Linh muïc Buøi Ñöùc Sinh vieát veà doøng La San vôùi ít doøng ngaén nguûi, nhöng cha coù nhaän xeùt suùc tích nhö sau : "Caùc sö huynh La San khoâng nhöõng hy sinh cuûa caûi traàn tuïc, chöùc quyeàn phaàn ñôøi, maø ngay caû nhöõng chöùc töôùc trong Giaùo hoäi, ñeå chæ chuyeân chaêm vieäc giaùo duïc thanh thieáu nieân, nhö nhöõng ngöôøi anh daét dìu caùc em. Doøng naøy baønh tröôùng raát mau leï taïi haàu heát caùc nöôùc treân theá giôùi vaø hoaït ñoäng trong caùc ngaønh töø tieåu hoïc leân tôùi ñaïi hoïc, sö phaïm vaø chuyeân nghieäp". Moät doøng tu maø chuùng ta ñöôïc bieát gaén lieàn vôùi vieäc giaùo duïc, caùc sö huynh khoâng laõnh chöùc linh muïc ñeå chæ daønh troïn veïn ñôøi soáng cuûa mình ñeå giaùo duïc caùc em.

Trong moät xaõ hoäi thôøi baáy giôø nhöõng con em thôï thuyeàn vaø ngöôøi ngheøo gaàn nhö bò boû rôi, khoâng ñöôïc caùc nhaø chöùc traùch quan taâm, giaùo duïc. Khoâng ñöôïc giaùo duïc neân ñôøi soáng cuûa caùc em thöôøng ñi vaøo beá taéc, chôi bôøi, leâu loång, thaùnh La San ñaõ nhìn thaáy vaø ngaøi chaïnh thöông caùc em vì "caùc treû bô vô xa ôn cöùu ñoä", caàn phaûi giaùo duïc cho chuùng moät ñôøi soáng nhaân baûn vaø Kitoâ, ñöa chuùng ñeán vôùi Ñöùc Kitoâ. Thaùnh La San ñöôïc meänh danh laø nhaø giaùo cuûa caùc nhaø giaùo.

Sau coâng ñoàng Vatican II, moät soá tu ñoaøn giaùo daân, ñaõ choïn löïa cho moät vaøi anh em trong doøng mình laõnh nhaän chöùc linh muïc ñeå hoaït ñoäng muïc vuï cho tu hoäi mình, theá nhöng doøng La San, qua nhieàu toång hoäi vaø ñi ñeán quyeát ñònh caùc sö huynh seõ khoâng laõnh chöùc linh muïc, cho chuùng ta thaáy ôn goïi maø caùc sö huynh choïn löïa laø moät xaùc tín maõnh lieät vaø cho thaáy tính chaát ñaëc thuø, rieâng bieät cuûa ôn goïi ñoù.

Haønh trình ôn goïi La San

Boái caûnh giaùo duïc xaõ hoäi theá kyû XVII

Theá kyû XVI vì nhöõng cuoäc loän xoän chính trò vaø xaõ hoäi, hoïc ñöôøng bò suùt giaûm nghieâm troïng, ñeán noãi naêm 1567, ñöùc cha Claude Saints, giaùm muïc thaønh Evreux ñaõ than thôû : "Chuùng ta phaûi nguyeàn ruûa vaø toû thaùi ñoä baát bình vôùi theá kyû cuûa chuùng ta … Nhieàu nhaø quyù phaùi ñaõ xaâm chieám hay phaù hoaïi caùc tröôøng vaø vô veùt cuûa caûi … khoâng nhöõng ôû caùc choán thoân queâ maø ngay ôû caùc thaønh phoá vaø tôùi nhöõng thò traán phoàn thònh, ngöôøi ta coøn chæ thaáy thænh thoaûng moät nhaø tröôøng hay moät nhaø giaùo".

Theá kyû XVI - XVII, tröôøng hoïc phaàn lôùn daønh cho caùc con em taàng lôùp trung löu, quyù toäc, vua chuùa, coù tieàn. Xaõ hoäi khoâng quan taâm ñeán vieäc giaùo duïc caùc em con nhaø thôï thuyeàn, lao ñoäng ngheøo. Moät soá tröôøng töø thieän ñöôïc laäp do cha sôû laäp caùc con em trong giaùo xöù cuûa mình hoaëc cho nhöõng ‘con nhaø töû teá’. Tình caûnh ñoù cuõng laøm xuùc ñoäng nhieàu taâm hoàn ñaïo ñöùc quaûng ñaïi môû tröôøng mieãn phí trong khuoân khoå xöù ñaïo. Ngöôøi ta cuõng lo laéng khoâng nhöõng môû mang nhaø tröôøng maø tröôùc heát laø ñaøo taïo giaùo vieân. Adrien Bourdoise ñaõ vieát cho Jean Jacques Oliver : "Muoán toå chöùc moät tröôøng höõu ích cho ñaïo coâng giaùo, phaûi coù nhöõng oâng thaày laøm vieäc vôùi moät taâm hoàn coâng giaùo hoaøn toaøn chöù khoâng phaûi laø moät con buoân, coi ngheà daïy hoïc nhö moät ngheà kieám tieàn…"

Moät soá nhaø ñaïo ñöùc vaø doøng tu chuyeân chuù vaøo giaùo duïc : doøng Thaùnh Theå, doøng Chuùa Gieâsu Haøi Ñoàng, doøng Nöõ Kinh só AÂu tinh. Trong caùc nhaø giaùo duïc aáy noåi baät leân hai sao saùng : cha Charles Demia ôû Lyon vaø cha P. Barreù.

Chính cha P. Barreù laø ngöôøi ñaõ khuyeán khích vaø chæ giaùo cho thaùnh La San thaønh laäp doøng. Cha Blain ñaõ vieát : "Chính cha P. Barreù ñaõ khuyeán khích thaùnh La San khôûi laäp doøng cuûa ngaøi ; chính cha ñaõ ñieàu khieån coâng cuoäc aáy ; chính cha ñaõ chæ vaïch tinh thaàn vaø phöông phaùp maø cha La San sau naøy böôùc theo ; chính cha ñaõ naâng ñôõ cha La San trong nhöõng cuoäc thöû thaùch…".

Vaøi neùt veà chaân dung thaùnh La San

Thaùnh La San teân ñaày ñuû laø Jean Baptiste de La San, sinh ngaøy 30-4-1651 taïi laâu ñaøi Cloche, ñöôïc röûa toäi cuøng ngaøy taïi nhaø thôø thaùnh Hilaire thaønh Reims. Ngaøi laø con tröôûng moät gia ñình coù 10 con, ba ngöôøi cheát töø luùc coøn thô aáu, 6 ngöôøi coøn laïi thì Jacqnes Joseph vaø Geùnoveùfain ñi tu, laøm giaùo sö thaàn hoïc, hai ngöôøi Jean Remy vaø Pierre theo nghieäp cha, em gaùi Rose Marie vaøo tu vieän thaùnh Etienne.

OÂng Louis de La San, cha cuûa thaùnh La San laøm boài thaåm toaø aùn thaønh Reims vaø laø ngöôøi ñaàu tieân trong hoï theo ngheà töï do. Bôûi vaäy oâng cuõng mong öôùc cho ngöôøi con tröôûng cuûa mình sau naøy cuõng laøm quan toaø ñeå noái nghieäp cha.

Naêm 1670, caäu ñaõ ñuû tuoåi vaø ñöôïc vaøo tröôøng ñaïi hoïc ôû Reims. Taïi ñaây, caäu seõ hoïc 5 naêm vaên phaïm, hai naêm vaên chöông vaø hai naêm trieát hoïc. Naêm vöøa troøn 20 tuoåi, caäu tuyeân boá muoán laøm linh muïc, vì theá ngaøy 2-3-1672, caäu ñöôïc chòu pheùp caét toùc.

Gia ñình La San coù moät ngöôøi anh em hoï laø Pierre Dozet laøm kinh só (chanoine) taïi nhaø thôø lôùn thaønh Reims. Nhaän thaáy taøi naêng vaø ñöùc ñoä cuûa La San, oâng lieàn nhöôøng chöùc kinh só cho ngaøi.

Naêm 21 tuoåi, sau khi cha ngaøi maát (19-7-1671) vaø meï ngaøi maát (9-4-1672), ngaøi töø giaõ nhaø tröôøng trôû veà saên soùc gia ñình vaø caùc em. Theá laø vöøa phaûi gaùnh vaùc nhieäm vuï ngöôøi con caû trong gia ñình : chaêm nom gia taøi cuûa cha meï ñeå laïi, saên soùc söï hoïc haønh cuûa caùc em, vöøa theo ñuoåi khoa thaàn hoïc ñeå tieán tôùi muïc ñích cuûa mình. Coâng vieäc cuûa ngaøi luùc naøy thaät naëng nhoïc.

Tuy vaäy, nhôø nhöõng lôøi khuyeân nhuû khích leä cuûa nhöõng ngöôøi haûo taâm nhö cha Tronson, cha Nicolas Roland, ngaøi khoâng naûn chí. Ngaøi tieáp tuïc hoïc haønh taïi chuûng vieän Saint Sulpice vaø tröôøng ñaïi hoïc Sorbonne ôû Paris. Ngaøi laáy baèng tieán só thaàn hoïc naêm 28 tuoåi. Ngaøy 2-6-1672, ngaøi nhaän chöùc trôï phoù teá vaø ngaøy 9-4-1678, nhaän chöùc linh muïc.

Linh höùng ôn goïi La San : töø moät kinh nghieäm soáng

Cha ñöôïc toång giaùm muïc Maurice Le Tellier cöû ñeán daâng leã haøng ngaøy cho Doøng Caùc Chò Em Nöõ Giaùo.

Naêm 1679, oâng Nyle, ñaïi dieän cho baø Maillefer, muoán gaëp baø giaùm ñoác Francoise Duval ñeå xin môû tröôøng bình daân. Baø giaùm ñoác khoâng bieát quyeát ñònh theá naøo, lieàn hoûi cha La San vaø ñöôïc cha heát loøng taùn thaønh vaø khuyeán khích. Khoâng nhöõng theá cha coøn môøi oâng Nyle veà ôû nhaø mình cho tôùi khi nhaø tröôøng thaønh töïu.

Theá nhöng, coâng vieäc luùc naøy phaûi heát söùc khoân kheùo, phaûi traùnh söï phaûn ñoái cuûa tröôøng coâng nhaø nöôùc vaø ñuïng chaïm ñeán neàn taøi chính cuûa tænh. Cha La San hoûi yù kieán nhieàu vò khoân ngoan trong haøng giaùo phaåm, caùc ngaøi taùn thaønh vaø goùp yù : vì caùc tröôøng cuûa nhaø thôø thöôøng goïi laø "tröôøng töø thieän" khoâng laáy tieàn. Neáu nhôø moät linh muïc ñöùng ra nhaän tröôøng thì nhaø chöùc traùch khoâng coøn lyù do gì chæ trích nöõa. Ngaøi beøn nhôø cha Dorigny, chính xöù Saint Maurince nhaän nhieäm vuï ñoù. Theá laø ngaøy 15-4-1679, lôùp hoïc ñaàu tieân môû cöûa ñoùn caùc treû em ngheøo.

Ngaøi ñaõ nhìn thaáy con em lao ñoäng ngheøo thaát hoïc, chuùng laø nhöõng ñöùa treû xa ôn cöùu ñoä : phaûi ñem Chuùa ñeán cho chuùng. Cuõng töø söï saên soùc lôùp hoïc bình daân naøy ñaõ ñaùnh ñoäng, maø Ngaøi ñöôïc linh höùng coù yù ñònh laäp doøng caùc sö huynh tröôøng Kitoâ.

Lôùp bình daân thöù hai môû taïi xöù Saint Jacques, roài laàn löôït nhöõng vuøng laân caän khaùc. Soá giaùo vieân ñaõ baét ñaàu ñoâng vaø vò saùng laäp nghó ñeán vaø thaûo leà luaät cho doøng môùi. Sau tuaàn tónh taâm 1684, 12 giaùo vieân ñaõ khaán "vaâng lôøi" vaø maëc y phuïc ñaàu tieân.

Ngaøy 24-2-1688, theo lôøi môøi cuûa cha La Barmondiere, chính xöù Saint Sulpice, cha La San cuøng hai sö huynh raát thaïo khoa sö phaïm leân Paris laäp theâm cô sôû. Luùc doøng ñang treân ñaø phaùt trieån cuõng laø luùc maø vò saùng laäp phaûi traûi qua bao noãi khoán khoù. Naøo tieáng thò phi, lôøi ghen gheùt, baét ñaàu noåi daäy cuøng vôùi söï naûn loøng cuûa moät vaøi ñoàng chí. Sö huynh Henri Lheureux, caùnh tay phaûi vaø cuõng laø ngöôøi keá vò cha La San qua ñôøi. Chính cha La San laâm beänh naëng, töôûng khoâng hy voïng ñöôïc xem thaáy keát quaû cuûa coâng vieäc mình.

Hoài naøy, cha ñaõ thueâ ñöôïc moät cô sôû cuõ vôùi giaù raát haï ôû phoá Vaugirard, gaàn nhaø nghæ cuûa doøng Saint Sulpice. Tôùi ôû nhaø naøy chæ coøn cha vaø hai sö huynh, ba vò ñaõ cuøng nhau kyù keát baûn giao höùa nhö sau : "…toâi, Gioan La San,….Nicolas Vuyart,… Gabriel Drolin, ngay töø baây giôø vaø maõi maõi cho tôùi ngaøy cuoái cuøng, tôùi ngaøy hoäi caùc tröôøng Kitoâ tan raõ, chuùng toâi höùa hoäi hoïp vaø ñoaøn keát vôùi nhau…khoâng bao giôø chia reõ nhau…, daàu hoäi chæ coøn ba ngöôøi… vaø daãu chuùng toâi phaûi haønh khaát ñeå nuoâi nhau…".

Ñeå coù chi phí nhaän nhöõng baïn treû muoán vaøo doøng, cha phaûi nhôø ñeán moät vò giaùm muïc, baïn ñoàng song giuùp ñôõ. Ngaøy 1-11-1692, saùu ñeä töû chính thöùc maëc aùo doøng taïi Vaugirard.

Tuy nhieân, taïi queâ höông, cha bò ngöôøi ta cheá nhaïo. Taïi Paris, ngaøi bò deøm pha. Caùc thaày giaùo ôû caùc tröôøng laáy hoïc phí noåi leân phaûn ñoái hai laàn naêm 1690 vaø 1698 mong phaù huyû coâng cuoäc caïnh tranh. Caùc nhaø giaùo kieän heát vuï naøy ñeán vuï khaùc, ñöôïc xöû thaéng kieän neân hoï tòch thu heát caùc ñoà ñaïc trong caùc tröôøng cuûa ngaøi.

Ñöùc toång giaùm muïc De Noailles thaønh Paris nghe theo moät soá linh muïc ñaõ caét chöùc beà treân doøng cuûa ngaøi. Cha buoäc phaûi boû nhaø chính vaø cuøng maáy giaùo vieân vaø sö huynh, taäp sinh tôùi löu truù taïi ngoaïi oâ Saint Antoine ngaøy 20-8-1703. Luùc naøy thieáu thoán moïi söï, may nhôø caùc nöõ tu doøng thaùnh Ña minh Thaùnh Giaù giuùp ñôõ neân cuõng bôùt phaàn cô cöïc.

Naêm 1712, moät tu só treû muoán môû moät lôùp sö phaïm cho caùc thaày giaùo thoân queâ. Caùc keû thuø cuûa ngaøi vu vaùo cho cha laø lôïi duïng treû "vò thaønh nieân". Vì theá toaø aùn keát toäi vaø baét cha phaûi traû laïi caùc moùn tieàn cuûa vò tu só kia daâng cuùng ñeå xaây tröôøng sö phaïm.

Trong khi caùc tröôøng ôû Paris ñoùng cöûa, thì caùc sö huynh laàn löôït di taûn ñi caùc tænh, vaø nôi naøo caùc sö huynh cuõng ñöôïc caùc ñöùc cha, caùc cha vaø moïi ngöôøi hoan ngheânh. Nhöõng taám loøng roäng raõi ñaõ môû ra tröôùc coâng cuoäc nhaân ñaïo kia, nhieàu ngöôøi haûo taâm daâng taëng cuûa caûi ñeå môû mang caùc tröôøng cho treû bình daân.

Phaûi chaêng ñaây cuõng chính laø yù Chuùa muoán cho caùc sö huynh phaûi quan taâm ñeán caùc treû em ngheøo ôû vuøng thoân queâ ? Ñeán naêm 1708, taát caû caùc tröôøng cuûa doøng taïi Phaùp ñöôïc chia laøm ba khu vöïc.

Ngaøy 7-4-1719, cha bình an trôû veà nhaø Chuùa. Luùc naøy doøng ñaõ coù 23 nhaø, 274 sö huynh vaø daïy 10000 hoïc troø.

Ñöùc giaùo hoaøng Leâo XII phong chaân phöôùc cho ngaøi ngaøy 19-2-1888, phong thaùnh ngaøy 24-5-1900. Ngaøy 15-5-1950, ñöùc Pioâ XII phong ngaøi laøm quan thaày caùc nhaø giaùo duïc nhi ñoàng vaø thanh thieáu nieân.

Coâng trình sö phaïm cuûa thaùnh La San

Cha ñaõ khôûi xöôùng vaø thöïc haønh nhöõng caùch, phöông phaùp ñaõ coù tröôùc ñaây. Ngaøi gaït boû nhöõng ñieàu chöa toát vaø giöõ laïi nhöõng ñieàu hay maø ngaøi cho laø thieát thöïc, mang laïi lôïi ích nhieàu nhaát cho caùc em :

- Phöông phaùp ñoàng giaùo : moät thaày daïy nhieàu troø trong moät luùc vaø taát caû caùc hoïc troø ñeàu theo moät baøi hoïc cuøng vôùi nhau, söû duïng cuøng moät cuoán saùch nhö nhau. Phöông phaùp naøy laøm thöùc tænh caùc taâm hoàn, giöõ tænh taùo caùc hoaït ñoäng trí khoân, ñoøi söï coäng taùc cuûa moïi ngöôøi trong lôùp, töø thaày giaùo tôùi taát caû hoïc troø. Hoài aáy ngöôøi ta quen daïy hoïc troø theo hai phöông phaùp : ñoäc giaùo (moät thaày vaø moät troø) vaø hoã giaùo (thaày daïy troø, roài troø daïy laïi baïn mình).
- Daïy tieáng meï ñeû tröôùc : hoài aáy Chaâu AÂu chòu aûnh höôûng cuûa ñaïo Coâng giaùo neân con treû khi vaøo nhaø tröôøng laø baét ñaàu hoïc tieáng La tinh, maõi veà sau môùi hoïc tieáng meï ñeû. Nhaø moâ phaïm Tieäp Khaéc Comeùnuis ñaõ than thôû "hoïc tieáng La tinh tröôùc tieáng meï ñeû laø cöôõi ngöïa tröôùc khi bieát ñi". Coù nhieàu ngöôøi phaûn ñoái nhöng cuõng coù nhieàu ngöôøi taùn thaønh vaø cho raèng tieáng La tinh chæ neân duøng trong caùc tu vieän, caùc nhaø chung ñeå ñaøo taïo caùc tu só.
- Tröôøng sö phaïm : tröôùc thôøi thaùnh La San, caùc thaày giaùo khoâng ñöôïc huaán luyeän chuyeân moân ñeå daïy hoïc troø. Söï thieáu xoùt ñoù khieán neàn giaùo duïc tieåu hoïc raát keùm coûi. Thaùnh La San ñaõ laäp ôû Rouen moät tröôøng sö phaïm ñaàu tieân coù nhöõng lôùp thöïc haønh.
- Tröôøng chuyeân nghieäp vaø bình daân : ngaøi laäp neân caùc tröôøng chuyeân moân ñan, deät, khaéc, laøm khoaù, thôï moäc, troàng caây, kyõ thuaät,… Ngaøi cuõng laäp tröôøng bình daân ñeå daïy caùc ngöôøi thôï sau nhöõng giôø laøm vieäc ôû sôû. Töø nhöõng lôùp bình daân naøy ngöôøi ta laäp neân caùc hoäi thôï thuyeàn goïi laø ‘coâng cuoäc xaõ hoäi", tieàn thaân cuûa "Toång Lieân ñoaøn Lao Ñoäng Coâng giaùo Phaùp".

Linh ñaïo caùc sö huynh tröôøng Kitoâ

Qui tuï caùc thaày giaùo thaønh moät coäng ñoaøn huynh ñeä

Muoán cho caùc treû em coù ngöôøi giaùo duïc ñaøng hoaøng, caû veà chaát löôïng giaùo duïc cuõng nhö moät ñôøi soáng nhaân baûn, ñaïo ñöùc thì caàn phaûi coù nhöõng oâng thaày khuoân maãu. Bôûi vaäy thaùnh La San khoâng nhöõng tuyeån caùc thaày daïy tröôøng mình nhöng tröôùc heát lo huaán luyeän hoï.

Trong taäp ‘hoài kyù veà tu phuïc’, thaùnh nhaân ñònh nghóa tinh thaàn coäng ñoaøn nhö laø moät trong nhöõng ñaëc tính caên baûn cuûa loái soáng caùc sö huynh. Qua vieäc chia seû kinh nghieäm, moät coäng ñoaøn ñöùc tin hoïc ñöôïc theá naøo laø soáng vaø cuøng nhau haønh ñoäng, nhaèm lôïi ích cho tha nhaân. "Ñeå laøm saùng danh Ngaøi", ñoù laø caên baûn cuûa nhaän thöùc chung trong nieàm tin cuûa hoï. Hoï thaùnh hieán cho Thieân Chuùa baèng nhöõng cam keát cuï theå, ñaùp öùng ñöôïc nhöõng thöïc teá cuûa thôøi ñaïi :

- Soáng chung trong moät coäng ñoaøn huynh ñeä.
- Cuøng chung vaø lieân keát ñeå ñem laïi moät neàn giaùo duïc Kitoâ cho treû em vaø hoã trôï hoïc ñöôøng.
- Saün saøng ñi tôùi baát cöù nôi ñaâu maø hoï ñöôïc gôûi tôùi vaø ñeå laøm taïi nôi ñoù nhöõng gì thöøa taùc vuï hoï ñoøi hoûi.

Naêm 1706, cha thaûo cuoán "phöông phaùp duøng trong caùc tröôøng Kitoâ". Cuoán naøy vaø cuoán Luaät doøng cuûa ngaøi, sau naøy trôû thaønh chöông trình giaùo duïc cuûa caùc sö huynh La San.

Traûi qua lòch söû, nhieàu doøng tu, linh muïc, nöõ tu ñaõ tham gia vaøo coâng taùc giaùo duïc, theá nhöng moät doøng tu chuyeân traùch hoaøn toaøn veà söù vuï giaùo duïc vaø hy sinh caû cuoäc ñôøi mình cho söù vuï aáy, ta thaáy roõ raøng nôi ôn goïi maø thaùnh La San ñöôïc linh höùng. Ñaëc suûng cuûa Gioan La San khoâng phaûi chæ laø daïy hoïc, daïy giaùo lyù, lo giaùo duïc coù tính caùch caù nhaân nhöng laø moät coäng ñoaøn giaùo duïc : Ôn rieâng cuûa ngaøi chính laø laäp moät coäng ñoaøn nhaø giaùo ñi vaøo yù ñònh cuûa Thieân Chuùa : "Thaùnh Gioan La San ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa taùc ñoäng –vì vaäy ngöôøi ñaõ hieán mình ñaøo taïo nhöõng thaày giaùo bieát heát mình xaû thaân cho coâng cuoäc môû mang hoïc vaán vaø giaùo duïc Kitoâ, ngöôøi ñaõ qui tuï caùc thaày thaønh coäng ñoaøn" vaø "ngay töø khôûi thuyû, caùc sö huynh ñaõ thöïc hieän söù maïng ‘cuøng chung vaø lieân keát’ moãi ngöôøi laøm vieäc toâng ñoà cuûa mình nhö thaønh vieân moät coäng ñoaøn"

"Thaùnh Gioan La San ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa daãn ñöa tôùi choã thieát laäp moät coäng ñoaøn goàm nhöõng con ngöôøi ñuôïc Ngöôøi soi saùng vaø cho hieäp thoâng vaøo yù ñònh cöùu ñoä cuûa Ngaøi, ñeå lieân keát vôùi nhau, nhaèm ñaùp öùng nhu caàu cuûa moät giôùi treû ngheøo vaø xa ôn cöùu ñoä. Ngaøy hoâm nay, coäng ñoaøn sö huynh vaãn coøn tìm ñöôïc trong bieán coá lòch söû ñoù, nhöõng ñoäng löïc cô baûn thuùc ñaåy soáng vaø haønh ñoäng".

Thaùnh Gioan La San ñöùng tröôùc theá giaèng co : moät ñaøng laø linh muïc trieàu, kinh só ñoaøn nhaø thôø thaønh Reims, soáng gaàn gia ñình vaø höôûng taøi saûn cha meï ñeå laïi. Moät ñaøng daán thaân hoaøn toaøn cho coâng vieäc giaùo duïc vaø ôû chung vôùi caùc thaày. Ban ñaàu cha ñeå caùc thaày cö nguï trong nhaø mình, theá nhöng anh em cuûa ngaøi ñaõ phaûn ñoái. Sau ñoù, cha ñaõ quyeát ñònh baùn taát caû nhöõng taøi saûn maø mình ñöôïc höôûng, ñem giuùp ñôõ cho naïn nhaân traän ñoùi muøa ñoâng naêm 1683-1684 vaø ñeán soáng chung vôùi caùc thaày. Töø nay, cuoäc ñôøi cuûa ngaøi cuõng nhö anh em trong doøng phoù thaùc hoaøn toaøn vaøo baøn tay quan phoøng ñaày yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa.

Phöông phaùp suy nieäm La San :

Neùt ñaëc tröng cuûa phöông phaùp naøy laø muoán ñaøo taïo cho caùc sö huynh thaønh nhöõng tu só chuyeân lo vieäc giaùo duïc. Khi noùi veà linh ñaïo La San, ta khoâng theå boû qua phöông phaùp suy nieäm maø thaùnh La San vaø nhöõng ngöôøi keá tuïc ngaøi ñaõ thöïc haønh, reøn luyeän ñeå ñaøo taïo caùc sö huynh thaønh moät tu só giaùo duïc. Phöông phaùp suy nieäm ñöôïc trình baøy trong caùc saùch Explication de la meùthode d’oraison ; Recueil de diffeùrents petits traiteùs. Phöông phaùp naøy coù theå ñöôïc toùm goïn nhö sau :

1/ Chuaån bò ñeà taøi : ñeå suy nieäm qua vieäc ñoïc saùch Kinh thaùnh, saùch thieâng lieâng.

2/ Taâm nguyeän : ñaây laø phaàn chính yeáu, goàm ba böôùc :

- Hoài taâm :

Tieân vaøn laø ñaët mình tröôùc maët Thieân Chuùa, qua vieäc thöïc taäp nhaän thöùc nhöõng caùch thöùc Thieân Chuùa hieän dieän : Ngaøi hieän dieän khaép moïi nôi, hieän dieän ôû ñaâu coù hai ba ngöôøi hoïp nhau nhaân danh Ngaøi ; hieän dieän trong ta, hieän dieän trong nhaø thôø, trong nhaø taïm. Sau khi ñaët mình tröôùc maët Chuùa, linh hoàn seõ boäc loä nhöõng taâm tình :

+ Tin, thôø laïy, taï ôn (ñoái vôùi Chuùa)
+ Khieâm nhöôøng, hoå theïn, thoáng hoái (nghó ñeán baûn thaân).
+ Tin töôûng vaøo coâng nghieäp cuûa Ñöùc Kitoâ (höôùng veà Ñöùc Kitoâ) vaø keâu caàu Chuùa Thaùnh Thaàn.

- Vaøo ñeà :

Chuù yù vaøo moät maàu nhieäm ñöùc tin (caùch rieâng maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ), moät nhaân ñöùc, moät chaâm ngoân, ñeå suy nghó veà yù nghóa cuûa ñeà taøi suy nieäm. Töø ñoù, linh hoàn seõ boäc loä 9 haønh vi nhö sau :

+ Höôùng veà Chuùa Kitoâ : (1) Loøng tin nôi maàu nhieäm (hoaëc lôøi daïy göông laønh cuûa Chuùa. (2) thôø laïy Chuùa nôi maàu nhieäm hay lôøi noùi nhaân ñöùc cuûa Ngaøi. (3) Taï ôn Chuùa vì tình yeâu maø Ngaøi taùc ñoäng nôi maàu nhieäm, hay khi daïy doã vaø thi haønh nhaân ñöùc.
+ Nghó ñeán baûn thaân : (4) Hoå theïn vì ñôøi soáng cuûa ta coøn caùch xa vôùi maàu nhieäm, nhaân ñöùc. (5) Thoáng hoái. (6) Doác loøng aùp duïng.
+ Ba haønh vi thöïc haønh : (7) Keát hôïp vôùi Chuùa. (8) Naøi xin ôn bieát soáng tinh thaàn maàu nhieäm hay nhaân ñöùc. (9) Keâu caàu vò thaùnh naøo maø ta suøng moä hay ñaõ thöïc haønh nhaân ñöùc aáy, ñeå nhôø chuyeån caàu cho ta ñöôïc baét chöôùc.

- Keát luaän :

Xeùt mình ñaõ suy gaãm nhö theá naøo ; taï ôn ; daâng hieán cho Chuùa ñieàu ñaõ doác loøng. Sau cuøng ñoïc moät kinh daâng kính ñöùc Maria.

Chæ nhìn moïi söï baèng caëp maét ñöùc tin, laøm moïi söï vì Chuùa vaø quy taát caû veà cho Chuùa

Soáng cuoäc soáng giaùo daân laøm coâng taùc traàn theá nhöng phaûi yù thöùc raèng mình ñang coäng taùc vôùi chöông trình cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa ñoøi hoûi sö huynh moät caùi nhìn ñöùc tin xuyeân suoát. Chính vì vaäy tinh thaàn cuûa doøng laø tinh thaàn ñöùc tin :

- Trong ñöùc tin, caùc sö huynh nhaän xeùt moïi thöïc taïi traàn theá theo aùnh saùng Phuùc aâm.
- Trong ñöùc tin, caùc sö huynh laø nhöõng "coäng taùc vieân cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ", daâng caû cuoäc ñôøi cho vieäc xaây döïng nöôùc Thieân Chuùa, baèng coâng taùc phuïc vuï giaùo duïc.
- Trong ñöùc tin, caùc sö huynh yù thöùc ñöôïc raèng Thieân Chuùa hieän dieän trong coâng vieäc, trong nhöõng noãi vui möøng vaø aâu lo cuûa hoï.
- Trong ñöùc tin, caùc sö huynh taäp nhaän ra trong moïi bieán coá, vaø nôi moïi ngöôøi, nhaát laø nôi ngöôøi ngheøo, moät daáu chæ vaø moät tieáng goïi cuûa Thaàn Khí.

Thaùnh La San ñaõ traûi qua bao ñau khoå, töôûng chöøng nhö khoâng theå tieáp tuïc ôn goïi maø mình ñaõ baét ñaàu. Nhöng coù leõ chæ vôùi con maét ñöùc tin, xaùc ñònh laøm vì Chuùa vaø quy taát caû cho Chuùa maø cha vaãn tieáp tuïc chòu ñöïng thöû thaùch. Söï phuïc sinh vinh quang phaûi traûi qua ñau thöông thaäp giaù. Coù cuoäc sinh con naøo maø ngöôøi meï khoâng traûi qua côn ñau ñôùn quaën thaét ruoät gan ?! Cha La San ñaõ ví von : "Chuùa raát teá nhò voâ cuøng, Ngaøi daãn toâi ñi töøng böôùc moät"

Ñem laïi moät neàn giaùo duïc nhaân baûn vaø Kitoâ cho giôùi treû

Ñoái vôùi thaùnh Gioan La San, lyù töôûng laø moät con ngöôøi hoaøn toaøn thuoäc veà Thieân Chuùa, daâng caû thôøi giôø, taøi naêng, söùc löïc ñeå ñöa ôn cöùu roãi tôùi vôùi treû ngheøo. Sö huynh seõ khoâng soáng cho moät caùi gì khaùc, chæ muoán thuoäc veà chuùa, lo vieäc Chuùa, töùc laø laøm cho treû ngheøo tôùi vôùi Chuùa, ñoù laø leõ soáng cuûa sö huynh.

Caùc sö huynh hieán mình cho Chuùa, keát nghóa vôùi nhau, daïy treû neân ngöôøi vaø neân con Chuùa. Trong cuoán "nguyeän gaãm", thaùnh Gioan La San ñaõ nhaán maïnh ñeán giaù trò cao quyù cuûa ngheà daïy hoïc, moät ngheà vöøa ñaïi dieän moät phaàn uy quyeàn cuûa cha meï, vöøa goàm moät phaàn söù meänh toâng ñoà cuûa caùc giaùm muïc, linh muïc, khi daïy doã kinh boån cho con treû.

Nhö vaäy, nhaø moâ phaïm coâng giaùo giaûng daïy nhaân danh Thieân Chuùa. Hoï laø ‘söù giaû’ cuûa Chuùa Gieâsu vaø ‘thieân thaàn höõu hình’ cuûa con treû. Chính ngaøi ñaõ caên daën anh em : "Boån phaän caùc anh em laø moãi ngaøy phaûi tieán leân gaàn Chuùa baèng söï nguyeän gaãm, ñeå hoïc ôû Chuùa nhöõng ñieàu maø anh em daïy doã con treû, ñeå caùc anh em ñi laïi vôùi chuùng baèng caùch thích hôïp vôùi trình ñoä chuùng, haàu daïy doã chuùng nhöõng ñieàu Thieân Chuùa ñaõ truyeàn cho caùc anh em vì chuùng…" vaø "sö huynh yù thöùc ñöôïc coù nhöõng ñöùa treû khoâng ñöôïc giaùo duïc, xa ôn cöùu ñoä vaø Chuùa muoán trao chuùng cho sö huynh".

Sö huynh coøn phaûi cho thaáy ñöôïc tình yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa trong caùch ñoái xöû vôùi con treû : "Anh em phaûi nhìn caùc con treû maø anh em phaûi daïy doã nhö nhöõng keû moà coâi, ngheøo khoå, bò boû rôi… vì leõ ñoù, Thieân Chuùa ñaõ ñaët chuùng nhö theå döôùi söï giaùm hoä cuûa anh em. Ngaøi thöông xoùt chuùng vaø lo laéng cho chuùng nhö Ñaáng Baûo trôï chuùng, choã chuùng nöông töïa, Cha cuûa chuùng. Vaø Ngaøi ñaõ uyû thaùc cho anh em vieäc chaêm soùc ñoù"

Loan baùo Tin möøng cho giôùi treû

Ñaây chính laø ñaëc suûng ñi lieàn vôùi söù vuï giaùo duïc cuûa caùc sö huynh :"Sö huynh loan baùo Tin möøng, sö huynh giuùp caùc moân sinh mình khaùm phaù raèng Thieân Chuùa ñang ôû giöõa chuùng, raèng Ngöôøi yeâu thöông chuùng vaø caùi hay caùi dôû cuûa chuùng. Vieäc cöùu roãi caùc moân sinh môùi ñuùng laø vinh quang cuûa Thieân Chuùa vaø laø lyù do duy nhaát ñeå sö huynh coáng hieán ñôøi mình phuïc vuï chuùng".

Thaùnh Gioan La San ñaõ ñoïc trong nhu caàu cuûa ñaùm treû bò boû rôi tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa : "sö huynh caàn soáng ñöùc tin ñeå chuyeån giao Lôøi Chuùa laø Lôøi sinh Chuùa Gieâsu nôi taám loøng cuûa nhöõng keû maø sö huynh ñaõ rao giaûng Phuùc aâm. Chính nhôø ñöùc tin maø sö huynh caûm nhaän ñöôïc mình laø "thöøa taùc vieân vaø ñaïi söù cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ".

Ñeå rao giaûng Tin möøng thì tröôùc heát caùc sö huynh phaûi soáng vaø ñöôïc ‘nuoâi döôõng baèng lôøi Chuùa’. Vì ñoái vôùi thaùnh La San, ‘böôùc theo Ñöùc Kitoâ töùc laø bieát ôû beân Thaày ñeå laéng nghe Lôøi. Bieát ôû beân Thaày ñoù laø neàn sö phaïm caên baûn cuûa tinh thaàn ñöùc tin, "moät tinh thaàn bieát ñeå cho caùc chaâm ngoân vaø taâm tình ñöùc tin, ñaëc bieät ruùt töø Kinh Thaùnh, höôùng daãn".

Sö huynh phaûi ñoïc vaø suy nieäm lôøi Chuùa haøng ngaøy "Lôøi Thieân Chuùa maø sö huynh ñoïc, suy nieäm vaø caàu nguyeän moãi ngaøy laø nguoàn maïch nuoâi soáng ñöùc tin vaø taïo neân chieàu saâu maø sö huynh caàn coù ñeå saün saøng ñaët mình vaøo tö theá caûm nhaän ñöôïc nhöõng tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa luoân tuoân ñeán, xuyeân qua moïi caûnh ngoä".

Thaùnh La San cuõng thöôøng nhaéc nhôû caùc anh em mình phaûi lo cho vieäc cöùu ñoä nhöõng moân sinh maø mình ñöôïc höôùng daãn : "caùc anh em phaûi hieåu raèng Thieân Chuùa baét ñaàu hoûi ñeán linh hoàn caùc hoïc troø cuûa caùc anh em tröôùc roài môùi ñeán linh hoàn caùc anh em" vaø "quyeát taâm ñaët caùc phöông tieän cöùu ñoä vaøo taàm tay ngöôøi treû".

Laø moät sö huynh La San, thì "khoâng ñöôïc phaân bieät giöõa vieäc laøm nhaèm thaùnh hoaù baûn thaân vaø vieäc laøm vì boån phaän daïy doã treû".

Caùc sö huynh giaùo duïc caùc em khoâng phaân bieät toân giaùo, moãi em ñeàu ñöôïc chaêm soùc vaø quan taâm nhö nhau : "Theo hoïc caùc tröôøng cuûa doøng khoâng phaûi chæ rieâng con em caùc gia ñình Thieân Chuùa giaùo maø coøn phaàn lôùn con em caùc gia ñình ngoaïi ñaïo. ÔÛ ñaây caùc em ñöôïc saên doùc chu ñaùo nhö nhau, khoâng phaân bieät coù ñaïo hay khoâng. Doøng La San ñaõ töï toâ nhöõng neùt son raát ñeïp".

Doøng La San taïi Vieät nam

a. Doøng Nam

- Vaøo Vieät Nam ñaàu tieân :

Ñaàu thaùng gieâng naêm 1866, moät nhoùm 6 sö huynh theo leänh cuûa Toång quyeàn Philippe, ñaõ ñaët chaân leân ñaát Saøi Goøn. Hoï laõnh traùch nhieäm ñieàu haønh tröôùng Colleøge d’Adran, do caùc linh muïc thöøa sai Paris thaønh laäp. Caùc sö huynh ñöôïc yeâu caàu ñaøo taïo caùc thanh nieân trôû thaønh nhöõng thö kyù vaø thoâng dòch vieân trong ñoäi nguõ haønh chaùnh daân söï, hoaëc thaønh nhöõng hoïa vieân laøm vieäc cho sôû coâng chaùnh. Sau ñoù, tröôøng La San baét ñaàu taêng theâm ôû Vónh Long, Baéc Traøng, Myõ Tho…

Naêm 1880, söï baùch haïi toân giaùo aäp xuoáng nöôùc Phaùp. Caùc sö huynh daàn bò loaïi ra khoûi caùc tröôøng coâng. Hoäi ñoàng thuoäc ñòa ñaõ boû phieáu ngöng trôï caáp cho caùc giaùo vieân tu só ôû caùc xöù thuoäc ñòa, caû ôû Saøi Goøn. Heát phöông tieän sinh soáng, caùc sö huynh buoäc phaûi rôøi khoûi Vieät Nam naêm 1883.

- Vaøo Vieät Nam ñôït 2 :

Ngaøy 19 thaùng 11 naêm 1889, 10 sö huynh caëp beán Saøi Goøn, moät ñaùm ngöôøi raát ñoâng chaøo ñoùn caùc sö huynh. Thaùng gieâng naêm 1890, caùc linh muïc thöøa sai Paris baøn giao cho caùc sö huynh tröôøng Taberd. Taäp vieän ñöôïc thaønh laäp ôû Thuû Ñöùc ngaøy 1-1-1896, coù 4 taäp sinh vaø 10 thænh sinh. Caùc sö huynh ñeán Haø Noäi 6-8-1894.

- Töø bieán coá 1975 ñeán nay :

Doøng La San ñaõ bò maát maùt veà vaät chaát : 27 cô sôû lôùn nhoû bò tòch thu. Nghieâm troïng hôn laø maát maùt veà tinh thaàn vaø nhaân söï, töø treân 300 sö huynh ñaõ khaán, chæ coøn khoaûng 150, töùc maát ñi 50%. Taâm traïng hoang mang, giao ñoäng : maát tröôøng, maát nhaø, maát vieäc laøm, bò baét, bò theo doõi. Naêm 1978 nhaø Mossard Thuû Ñöùc bò coâ laäp vaø bò tòch thu, sau ñoù nghò quyeát 87 traû laïi cho Giaùo Hoäi caùc linh muïc, tu só giaùo vieân, nhaø nöôùc chæ giöõ laïi moät soá raát ít tu só giaùo vieân maø khoâng theå coù ngöôøi thay theá.

Tænh Doøng coá gaéng cuûng coá lieân tuïc töø beân trong, coù söï thích nghi daàn daàn.

Moät trong nhöõng day döùt nhaát cuûa caùc sö huynh vaø cuõng laø thaéc maéc cuûa nhieàu ngöôøi : caùc sö huynh thi haønh söù maïng cuûa mình theá naøo khi maø tröôøng traïi khoâng coøn nöõa, vaø nhaø nöôùc cuõng khoâng nhaän cho caùc sö huynh daïy trong caùc tröôøng ? Ñaây chính laø côn khuûng hoaûng vaø gaây thaùch ñoá lôùn nhaát ñoái vôùi caùc sö huynh La San.

Hieån nhieân ñaây laø moät hoaøn caûnh khoâng bình thöôøng ñoái vôùi moät sö huynh La San, ñaây laø moät caùi theá aùp ñaët, khoâng phaûi do caùc sö huynh choïn. Nhöng baûn naêng La San ñaõ thuùc ñaåy caùc sö huynh tìm moïi caùch ñeå thöïc hieän phaàn naøo hay phaàn ñoù söù maïng cuûa mình : bò loaïi khoûi tröôøng thì daïy keøm, phaûi caøy cuoác thì anh em cuõng coá daønh moät phaàn thôøi gian ñeå daïy vaên hoaù, giaùo lyù.

Giai ñoaïn sau naêm 1987, giai ñoaïn ñöôïc ñaùnh daáu bôûi söï côûi môû cuûa ñaát nöôùc. Caùc sö huynh ñaõ naém baét caùc cô hoäi thuaän lôïi ñeå phuïc hoài daàn coâng cuoäc phuïc hoài söù maïng. Taberd coù lôùp vi tính, phoøng thính thò ngoaïi ngöõ. Ñöùc Minh coù lôùp vi tính vaø lôùp daïy ngheà : söûa xe, moäc cho treû moà coâi khuyeát taät, coù nhaø noäi truù cho hoïc sinh caáp II vaø III. Buoân Meâ Thuoät, Nha Trang ñeàu coù nhaø noäi truù…

Moät soá hoaït ñoäng muïc vuï khaùc :

- Huaán luyeän vaø boài döôõng giaùo lyù vieân, ñaëc bieät nhöõng giaùo lyù vieân ôû vuøng Caø Mau (hoïc mieãn phí trong moät thaùng) trong dòp heø. Coù nhöõng buoåi giao löu giaùo lyù vieân (ba thaùng moät laàn).
- Toå chöùc lôùp thaàn hoïc giaùo daân vôùi thôøi gian 3 naêm, khoaù 1 hieän nay hoïc ñöôïc 2 naêm.
- Toå chöùc lôùp Thaàn hoïc Lieân vieän (caùc sô vaø caùc thaày khoâng linh muïc) hoïc trong 3 naêm.
- Xaây tröôøng ôû ngaõ ba Trò An nhöng hoaït ñoäng ñöôïc vaøi naêm thì bò nhaø nöôùc quaûn lyù. Xaây tröôøng haäu cai nghieän xong cuõng bò nhaø nöôùc quaûn lyù khoâng cho hoaït ñoäng. Tam Noâng daïy may coâng nghieäp vaø vi tính.

Caùc sö huynh La San theo göông thaùnh toå phuï cuûa mình coá gaéng soáng chaân tính La San moät caùch trung thaønh vaø saùng taïo.

b. Doøng Nöõ

Thaønh laäp naêm 1966 taïi Saøi Goøn do caùc sö huynh Vieät Nam, vôùi tinh thaàn cuûa thaùnh Gioan La San, ñaët truï sôû taïi Mai Thoân, cö xaù Thanh Ña. Ban ñaàu laäp ra vôùi muïc ñích giaùo duïc cho caùc thieáu nöõ, caùch rieâng laø caùc em nöõ sinh tieåu hoïc taïi Vieät Nam.

Tröôùc 1975 moät soá chò ngöôøi Thaùi muoán vaøo doøng La San neân ñaõ traûi qua thôøi gian nhaø taäp taïi Vieät Nam. Sau ñoù, caùc chò ñaõ thaønh laäp coäng ñoaøn taïi Baêng Coác.

Moät coäng ñoaøn caùc chò ngöôøi Vieät Nam ñöôïc thaønh laäp ôû San Jose (Hoa Kyø) naêm 1975.

Taïi Vieät Nam, ngoaøi truï sôû chính taïi Mai Thoân – Thanh Ña, Tp. Hoà Chí Minh, caùc chò ñang môû roäng ñòa baøn hoaït ñoäng ra caùc vuøng khaùc vaø hieän coù cô sôû taïi : Taân Cang (Ñoàng Nai), Long Thaønh (Baø Ròa Vuõng Taøu), Nha Trang (Khaùnh Hoaø), Loäc Ninh (Taây Ninh).

Hieän doøng Nöõ La San coù ba mieàn : Vieät Nam, Thaùi Lan vaø Hoa Kyø. Toång phuï traùch ñöông nhieäm laø chò Mary, ngöôøi Thaùi Lan. Coâng vieäc chính cuûa caùc chò ñang laøm laø coâng taùc nhaø treû.

Taïm keát

- Doøng La San ñöôïc thieát laäp trong cuoái theá kyû XVI – ñaàu theá kyû XVII : quan taâm giaùo duïc baèng tieáng meï ñeû cho caùc em trai con nhaø lao ñoäng, thôï thuyeàn vôùi mong muoán cho caùc em trôû thaønh nhöõng con ngöôøi höõu ích cho xaõ hoäi vaø Giaùo hoäi.
- Ngaøy aáy caùc tröôøng cuûa caùc sö huynh daïy mieãn phí do coù söï taøi trôï veà kinh phí töø nhöõng nhaø haûo taâm vaø caùc cha sôû.
- Caùc sö huynh ñöôïc môøi goïi soáng chung thaønh coäng ñoaøn vaø lieân keát cuøng nhau trong söù vuï : moät coäng ñoaøn giaùo duïc. Caùc sö huynh laø nhöõng con ngöôøi hoaøn toaøn thuoäc veà Thieân Chuùa, cuøng nhau heát mình lo cho ngöôøi treû neân ngöôøi vaø neân con Chuùa, soáng moät ñôøi soáng thoáng nhaát, nhö lôøi thaùnh Toå Phuï : "khoâng ñöôïc taùch rôøi vieäc neân thaùnh vaø vieäc lo daïy doã treû".
- Caùc sö huynh ñöôïc môøi goïi naêng ñoïc vaø suy gaãm lôøi Chuùa, nhìn moïi söï vôùi con maét ñöùc tin.
- Theo tinh thaàn cuûa coâng ñoàng Vatican II, caùc doøng tu ñöôïc môøi goïi canh taân baèng caùch "trôû veà nguoàn vaø thích nghi vôùi theá giôùi". Baûn ‘Tuyeân Ngoân’ trong toång coâng hoäi naêm 1966 raát can ñaûm khi khoâng muoán coät chaân tính La San vaøo tröôøng hoïc : tröôøng hoïc chæ laø phöông tieän, tuy laø phöông tieän öu vieät. Nhö vaäy, loøng nhieät thaønh cho söù maïng giaùo duïc cuûa sö huynh coù theå theå hieän baèng nhieàu phöông tieän khaùc.

SAÙCH THAM KHAÛO

1. Höôùng Daãn Huaán Luyeän : Caùc Sö Huynh Tröôøng Kitoâ, 1991

2. Doøng Caùc Sö Huynh Tröôøng Kitoâ Taïi Vieät Nam, Tuyeån Taäp Taøi Lieäu (löu haønh noäi boä), 1996

3. Phaïm Ñình Taân, Tìm hieåu doøng tu, Hieän Taïi, Haø Noäi, 1954.

4. Moät soá Baøi Höôùng Daãn Chia Seû Veà Linh Ñaïo, Chaân Tính cuûa sö huynh Lucien Hoaøng Gia Quaûng

5. Baøi chia seû Linh Ñaïo La San cuûa sö huynh Simeùon Phaïm Quang Tuøng

6. Phan Taán Thaønh, O.P., Ñôøi Soáng Taâm Linh (taäp 3), Roma, 2003