TINH THẦN KHÓ NGHÈO CỦA ANH EM TRƯỜNG KITÔ.

Francois Xavier Nguyễn Minh Sơn

Ngày nay, bất cứ một ḍng tu nào cũng đều khấn giữ ba lời khuyên phúc âm. Nhưng riêng về đức khó nghèo, mỗi ḍng lại có lối giữ riêng biệt, tuy nhiên tất cả đều có một mục đích và với tinh thần của Chúa Kitô nghèo khó. Anh chị em chúng ta với sứ mạng giáo dục đặc biệt hướng về người nghèo là một phần dính liền cứu cánh của ḍng, thiết tưởng chúng ta cần nh́n lại thái độ sống nghèo của ḿnh, để có thể trung thành với tinh thần sống động của thánh sáng lập (x. tu sĩ LSTTGNN (TSLS)/ việc giáo dục người nghèo số 2 trang 42). 

Sắc lệnh "Perfectae Caritatis" số 13 nói tới tinh thần tự nguyện sống khó nghèo để theo Chúa Kitô là dấu chứng cho việc theo Chúa Kitô rất được trọng vọng…. Và khó nghèo trong đời tu không chỉ hạn hẹp trong sự lệ thuộc bề trên khi sử dụng của cải, nhưng là phải nghèo khó trong thực tế và tinh thần để chỉ lo thu tích kho tàng trên trời (Mt 6:20). Trút bỏ lo âu quá đáng để chỉ cậy trông vào sự quan pḥng của Cha trên trời (Mt 6:25).

Trên thực tế, chúng ta thường dễ rơi và sự hiểu sai hoặc thái quá về từ "nghèo". Trước hết, nghèo vật chất là một thực tại kinh tế xă hội, tai họa vật chất (TSLS trang 44), tự nó là xấu… không thể coi nó là h́nh thức ưu tiên của đức nghèo khó Phúc Âm. Kitô giáo luôn bài trừ cái nghèo này (x. x thông điệp "Populorum Progressio – Đức Phaolô VI) bởi v́ nó cản con người đến với Tin Mừng cứu độ"…chúng ta cũng không chấp nhận cái nghèo nầy, thái độ của anh chị em ḿnh là "thái độ siêu thoát", là tinh thần nghèo khó, cốt lơi là ở thái độ tự do chấp nhận và sẵn sàng hy sinh cho phần rỗi đă được ban ơn nơi Chúa Kitô; sống nghèo vừa để giao tiếp với Chúa và với mọi người, đồng thời đào tạo tinh thần này nơi kẻ khác, v́ đó cũng chính là sứ mạng tông đồ của anh chị em (TSLS… trang 44). Đó cũng là thái độ của người có của "như không có của" (1Cr 7: 30). Nhưng thực tế khó khăn cực kỳ mà Chúa Giêsu đă chỉ rơ (Lc 19: 24 –27). Anh chị em chúng ta hăy sống nghèo như vậy, hoặc từ bỏ thực sự quyền làm chủ để nên giống Chúa Kitô hơn, để dễ dàng tận tâm, tận lực lo cho sứ mạng, dễ dàng đến với người nghèo.

Bên cạnh đó, ta thấy nghèo cũng là thiếu thốn về trí thức, về t́nh thương,về đức tin… và đó mới là điều làm cho chúng ta quan tâm khi thi hành bổn phận giáo dục. Bởi đó, nhất mực chúng ta phải nh́n nhận một cách chân thành rằng lắm phen và ngay cả đến giây phút này chúng ta thực sự chưa hoàn toàn sống như vậy!

Thiết tưởng chúng ta nh́n lại gương sống của cha La San và các anh em tiên khởi, các ngài thực sự đă sống đúng tinh thần khó nghèo của Chúa Kitô.

Anh chị em đều biết đời tu của chúng ta là "sống cộng đoàn và làm việc tông đồ". V́ thế tinh thần khó nghèo chỉ có giá trị thực khi anh chị em thể hiện nó qua đời sống hằng ngày với cộng đoàn, nên không chỉ biết từ chối tự do quyền sử dụng tiền của do nghề nghiệp mang lại mà c̣n sẵn sàng từ khước những lợi lộc mà cá nhân ḿnh được quyền hưởng dùng, để góp chung tất cả không chỉ của cải ngay cả khả năng nghiệp vụ, sức lực toàn vẹn con người của ḿnh "mọi cái đều thuộc về ḍng" (Luật Ḍng 33), không c̣n giữ ǵ cho riêng ḿnh, đó là một sự đ̣i hỏi bắt buộc của Chúa Kitô cho những ai muốn theo Ngài (xem Lc 18:22tt). Tuy nhiên, luật ḍng vẫn cho phép anh chị em được giữ quyền tư hữu về tài sản với năng quyền thừa kế (LD 33) nhưng sau năm năm khấn trọn có thể tự ư từ bỏ (làm đơn) để sống thanh thoát theo tinh thần Phúc Âm (LD 35), hoặc ngay trong việc sử dụng tiền bạc, đồ vật anh chị em sử dụng nnhư những người "quản lư trung tín" và để chứng tỏ ḷng ḿnh thật sự thanh thoát, không lệ thuộc vào chúng, với một tinh thần trách nhiệm anh chị em đều có sổ sách rơ ràng tŕnh bày cho huynh trưởng hàng tháng (LD 35a).

Sống nghèo phải là cả cộng đoàn, đó mới là chứng tá của sự thông hiệp huynh đệ (Cv 4:32). Nhưng thực tế, ngay trong mức độ cộng đoàn sống nghèo, có thể sẽ có nguy cơ làm cho cộng đoàn trở nên giàu có và mỗi người lại có thể gặp lại những mối lợi mà trước kia họ không có ư hướng chẳng hạn như không cần hy sinh trong ăn uống… hay chỉ lo t́m kiếm những tiện nghi cách quá đáng không phù hợp với sự đ̣i hỏi của đời sống nghèo tu sĩ nữa, v́ thế: "Các anh chị em hăy lưu ư đừng để việc để chung những ǵ làm ra đưa họ tới chỗ t́m cách làm giàu cho cộng đoàn" (LD 35b) "Hăy tránh mọi h́nh thức xa hoa trục lợi quá đáng hoặc thu tích dư dật"… chính các hội ḍng, tùy hoàn cảnh điạ phương hăy nỗ lực như tập thể làm chứng về đức khó nghèo…. Cung ứng cho những nhu cầu khác của Giáo hội và nâng đỡ những người thiếu thốn là những người mà mọi tu sĩ phải yêu thương với tâm t́nh của Chúa Giêsu Kitô…" (Mt 19:21; 1Ga 3:17) (PC 13).

Anh chị em chúng ta đang cùng nhau học hỏi, t́m về nguồn nguyên hứng của ḍng là đặc biệt ưu tiên cho người nghèo, thiết tưởng chúng ta không nên đồng hóa ḿnh với nhà trường đến độ phải bị giam hăm trong đó mà phải biết độc lập theo một sự khôn ngoan cần thiết. Đó cũng là thực sự muốn sống đơn sơ, nghèo khó và làm cho sự hiện diện này có giá trị một chứng tá chính thực của Tin Mừng.

Một lần nữa, chúng ta xác tín rằng không phải chỉ là chấp nhận sống nghèo nhưng là bằng tinh thần tự nguyện hiến dâng tất cả để phục vụ Chúa và tha nhân, đó là tinh thần của Tin Mừng: vừa thể hiện thực tế cụ thể, vừa tinh thần lư tưởng chứ không thể chỉ sống theo một khía cạnh. Tinh thần khó nghèo có ích chi, nếu không dẫn anh chị em ḿnh tới chỗ đem góp "mọi sự" làm của chung để phục vụ nhau phục vụ người nghèo và làm vinh danh Chúa. Bởi vậy, anh chị em cần đào sâu hơn nữa "tinh thần nghèo khó của Chúa Kitô" ngơ hầu cùng nhau liên kết sống và chia sẻ, cho đi những ǵ ḿnh có (kiến thức, tài năng, thời giờ, của cải…) cho mọi người nhất là những kẻ cần được quan tâm hơn, giúp họ sống xứng đáng phẩm giá con người, có khả năng yêu và được thương yêu.

Chúng ta phải thực sự trở thành Tin Mừng, niềm hy vọng của những người nghèo, những kẻ bé mọn, những người đang khao khát sự "giải phóng". Đó chính là dung mạo hữu h́nh nhất của Chúa Kitô trên trần gian. Thái độ của chúng ta đối với nghèo và "giàu" rất là tế nhị. Cái cực kỳ khó khăn không nằm trong chỗ lư luận mà ở trong cuộc sống hằng ngày. Vấn đề chính, cột trụ là làm sao "sống sát gương mẫu của Chúa Giêsu nghèo khó", "sống đúng chủ trương của Giáo hội về tinh thần nghèo" lẫn cách xử sự đối với tài sản mà không lạm dụng chủ trương ấy.