nhoû maø chuùng ta, nhöõng baäc cha meï, phaûi laøm chuû, höôùng daãn, laøm muïc töû. Laø muïc töû cuûa gia ñình, chuùng ta haõy trôû neân muïc töû toát laønh theo göông Ñöùc Gieâsu (Xem Ga 10, 11.14). Haõy laøm sao ñeå noùi ñöôïc nhö Ngaøi : «Toâi ñeán ñeå cho chieân ñöôïc soáng vaø soáng doài daøo» (Ga 10,10b), «Toâi bieát caùc chieân toâi vaø caùc chieân toâi bieát toâi» (Ga 10,14), «Toâi hy sinh maïng soáng mình vì ñaøn chieân» (Ga 10,11b.15b).

Caùi theá giôùi hay giaùo hoäi nho nhoû aáy toát hay xaáu, coù bieán thaønh moät «Nöôùc Trôøi nho nhoû» hay khoâng, tuøy thuoäc vaøo chuùng ta raát nhieàu, vaøo söï ñieàu khieån gia ñình vaø nuoâi daïy con caùi cuûa chuùng ta. Nuoâi daïy con caùi cho toát, chính laø goùp phaàn laøm taêng chaát löôïng cuûa theá giôùi vaø Giaùo Hoäi leân. Vaø ñoù cuõng laø goùp phaàn xaây döïng Nöôùc Trôøi, bieán traàn gian thaønh Vöông Quoác cuûa Thieân Chuùa (Kh 11,15).

<noäi dung>