ƠN GỌI LA SAN TRONG THÁNH KINH 

Giuse Kiều Duy Sơn

Ngay từ thuở ban đầu, Thiên Chúa phán: "Ta hăy làm ra người theo h́nh ảnh Ta, như họa ảnh Ta" (Kn 1: 26). V́ yêu thương, Người kêu gọi, thúc đẩy những kẻ Ngài chọn để đáp ứng những nhu cầu cấp bách của dân Ngài. Thánh Gioan La San cũng được mời gọi giáo dục các trẻ em nghèo, hầu mang ơn cứu độ và đời sống nhân bản cho chúng.

Thiên Chúa yêu thương, săn sóc con người là h́nh ảnh của Ngài. Ngay khi Adam và Evà phạm tội, Thiên Chúa đă ban lời hứa cứu con người: "Ta sẽ đặt hận thù giữa ngươi và ḍng giống nó. Ḍng giống nó sẽ đạp đầu ngươi, c̣n ngươi sẽ ŕnh cắn lại gót chân nó." (Kn 3: 15). Qua ḍng lịch sử, Thiên Chúa vẫn tiếp tục giải thoát dân Ngài đă chọn. Như Thiên Chúa gọi ông Môisen giải thoát dân Ngài khỏi ách thống trị của Ai Cập. Trước những tiếng rên xiết của dân Ngài. Giavê phán: "Ta thấy rơ nỗi thống khổ của dân Ta bên Ai Cập, Ta đă nghe tiếng than trước mặt đốc công, quả Ta biết nỗi khổ đau của chúng. Nên Ta xuôáng giựt chúng thoát khỏi tay Ai Cập và dẫn chúng ra khỏi xứ ấy." (Xh 3:7-8). Thiên Chúa luôn luôn quan tâm và bảo vệ dân Ngài trong mọi hoàn cảnh. Đầu thế kỷ thứ 13, Thiên Chúa gọi thánh Đa Minh, một con người ham học hỏi chuyên tâm cầu nguyện, yêu thích sự khó nghèo ra tay bảo vệ kho tàng đức tin mà chính Thiên Chúa qua Đức Giêsu Kitô trao tặng cho Giáo Hội của Ngài. Thánh Đa Minh thấy rơ sự nguy hiểm của các bè rối đang đe dọa Giáo Hội, đó là lạc thuyết Albigeois và Catare. Ngài cùng với bạn là Didacus đi rao giảng giúp hối cải những ngừơi đi theo bè rối. Sau cơn khủng hoảng đó, Thánh Đa Minh lập ḍng anh em thuyết giảng để đáp ứng những nhu cầu của Giáo hội. Ḍng được phê chuẩn ngày 20 tháng 11 năm 1216. Ḍng trở thành sức mạnh canh tân Giáo hội. Con cái thánh Đa Minh có thánh Tôma là một nhà thần học lỗi lạc, các triết thuyết của Ngài vẫn c̣n ảnh hưởng thật sự tới ngày nay. Qua ḍng lịch sử của con người, sự đau khổ không hề vắng bóng, Thiên Chúa vẫn luôn để tâm đến và không hề bỏ qua tiếng kêu của con người.

Vào thế kỷ 17, những tiếng kêu rên rỉ trên khuôn mặt nhợt nhạt, thân thể gầy c̣m và đôi mắt đơn sơ của các con em giới lao động và ngườiø nghèo không ai giáo dục. Thiên Chúa đă đánh động một tâm hồn yêu mến Thiên Chúa, làm vinh danh Ngài bằng việc giáo dục các trẻ em nghèo. Thánh Phaolô viết: "Tạ ơn Chúa, Đấng hằng cho chúng tôi tham dự vào cuộc khải hoàn trong Đức Giêsu Kitô, tạ ơn Người là Đấng đă dùng chúng tôi mà làm cho sự nhận biết Đức Giêsu Kitô, như hương thơm lan tỏa khắp nơi" (2 Cr 2: 14-15). Những h́nh ảnh của trẻ em nghèo đó vang vọng lên như tiếng thở than, cô đơn của Chúa Giêsu Kitô trên thập tự: "Lạy Thiên Chúa, lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con" (Mt 27:46). Thánh Gioan La San được Thiên Chúa mời gọi, Ngài dẫn từng bước một vào công cuộc cứu độ của Ngài bằng cách đáp lại và giải cứu những tiếng kêu cứu của trẻ em nghèo.

Xưa kia, Chúa Giêsu mời gọi các tông đồ đi theo Ngài, để rồi được sai đi đến với muôn dân: "Như Cha đă sai Thầy, th́ Thầy cũng sai anh em" (Ga 20:21). Thánh Gioan La San mời các thầy sống và liên kết với nhau để chu toàn bổn phận Thiên Chúa trao phó đó là đưa dẫn h́nh ảnh của Thiên Chúa trở về với Ngài.

Trong phụng vụ Thánh Thể: "Chính nhờ Người với Người và trong Người mà muôn vật được tạo thành và đều quy về Chúa". Mỗi người đều được tạo thành v́ Người và cho Người. Như thế, mỗi người phải thuộc trọn vẹn của Người. Vậy mỗi người phải biết làm sáng danh Người, chúc tụng và cảm tạ Người. Thánh Phaolô viết: "Thưa anh em v́ Thiên Chúa thương xót chúng ta, tôi khuyên nhủ anh em hăy hiến dâng thân ḿnh làm của lễ sống động, thánh thiện và đẹp ḷng Thiên Chúa. Đó là cách xứng hợp để anh em thờ phượng Người" (Rm 12:1 ). Thánh Gioan La San viết: "Để chu toàn bổn phận một cách trọn hảo và đúng đắn như Thiên Chúa đ̣i hỏi, anh em hăy năng phó ḿnh cho Thần Khí của Đức Chúa chúng ta, để chỉ hoạt động dưới sự hướng dẫn của Người mà thôi, và để tâm trí riêng tư của anh em không dự phần chút nào vào đó cả. Như thế, nhờ Thần Khí thánh được đổ đầy tràn trên chúng, trẻ có được trọn vẹn tinh thần Kitô" (MR 195,2,2). Chính sự dâng hiến trọn vẹn này làm cho các thầy như cái cống không hen rỉ, không thủng để nguồn suối của Thiên Chúa chảy qua mà không làm dơ bẩn, mất mát. Đó là vai tṛ quan trọng và tính hiệu năng của sự truyền rao Tin Mừng trong lănh vực trung gian.

Thiên Chúa là t́nh yêu, như thế bản chất của Ngài là yêu thương. Như thế, Ngài không thể đi ngược với bản chất của Ngài. Thánh Gioan La San viết: "Thiên Chúa là Đấng tốt lành vô cùng, đến độ sau khi tạo dựng nên chúng ta, Ngài c̣n muốn tất cả đạt đến sự hiểu biết chân lư. Chân lư này là chính Thiên Chúa và những ǵ Người muốn tỏ bày cho chúng ta qua Đức Giêsu Kitô, qua các thánh tông đồ và qua Giáo hội của Người" (MR 193,1,1). Ngài c̣n viết: "Anh em phải xem công việc giáo dục như là một trong những công việc tối cần thiết và tối quan trọng trong Giáo Hội" (MR 199,1,1). Chính v́ thế, thánh Gioan La San không muốn cho các thầy dành thời giờ, sức lực cho bất cứ một thừa tác vụ nào khác. Ngài muốn các Thầy chỉ chuyên tâm vào thừa tác vụ giáo dục mà chính Thiên Chúa đă trao qua trung gian Giáo hội. Cụ thể hơn, cái chết bất ngờ của anh Henry L’Heureux đă làm cho Cha thánh Gioan La San xác tín hơn về điều đó. Đồng thời ḍng c̣n xác tín hơn nữa sau cái chết thánh Gioan La San một linh mục, khi về tŕnh diện Chúa đă bị Giáo hội tước mất quyền ban bí tích để trở nên một tu sĩ. Thánh ư Thiên Chúa đă thể hiện cho ḍng thấy rơ sứ mạng của ḍng trong ḷng Giáo hội: "Tôi không được chọn để ban phép rửa, nhưng để rao giảng Tin Mừng" (1Cr 1:17). Công cuộc giáo dục này, Thiên Chúa mời gọi nhiều người để họ cùng nhau thực hiện.

Ngay từ khởi thủy, Thiên Chúa không chỉ dựng nên một người nam hay một người nữ "Ngài đă tạo dựng có nam có nữ" (Kn 1:2-7). Sự liên kết giữa họ đă tạo nên một cộng đoàn đầu tiên giữa người với người. Thật vậy, từ bản chất thâm sâu của ḿnh con người là một hữu thể có xă hội tính, nếu không liên lạc được với người khác con người không thể sống và phát triển tài năng của ḿnh. V́ thế ngay sau khi dựng nên "Thiên Chúa đă thấy tất cả những ǵ Ngài dựng nên đều tốt đẹp" (Kn 1:31). Một trong những điều kiện để trở thành một tu sĩ La San là đời sống cộng đoàn huynh đệ. Đó cũng chỉ là nếp sống của các Kitô hữu đầu tiên ở Giêrusalem "Các tín hữu thời bấy giờ đông đảo, mà chỉ có một ḷng một ư. Không một ai coi bất cứ cái ǵ ḿnh có là của riêng, nhưng đối với họ mọi sự đều là của chung" (Cv 4: 32; 4: 34 – 35). Các thầy sống chung, chia sẻ đời sống thiêng liêng, thời giờ, vật chất và sứ mạng giáo dục. Trong đời sống cộng đoàn, các thầy học sống với những người mà Thiên Chúa mời gọi đồng hành với ḿnh và học hỏi nơi họ cách thức Thiên Chúa thể hiện nơi họ t́nh thương yêu của Thiên Chúa hầu để xây dựng cộng đoàn huynh đệ. Và cộng đoàn phải là một cộng đoàn "đức tin". V́ họ chắc chắn rằng Thiên Chúa làm việc trong mỗi người dù là người nhỏ nhất. "Thần khí tỏ nơi mỗi người một cách là v́ lợi ích chung" (1Cr 12:7). Đời sống cộng đoàn làm cho thêm phong phú hơn và cũng là để họ cùng nhau gọt dũa cái tính riêng của ḿnh để nên giống Chúa Kitô hơn. Cộng đoàn tạo thành sự liên kết chặt chẽ.

Việt Nam có câu: "Đoàn kết th́ sống, chia rẽ th́ chết". Đó là biểu hiện một tinh thần tập thể, nó biểu hiện một sức mạnh chính Chúa Giêsu nói: "Ở đâu có hai hay ba người nhân danh thầy mà tụ họp lại, Thầy sẽ ở giữa họ" (Mt 18:20). Chính sự liên kết này biểu lộ được dấu chỉ của sự hiệp thông, hiệp nhất của cộng đoàn. Nó cũng là một yếu tố để cấu tạo nên một tu sĩ La San. "Trung thành với tiếng gọi và đặc sủng của Thánh lập ḍng, các sư huynh hiến thánh ḿnh cho Thiên Chúa, để cùng liên kết với nhau chu toàn thừa tác vụ tông đồ giáo dục đă lănh nhận…" (Luật Ḍng số 2).

Sự liên kết này, bày tỏ sự hiệp thông sâu xa vào thừa tác vụ giáo dục của họ. Vai tṛ giáo dục đóng góp ǵ cho con người.

Bản chất con người là có xă hội tính, nên con người phải có tương quan với nhau. Thánh Gioan La San không những chỉ quan tâm tới ơn cứu rỗi của trẻ mà c̣n muốn cho chúng ḥa nhập được vào xă hội, đóng góp vào sự phát triển xă hội trong tinh thần Kitô.

Đặc tính của trẻ em là tin tưởng và đơn sơ hồn nhiên. Chúa Giêsu thương chúng. Thánh Mát-cô viết: "Thầy bảo thật anh em, ai không đón nhận Nước Thiên Chúa như một trẻ em th́ sẽ chẳng được vào. Rồi Người ôm lấy trẻ em và đặt tay chúc lành cho chúng." (Mc 10:15-16). Thánh Gioan La San viết: "Tuy dầu Chúa Kitô chết cho mọi người nhưng hiệu qủa của cái chết đó không mang lại lợi ích cho mọi người, nếu mọi người không nổ lực đón nhận. Phần chúng ta, ư chí phải đáp trả th́ cái chết đó mới sinh ích cho ḿnh…. Chính mỗi người chúng ta phải hoàn tất và làm trọn vẹn công tŕnh cứu rỗi của ḿnh." (MR 195,1,1). Tới đây ta thấy vai tṛ của ư chí, lương tâm và tự do trong đời sống và sự cứu rỗi chính ḿnh.

"Chưa bao giờ nhân loại dồi dào của cải, khả năng và quyền lực kinh tế như ngày nay. Vậy mà tới nay một phần rất lớn trên thế giới đang quằn quại v́ đói ăn và thiếu thốn, rồi không biết bao người chịu cảnh mù chữ. Chưa bao giờ con người ư thức mănh liệt được sự tự do như ngày nay, đang khi đó lại thấy sống dậy những h́nh thức nô lệ mới mẽ về mặt xă hội cũng như tâm lư. Trong lúc đang mănh liệt cảm thấy sự duy nhất cũng như sự kiện tất cả lệ thuộc nhau trong sự liên đới cần thiết, th́ thế giới lại bị lôi kéo kịch liệt theo những chiều hướng tương phản do những lực lượng chống đối nhau; thật vậy vẫn c̣n kéo dài măi tới ngày nay những bất đồng trầm trọng về chính trị, xă hội kinh tế, chủng tộc và ư thức hệ, và cuộc chiến diệt vong vẫn c̣n đang đe dọa". (Trích hiến chế mục vụ trong thế giới ngày nay số 4). Đoạn văn trên cho thấy vai tṛ của trí tuệ, lương tâm và tự do của con người đă bị đảo lộn.

Con người luôn khao khát đi lên và t́m kiếm măi. Socrate viết: "Biết là không biết ǵ cả." Nhờ sự t́m kiếm của con người mà khoa học kỹ thuật đă tiến bộ tột bậc như ngày nay. Đúng ra nó phải phục vụ con người, làm cho con người sống tốt hơn, sống cho nên người và con người sống hạnh phúc. Thế nhưng biết bao người phải rơi vào cảnh lầm than đau khổ, chỉ một số ít sống xa hoa đă gây nên bao đau khổ cho người khác. Trí tuệ của con người như con dao hai lưỡi nếu không biết điều khiển thống trị nó.

Lư trí không chỉ trong lănh vực phát triển khoa học mà nó c̣n phát triển về mặt thiêng liêng. Nhờ nổ lực t́m kiếm của con người trong lănh vực thần học khoa nhân văn, con người c̣n khám phá ra những chân lư mới và c̣n đạt đến những thấu triệt được những thực tại siêu h́nh một cách chắc chắn, cho dù trí tuệ đă bị lu mờ một phần nào do tội lỗi. Cái ǵ có thể thống trị được ư trí con người để nhờ nó mà con người được sống hạnh phúc.

Con người không chỉ t́m kiếm mà c̣n phải biện phân điều mà họ đă t́m kiếm ra. Đó là vai tṛ của lương tâm. Tự trong con người có một định luật mà con người không tự đặt ra mà con người phải theo đó là lương tâm, chính lương tâm luôn thúc đẩy con người làm điều thiện, xa lánh sự dữ. Chính Thiên Chúa đă khắc ghi luật trong tâm hồn con người và con người cũng bị Thiên Chúa xét xử theo luật đó. Tuy nhiên không phải không có mặt trái, khi con người không lo t́m kiếm điều thiện cũng như v́ thói quen phạm tội lương tâm trở nên mù quáng, không c̣n có thể biện phân rơ ràng được đâu là sự dữ đâu là thiện nữa. Con người c̣n có một điều đáng sợ nữa.

Quyền tự do của con người là một thứ đáng sợ và cũng là nguyên nhân khiến con người trở nên cao qúy thật sự. Bởi con người có thể lấy t́nh yêu đáp lại t́nh yêu, nhưng cũng có thể chống lại, cao qúy không phải v́ có thể theo sở thích, v́ có thể phản nghịch hay có thể chiều theo xu hướng mù quáng của dục vọng trái lại với lư trí và đức tin, nhưng v́ nó có thể tự ư đón nhận ư muốn của Thiên Chúa. Thật cao đẹp, khi th́ tự ư đến gần và giống Thiên Chúa hơn. Điều đó không dễ dàng, nó c̣n bị ảnh hưởng bởi nhiều sức thúc đẩy, không những sức lực như giáo dục, thiếu giáo dục, khung cảnh của xă hội mà c̣n cả bên trong như tính t́nh, sức khỏe, dục vọng, mặc cảm và cả xu hướng tiềm thức. Ngày nay con người rất ngưỡng mộ và hăng say theo đuổi đôi khi quá trớn trở nên lệch lạc. Nhưng tự do đích thực là dấu chỉ cao cả nhất của h́nh ảnh Thiên Chúa trong con người. Bởi v́ Thiên Chúa để cho con người tự định đoạt hầu con người tự đi t́m Đấng tạo dựng nên ḿnh để rồi kết hợp với Ngài, con người tiến tới hoàn thiện trọn vẹn và hạnh phúc.

Đến đây ta thấy trí tuệ, lương tâm, tự do đang kết lại với nhau để tạo nên hành động của một con người. Sứ mạng La San đem ơn cứu độ đến cho trẻ, chính là dạy cho trẻ suy nghĩ, suy luận đúng và không ngừng hướng trẻ đến với Thiên Chúa trong sự tự do của chúng. V́ ngay trong ḷng chúng đă được Thiên Chúa đặt để một định luật yêu thương. Như vậy, để tránh làm cho lương tâm trở nên mù quáng là xa lánh tội lỗi để chỉ kiếm t́m điều thiện. Như thế, con người đến với ơn cứu độ một cách tự do qua sự hướng dẫn của Tin Mừng. Như thêá, phẩm giá con người đạt đến hoàn hảo.