CÔN KHUÛNG HOAÛNG ÔÛ TUOÅI TRUNG NIEÂN
(moät tieáp caän thieâng lieâng)

Anselm Grun o.s.b

noäi dung
Lôøi noùi ñaàu
Nhaäp ñeà
Phaàn I    GIAÛI PHAÙP CHO CÔN KHUÛNG HOAÛNG TUOÅI TRUNG NIEÂN
        1. Côn khuûng hoaûng
        2. Boû troán
        3. Beá taéc
        4.- Bieát mình
        5.- Döùt boû
        6. Söï sinh ra ñôøi cuûa thieân tính
Phaàn II    NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CUÛA TUOÅI TRUNG NIEÂN
        1. Tieán trình caù theå hoùa
        2. Nhöõng vaán ñeà cuûa khoaûng giöõa cuoäc ñôøi
            a) Tính töông ñoái cuûa con ngöôøi coù nhaân caùch, persona
            b) Chaáp nhaän caùi boùng hay vaán ñeà cuûa nhöõng ñieàu ñoái nghòch
            c) Hoøa nhaäp phaàn nam tính vaø phaàn nöõ tính
            d) Trieån nôû "Mình" trong vieäc chaáp nhaän caùi cheát vaø gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa

menu

Lôøi noùi ñaàu

Ngaøy nay, töø ngöõ "khuûng hoaûng" ñöôïc ñoùn nhaän moät caùch bình thaûn vaø tích cöïc hôn : khuûng hoaûng ñeå taêng tröôûng, khuûng hoaûng ñeå tröôûng thaønh ... treân bình dieän töï nhieân cuûa theå xaùc vaø taâm-sinh-lyù, cuõng nhö treân bình dieän tinh thaàn vaø thieâng lieâng.

Theo chieàu höôùng ñoù, khuûng hoaûng ñöôïc coi nhö laø böôùc ñi thieát yeáu chuyeån ñoåi giai ñoaïn. Neáu khoâng coù söï chuyeån ñoåi giai ñoaïn vaø moïi söï vaãn ñöùng lì moät choã thì laøm sao coù söï tieán trieån ñöôïc. Chính nhôø söï chuyeån ñoåi naày maø ñöùa treû töø boû tình traïng aáu træ böôùc sang giai ñoaïn vò thaønh nieân ñeå ñi ñeán tröôûng thaønh. Giai ñoaïn tröôûng thaønh cuõng coù nhieàu chaëng : vaøo ba möôi tuoåi, con ngöôøi töï laäp thaân ; vaøo boán möôi tuoåi, con ngöôøi coù theå thaáu tình ñaït lyù, khoâng coù chi nghi ngôø ; vaøo naêm möôi tuoåi, con ngöôøi bieát ñöôïc leõ maàu nhieäm cuûa trôøi ñaát ; vaøo saùu möôi tuoåi, con ngöôøi hieåu ñöôïc ngay ñieàu nghe loït tai maø khoâng caàn phaûi suy nghó ; vaøo baûy möôi tuoåi, con ngöôøi coù theå laøm theo ñieàu loøng mình ham muoán maø khoâng coù chi sai traùi ("tam thaäp nhi laäp, töù thaäp nhi baát hoaëc, nguõ thaäp nhi tri thieân meänh, luïc thaäp nhi nhó thuaän, thaát thaäp nhi toøng taâm sôû duïc, baát du cuõ").

Dó nhieân ñaõ laø khuûng hoaûng thì taát nhieân coù caùi baát thöôøng, baát lôïi neáu khoâng bieát saùng suoát nhaän ñònh ñeå vöôït qua vaø thaêng tieán. Trong vieäc naày, laém luùc töï baûn thaân moãi ngöôøi khoâng theå laøm toát troïn veïn ñöôïc, maø caàn phaûi nhôø ñeán moät trôï löïc khaùc nöõa, nhaát laø khi ñoù laø khuûng hoaûng Nieàm Tin, khuûng hoaûng quyeàn bính vaø vaâng phuïc, maø beân naøo cuõng khoâng chòu caûm thoâng nhìn nhaän nhöõng giôùi haïn vaø ñieàu kieän con ngöôøi cuûa nhau.

Anselm Grun o.s.b ñaõ laøm coâng vieäc ñoù, khi trình baøy laïi caùc nghieân cöùu vaø kinh nghieäm cuûa Johannes Tauler (1300-1361) vaø cuûa Carl Gustav Jung (1875-1961), maø Anne Nguyeãn dòch ra Vieät ngöõ trong "Côn Khuûng Hoaûng ôû Tuoåi Trung Nieân" vaø chöông trình Cho Moät Töông Lai Toát Ñeïp Hôn xin ñöôïc giôùi thieäu haïn cheá cho nhöõng ngöôøi lieân heä.

Tuy khoâng ai gioáng ai, nhöng ai ai cuõng ñeàu coù kinh nghieäm veà nhöõng cuoäc khuûng hoaûng cuûa ñôøi mình. Toâi cuõng theá, coù leõ coøn quaù nhieàu nöõa, bò thöû thaùch vaø khuûng hoaûng ñeán ñoåi coù luùc toâi ñaõ muoán boû cuoäc vaø rôøi khoûi ñòa phaän Hueá, nhöng coù ñöôïc ngaøy hoâm nay, nhö thaùnh Phaoloâ ñaõ noùi : "nhöõng thöû thaùch aáy chuùng toâi toaøn thaéng nhôø Ñaáng yeâu meán chuùng toâi", khieán toâi nhö ñöôïc côûi môû taám loøng muoán möôïn lôøi cuûa Töø Duyeân trong baøi thaùnh ca "Xin Ñaùp Ñeàn" ñeå chia seû.

Xin ñaùp ñeàn Tình Chuùa cao daâng, xin ñaùp ñeàn Tình Chuùa yeâu thöông. Chuùa ñaõ thöông con baùt ngaùt hôn caû ñaïi döông.
1. Ñôøi con hoâm nay coù ñöôïc laø nhôø Chuùa, vì Tình Thöông Chuùa cho vaøo ñôøi. Tình Ngaøi thöông, Tình Ngaøi thöông oâi thaät bao la.
2. Ñôøi con an vui ñöôïc laø nhôø Chuùa, vì Ngaøi thöông daãn ñöa böôùc ñöôøng. tình Ngaøi thöông, Tình Ngaøi thöông oâi thaät bao la.
3. Ñôøi con mang bao hy voïng laø nhôø Chuùa, vì Ngaøi thöông daãn ñöa böôùc ñöôøng. Tình Ngaøi thöông, Tình Ngaøi thöông oâi thaät bao la.

Hueá Naêm Thaùnh 2000
Micae-Phaoloâ Traàn Minh Huy
Ngaøy vaøo "luïc thaäp nhi nhó thuaän"

<noäi dung>

Nhaäp ñeà

Sau khi nhieàu anh em trong coäng ñoaøn chuùng toâi, tuoåi ñaõ ngoaøi boán möôi töø boû nhaø doøng, chuùng toâi, nhöõng ngöôøi ôû laïi coäng ñoaøn bò dao ñoäng ñeán taän cuøng. Khi ñi tìm lyù do vieäc ra ñi cuûa nhöõng ngöôøi ña soá ñaõ soáng hôn hai möôi naêm trong tu vieän, chuùng toâi ñoái dieän vôùi "côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi". Lieác qua baøi vôû ñaõ ñöôïc in ra veà vaán ñeà naøy cho pheùp chuùng toâi thaáy, khoâng nhöõng caùc linh muïc, caùc ngöôøi ñi tu bò rôi vaøo côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, bò cuoán huùt vaøo nhöõng khoù khaên cuûa cuoäc soáng, daãn hoï ñeán vieäc töø boû ñöùc tin, maø ñoái vôùi ña soá quaàn chuùng, böôùc ngoaëc cuûa cuoäc ñôøi cuõng theå hieän leân caùc vaán ñeà ñaõ thöôøng xuyeân laøm dao ñoäng cuoäc soáng cuûa hoï tröôùc ñaây. Thay ñoåi ngheà nghieäp, caét ñöùt vôùi moâi tröôøng soáng, ly dò, suy thoaùi tinh thaàn, caùc chöùng beänh taâm-theå khaùc nhau, ñoù laø nhöõng daáu hieäu cho thaáy côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi ñaõ khoâng ñöôïc cheá ngöï.

Sau caùc vieäc ra ñi naøy, coäng ñoaøn chuùng toâi toå chöùc moät ngaøy nghieân cöùu hoïc hoûi thaàn hoïc veà nhöõng vaán ñeà treân vaø phöông caùch ñeå vöôït leân.
Hai baøi thuyeát trình cung caáp yeáu toá ñeå coù moät suy nghó chung vaø ñeå nhoùm trao ñoåi nhöõng kinh nghieäm caù nhaân.
Linh muïc Fideùlis Ruppert trình baøy nhöõng suy tö cuûa nhaø huyeàn bí ngöôøi Ñöùc, Johannes Tauler (1300-1361), moâ taû côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi nhö dòp may ñöa ñeán vieäc phaùt trieån ñôøi soáng thieâng lieâng.
Laø nhöõng tu só, ñöông nhieân tröôùc heát chuùng toâi coù boån phaän phaûi vöôït leân côn khuûng hoaûng naøy baèng ñöôøng loái tu trì. Nhöng, duø theá, cuõng khoâng neân xem thöôøng caùc khía caïnh nhaân chuûng hoïc vaø taâm lyù hoïc.
Ñeå boå tuùc söï saùng toû coù tính caùch toân giaùo cuûa Tauler, toâi thuyeát trình vaán ñeà böôùc ngoaëc cuoäc ñôøi treân quan ñieåm taâm lyù maø nhaø taâm lyù Carl Gustav Jung ñaõ nghieân cöùu. Söï quan taâm chuû yeáu maø caùc ñieàu suy xeùt cuûa Tauler vaø Jung gaëp nôi caùc anh em cuøng doøng, cuõng nhö ôû caùc doøng khaùc, ñaõ laøm cho chuùng toâi thaáy vaán ñeà naøy caàn ñöôïc hieåu bieát moät caùch roäïng raûi hôn qua taäp saùch naøy. Phaàn lieân heä ñeán taùc giaû Tauler ñöôïc trieån khai döïa treân baøi thuyeát trình cuûa linh muïc Fideùlis. 

Côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, khoâng nhöõng chæ lieân heä ñeán nhöõng thay ñoåi môùi veà theå lyù vaø taâm lyù, veà thích öùng môùi do söùc voùc theå xaùc vaø trí tueä suy giaûm, veà vieäc hoøa nhaäp caùc chôø ñôïi vaø öôùc muoán môùi vaøo cuoäc ñôøi, maø thöôøng thöôøng, nhöõng ñieàu naøy laïi ñoät ngoät xaâm nhaäp vaøo giai ñoaïn trung nieân cuûa cuoäc ñôøi.
Ñuùng hôn, côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi laø côn khuûng hoaûng toàn taïi coù moät chieàu saâu raát saâu xa, trong ñoù caâu hoûi ñaët ra coù yù nghóa bao goàm caû cuoäc ñôøi : taïi sao toâi laøm vieäc nhieàu nhö theá, taïi sao toâi kieät söùc, taïi sao toâi khoâng tìm ñöôïc moät chuùt thì giôø naøo cho toâi ? Taïi sao, baèng caùch naøo, trong muïc ñích naøo, ñeå laøm caùi gì, cho ai ? Vaøo khoaûng tuoåi boán möôi, nhöõng caâu hoûi nhö theá caøng ngaøy caøng thöôøng xuyeân naûy sinh, vaø noù gieo roái loaïi trong nhaân sinh quan maø chuùng ta ñaõ coù töø tröôùc ñeán nay.

Caâu hoûi veà yù nghóa cuoäc ñôøi ñuùng laø caâu hoûi coù baûn chaát thieâng lieâng. Tröôùc heát, khoaûng giöõa cuoäc ñôøi laø luùc côn khuûng hoaûng veà yù nghóa cuoäc ñôøi ñöôïc ñaët ra, vaø nhö theá, ñoù laø côn khuûng hoaûng thieâng lieâng. Cuøng moät luùc, noù cho chuùng ta dòp may ñeå tìm moät yù nghóa môùi cho cuoäc ñôøi.
Côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi thoâi thuùc,xaùo troän taát caû caùc döõ kieän cuûa cuoäc soáng, laøm chuùng ta phaûi löïa choïn vaø saép xeáp noù laïi cho coù traät töï theo moät caùch môùi. Treân quan ñieåm ñöùc tin, chính Thieân Chuùa laøm vieäc naøy. Ngöôøi lay chuyeån quaû tim con ngöôøi ñeå laøm noù vôõ ra vaø môû ra vôùi Ngöôøi, ñeå giaûi phoùng noù thoaùt khoûi moïi aûo töôûng. Côn khuûng hoaûng ñöôïc hieåu nhö coâng vieäc cuûa aân suûng : ñaây laø quan ñieåm khoâng thaáy xuaát hieän bao nhieâu trong khoái löôïng saùch vôû doài daøo noùi ñeán giai ñoaïn naøy cuûa cuoäc ñôøi, trong khi, ñaây laïi laø moät khía caïnh thieát yeáu.

Ñoái vôùi tín höõu, côn khuûng hoaûng khoâng phaûi laø söï taán coâng hung haêng töø beân ngoaøi, maø ñeå choáng laïi, con ngöôøi chæ coù moät caùch laø tuyeân xöng ñöùc tin nhö söùc maïnh naâng ñôõ. Nhöng ñaây chính laø Thieân Chuùa ñích thaân haønh ñoäng treân con ngöôøi : nhö theá côn khuûng hoaûng cuõng laø moâi tröôøng cho moät cuoäc gaëp gôõ môùi vôùi Thieân Chuùa, moät kinh nghieäm maõnh lieät vôùi Thieân Chuùa. Noù theå hieän moät giai ñoaïn quyeát ñònh treân tieán trình ñi ñeán ñöùc tin, moät ngaõ tö maø chuùng ta quyeát ñònh söû duïng Thieân Chuùa ñeå laøm cho cuoäc ñôøi chuùng ta phong phuù vaø ñeå chính chuùng ta thöïc hieän ñieàu naøy, hay chaáp nhaän phoù thaùc vaøo Thieân Chuùa vaø phoù cuoäc ñôøi chuùng ta vaøo baøn tay Ngöôøi.

Caùc baøi thuyeát trình cuûa Tauler vaø Jung tröôùc heát nhaèm ñeán tröôøng hôïp ñaëc bieät laø ñôøi soáng tu trì trong tu vieän. Tuy nhieân, kinh nghieäm chöùng toû cho thaáy, nhöõng giaûi phaùp ñeà nghò khoâng nhöõng chæ coù giaù trò cho caùc tu só, maø coøn giaù trò cho taát caû moïi ngöôøi, vaø roát cuøng, ñi cho ñeán taän goác, côn khuûng hoaûng phaûi ñöôïc giaûi quyeát baèng con ñöôøng toân giaùo.
Caùc phöông phaùp vaø caùc caùch trôï giuùp thuaàn tuùy taâm lyù khoâng ñuû. Chính khoa taâm lyù ñaõ ñöa Jung ñi ñeán vieäc khuyeân neân duøng nhöõng phöông tieän khoâng taâm lyù nhö : aên chay, tu luyeän khoå haïnh, chieâm nghieäm, phuïng vuï. Nhö theá, Jung laáy laøm tieác, vì trong raát nhieàu tröôøng hôïp, toân giaùo khoâng coøn ñöôïc duøng nhö söï trôï giuùp ñeå vöôït leân caùc côn khuûng hoaûng caù nhaân.

Do ñoù, taäp saùch naøy mong öôùc khuyeán khích caùc baïn taùi khaùm phaù laïi con ñöôøng toân giaùo nhö con ñöôøng cöùu roãi, nhö phöông döôïc chöõa laønh caùc veát thöông cuûa cuoäc soáng, caùc veát thöông quaù ñau, ñaëc bieät trong côn khuûng hoaûng quyeát ñònh naøy cuûa cuoäc ñôøi.
Ñaây khoâng phaûi laø vieäc ñi lui laïi ñaøng sau, phuû nhaän taát caû nhöõng gì taâm lyù mang laïi, nhöng, ñaây laø moät tieán trình maø trong ñoù, vôùi taát caû hieåu bieát caùc khía caïnh taâm lyù, cuoái cuøng, chuùng ta ñeå Ñöùc Gieâsu Kitoâ höôùng daãn chuùng ta. Con ñöôøng cuûa Ñöùc Gieâsu, qua thaäp giaù, daãn ñeán ñôøi soáng môùi cuûa söï soáng laïi, cuõng laø con ñöôøng cuûa tröôûng thaønh vaø cuûa chöõa laønh veà maët con ngöôøi.
Ñaây khoâng phaûi laø nhöõng khaùi nieäm nhö phaùt trieån baûn thaân con ngöôøi, trieån nôû moïi thaùi ñoä nhö taâm ñieåm cuûa vaán ñeà. Ngöôïc laïi, ñaây laø con ñöôøng môû cuoäc ñôøi chuùng ta ñeán vôùi Thieân Chuùa, ñeå Ngöôøi coù theå haønh ñoäng treân chuùng ta vaø theå hieän söùc maïnh cuûa Ngöôøi treân söï yeáu ñuoái cuûa chuùng ta. Thaùch ñoá khoâng phaûi laø thöïc hieän vaø vinh danh con ngöôøi, nhöng laø vinh danh Thieân Chuùa trong taát caû moïi söï. Vaø moät trong nhöõng caùch vinh danh Thieân Chuùa, laø con ngöôøi soáng maïnh khoûe vaø tröôûng thaønh, ñeå ñeán khi cheát, ñöôïc maëc ñôøi soáng môùi cuûa söï soáng laïi, haàu söï soáng cuûa Ñöùc Gieâsu cuõng ñöôïc bieåu loä nôi thaân xaùc phaûi cheát cuûa toâi (2Cor. 4,11).

<noäi dung>

Phaàn I

GIAÛI PHAÙP CHO CÔN KHUÛNG HOAÛNG TUOÅI TRUNG NIEÂN
[theo Johannes Tauler (1300-1361)]

Trong caùc baøi giaûng, Tauler thöôøng hay nhaéc ñeán tuoåi boán möôi. Sinh nhaät thöù boán möôi cuûa moät ngöôøi laø moät böôùc ngoaëc cho cuoäc ñôøi cuûa hoï. Theo Tauler, chính ôû tuoåi naøy maø nhöõng coá gaéng thieâng lieâng mang hoa quaû vaø ngöôøi ta coù theå ñaït ñeán an bình thaät söï cho taâm hoàn.
Tauler duøng boán möôi ngaøy giöõa ngaøy Chuùa Soáng Laïi vaø Leân Trôøi vaø möôøi ngaøy sau ñoù cho ñeán leã Chuùa Thaùnh Thaàn Hieän Xuoáng laøm bieåu töôïng cho söï phaùt trieån thieâng lieâng cuûa con ngöôøi :

Con ngöôøi coù theå laøm nhöõng gì mình muoán, haønh ñoäng theo muïc ñích mình muoán, nhöng theo baûn theå con ngöôøi, con ngöôøi khoâng ñaït ñöôïc an bình thaät söï, khoâng trôû thaønh thieân nhaân tröôùc tuoåi boán möôi. Tröôùc tuoåi naøy, con ngöôøi bò vaát vaû khoå nhoïc ñuû chuyeän, caùc khuynh höôùng töï nhieân keùo hoï ñeán choã naøy choã kia, vaø thöôøng thöôøng nhöõng gì xaûy ra nôi con ngöôøi bò caùc chuyeän naøy cheá ngöï, trong tröôøng hôïp naøy, ngöôøi ta coù aûo giaùc taát caû laø do Chuùa. Tröôùc tuoåi naøy, ngöôøi ta khoâng theå coù an bình trong söï thaät, trong sung maõn, cuõng nhö khoâng troïn veïn thuoäc veà thieân tính. Sau ñoù, con ngöôøi phaûi chôø theâm möôøi naêm nöõa, tröôùc khi Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng An UÛi, ñeán keát hieäp vôùi con ngöôøi trong Söï Thaät, Chuùa Thaùnh Thaàn daïy taát caû moïi chuyeän.

Vieäc naêm thaùng keá tieáp khoâng phaûi laø khoâng quan troïng trong tieán trình thieâng lieâng. Ñoái vôùi Tauler, muïc ñích cuûa tieán trình thieâng lieâng laø tieán vaøo ñöôïc "taän ñaùy taâm hoàn". Quan nieäm naøy ñaõ laøm cho nhieàu chuyeân gia tranh luaän. Chuùng ta khoâng ñi vaøo cuoäc tranh luaän thoâng thaùi naøy, ñôn giaûn, chuùng ta chæ duøng khaùi nieäm naøy ñeå chöùng toû nhöõng gì ôû trong saâu thaúm nhaát cuûa con ngöôøi, ñaùy vöïc hoäi tuï taát caû söùc maïnh cuûa taâm hoàn, maø con ngöôøi tieáp caän ngay laäp töùc vôùi höõu theå cuûa mình, nôi maø chính Thieân Chuùa ñang truù nguï.

Ngöôøi ta khoâng theå naøo thaám nhaäp vaøo taän ñaùy loøng mình baèng söùc maïnh cuûa chính mình, baèng vieäc khoå coâng tu luyeän, hay baèng khoái löôïng to lôùn cuûa lôøi caàu nguyeän. Khoâng phaûi do haønh ñoäng, maø do phoù thaùc, con ngöôøi môùi coù theå tieáp caän ñöôïc vôùi ñaùy loøng maät thieát nhaát cuûa mình.
Trong phaàn ñaàu ñôøi, con ngöôøi bò vaát vaû nhieàu baèng nhöõng haønh ñoäng rieâng cuûa mình. Con ngöôøi muoán coù ngay keát quaû, khoâng nhöõng trong laõnh vöïc traàn theá, maø ngay caû trong laõnh vöïc toân giaùo. Noù muoán tieán boä treân con ñöôøng ñeán vôùi Chuùa baèng coá gaéng vaø baèng thao luyeän thieâng lieâng.

Chaéc chaén nhöõng ñieàu naøy töï noù laø toát, cho pheùp hình thaønh moät cô caáu toát ñeïp cho ñôøi soáng. Nhöng, ngöôøi ta khoâng theå naøo ñi vaøo taän taâm hoàn baèng nhöõng coá gaéng rieâng cuûa mình, ngöôøi ta chæ ñeán ñoù ñöôïc khi ngöôøi ta ñeå cho Thieân Chuùa taùc ñoäng treân mình. Vaø Thieân Chuùa haønh ñoäng treân chuùng ta qua ñôøi soáng, qua kinh nghieäm cuoäc ñôøi. Thieân Chuùa laøm chuùng ta troáng khoâng baèng thaát voïng, Ngöôøi loät traàn chuùng ta baèng nhöõng yeáu keùm baát löïc cuûa chuùng ta, Ngöôøi hình thaønh chuùng ta qua caùc ñau khoå chuùng ta phaûi chòu.

Caùc kinh nghieäm loät traàn mình nhö theá naøy xaûy ra raát nhieàu vaøo khoaûng giöõa cuoäc ñôøi. Chính luùc ñoù, quan troïng laø chuùng ta phoù thaùc taát caû coá gaéng thieâng lieâng vaøo Thieân Chuùa. Chuùng ta khoâng döïa treân söùc mình, song chuùng ta buoâng mình ñeå Ngöôøi daãn chuùng ta qua khoaûng troáng vaø qua quaû tim khoâ khan ñeå ñeán taän ñaùy taâm hoàn chuùng ta, nôi chuùng ta seõ khoâng coøn gaëp caùc hình aûnh, caùc caûm nhaän rieâng cuûa mình, maø laø hình aûnh cuûa Thieân Chuùa, Thieân Chuùa cuûa Söï Thaät.

Theo Tauler, vaøo giai ñoaïn naøy, vaán ñeà laø chuùng ta phaûi ñeå Thieân Chuùa laøm chuùng ta troáng khoâng vaø traàn truïi, ngoõ haàu vôùi aân suûng cuûa Ngöôøi, chuùng ta ñöôïc maëc laïi con ngöôøi môùi. Qua söï kieän naøy, côn khuûng hoaûng laø giaây phuùt choïn löïa quyeát ñònh : chuùng ta thu mình laïi hay chaáp nhaän môû ra vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi aân suûng cuûa Ngöôøi ?
Chuùng toâi ñeà nghò vaïch laïi ôû ñaây saùu giai ñoaïn cuûa côn khuûng hoaûng vaø caùc giaûi phaùp nhö Tauler moâ taû trong caùc baøi giaûng cuûa oâng.

<noäi dung>

1. Côn khuûng hoaûng.

Tauler quan saùt caùch ñi vaøo côn khuûng hoaûng ôû löùa tuoåi boán möôi, naêm möôi maø caùc ngöôøi coù moät ñôøi soáng tu trì trong nhieàu naêm ñaõ vaáp phaûi. Taát caû nhöõng baøi taäp thieâng lieâng thöïc haønh töø tröôùc ñeán nay : nguyeän gaãm, caàu nguyeän caù nhaân, caàu nguyeän taäp theå, caàu nguyeän vôùi ca ñoaøn, giôø phuïng vuï, taát caû nhöõng ñieàu naøy hình nhö boãng choác ñoái vôùi hoï trôû thaønh voâ vò. Hoï khoâng coøn tìm ôû ñoù lôïi ích, hoï caûm thaáy troáng roãng, kieät söùc, khoâng ñöôïc thoûa maõn.

Taát caû nhöõng tö töôûng thaùnh thieän, nhöõng hình aûnh ñaùng yeâu, nieàm vui, haân hoan vaø taát caû nhöõng gì Thieân Chuùa ñaõ coù theå cho hoï, baây giôø, hình nhö ñoái vôùi hoï thaät laø hôøi hôït, hoï coù caûm giaùc ôû ngoaøi taát caû chuyeän naøy, ñeán möùc hoï khoâng coøn thích moät caùi gì vaø cuõng khoâng coøn muoán ôû laïi. Nhöõng gì hoï coù, hoï khoâng muoán, vaø nhöõng gì hoï muoán, hoï khoâng coù. Nhö theá hoï bò keït ôû giöõa hai ñaàu, trong ñau khoå to lôùn vaø xaùo troän.

Caùi môùi cuûa tình traïng naøy laø ai ñang ôû trong tình traïng naøy thì khoâng coøn tìm an uûi trong luyeän taäp thieâng lieâng nhö tröôùc, cuõng khoâng bieát mình phaûi laøm gì ñeå toát hôn. Nhöõng gì quen thuoäc vôùi hoï ñaõ ñöôïc caát boû ñi, nhöng caùi môùi thì chöa coù. Khi vöùt boû vieäc luyeän taäp thieâng lieâng quaù söùc chòu ñöïng, hoï coù nguy cô vöùt boû chính Ñöùc Tin, bôûi vì hoï khoâng bieát caùch naøo ñeå tieáp caän laïi vôùi Thieân Chuùa. Hoï xaùc nhaän hoï thaát baïi treân nhöõng coá gaéng thieâng lieâng maø hoï ñaõ baùm dính töø tröôùc cho ñeán baây giôø. Baây giôø, hoï thieáu söï trôï giuùp, maø tröôùc ñaây, vieäc toân troïng caùc hình thöùc beân ngoaøi ñaõ giuùp ñôõ hoï. Nhö vaäy, vì thaát voïng hoï quay löng laïi vôùi Thieân Chuùa.

Tuy nhieân, theo Tauler, côn khuûng hoaûng naøy laø coâng trình aân suûng cuûa Thieân Chuùa. Chính baûn thaân Thieân Chuùa ñaõ dìm con ngöôøi vaøo trong côn khuûng hoaûng, trong xaùo troän. Vaø ngöôøi coù moät thieân höôùng chính xaùc. Ngöôøi muoán ñem con ngöôøi ñeán Söï Thaät, daãn con ngöôøi ñeán taän ñaùy loøng mình. ÔÛ ñaây Tauler duøng hình aûnh ngoâi nhaø trong ñoù Thieân Chuùa queùt doïn treân, döôùi, trong, ngoaøi ñeå tìm cho ñöôïc ñoàng xu, laø ñaùy taâm hoàn :

Neáu con ngöôøi vaøo trong nhaø naøy vaø tìm Thieân Chuùa ôû ñoù, thì ngoâi nhaø naøy seõ ñöôïc doïn deïp, vaø khi ñoù chính Thieân Chuùa seõ baét ñaàu ñi tìm, doïn lui doïn tôùi nhaø cöûa, nhö ngöôøi tìm moät caùi gì ñaùnh rôi tung toùe choã naøy choã kia, cho ñeán khi tìm ñöôïc caùi gì muoán tìm.

Vieäc saép xeáp laïi ñoà ñaïc trong ngoâi nhaø ñaõ coù moät traät töï cuõ, cho pheùp con ngöôøi khaùm phaù noäi taâm cuûa hoï vaø nhö theá baùo cho hoï bieát vieäc naøy coù lôïi cho söï tröôûng thaønh thieâng lieâng cuûa hoï hôn taát caû caùc sinh hoaït khaùc cuûa hoï.

Vaø neáu coù theå ñöôïc, neáu baûn chaát thieân nhieân coù theå chaáp nhaän vieäc saép xeáp laïi ñoà ñaïc baûy möôi baûy laàn ngaøy, ñeâm ; neáu con ngöôøi muoán hoå trôï vaø ñeå vieäc naøy xaûy ra, thì ñieàu naøy höõu ích cho hoï maø hoï chöa bao giôø hieåu ñöôïc vaø nhaän ñöôïc. Neáu con ngöôøi thaät söï muoán vieäc naøy xaûy ra, thì noù ñöôïc daãn ñi raát xa vaøo trong coâng vieäc saép xeáp laïi ñoà ñaïc maø noù khoâng theå naøo noùi leân ñöôïc, vaø taát caû nhöõng coâng trình, nhöõng chæ daãn, nhöõng quan ñieåm ngöôøi ta coù theå nghó ra hay saùng cheá ra cho ñeán giôø naøy, cuõng khoâng daãn con ngöôøi ñi ñeán ñoù ñöôïc.

Nhöng, tröôùc côn khuûng hoaûng maø Thieân Chuùa daãn ñeán naøy, con ngöôøi thöôøng phaûn öùng moät caùch sai laàm. Con ngöôøi khoâng hieåu ñöôïc Thieân Chuùa baét ñaàu laøm vieäc treân mình vaø ñieàu quan troïng laø khoâng ñeå cho Thieân Chuùa laøm. Tauler moâ taû caùc daïng sai laàm khaùc nhau naøy.

<noäi dung>

2. Boû troán :

Con ngöôøi coù theå boû troán côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi baèng ba caùch.
a) Caùch ñaàu tieân, con ngöôøi töø choái thaáy nhöõng gì ñang xaûy ra trong mình. Noù khoâng daùm ñoái dieän vôùi noãi baát an ñang coù trong chính quaû tim mình, ngöôïc laïi, noù muoán phoùng chieáu vaán ñeà ra beân ngoaøi, vaø moät caùch khoâng kieân nhaãn, noù muoán moïi söï beân ngoaøi khaù hôn, nôi nhöõng ngöôøi khaùc, nôi caùc cô cheá, caùc cô quan. Khi Thieân Chuùa laøm naûy sinh lo aâu nôi con ngöôøi, doïn deïp nhaø cöûa cho noù, thì luùc ñoù Ngöôøi laøm vôùi aùnh saùng aân suûng cuûa Ngöôøi.

Ngöôøi tieáp caän vaø chaïm vaøo con ngöôøi, vaø con ngöôøi phaûi saên soùc mình, nôi mình ôû. Coøn ñaây thì ngöôïc laïi, con ngöôøi quay löng laïi vôùi ñaùy taâm hoàn mình, laøm cho ngoâi nhaø cuûa mình loän tuøng pheøo, noù muoán chaïy troán ñi xa, ñeán nôi maø Chuùa cuõng khoâng bieát laø ñaâu ; noù khoâng chaáp nhaän chöùng nhaân laø Chuùa Thaùnh Thaàn trong con ngöôøi mình, vì noù bò vaát vaû khoå nhoïc bôûi caùc sinh hoaït höôùng veà beân ngoaøi vaø caùc chuyeän caûm nhaän ñöôïc ngay.

Bôûi vì noù khoâng caûi caùch laïi chính mình, noù muoán caûi toå laïi ngoâi nhaø. Noù phoùng chieáu ra beân ngoaøi noãi baát bình maø noù caûm nhaän ñoái vôùi chính mình vaø vì nhöõng caûi toå beân ngoaøi naøy, ñaõ laøm ngheõn loái vaøo ñaùy taâm hoàn. Noù bò caùc thay ñoåi vaø caùc caûi tieán thöïc hieän ôû ngoaøi con ngöôøi cuûa mình cuoán huùt, ñeán ñoä noù khoâng chuù yù ñeán ñôøi soáng noäi taâm ñaõ bò boû xa vì nhöõng thay ñoåi beân ngoaøi naøy. Bôûi cuoäc chieán ñaáu beân ngoaøi, con ngöôøi caûm thaáy khoâng baét buoäc phaûi chieán ñaáu vôùi chính mình.

b) Moät hình thöùc boû troán thöù nhì laø baùm dính vaøo caùc hình thöùc thöïc haønh thieâng lieâng. Trong tröôøng hôïp naøy, ñöông söï khoâng ñoå leân ngöôøi khaùc, leân nhöõng ngöôøi chung quanh, ngöôïc laïi, hoï laïi quay veà chính mình. Nhöng hoï döïa treân caùc khía caïnh beà ngoaøi cuûa caùc ñieàu hoï thöïc haønh. Hoï traùnh cuoäc chieán beân trong baèng caùch nuùp vaøo caùc hoaït ñoäng beân ngoaøi. Thay vì chaêm chuù laéng nghe Ñaáng noùi trong loøng mình vaø chaêm chuù thaêm doø caùc loái ñi beân trong, hoï muoán ôû treân "con ñöôøng chung vôùi moïi ngöôøi, roäng raõi hôn."

Nhöng coù nhieàu ngöôøi kheùo laøm sai leäch, phaân taùn söùc löïc mình ra nôi nhieàu sinh hoaït beân ngoaøi khaùc nhau vaø öùng xöû nhö moät ngöôøi ñang ñi veà La-maõ, coù nghóa laø leân thöôïng löu doøng soâng, nhöng thöïc söï thì ñang ñi veà Hoøa-Lan, laø haï löu doøng soâng : hoï caøng ñi tôùi, thì hoï caøng xa con ñöôøng hoï ñi. Cuoái cuøng, khi nhöõng ngöôøi naøy ñi veà trôû laïi, hoï giaø ñi, hoï nhöùc ñaàu, hoï khoâng coøn hoaït ñoäïng, cuõng khoâng coøn nhieät huyeát ñuû ñeå ñaùp öùng tieáng goïi cuûa Tình Yeâu.

c) Moät hình thöùc boû troán thöù ba laø bieán ñoåi lo aâu beân trong baèng caùch thay ñoåi loái soáng lieân mieân. Dao ñoäng beân trong laøm cho hoï ñi töø sinh hoaït toân giaùo naøy ñeán sinh hoaït toân giaùo khaùc nhö con böôm böôùm.

Ngay khi hoï bò dao ñoäng noäi taâm, hoï ñi qua thaønh phoá khaùc, qua xöù khaùc ; neáu hoï khoâng theå naøo ñi ñöôïc, thì ít nhaát hoï thay ñoåi loái soáng - noùi cho ñuùng hoï chæ laøm môùi moät caùch hình thöùc. Chaúng haïn coù moät ngöôøi muoán laøm ngheøo khoù, roài hoï muoán soáng aån tu, roài hoï vaøo trong moät nhaø doøng.

Nhö theá vaãn laø nhöõng hình thöùc beân ngoaøi hoï duøng ñeå hy voïng coù ñöôïc giaûi phaùp cho côn khuûng hoaûng beân trong. Nhöng trong tröôøng hôïp naøy, hoï neùm xuoáng bieån caùc hình thöùc loãi thôøi vaø ñi tìm caùc hình thöùc môùi. Ngaøy nay, lôøi ghi nhaän naøy cuûa Tauler ñöôïc xaùc nhaän bôûi nhöõng ai muoán thöôøng xuyeân thöû nghieäm caùc hình thöùc suy nieäm môùi. Hoï haêng say luùc thì caùi naøy, luùc thì caùi kia. Nhöng, ngay khi caùi haêng say ñaàu tieân caát caùnh bay, hoï quay veà caùi thöù nhì, ñeán löôït noù, caùi naøy trôû thaønh caùch toái haäu cuûa hoï. Vaø vì hoï khoâng kieân trì vaøo moät phöông caùch naøo, hoï khoâng bao giôø tìm ñöôïc con ñöôøng ñeå ñi vaøo ñaùy taâm hoàn hoï. Hoï khoâng tröïc dieän ñöôïc vôùi loøng tin cuûa ho : khoâng tin, khoâng nghe tieáng Thieân Chuùa, Ñaáng chæ muoán, qua söï baán loaïn tinh thaàn naøy, ñöa hoï vaøo chieàu saâu taâm hoàn. Thay vì thay ñoåi beân trong, hoï chaïy theo nhöõng thay ñoåi beân ngoaøi.

Söï baán loaïn tinh thaàn naøy, ñaõ laøm nhieàu ngöôøi voäi vaõ chaïy veà Aix-la-Chapelle beân La-maõ, chaïy ñeán ngöôøi ngheøo, chaïy vaøo doøng tu khoå haïnh. Hoï caøng chaïy beân taû beân höõu, hoï caøng khoâng tìm thaáy ñöôøng. Moät vaøi ngöôøi rôi vaøo trong caùc hình aûnh do töï hoï döïng leân vaø hoï dieãn vai troø naøy, bôûi vì hoï khoâng muoán chòu ñöïng ñau khoå do côn baán loaïn ñem tôùi, vaø cuoái cuøng, hoï ngaõ naèm daøi ra treân maët ñaát.

Phaûn öùng boû troán naøy coù theå hieåu ñöôïc, vì raát hieám ai hieåu ñöôïc vai troø tích cöïc cuûa côn khuûng hoaûng. Ña soá con ngöôøi caûm thaáy maát thaêng baèng vaø phaûn öùng moãi ngöôøi moät caùch, thöôøng thöôøng hoï phaûn öùng moät caùch cuoáng cuoàng. Do ñoù, ñieàu quan troïng laø phaûi hieåu : ñôøi soáng thieâng lieâng chæ tieán boä töøng giai ñoaïn. Moãi giai ñoaïn coù moät chöùc naêng rieâng. Böôùc ngoaëc giai ñoaïn khoaûng giöõa cuoäc ñôøi laø giai ñoaïn quyeát ñònh treân con ñöôøng ñeán vôùi Chuùa vaø tieán trình hoaøn thieän con ngöôøi cuûa mình, ñaây laø moät giai ñoaïn ñau ñôùn maø raát nhieàu ngöôøi khoâng muoán chaáp nhaän, neân khi giai ñoaïn naøy ñeán, hoï phaûn öùng baèng caùch boû troán, xem ñaây laø cô cheá phoøng ngöï cuûa hoï. Vieäc ñieân cuoàng baûo veä cho moät tö töôûng, moät yù kieán, raát phoå thoâng ôû löùa tuoåi naøy, thöôøng thöôøng laø vieäc boû troán khoâng yù thöùc tröôùc côn khuûng hoaûng beân trong naøy. Ña soá hoï ñôn ñoäc tröôùc côn khuûng hoaûng, hoï khoâng coù khaû naêng ñeå phaûn öùng khaùc hôn. Nhö theá, hoï caàn nhöõng ngöôøi coù kinh nghieäm veà maët thieâng lieâng giuùp ñôõ ñeå böôùc qua giai ñoaïn naøy vaø ñeå cuøng ñi vôùi hoï qua côn suy thoaùi cho ñeán khi hoï tröôûng thaønh veà maët nhaân tính vaø thieâng lieâng.

<noäi dung>

3. Beá taéc :

Moät caùch khaùc ñeå phaûn öùng tröôùc côn khuûng hoaûng laø thaùi ñoä khoâng lay chuyeån, laø teâ cöùng tröôùc ñoøi hoûi phaûi laøm moät böôùc môùi treân con ñöôøng phaùt trieån, laøø baùm dính vaøo caùch soáng cuõ. Veà maët taâm lyù, phaûn öùng naøy daãn ñeán vieäc ñöông söï baét ñaàu nghieâm khaéc aùp duïng nguyeân taéc, nuùp ñaøng sau caùc nguyeân taéc naøy ñeå daáu gieám noãi sôï cuûa hoï. Veà maët thieâng lieâng, beá taéc daãn ñeán chai cöùng trong vieäc thöïc haønh caùc nghi thöùc suøng kính tröôùc ñaây. Trung thaønh theo doõi caùc boån phaän thieâng lieâng, tham döï khoâng meät moûi caùc nghi leã nhaø doøng, chu ñaùo ñoïc kinh nguyeän haøng ngaøy. Hoï toân troïng taát caû nghi thöùc baét buoäc moät caùch tuûn muûn nhoû nhen. Maëc duø vaäy, hoï khoâng coù tieán boä beân trong, hoï chai cöùng, hoï ít baùc aùi, hoï hay ñoå toäi cho ngöôøi khaùc, hoï leân aùn loái soáng buoâng thaû veà toân giaùo vaø ñaïo ñöùc cuûa ngöôøi khaùc, hoï töï cho mình laø moät tín höõu kitoâ göông maãu, coù moät ñôøi soáng ñöùc tin maãu möïc. Traùi vôùi loøng soát saéng cuûa hoï, nhöõng ngöôøi naøy khoâng cho chuùng ta caûm töôûng hoï böøng saùng trong tình yeâu vaø loøng nhaân töø cuûa Thieân Chuùa. Töø hoï khoâng toaùt ra haêng say maø chæ laø höông vò tuø tuùng cuûa töï ñaéc vaø heïp hoøi. Hoï nhoû nhen, buoàn baõ, cöùng ngaéc trong khaû naêng phaùn xeùt, hoï nghó hoï vöõng chaéc trong con ñöôøng thaúng cuûa hoï.

Vieäc coät chaët vaøo vieäc haønh ñaïo vaø caùc nguyeân taéc toân giaùo nhaèm laãn traùnh côn khuûng hoaûng beân trong vaø che giaáu noãi sôï böøng daäy trong loøng chuùng ta. Roát cuoäc, chính laø noãi sôï, maø baûn thaân Thieân Chuùa môùi coù theå böùng chuùng ta ra khoûi caùc hình aûnh chuùng ta töï taïo veà mình cuõng nhö veà Thieân Chuùa, vaø Ngöôøi coù theå laøm chuùng ta lung lay taän goác ñeán ñoä laøm saäp toøa laâu ñaøi chuùng ta töï xaây leân cho cuoäc ñôøi mình. Tauler khoâng ngöøng chæ trích thaùi ñoä lo laéng coät chaët vaøo hình thöùc vaø nguyeân taéc beân ngoaøi. Trong caùc baøi giaûng, oâng thöôøng hay vaïch ra caùc goø boù naøy cuûa quaû tim, ñaëc bieät thöôøng thaáy nôi nhöõng ngöôøi moä ñaïo. OÂng goïi ñoù laø nhöõng vò thaàn cuûa caùc nguyeân taéc maø hoï baùm víu vaøo. OÂng cho raèng raát nhieàu ngöôøi ngoài treân cao nhö ngaøy xöa Rachel ngoài treân caùc nguïy thaàn, vaø hoï ngoan coá baùm víu vaøo ñoù ñeå ngaên cuoäc gaëp gôõ thaät söï vôùi Thieân Chuùa.

Nhieàu ngöôøi caûm thaáy hoï toát trong caùc thoùi quen cuûa hoï (coù nghóa laø trong caùch soáng vaø caùch haønh ñaïo) neân hoï khoâng muoán tin vaøo ai, töø Thieân Chuùa ñeán con ngöôøi, hoï töï giöõ mình nhö giöõ gìn ñoàng töû trong con maét, ñeå nhaát thieát khoâng caäy vaøo Thieân Chuùa. Neáu Thieân Chuùa caûnh caùo hoï moät caùch tröïc tieáp hay giaùn tieáp, hoï voäi vaøng kheùp chaët mình laïi sau caùc thoùi quen vaø chaúng quan taâm ñeán ñieàu ñoù.

Hoï choáng laïi taát caû nhöõng gì Thieân Chuùa coù theå duøng ñeå tröïc tieáp goïi hoï vaø ñeå hoï ñaët laïi vaán ñeà. Hoï níu vaøo vieäc haønh ñaïo vaø xem ñoù laø caùi caàu noái hoï vaø Thieân Chuùa. Söï an toaøn, loøng tin töôûng vaøo toân giaùo cuûa hoï thì quan troïng hôn laø gaëp gôõ rieâng cuûa hoï vôùi Thieân Chuùa. Hoï giöõ moät khoaûng caùch vôùi Thieân Chuùa. Bôûi vì Ngöôøi coù theå laøm cho hoï caûm thaáy moûng yeáu khi toû cho hoï thaáy tình traïng thaät söï cuûa hoï, ñoäng cô haønh ñaïo thaät söï cuûa hoï. Coù theå Thieân Chuùa seõ vaïch traàn ñieàu naøy nhö veùn môû cô cheá töï veä, Ngöôøi ñeå tröôùc maét caùc khuynh höôùng, caùc öôùc muoán ñaùng ngaïi, caùc caùm doã ñeå ñaåy lui noãi sôï cuûa hoï. Nhö theá hoï ñoùng chaët hoï laïi sau caùc sinh hoaït soát saéng thay vì phaûi laø ngöôøi soát saéng. Hoï töï gaùnh vaùc laáy caùc vieäc laøm moä ñaïo ñeå khoûi phaûi hoïc hoûi töø Chuùa raèng, söï thaät hoï chaúng moä ñaïo gì, nhöng trong vieäc laøm cuûa hoï, hoï chæ ñi tìm an toaøn, tìm lyù do bieän minh, tìm giaù trò thieâng lieâng cho hoï. Hoï cöùng ngaéc trong caùc nghi thöùc maø khoâng ñeå yù raèng nhöõng nghi thöùc naøy chính noù khoâng laøm cho hoï ñaïo ñöùc hôn. Hoï chai cöùng trong aûo töôûng hoï coù veà giaù trò cuûa hoï, hoï vaãn khoâng tröïc tieáp ñeán ñöôïc tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa, Ngöôøi muoán goïi hoï veà vôùi Söï Thaät.

Thaùi ñoä naøy ñieån hình nôi nhöõng ngöôøi pharisieâu giaû hình. Noù cuõng ñieån hình nôi khaù nhieàu ngöôøi töï xöng laø tín höõu kitoâ ñaøng hoaøng, nhöng khoâng daùm daán thaân tin vaøo moät Thieân Chuùa thaät, vaø ñeå Thieân Chuùa thöôøng xuyeân bieán ñoåi mình. Tauler noùi nhöõng ngöôøi naøy laø nhöõng ngöôøi baèng loøng laøm ngöôøi khoå tu kheùp kín, thay vì neám muøi vò nguoàn soáng vaïn tueá cuûa Thieân Chuùa. Vaø oâng laáy laøm tieác khi thaáy vaán ñeà naøy xaûy ra nôi nhöõng ngöôøi ñi tu raát nhieàu :

Nhöõng ngöôøi hoaøn toaøn boû doøng nöôùc trong laønh, nhöõng ngöôøi coù ít aùnh saùng thaät vaø ñôøi soáng thaät trong thaâm taâm hoï ; ngöôïc laïi, hoï khoâng tìm caùi gì khaùc hôn laø nhöõng khaùi nieäm maø hoï ñaõ hoïc thuoäc loøng : hoï töï ñoùng kín vaøo nhöõng thoùi quen, nhöõng coâng vieäc, nhöõng quy taéc höôùng veà beân ngoaøi vaø veà nhöõng ñieàu caûm nhaän ñöôïc ngay - taát caû ñöôïc daãn nhaäp töø beân ngoaøi bôûi thính giaùc hay qua hình töôïng nguõ quan. Khoâng coù moät caùi gì thaät ñuùng ñeán töø beân trong, töø taän ñaùy loøng, nôi hoï phaûi tìm ôû ñoù coäi nguoàn vaø ñieåm xuaát phaùt.

Söï thaät, ñaây khoâng phaûi laø nhöõng thuøng chöùa maø ôû ñoù khoâng bao giôø coù caùi gì coù ñöôïc do vieäc loït ra hay naûy sinh ra töø caùc töøng saâu thaúm, noù chæ laáp ñaày bôûi nhöõng ñieàu mang ñeán töø beân ngoaøi, vaø cuõng vì laáp ñaày bôûi nhöõng chuyeän beân ngoaøi, noù roãng tueách. Vaø bôûi vì hoï chæ chôø moät ít vöõng chaéc neân caùc quy taéc vaø caùc caùch thöùc do hoï thieát laäp vaø quyeát ñònh, hoï cho nhö vaäy laø toát. Hoï khoâng quay veà ñaùy loøng hoï : hoï khoâng thaáy ôû ñoù coù tia saùng loùe leân, hoï khoâng thaáy khaùt, cuõng khoâng tìm caùch ñeå tieán boä. Moät khi hoï taïm ngöng caùc coâng vieäc ñeán töø beân ngoaøi qua giaùc quan vaø theo caùch cuûa hoï, hoï caûm thaáy thoûa maõn hoaøn toaøn. Hoï baèng loøng vôùi caùc thuøng chöùa maø hoï töï laøm laáy, vaø hoï khoâng thích thuù gì ñeán Thieân Chuùa. Nhö theá hoï khoâng uoáng nöôùc haèng soáng cho heát khaùt, hoï ñeå nöôùc haèng soáng qua moät beân.

Vaø Tauler keát thöùc moâ taû naøy nhö sau :
Ai bò ñöa ñeán trong nhöõng thuøng chöùa naøy, ñeå bieát quy taéc do caùc giaùc quan saûn xuaát, thì seõ hö thoái, oâ ueá vaø cuoái cuøng laø khoâ heùo : döôùi ñaùy thuøng chæ coù kieâu ngaïo, cöùng ñaàu, taâm hoàn khoâ khan, khaéc nghieät trong caùc lôøi leân aùn, trong caùc baøi giaûng vaø trong caùch öùng xöû ...

Qua caùc hoaït ñoäng beân ngoaøi, qua noàng nhieät cuûa loøng moä ñaïo, qua tuyeân truyeàn cho toân giaùo, hoï muoán che giaáu vieäc tieáp caän vôùi quaû tim, laø nôi saâu xa trong moãi con ngöôøi chuùng ta, hoï muoán queân, vaø cuoái cuøng, Thieân Chuùa trôû thaønh ngöôøi xa laï. Hoï töôûng töôïng hoï coù ñöôïc Chuùa khi hoï ñaùp öùng ñöôïc nhöõng baøi taäp thieâng lieâng cuï theå. Hoï muoán ñoùng khung Chuùa trong caùch haønh ñaïo cuûa mình, chính vì sôï moät Thieân Chuùa coù söùc soáng môùi giaûi thích ñöôïc thaùi ñoä naøy. Trong noãi sôï Thieân Chuùa phaù huûy laâu ñaøi an toaøn vaø caùc chöùng cöù ñeå xaùc minh con ngöôøi cuûa mình, hoï ñaõ loät traàn mình tröôùc Ñaáng laø Söï Thaät.

Qua haïnh kieåm khoâng theå naøo cheâ traùch, hoï thöû xaây chung quanh hoï moät böùc töôøng che chôû maø chính Chuùa cuõng khoâng loït vaøo ñöôïc. Luùc ñoù, boån phaän hoaøn thaønh khoâng loùe ra töø moät quaû tim yeâu thöông, moät quaû tim ñeán ñöôïc vôùi Thieân Chuùa, nhöng do ñöông söï coät chaët lo laéng cuûa mình, vaøo boån phaän. Hoï töï bieän minh qua caùc hoaït ñoäng cuûa mình, lo sôï Thieân Chuùa phaùn xeùt, sôï phoù thaùc hoaøn toaøn vaøo voøng tay yeâu thöông cuûa Ngöôøi. Baùm víu vaøo chính mình, hoï töø choái ñöùc tin, maø theo leõ phaûi phoù thaùc vaøo Thieân Chuùa.

Tauler khoâng khuyeán khích töø boû caùc sinh hoaït thieâng lieâng. Ngöôïc laïi, nhöõng hình thöùc soát saéng beân ngoaøi raát toát khi nhaém vaøo con ngöôøi beân trong, vaø giuùp mình thoaùt ra khoûi tình traïng leä thuoäc tuyeät ñoái vaøo theá gian. Tauler ñaëc bieät khuyeán khích caùc ngöôøi treû thöïc haønh baùc aùi moät caùch tích cöïc vaø coù nhöõng sinh hoaït gôïi cho hoï ham thích tình yeâu Thieân Chuùa.

Chaéc chaén seõ coù nguy cô laø chuùng ta ñaùnh giaù cao caùc vieäc chuùng ta laøm vaø ñeå caùc vieäc naøy "chieám ñoaït chuùng ta ñeán ñieåm maø chuùng ta khoâng bao giôø tieán tôùi ñöôïc vaøo chính con ngöôøi beân trong cuûa mình". Ñoái vôùi Tauler, tuoåi boán möôi theå hieän moät böôùc ngoaëc cho vieäc ñaùnh giaù caùc vieäc laøm beân ngoaøi. OÂng döïa vaøo Giaùo Hoaøng Greùgoire le Grand, Ñaáng ñaõ nhaéc laïi trong tieåu söû cuûa thaùnh Benoit "laø caùc caùc linh muïc trong Giao Öôùc Cuõ chæ trôû thaønh nhöõng ngöôøi canh giöõ ñeàn thôø vaøo tuoåi naêm möôi maø thoâi, tröôùc ñoù, hoï chæ laø nhöõng ngöôøi baûo veä bình thöôøng cuûa ñeàn thôø, baän roän bôûi caùc coâng vieäc".

Tröôùc tuoåi boán möôi hay naêm möôi, caùc sinh hoaït laø ñieåm töïa caàn thieát ñeå noäi taâm ñöôïc taêng tröôûng vaø ñeå tôùi gaàn ñöôïc vôùi Thieân Chuùa. Trong khoaûng thôøi gian naøy, Tauler noùi "hoï khoâng neân troâng mong, caû veà beân trong cuõng nhö beân ngoaøi, vaøo bình an, vaøo töø boû hay vaøo töï chuû, bôûi vì taát caû nhöõng ñieàu naøy coøn quaù laãn loän vôùi baûn chaát cuûa hoï". Nhöng nhöõng ai, sau boán möôi tuoåi, coøn baùm giöõ quaù nhieàu veà caùc nghi leã, coøn ñeå caùc vieäc naøy öu tieân hôn vieäc ñi tìm ñaùy taâm hoàn mình, thì ngöôøi ñoù seõ bieán thaønh moät thuøng chöùa roãng. Hoï bò caùc sinh hoaït beân ngoaøi chieám ñoaït, maø khoâng nhaän thaáy Lôøi Thieân Chuùa ñang van xin hoï.

<noäi dung>

4.- Bieát mình :

Böôùc ngoaëc cuûa tuoåi trung nieân ñaët chuùng ta tröôùc söï ñoøi hoûi phaûi bieát mình. Ñieàu naøy coù theå, cuøng moät luùc, giuùp chuùng ta ñi ñeán taän cuøng côn khuûng hoaûng. Khi aân suûng cuûa Thieân Chuùa chaïm vaøo chuùng ta vaø laøm ñaûo loän cuoäc ñôøi, heä thoáng tö töôûng chuùng ta, thì chuùng ta coù cô may tìm hieåu chính mình, khoâng phaûi moät caùch hôøi hôït, nhöng laø taän ñaùy taâm hoàn mình, nôi caát giaáu kho taøng thaät söï.

Ñoái vôùi Tauler, tìm hieåu chính mình laø laøm moät böôùc chuyeån höôùng veà beân trong, cuùi mình xuoáng taän ñaùy loøng mình. Vieäc coù yù thöùc veà vaán ñeà naøy, tröôùc heát laø moät ñieàu raát ñau khoå, bôûi vì noù laøm cho mình khaùm phaù moät caùch khoâng nöông tay taát caû taêm toái, ñoäc aùc, heøn nhaùt vaø giaû taïo aån daáu trong ño. Nhö theá, ngöôøi ta thích traùnh noù hôn. Tauler moâ taû döôùi hình thöùc gaây xuùc ñoäng maïnh traïng thaùi tinh thaàn cuûa nhöõng ai neù traùnh tìm hieåu mình :

Caùc con cuûa ta, theo caùc con, töø ñaâu maø ra vieäc con ngöôøi khoâng coù caùch naøo thaám nhaäp ñöôïc vaøo chính ñaùy loøng cuûa mình? Ñaây laø lyù do : nhieàu lôùp da daøy, daøy khuûng khieáp, daøy nhö lôùp da traùn con boø, ñaõ traõi treân beà maët, vaø caùc lôùp da naøy daáu kyõ noäi taâm cuûa hoï, ñeán caû chính Thieân Chuùa cuõng khoâng thaám nhaäp ñöôïc, caùc lôùp da naøy moïc töø phía treân. Caùc con neân bieát raèng, coù nhöõng ngöôøi coù theå coù ba, boán chuïc lôùp da, daøy, thoâ, ñen nhö da con gaáu.

Baát cöù luùc naøo chuùng ta cuõng coù theå kieåm chöùng ñieàu naøy ñöôïc : coù moät soá ngöôøi khoâng theå xuyeân thaáu ñöôïc. Ngöôøi ta coù theå noùi cho hoï thaáy loãi laàm cuûa hoï, nhöng hoï khoâng tieáp nhaän. Vôùi loøng toát, ngöôøi ta coù theå laøm cho hoï chuù taâm ñeán caùc caùch öùng xöû naëng neà cuûa hoï, nhöng, chæ laø chuyeän voâ ích. Hoï khoâng coù moät saép xeáp theå traïng naøo ñeå nhaän bieát tình traïng thöïc söï cuûa hoï.

Khi duøng hình aûnh da boø, Tauler muoán noùi trong yù nghóa raèng nhöõng ngöôøi naøy coù ít quan heä vôùi chính con ngöôøi thaät cuûa hoï, neân vieäc ñuïc thuûng lôùp da daøy naøy laø moät chuyeän khoâng theå naøo laøm ñöôïc, ngay caû Thieân Chuùa cuõng khoâng laøm ñöôïc. Noäi taâm cuûa hoï bò che daáu, chính hoï vaø caû Thieân Chuùa cuõng khoâng theå naøo tôùi ñöôïc. Hoï cuõng khoâng hoïc ñöôïc moät caùi gì heát töø kinh nghieäm tích cöïc vaø tieâu cöïc maø Thieân Chuùa gôûi ñeán cho hoï. Hoï trôû thaønh cöùng ngaéc moät caùch quaù ñoä. Hoï giaûi thích nhöõng gì ñeán vôùi hoï theo chieàu höôùng ñaõ ñöôïc caùc yù kieán cuûa hoï khaúng ñònh tröôùc. Hoï coù moät caùi nhìn ñuïc thuûng laøm cho caùc yeáu keùm cuûa ngöôøi khaùc phaûi loä ra, nhöng hoï muø quaùng tröôùc nhöõng yeáu keùm cuûa mình.

Trong taâm lyù, söï muø quaùng naøy goïi laø phoùng chieáu. Bôûi vì toâi caøng phoùng chieáu caùc yeáu keùm cuûa toâi treân ngöôøi khaùc, toâi caøng khoâng theå nhìn caùc yeáu keùm cuûa toâi, toâi muø vôùi chính tình traïng cuûa toâi. Luùc ñoù, ñieàu naøy theå hieän qua nhöõng lôøi khieån traùch ngöôøi khaùc, qua vieäc nhaân leân gaáp boäi caùc lôøi chæ trích vaø leân aùn. Theo Tauler, ñoù laø "ñaëc tính cuûa nhöõng ngöôøi baïn giaû taïo cuûa Thieân Chuùa, leân aùn ngöôøi khaùc nhöng khoâng bao giôø leân aùn mình. Ngöôïc laïi, nhöõng ngöôøi baïn chaân thaät, khoâng bao giôø leân aùn ngöôøi khaùc, tröø chính hoï."

Nhö vaäy, moät caùch toång quaùt, bieát mình laø moät ñieàu khoâng maáy thích thuù. Noù loät heát taát caû caùc maët naï cuûa chuùng ta vaø laøm chuùng ta khaùm phaù con ngöôøi thaät cuûa mình. Do ñoù, chuùng ta hieåu vì sao con ngöôøi traùnh neù tìm hieåu chính mình.

Nhöng, chính trong côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi maø Thieân Chuùa ra tay vaø daãn con ngöôøi ñeán choã tìm hieåu mình. Ñoái vôùi Tauler, söï kieän con ngöôøi baét ñaàu tìm hieåu mình laø theå hieän vieäc Chuùa Thaùnh Thaàn ñang hoaït ñoäng trong con ngöôøi cuûa hoï. Döôùi aûnh höôûng cuûa Thaàn Khí, daàn daàn con ngöôøi ñöôïc toâi luyeän trong dao ñoäng, hoï bò lay ñoäng taän goác. Vaø Thaàn Khí môû cho hoï thaáy nhöõng gì khoâng ñích thöïc trong con ngöôøi cuûa hoï :

Ñöôøng ñi cuûa Thaàn Khí laøm naùo ñoäng lôùn lao nôi con ngöôøi. Ñöôøng ñi naøy caøng trong saùng, ñuùng thaät vaø khoâng che môø : phaûn öùng, vieäc leân ñöôøng vaø vieäc quay trôû veà caøng nhanh choùng, maïnh meõ, ngaén goïn, trong suoát vaø roõ raøng thì con ngöôøi caøng nhaän bieát roõ caùc ngaên chaën ñaõ laøm hoï bò che khuaát.

Ngay khi con ngöôøi thaám nhaäp ñöôïc vaøo taän ñaùy loøng mình, thì noù thaáy ñöôïc caùc ñieàu baát ngôø xaáu xa :
Than oâi, vì sao con ngöôøi khoâng tìm ra ñöôøng ñeå ñeán taän ñaùy loøng ! Nhöõng gì thaáy ñöôïc baây giôø, veùn môû cho thaáy ñöôïc moät söï thaùnh thieän lôùn lao, thaät laø sai laàm, con ngöôøi khoâng tìm ñöôïc con ñöôøng ñi ñeán taän ñaùy loøng.

Thöôøng tình chuùng ta nghó phaûi baûo veä con ngöôøi ñeå choáng laïi côn khuûng hoaûng cuûa tuoåi trung nieân. Ngöôïc laïi, Tauler thaáy ôû ñaây laø coâng vieäc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø nghó raèng chuùng ta phaûi ñeå Chuùa Thaùnh Thaàn lay taän goác, ñeå chuùng ta coù theå ñuïc thuûng ñaùy loøng mình, cho ñeán khi chuùng ta tìm ñöôïc söï thaät cuûa chính mình. Moät caùch bình thaûn, chuùng ta haõy ñeå ngoâi thaùp töï maõn vaø con ngöôøi giaû hình pharisieâu cuûa chuùng ta suïp ñoã, vaø qua côn baán loaïn tinh thaàn, chuùng ta phoù thaùc hoaøn toaøn vaøo Thieân Chuùa, Ngöôøi ñang laøm vieäc trong chuùng ta :

Con raát yeâu daáu, con haõy chìm ñaém, chìm nghæm ñeán taän ñaùy, cho ñeán thaønh con soá khoâng vaø ñeå caùc taàng laàu, ngoâi thaùp cuûa töï maõn vaø cuûa tính giaû hình saäp ñoå treân con ! Haõy ñeå taát caû ma quyû ñòa nguïc xaâm chieám laáy con ! Trôøi ñaát vaø taát caû taïo vaät, taát caû seõ höõu ích cho con moät caùch phi thöôøng ! Con haõy bình thaûn chìm nghæm, luùc baáy giôø, con seõ chia seû ñöôïc nhöõng gì toát nhaát.

Lôøi noùi naøy cuûa Tauler thaät laø can ñaûm : ñeå chính caû ma quyû ñòa nguïc xaâm chieám mình, nhöng vaãn tin töôûng Thieân Chuùa seõ höôùng daãn mình ñi qua côn baán loaïn naøy !

Chuùa Thaùnh Thaàn khôûi ñoäng vieäc tìm hieåu ñeå bieát mình. Tuy nhieân con ngöôøi phaûi coäng taùc ñaéc löïc vaøo vieäc naøy. Tauler chæ daãn caùc phöông caùch khaùc nhau coù khaû naêng giuùp con ngöôøi coù ñöôïc yù thöùc naøy. OÂng giaûi thích caùch naøo con ngöôøi phaûi quan saùt vaø khaùm xeùt caån thaän caùc vieäc laøm vaø haønh vi, caùc tö töôûng vaø mong öôùc öa thích cuûa mình, cuõng nhö caùc yeáu keùm ñaëc bieät do baûn chaát cuûa mình. Vieäc quan saùt mình ñoøi hoûi trau doài luyeän taäp :

Caùc con cuûa ta, ñeå nhaän bieát moät caùch ñuùng ñaén söï saép xeáp cuûa tinh thaàn, phaûi chuù taâm khoå nhoïc raát nhieàu, phaûi trau doài ngaøy ñeâm, phaûi laøm cho roõ ra baèng hình aûnh ñeå coù theå thaáy ñöôïc, phaûi töï cheá vaø khaùm phaù ñoäng löïc naøo ñaõ ñaåy mình haønh ñoäng. Töø taát caû nhöõng söùc löïc naøy, phaûi ñieàu khieån caùc hoaït ñoäng cuûa mình vaø höôùng noù veà Thieân Chuùa. Luùc ñoù con ngöôøi khoâng haønh ñoäng moät caùch giaû doái, bôûi vì taát caû nhöõng vieäc gì toát maø con ngöôøi laøm vôùi moät muïc ñích khaùc khoâng phaûi laø Thieân Chuùa, thì ñeàu laø nhöõng vieäc giaû doái. Ñuùng nhö vaäy, taát caû nhöõng gì laøm maø khoâng ñeå Chuùa laø cuøng ñích, thì chæ laøm cho moät thaàn töôïng.

Phöông phaùp ñöôïc Tauler khuyeân baûo ôû ñaây laø "laøm roõ moät hieän töôïng voâ hình thaønh ra hình aûnh ñeå coù theå thaáy ñöôïc". Höõu hình hoùa moät vieäc voâ hình, ñoù laø caùch maø khoa taâm lyù baây giôø duøng nhö moät kyõ thuaät ñeå bieát mình : ngöôøi ta gôïi leân caùc hình aûnh cuûa töôûng töôïng, cuûa ñaùy loøng mình, cuûa voâ thöùc vaø ngöôøi ta quan saùt noù. Thöôøng thöôøng, luùc ñoù ngöôøi ta coù theå thaáy ñaâu laø goác reã, laø neàn taûng thaät söï cuûa caùc tö töôûng vaø haønh ñoäng cuûa mình. Nhôø kyõ thuaät naøy, nhö Tauler ñaõ khuyeân neân laøm, chuùng ta phaûi luoân luoân töï vaán ñoäng löïc toái haäu naøo phaûn öùng treân caùch öùng xöû cuûa mình, phaûi luoân luoân töï hoûi mình laø laøm theo yù mình hay theo yù Chuùa. Chuùng ta baùm dính vaøo caùc thöïc teá beân ngoaøi, vaøo thaønh coâng, vaøo vai troø, vaøo chöùc quyeàn, vaøo ngheà nghieäp, vaøo cuûa caûi, vaøo hình thöùc moä ñaïo cuûa chuùng ta hay vaøo danh vò chuùng ta laø moät ngöôøi kitoâ toát ? Chuùng ta phaûi thaáy ai hay caùi gì laø thaàn töôïng cuûa chuùng ta. Vaø ngay khi chuùng ta thaáy ñöôïc, chuùng ta phaûi thöû ñeå taùch rôøi noù. Chuùng ta phaûi buoâng taát caû thöïc teá baùm dính naøy, ñeå duy nhaát theo yù Chuùa maø thoâi.

Kinh nghieäm töï vaán löông taâm naøy raát ñau ñôùn, qua kinh nghieäm naøy, Thieân Chuùa daãn chuùng ta vaøo giai ñoaïn khoaûng giöõa cuoäc ñôøi. Carlo Carretto cuõng ñaõ coù kinh nghieäm naøy, oâng noùi :

Thöôøng thöôøng, ngöôøi ta laøm kinh nghieäm naøy vaøo khoaûng boán möôi tuoåi : moät ngaøy phuïng vuï ghi nhôù lôùn lao cuûa ñôøi ngöôøi, moät ngaøy cuûa thaùnh kinh, moät ngaøy cuûa quyû, moät ngaøy quyeát ñònh cuûa ñôøi ngöôøi, moät tuoåi thanh xuaân thöù nhì ... Ñoù laø ngaøy Thieân Chuùa choïn ñeå ñaët con ngöôøi vaøo chaân töôøng, maø tröôùc ñaây, con ngöôøi thöû traùnh neù döôùi maøn che môø aûo kieåu "nöûa coù-nöûa khoâng"

Sau khi thaáy maët traùi cuoäc ñôøi, laø ñeán giai ñoaïn chaám döùt caùc aûo töôûng, chaùn ngaáy, toái taêm vaø saâu xa hôn nöõa laø nhìn thaáy hay kinh qua kinh nghieäm toäi loãi. Con ngöôøi khaùm phaù ra con ngöôøi thaät cuûa mình : moät vaät ngheøo naøn, moät hoãn hôïp cuûa töï maõn vaø hung aùc, moät taïo vaät bò thoáng trò bôûi tính hay thay ñoåi, löôøi bieáng, thieáu hôïp lyù. Con ngöôøi khoán khoå naøy khoâng bieát coù giôùi haïn, vaø Thieân Chuùa ñeå cho chuùng ta ñi xuoáng taän ñaùy ...

Nhöng, nhö theá chöa ñuû. Taän cuøng döôùi ñaùy, coù moät loãi coù tính caùch quyeát ñònh nhaát, roäng lôùn nhaát, vaø ngay caû che giaáu nhaát ... Chæ sau moät thôøi gian daøi vaø khoå nhoïc maø chuùng ta môùi nhaän ra, nhöng noù chöa ñuû soáng ñoäng trong löông taâm chuùng ta ñeå laøm cho chuùng ta kieät söùc vaø ñeå ñeø naëng treân chuùng ta. Chuùng ta coù thoùi quen xöng nhöõng chuyeän vaët vaõnh maø chuùng ta hay laøm.

Toâi thaáy ñöôïc caùc thaùi ñoä naøy bao goàm taát caû cuoäc ñôøi chuùng ta, nhö moâi tröôøng hoaït ñoäng theå hieän trong taát caû caùc haønh ñoäng vaø caùc vieäc chuùng ta boû soùt khoâng laøm. Chuùng ta khoâng ñi ñeán vieäc loaïi boû toäi loãi moät caùch ñôn giaûn ñöôïc. Thöôøng thöôøng caùc thöïc teá che giaáu vaãn coøn löu laïi maø chuùng ta vaãn caàm chaéc noù trong tay : löôøi bieáng vaø heøn nhaùt, gian xaûo vaø haùo danh, maø ngay caû lôøi caàu nguyeän cuûa chuùng ta cuõng khoâng hoaøn toaøn thoaùt khoûi tình traïng naøy ñöôïc. Ñoù laø nhöõng thöïc teá ñeø naëng treân cuoäc ñôøi chuùng ta.

Caâu trích treân cho thaáy kinh nghieäm cuûa Tauler khoâng phaûi ñôn ñoäc vaø cuõng khoâng giôùi haïn cho nhöõng ngöôøi huyeàn bí. Noù chaïm ñeán taát caû nhöõng ai ñi tìm moät ñôøi soáng thieâng lieâng. Nhö theá, quan troïng laø phaûi hieåu caùc luaät chi phoái naøy ñeå coù theå giuùp ñôõ nhöõng ngöôøi maø trong tieán trình phaùt trieån ñôøi soáng thieâng lieâng, hoï phaûi ñi qua giai ñoaïn khuûng hoaûng naøy.

<noäi dung>

5.- Döùt boû :

Beân caïnh phaûi bieát mình, Tauler coøn noùi ñeán moät phöông caùch khaùc ñeå vöôït qua khoûi côn khuûng hoaûng ôû giöõa cuoäc ñôøi : döùt boû. Khoâng coù moät döùt boû vaø moät bình thaûn kieân cöôøng naøo maø voâ ích, ñoù laø khaû naêng töø boû mình. Ñoái vôùi Tauler, döùt boû theå hieän ñieàu maø Saùch Thaùnh goïi laø töø boû, laø boû yù rieâng mình ñeå theo YÙ Chuùa. ÔÛ ñaây coù moät khía caïnh naêng ñoäng vaø theå hieän böôùc tieán boä daàn daàn tieán veà Thieân Chuùa.

Ñeå con ngöôøi thay ñoåi theo chieàu höôùng toát, con ngöôøi phaûi töø boû raát nhieàu chuyeän. Veà phía xaáu xa, phaûi töø boû cöùng ñaàu, ñoäc ñoaùn. Veà phía toát ñeïp, trong chöøng möïc maø ñieàu naøy laøm keàm haõm söï tieán boä. Bôûi vì caùi toát coù theå laø keû thuø cuûa caùi toát hôn vaø trôû thaønh moät khuyeát ñieåm cho con ngöôøi treân con ñöôøng tieán veà Thieân Chuùa.

Tauler moâ taû yù naøy baèng hình aûnh coâ daâu bò laáy maát aùo quaàn cuõ, ñöôïc taåy röõa "ñeå sau ñoù ñöôïc vò hoân phu thieâng lieâng maëc aùo quaàn môùi huy hoaøng loäng laãy hôn". Khi noùi ñeán aùo quaàn cuõ, Tauler khoâng nhöõng chæ nghó ñeán nhöõng ai bò oâ ueá vì toäi loãi, nhöng coøn noùi ñeán nhöõng ai "vaãn coøn toát, nhöng phaûi thay ñoåi, duy nhaát chæ vì noù ñaõ cuõ". OÂng muoán noùi giôø ñaây caùc ñöùc tính caên baûn, caùc vieäc haønh ñaïo toát ñeïp phaûi ñöôïc tieáp noái bôûi caùch thöïc haønh coù phaåm chaát cao hôn vaø moät ñöùc haïnh cao ñeïp hôn.

Coù nhieàu daïng dieãn taû thieâng lieâng ñaëc bieät cho moãi löùa tuoåi. Khoâng ñöôïc muø quaùng giöõ caùch haønh ñaïo toát ñeïp khi mình coøn treû. Neáu, trong côn khuûng hoaûng, nhöõng caùch haønh ñaïo tröôùc ñaây trôû thaønh voâ vò, khoâng coù keát quaû, ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø töø tröôùc ñeán nay mình bò laàm, maø ñieàu ñoù chöùng toû ñaây laø lôøi baùo ñoäng cuûa Thieân Chuùa : baây giôø phaûi tìm nhöõng coâng thöùc khaùc, phuø hôïp vôùi giai ñoaïn tieán trieån thieâng lieâng naøy.

Coù theå ñaây laø thôøi gian naâng toâi leân cao baèng taàm möùc lôøi caàu nguyeän cuûa toâi. Thay vì ñoïc nhöõng lôøi ñoäc thoaïi daøi doøng, maø cuoái cuøng chæ laøm cho toâi meät moûi, toâi phaûi hoïc thinh laëng tröôùc Thieân Chuùa. Thay vì ñoïc theâm saùch vôû, coù theå toâi neân ñôn giaûn hoùa lôøi caàu nguyeän cuûa toâi. Toâi phaûi töø boû öôùc muoán khaùm phaù khoâng ngöøng caùc kinh nghieäm thieâng lieâng môùi. Ngöôïc laïi, toâi phaûi ñôn giaûn coù maët tröôùc Thieân Chuùa, soáng trong söï hieän dieän cuûa Ngöôøi, khoâng ñöôïc quyeàn noùi nhieàu ñeán ñieàu naøy.

Raát nhieàu ngöôøi nhaän bieát côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, bôûi vì ñieàu naøy cho hoï moät tinh thaàn chieán ñaáu laøm cho hoï thaønh coâng veà ngheà nghieäp. Hoï thöôøng xuyeân rình tìm nhöõng kinh nghieäm thieâng lieâng môùi meû, nhö thöû hoï muoán gom goùp moät gia taøi tinh thaàn. Khoâ khan vaø thaát voïng trong caàu nguyeän ñoù laø nhöõng lôøi baùo hieäu giuùp toâi chaám döùt vieäc ham hoá ñi tìm caùc kinh nghieäm thieâng lieâng, ñeå toâi töø boû öôùc muoán chieám giöõ vaø ñeå toâi ñôn sô tröôùc maët Thieân Chuùa. Roát cuoäc, vaán ñeà laø phaûi hoaøn toaøn phoù thaùc vaøo Thieân Chuùa, cuõng ñöøng ñoøi hoûi ôû Ngöôøi caùc aân suûng nhö an bình, thoaûi maùi, vöõng taâm, hay nieàm vui thieâng lieâng.

Döùt boû cuõng coù nghóa laø saün saøng chòu ñau khoå. Döùt boû khoâng coù nghóa ñöôïc an bình vaø höôûng an bình, ngöôïc laïi, ñoù laø öng thuaän khoâng coøn laøm chuû chính söï an bình cuûa mình, phoù cho Thieân Chuùa daãn mình ñi trong dao ñoäng. "An bình thaät söï chæ coù theå sinh ra do ñöôïc toâi luyeän qua caùc thöû thaùch vaø trong côn dao ñoäng". Do ñoù, quan troïng laø phaûi naâng ñôõ côn dao ñoäng vaø caùc ñau khoå ñi keøm theo :

Con haõy ôû laïi vôùi taâm hoàn con baây giôø, con ñöøng boû troán, haõy chòu ñau khoå ñeán taän cuøng vaø ñöøng ñi tìm chuyeän gì khaùc ! Khoâng phaûi nhö nhöõng ngöôøi luoân luoân ñi tìm caùi môùi ñeå traùnh côn dao ñoäng moät khi hoï ôû trong tình traïng ngheøo naøn beân trong. Hay hoï coøn than van vaø hoûi caùc vò thaày, ñieàu naøy coøn laøm hoï ñi laïc hôn nöõa. Ñöøng ngaàn ngaïi, cöù vieäc ôû trong traïng thaùi naøy : sau côn möa trôøi laïi saùng, vaø maët trôøi seõ choùi raïng.

Tauler khoâng ngöøng trôû laïi ñieàu naøy : con ngöôøi khoâng coù quyeàn traùnh neù côn dao ñoäng, noù phaûi kieân nhaãn. Noù khoâng theå ra khoûi côn dao ñoäng baèng chính söùc löïc cuûa noù. Noù khoâng laøm gì khaùc hôn laø chôø chính Thieân Chuùa ñöa noù qua côn dao ñoäng, cho ñeán khi noù ñöôïc tröôûng thaønh trong ñôøi soáng thieâng lieâng. Vaø noù phaûi coù tin töôûng : Thieân Chuùa khoâng ñeå noù lao ñaàu vaøo trong côn dao ñoäng maø khoâng nuoâi döôõng moät chöông trình hoaïch ñònh tích cöïc cho noù. Chính trong söï saép xeáp tinh thaàn naøy maø noù phaûi saün saøng töø boû naém cöông laáy, maø phaûi buoâng thaû ñeå Thieân Chuùa caàm tay daét ñi.

Trong côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, roát cuoäc, ñaây laø vieäc chuyeån giao quyeàn löïc beân trong. Toâi khoâng coøn phaûi töï ñieàu khieån toâi, maø chính Thieân Chuùa ñieàu khieån toâi. Bôûi vì chính Thieân Chuùa laø ngöôøi haønh ñoäng trong côn khuûng hoaûng naøy, toâi khoâng ñöôïc laøm vaät chöôùng ngaïi cuûa Ngöôøi, haàu ñeå Ngöôøi coù theå thaønh töïu coâng vieäc cuûa Ngöôøi treân toâi.

Tauler ñaõ khoâng bieát meät khi laøm cho thính giaû hieåu raèng chính Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ khích ñoäng côn khuûng hoaûng vaø ñaõ haønh ñoäng trong con ngöôøi qua côn khuûng hoaûng. Coâng vieäc cuûa con ngöôøi laø khoâng ñöôïc caûn trôû coâng vieäc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.

Con ngöôøi phaûi chuaån bò vaø phaûi ñeå choã, ñeå khoaûng khoâng gian haàu Chuùa Thaùnh Thaàn coù theå baét ñaàu coâng vieäc cuûa Ngöôøi. Ít coù ngöôøi laøm ñöôïc ñieàu naøy, ngay caû nhöõng ngöôøi maëc aùo tu trì, duø Thieân Chuùa ñaõ löïa choïn hoï trong muïc ñích naøy.

Tauler ñaõ bieát dieãn taû baèng hình aûnh raát khieâu khích cuûa côn dao ñoäng naøy, qua ñoù, Chuùa Thaùnh Thaàn muoán söï thay ñoåi beân trong vaø hình thaønh moät con ngöôøi môùi. Ñaây laø nhöõng gì oâng noùi veà söï "khoân ngoan" cuûa con raén :

Khi con ngöôøi ñeå yù noù baét ñaàu giaø, baét ñaàu nhaên nheo, vaø xaáu xí, noù tìm moät loái ñi raát heïp giöõa hai hoøn ñaù saùt nhau, vaø noù len loûi ñi raát saùt laøm cho noù maát lôùp da cuõ, vaø moät lôùp da môùi ñöôïc thaønh laäp döôùi lôùp da naøy. Cuõng theá ñoái vôùi taát caû nhöõng gì do baûn chaát, duø toát, duø lôùn nhö theá naøo, chaéc chaén noù cuõng bò maát hieäu löïc vaø ñaày loãi laàm, ñieàu naøy phaûi ñöôïc caïo ræ bôûi vieäc ñi qua hai hoøn ñaù naèm saùt beân caïnh nhau.

Ñeå chín muoài, ñeå ñi ñeán taän ñaùy loøng mình, phaûi len loûi qua loái ñi chaät heïp giöõa hai hoøn ña ù: ngöôøi ta khoâng theå naøo cöù tieáp tuïc chaïy theo nhöõng phöông phaùp môùi meû ñeå laøm con ngöôøi tröôûng thaønh veà maët nhaân tính vaø thieân tính, ñoù chæ laø traùnh neù côn dao ñoäng. Ñeán moät luùc, phaûi coù can ñaûm böôùc qua loái ñi, duø cho phaûi boû lôùp da cuõ, duø phaûi traày vi trôït vaûy. Phaûi oâm chaët laáy taát caû quyeát ñònh. Nhöng neáu ngöôøi ta khoâng böôùc qua loái ñi, ngöôøi ta khoâng theå naøo chín muoài, cuõng khoâng theå naøo canh taân. Con ngöôøi cuõ phaûi ñöôïc caïo ræ, ñeå cuoái cuøng, ngaøy qua ngaøy, con ngöôøi beân trong trôû thaønh môùi (Xem 1Cor. 4,16).

Neáu ngöôøi ta xem troïng lôøi cuûa Tauler vaø neáu ngöôøi ta nhaän bieát chính Thieân Chuùa laøm vieäc trong côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, thì ñieàu naøy coù veû ít ñe doïa vaø ít nguy hieåm hôn. Tuyeät ñoái ñöøng sôï. Ngöôïc laïi, ta coù theå xem ñaây nhö dòp may ñeå tieán töøng böôùc vaø ñeán gaàn vôùi Thieân Chuùa. Nhö theá, ñieàu ñoøi hoûi chuùng ta trong côn khuûng hoaûng, laø chuùng ta phaûi ñeå Thieân Chuùa laøm vieäc trong chuùng ta. Thöôøng thöôøng, haønh ñoäng cuûa Ngöôøi laøm chuùng ta ñau ñôùn. Luùc ñoù, vaán ñeà laø phaûi chòu ñöïng cho ñeán cuøng söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa ôû trong ta, mang gaùnh naëng Chuùa gôûi ñeán, maø khoâng bò tan vôõ noäi taâm.

Nhöõng ai quen naém trong tay moïi chuyeän caàn phaûi coù thaùi ñoä naøy. Vì hoï coù nguy cô muoán naém trong tay côn khuûng hoaûng naøy, muoán laáy saùng kieán ñeå thuùc ñaåy nhanh choùng tieán trình beân trong. YÙ thöùc dòp may ñeán vôùi mình, con ngöôøi muoán lôïi duïng dòp may naøy vaø töï mình döï phaàn can thieäp vaøo, baèng caùch vöùt boû caùc hình thöùc soáng loãi thôøi. Tauler löu yù ñeán caùch can thieäp khoâng caàn ñeám xæa gì ñeán coâng vieäc cuûa Thieân Chuùa naøy. Chuùng ta khoâng ñöôïc gaây trôû ngaïi cho Thieân Chuùa trong vaø qua côn dao ñoäng, chuùng ta chæ töø boû caùc hình thöùc thöïc haønh cuõ khi Thieân Chuùa ñöa ñaåy chuùng ta tôùi moät nôi maø chuùng ta khoâng theå luøi laïi ñöôïc :

Con ngöôøi chæ ñöôïc töø boû caùc chaát lieäu vaø caùc hình thöùc thuùc ñaåy toát nhaát, beân trong cuõng nhö beân ngoaøi vaøo nhöõng coâng vieäc toát laønh vaø vaøo tình yeâu Thieân Chuùa khi naøo chính caùc vieäc naøy töï ñoäng taùch rôøi ra.

Phaûi taäp söï raát töø töø vieäc phoù thaùc vaøo haønh ñoäng cuûa Thieân Chuùa. Thaät laø quaù loâi cuoán ñeå tieáp tuïc leân keá hoaïch cho ñôøi mình vaø cho caùch thöïc haønh cuûa mình. Ngöôøi ta coi chöøng söï thuï ñoäng, sôï khoâng coøn naém cöông. Tröôùc ñaây, ñieàu toát ñeïp vaãn laø töï quyeát ñònh caùch soáng cuûa mình. Vaø baây giôø ngöôøi ta cuõng muoán tieáp tuïc laøm nhö vaäy. Nhöng, ñieàu naøy toát cho nhöõng ngöôøi treû khi hoï luyeän taäp vaø muoán coù moät muïc ñích cho caùc muïc tieâu cuûa ho. Coøn nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi thì hoï haõy ñeå Thieân Chuùa laøm vieäc cho hoï. Nhö theá, phaûi ñi töøng böôùc vaøo trong yù Chuùa vaø phoù thaùc vaøo söï quan phoøng cuûa Ngöôøi, coâng vieäc ñoøi hoûi söï queân mình töø chính quaû tim cuûa mình.

<noäi dung>

6. Söï sinh ra ñôøi cuûa thieân tính :

Ñoái vôùi Tauler, caùc khoù khaên vaø dao ñoäng ñi keøm theo côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, ñôn giaûn chæ laø nhöõng ñau ñôùn do vieäc thai ngheùn ra söï sinh ra thieân tính nôi con ngöôøi. Trong dao ñoäng cuûa côn khuûng hoaûng, Thieân Chuùa ñaåy con ngöôøi quay trôû veà taän ñaùy loøng mình, nhaän bieát caùi baát löïc vaø yeáu ñuoái cuûa mình, vaø hoaøn toaøn phoù thaùc vaøo Thaàn Khí cuûa Ngöôøi. Khi ngöôøi naøo töø boû taát caû nhöõng gì laøm caûn trôû coâng vieäc cuûa Thieân Chuùa, thì luùc ñoù, Thieân Chuùa coù theå naûy sinh trong ñaùy loøng con ngöôøi ñoù. Vaø theo Tauler, söï sinh ra cuûa Thieân Chuùa trong con ngöôøi laø muïc ñích toái haäu cuûa tieán trình thieâng lieâng :

Con haõy laøm cho ta tin töôûng, khoâng coù moät côn dao ñoäng naøo xaûy ra nôi con ngöôøi maø, thaät ra, Thieân Chuùa khoâng coù thieân yù tieán haønh taùi sinh ra nôi noù. Vaø con haõy bieát ñieàu naøy : taát caû nhöõng gì caát khoûi côn dao ñoäng hay aùp löïc nôi con, laøm nheï bôùt hay thoa dòu con, taát caû nhöõng ñieàu naøy ñeàu hình thaønh trong con. Vaø roài seõ xaûy ra söï sinh ra duø cho laø caùi gì, Thieân Chuùa hay taïo vaät. Vaø baây giôø con suy nghó kyû ñieàu naøy : neáu moät taïo vaät töï thoaùt khoûi côn dao ñoäng, duø teân noù laø gì ñi nöõa, noù laøm hoûng hoaøn toaøn söï sinh ra cuûa Thieân Chuùa trong noù.

Theâm moät laàn nöõa, ñoaïn vaên naøy chæ daãn roõ raøng nhöõng ñe doïa coù theå xaûy ra trong côn khuûng hoaûng. Ngöôøi ta thöû ñeå töï mình laøm haï söùc eùp, baèng caùch höôùng ra beân ngoaøi, baèng hoâ haøo haønh ñoäng, baèng baùm dính vaøo caùc hình thöùc toân giaùo, baèng tieán haønh caùc thay ñoåi beân ngoaøi. Trong taát caû caùc chuyeän naøy, ñoù laø nhöõng taïo vaät, nhöõng vieäc ngöôøi ta döïng neân. Chuùng ngaên caûn Thieân Chuùa naûy sinh ra trong chuùng ta.

Nhö theá haõy ñeå moät mình Thieân Chuùa laøm haï söùc eùp, baèng caùch chaáp nhaän chòu ñöïng, baèng caùch ñeå Ngöôøi haønh ñoäng trong chuùng ta, baèng caùch troâng caäy vaøo Ngöôøi. Chæ coù moät mình Thieân Chuùa môùi giaûi thoaùt chuùng ta ra khoûi söùc eùp naøy.

Duø coù xaûy ra ñieàu gì cuõng maëc, töø beân ngoaøi hay töø beân trong, haõy ñeå veát thöông töï söng muû ñeán taän cuøng vaø ñöøng tìm an uûi, luùc ñoù, chaéc chaén Thieân Chuùa seõ giaûi thoaùt cho con. Nhö theá con haõy saün saøng vaø haõy ñeå Ngöôøi thöïc hieän hoaøn toaøn cho con.

Vieäc quay veà beân trong laø moät ñieàu kieän caàn thieát ñeå vieäc sinh ra thieân tính thöïc hieän ñöôïc nôi con ngöôøi. Taâm hoàn phaûi  laøm moät nôi yeân tónh vaø thinh laëng, töï raøo quanh mình laïi, töï aån mình khoâng tieáp xuùc vôùi nguõ quan, töï bao mình trong Thaàn Khí, ñeå traùnh nhöõng ñieàu caûm nhaän deã muûi loøng vaø ñeå chuaån bò con ngöôøi mình laø nôi thinh laëng, laø nôi döøng chaân beân trong.

Trong thinh laëng noäi taâm, Lôøi Chuùa môùi ñöôïc laéng nghe vaø ñoùn tieáp. Chính trong Ngöôøi maø söï sinh ra ñôøi cuûa thieân tính ñöôïc thaønh töïu trong con ngöôøi, nhö ngaøy xöa thaùnh AÂu-tinh ñaõ noùi veà Ñöùc Meï Maria : Maria ñöôïc traøn ñaày nhieàu hôn bôûi söï sinh ra thieân tính cuûa Thieân Chuùa trong taâm hoàn Baø, hôn laø söï sinh ra nhaân tính cuûa Thieân Chuùa qua thaân xaùc Baø.

Vôùi quan ñieåm söï sinh ra ñôøi cuûa thieân tính, tieâu bieåu cho huyeàn bí nöôùc Ñöùc, Tauler muoán noùi con ngöôøi môû ra ñeán vôùi Thieân Chuùa, coù khaû naêng coù theå gaëp Ngöôøi, ñöôïc thay ñoåi beân trong bôûi Ngöôøi vaø soáng moät ñôøi soáng thoaùt ra töø Thaàn Khí cuûa Thieân Chuùa. Thieân Chuùa khoâng ñôn giaûn chæ laø moät lôøi caàu xin beân ngoaøi, laø ngöôøi quan saùt caùc ñieàu raên, khoâng coøn vaán ñeà lyù töôûng laø con ngöôøi coá gaéng ñeå ñaït ñeán, maø laø phaûi vaøo beân trong, trong kinh nghieäm soáng rieâng tö cuûa mình, vaø töø nay, chuùng ta soáng kinh nghieäm Thieân Chuùa hieän dieän trong chuùng ta. Ñôøi soáng thoaùt ra töø Thieân Chuùa khoâng coøn laø vieäc phaûi tuaân theo ñieàu raên cuûa Ngöôøi, nhöng laø taêng tröôûng töø moät quaû tim ñöôïc Thieân Chuùa naém laáy, trôû thaønh an bình vaø thanh thaûn nhôø ôû gaàn Thieân Chuùa, chín chaén vaø khoân ngoan, nhaân töø vaø ñaày tình yeâu.

Nhö theá côn khuûng hoaûng ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi coù moät muïc ñích. Ñoù laø laøm cho con ngöôøi coù cô hoäi ñuïc thuûng vaøo con ngöôøi ñích thöïc cuûa mình vaø hoaøn taát moät böôùc quyeát ñònh treân con ñöôøng daãn ñeán Thieân Chuùa. Neáu chuùng ta hieåu caùc lieân heä giöõa côn dao ñoäng vaø söï sinh ra ñôøi cuûa thieân tính, nhö Tauler ñaõ giaûi thích, thì ñoái vôùi nhöõng daáu chæ ñaàu tieân cuûa côn khuûng hoaûng, chuùng ta coù theå phaûn öùng moät caùch khaùc.

Chuùng ta seõ khoâng maát bình tónh vaø chuùng ta seõ khoâng tin vaøo nhöõng phöông phaùp taâm lyù ñeå an toaøn vöôït qua caùc cuoäc chieán ñaáu taùi ñi taùi laïi. Ngöôïc laïi, vieäc chaáp nhaän côn khuûng hoaûng vaø laéng nghe Thieân Chuùa muoán noùi gì vôùi chuùng ta qua côn khuûng hoaûng, seõ trôû thaønh moät coâng vieäc thieâng lieâng ñoái vôùi chuùng ta. Chuùng ta seõ khoâng caàn töï baûo veä baèng phoøng thuû, boû troán, nhöng chuùng ta coù theå phoù thaùc, tin töôûng hoaøn toaøn vaøo Thieân Chuùa, ñeå Thieân Chuùa haønh ñoäng treân chuùng ta, ñeå Ngöôøi thu xeáp trong ngoaøi choã ôû chuùng ta cho coù traät töï, vì Ngöôøi cho raèng Ngöôøi phaûi ngöï trò ôû ñoù. Luùc ñoù, thay vì reân ró côn khuûng hoaûng, chuùng ta caùm ôn Chuùa ñaõ laøm vieäc treân chuùng ta, theo caùch Ngöôøi beû gaõy caùc cöùng ngaéc cuûa chuùng ta ñeå doïn ñöôøng cho Thaàn Khí, Ñaáng luoân luoân muoán thay ñoåi cho quaû tim chuùng ta ngaøy caøng toát hôn.

<noäi dung>

Phaàn II

NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CUÛA TUOÅI TRUNG NIEÂN
(theo Carl Gustav Jung 1875-1961)

Carl Gustav Jung ñeà caäp ñeán vaán ñeà cuûa khoaûng giöõa cuoäc ñôøi vôùi nhöõng ñieàu ñöôïc tieàn giaû ñònh khaùc hôn laø Tauler, nhaø huyeàn bí vaø nhaø giaûng thuyeát. Laø taâm lyù gia, Jung töï giôùi haïn trong caùc phöông phaùp khoa hoïc thöïc nghieäm, vaø oâng ñeå cho caùc nhaø thaàn hoïc ruùt ra nhöõng keát luaän trieát lyù vaø thaàn hoïc.

Nhöng laõnh vöïc toân giaùo cuõng taïo thaønh moät hieän töôïng coù theå quan saùt ñöôïc maø nhaø taâm lyù Jung khoâng ngöøng gaëp nôi caùc beänh nhaân cuûa oâng. Ngöôøi ta khoâng theå naøo quan taâm ñeán taâm lyù cuûa höõu theå con ngöôøi maø khoâng ñeå yù ñeán bao nhieâu laø coá gaéng cuûa noù, trong vieäc ñi tìm caâu traû lôøi cho caâu hoûi veà yù nghóa cuoäc ñôøi, qua caùc hình aûnh vaø caùc heä thoáng toân giaùo.

Jung quan saùt caùch giaûi thích naøy theo toân giaùo nhö moät chuyeân gia veà khoa nhaân baûn hoïc, duy nhaát treân quan ñieåm : khaû naêng ñoùng goùp cuûa hoï ñeå coù ñöôïc moät söùc khoûe tinh thaàn. Veà phöông dieän khoa hoïc, oâng khoâng theå tuyeân boá moät thöïc teá coù tính sieâu vieät, vöôït quaù nhöõng hình aûnh toân giaùo veà söï hieän höõu, nhöng nhö moät con ngöôøi, oâng thöôøng xuyeân nhaän bieát thöïc teá naøy.

Nhö theá, ñieàu ñaùng chuù yù laø töø khoa taâm lyù, Jung cuõng coù ñöôïc nhöõng keát quaû gioáng nhö Tauler. Ñieàu naøy coù nghóa laø, neáu con ñöôøng thieâng lieâng ñöôïc thaáu hieåu moät caùch ñuùng ñaén, thì veà maët taâm lyù, con ñöôøng thieâng lieâng cuõng laø moät con ñöôøng ñuùng. Vaø nhö theá noù cung caáp caùc tieâu chuaån ñeå chuùng ta coù theå phaân bieät ñöôïc caùc hình thöùc sai laàm hay laønh maïnh cuûa vieäc haønh ñaïo.

Chaéc chaén, taâm lyù hoïc khoâng theå töï cho mình caùi quyeàn laø thöôùc ño ñònh giaù con ñöôøng thieâng lieâng. Nhöng, toái thieåu moãi toân giaùo phaûi chaáp nhaän raèng, ñeán moät möùc ñoä naøo, taâm lyù hoïc muoán bieát caùc giaùo lyù vaø caùc caùch haønh ñaïo cuûa hoï toát hay xaáu nhö theá naøo cho söùc khoûe tinh thaàn cuûa höõu theå con ngöôøi. Bôûi vì, döùt khoaùt, toân giaùo phaûi ñöôïc hieåu nhö con ñöôøng cöùu roãi, vaø vieäc cöùu roãi naøy khoâng phaûi chæ daønh cho ñôøi sau, maø cho caû ñôøi baây giôø.

Sau Sigmund Freud, taâm lyù hoïc gaàn nhö taäp trung moät caùch chuyeân nhaát vaøo giai ñoaïn thô aáu cuûa söï phaùt trieån con ngöôøi. Caùc giai ñoaïn khaùc nhau cuûa tuoåi thô aáu vaø thanh xuaân ñöôïc nghieân cöùu moät caùch tæ mæ. Khi moät ngöôøi lôùn bò lieân heä ñeán do caùc côn khuûng hoaûng hay do nhöõng hieän töôïng roái loaïn taâm lyù, ngöôøi ta ñi ngöôïc veà tuoåi thô aáu ñeå giaûi thích vaø ñeå chöõa laønh tình traïng hieän taïi. Söï quan taâm cuûa taâm lyù coå ñieån trong vieäc phaùt trieån con ngöôøi chaám döùt ôû giai ñoaïn daäy thì, vaøo löùa tuoåi vò thaønh nieân, khoaûng möôøi baûy hay möôøi taùm tuoåi.

Chæ vôùi Carl Gustave Jung (1875-1961) maø taâm lyù hoïc thay ñoåi taàm nhìn naøy. Neáu Freud laø nhaø taâm lyù cuûa phaàn ñaàu ñôøi, thì ngöôøi ta coù theå cho raèng Jung laø nhaø taâm lyù cuûa phaàn sau. Ñoái vôùi oâng, vaán ñeà khoâng phaûi laø ñi ngöôïc leân tuoåi thô aáu ñeå hieåu caùc vaán ñeà cuûa tuoåi ngöôøi lôùn, nhöng vaán ñeà laø phaûi tìm caùc con ñöôøng ñeå giuùp hoï ôû ñaây vaø baây giôø.

Tuy nhieân, vieäc thay ñoåi nhaõn quan naøy khoâng chæ bao goàm thôøi gian : caùc vaán ñeà lieân heä cuõng thay ñoåi baûn chaát. Theo Freud, caùc maâu thuaãn laøm cho taâm lyù con ngöôøi roái loaïn duy nhaát chæ laø do caùc vaán ñeà lieân heä ñeán xung ñoäng, vaø nhöõng vaán ñeà naøy thöôøng thöôøng phaùt trieån ôû tuoåi thô aáu. Ngöôïc laïi, sau caùc buoåi chaån beänh, Jung khaùm phaù ña soá caùc vaán ñeà cuûa tuoåi ngoaøi ba möôi laêm coù baûn chaát thieâng lieâng.

<noäi dung>

1. Tieán trình caù theå hoùa :

Neáu chuùng ta muoán hieåu caùc quan saùt cuûa Jung lieân heä ñeán vaán ñeà ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, thì chuùng ta phaûi ñi lui laïi ñeå tìm hieåu quan ñieåm phaùt trieån con ngöôøi cuûa oâng moät caùch vaén taét, ñoù laø tieán trình caù theå hoùa. Jung goïi caù theå hoùa laø tieán trình ñaùng keå "taïo thaønh moät caù theå taâm lyù, coù nghóa laø moät ñôn vò töï laäp, khoâng phaân chia, moät toaøn dieän". Tieán trình naøy bao goàm hai giai ñoaïn, giai ñoaïn thích höôùng veà beân ngoaøi ôû nöûa ñaàu ñôøi, vaø giai ñoaïn höôùng veà noäi taâm ôû nöûa sau cuoäc ñôøi.

Khôûi ñaàu, treû con soáng hoaøn toaøn trong voâ thöùc. Thaùch ñoá cuûa phaàn ñaàu ñôøi laø daàn daàn con ngöôøi phaûi taùch ra khoûi tình traïng naøy vaø xaây döïng moät "Toâi" coù yù thöùc. Qua chöõ "Toâi", Jung chæ ñònh ñoù laø yeáu toá noøng coát cuûa yù thöùc caù nhaân, taâm ñieåm cuûa hoaït ñoäng vaø phaùn xeùt. Trong giai ñoaïn naøy, daàn daàn con ngöôøi phaûi cuõng coá caùi "Toâi" cuûa mình, noù phaûi laøm cho "Toâi" coù moät choã ñöùng döôùi aùnh saùng maët trôøi, vaø phaûi duy trì noù.

Trong muïc ñích naøy, con ngöôøi phaùt trieån moät con ngöôøi coù nhaân caùch, persona, moät hình aûnh thích öùng vôùi caùc mong chôø cuûa ngöôøi chung quanh, moät maët naï che giaáu ñeå traùnh phoâ baøy ra cho ngöôøi khaùc, maø khoâng coù gì che chôû caùc tình caûm vaø traïng thaùi taâm hoàn cuûa mình. Vaøø con ngöôøi coù nhaân caùch, persona, rôi vaøo vieäc quaûn lyù cuûa nhöõng lieân heä giöõa "Toâi" vaø theá giôùi chung quanh.

Trong giai ñoaïn naøy, vì con ngöôøi ñeå heát taâm trí vaøo vieäc cuõng coá "Toâi" vaø ñeå xaây döïng moät con ngöôøi coù nhaân caùch vöõng chaéc, vaø vì söùc maïnh cuûa nhöõng chuyeän naøy, con ngöôøi coi thöôøng raát nhieàu khía caïnh khaùc. Haäu quaû cuûa vieäc naøy laø söï hình thaønh caùi boùng, moät loaïi hình aûnh töï bieän cho "Toâi", goàm "nhöõng khía caïnh taâm lyù moät phaàn bò doàn neùn, moät phaàn khoâng soáng qua hay soáng qua raát ít, maø khi khôûi ñaàu ñaõ khoâng coù trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy vì lyù do toân giaùo, xaõ hoäi, giaùo duïc hay caùc lyù do khaùc, ñaõ ñöa söï vieäc vaøo doàn neùn hay caám ñoaùn".

Nhö theá, caùi boùng khoâng nghieâng veà boùng toái tieâu cöïc, nhöng noù cuõng coù nhöõng khía caïnh tích cöïc. Baûn chaát töï nhieân cuûa con ngöôøi ñöôïc caáu taïo qua töøng caëp ñoái cöïc : moãi cöïc töông öùng vôùi moät cöïc ñoái nghòch. Moät trong hai cöïc ñöôïc chaáp nhaän trong yù thöùc, cöïc kia vaãn coøn ôû trong voâ thöùc. Ñoái dieän vôùi moät ñaëc tính laø vieäc choáng laïi cuûa ñaëc tính ñoái laäp. Con ngöôøi caøng phaùt trieån moät ñaëc tính naøo ñaëc bieät, thì trong voâ thöùc caùc aûnh höôûng cuûa ñaëc tính ñoái laäp caøng ñöôïc laøm cho maïnh hôn.

Ñieàu naøy khoâng phaûi chæ ñuùng vôùi caùc ñöùc tính, maø cuõng ñuùng vôùi boán chöùc naêng taâm lyù khaùc nhau cuûa yù thöùc, theo Jung ñoù laø Tö töôûng, caûm nhaän, tröïc giaùc, caûm giaùc. Neáu moät con ngöôøi chæ phaùt trieån moät chieàu caùc chöùc naêng duy lyù, thì noù seõ bò chìm ngaäp trong voâ thöùc qua caùc bieåu loä coù tính caùch aáu træ vaø xung ñoäng cuûa tính nhaïy caûm cuûa noù (ví duï, tính uûy mò quaù ñoä).

Caùc ñaêïc tính vaø maãu möïc cuûa thaùi ñoä öùng xöû bò xeáp moät goùc trong voâ thöùc, thöôøng thöôøng ñöôïc phoùng chieáu leân ngöôøi khaùc, tieâu bieåu theo kieåu taâm lyù choáng laïi. Ngaên caûn caùi boùng troài leân phaàn maët yù thöùc, phoùng chieáu naøy thöôøng thöôøng laø nguoàn goác cuûa nhöõng caêng thaúng giöõa caùc vieäc giao tieáp giöõa con ngöôøi vôùi nhau.

Beân caïnh caùi boùng baûn thaân, con ngöôøi cuõng mang luoân caùi boùng cuûa taäp theå. Caùi boùng naøy taïo thaønh bôûi taát caû nhöõng gì xaáu xa vaø toái taêm moät caùch phoå quaùt trong lòch söû nhaân loaïi. Caùi boùng taäp theå laø moät phaàn cuûa voâ thöùc taäp theå, trí nhôù löu giöõ qua caùc kinh nghieäm toå tieân nhaân loaïi, maø ngöôøi ta tìm caùc hình thöùc dieãn taû naøy trong caùc huyeàn thoaïi, trong caùc maãu goác vaø trong caùc bieåu töôïng toân giaùo. Phaàn nöõ tính anima vaø phaàn nam tính animus, cuõng thuoäc veà voâ thöùc taäp theå, ñoù laø bieåu töôïng caùc neùt vaø caùc ñaëc tính bieåu loä gioáng caùi vaø gioáng ñöïc, ngöôøi meï vaø ngöôøi cha.

Trong phaàn ñaàu ñôøi, höõu theå con ngöôøi bò vieäc khaúng ñònh chính mình choaùn heát taâm trí ñeán khoâng coøn töï nhaän dieän ñöôïc vôùi "Toâi yù thöùc" cuûa mình. Caùi boùng, phaàn nöõ tính (hay phaàn nam tính), vaø voâ thöùc bò doàn neùn, maø noù khoâng thaáy nhöõng tai haïi lôùn lao do vieäc naøy ñem laïi. Nhöng taát caû seõ thay ñoåi trong phaàn thöù nhì cuoäc ñôøi.

Baây giôø, vaán ñeà laø hoøa nhaäp caùi boùng, phaàn nöõ tính hay phaàn nam tính, ruùt laïi caùc phoùng chieáu maø mình ñaõ phoùng chieáu ra beân ngoaøi, môû ra vôùi chính voâ thöùc cuûa mình vaø laøm cho coù yù thöùc caùc thieân höôùng vaø caùc ñaëc tính cuûa voâ thöùc. Caùi "Toâi" phaûi quay veà nguoàn goác cuûa noù, quay veà "Mình", ñeå töø ñoù, noù nhaän moät nguoàn sinh löïc maïnh meõ vaø môùi meõ. Caù theå hoùa coù muïc ñích laøm trieån nôû "Mình", moät khaùi nieäm maø Jung ñònh nghóa nhö "taâm lyù toaøn dieän cuûa höõu theå con ngöôøi". Luùc ñoù, chæ "Toâi" môùi coù yù thöùc, vaø ngöôïc laïi, boùng laø voâ thöùc, vaø luùc ñoù "Mình" cuøng moät luùc bao goàm caû yù thöùc vaø voâ thöùc. Ñieàu naøy hình thaønh ñöôïc do söï chuyeån dòch trong moâi tröôøng yù thöùc vaø do söï hoøa nhaäp moät phaàn, luoân luoân laø phaàn lôùn nhaát, cuûa voâ thöùc. 

<noäi dung>

2. Nhöõng vaán ñeà cuûa khoaûng giöõa cuoäc ñôøi :

Khoaûng giöõa cuoäc ñôøi laø khoaûng tuoåi ba möôi laêm vaø boán möôi laêm, laø böôùc ngoaëc theo ñoù "Toâi" trieån nôû, chuyeån ñoåi moät caùch tröôûng thaønh qua "Mình". Vaán ñeà thieát yeáu ñaët ôû böôùc ngoaëc naøy laø con ngöôøi töôûng coù theå laøm chuû caùc chöùc naêng cuûa giai ñoaïn thöù nhì baèng caùch giöõ caùc phöông phaùp vaø nguyeân taéc cuûa giai ñoaïn ñaàu.

Cuoäc ñôøi con ngöôøi cuõng gioáng nhö moät ngaøy laøm vieäc cuûa maët trôøi. Maët trôøi moïc buoåi saùng, chieáu saùng vuõ truï, ñeán ñuùng ngoï laø cao ñieåm vaø cöôøng ñoä chieáu saùng cuûa noù baét ñaàu giaûm daàn. Xeá tröa cuõng quan troïng nhö bình minh. Nhöng ñôn giaûn xeá tröa phaûi theo nhöõng luaät leä khaùc. Ñoái vôùi con ngöôøi cuõng vaäy, nhaän bieát vaø chaáp nhaän voøng quay cuoäc ñôøi, töø ñieåm ñuùng ngoï cuûa cuoäc ñôøi, con ngöôøi phaûi bieát thích öùng vaøo thöïc teá noäi taâm, chöù khoâng vaøo thöïc teá ngoaïi taïi. Khoâng coøn baønh tröôùng ra ngoaøi vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa mình, maø giaûm thieåu laïi veà ñieàu thieát yeáu, veà con ñöôøng höôùng noäi, höôùng veà mình. "Nhöõng gì tuoåi treû ñaõ tìm vaø phaûi tìm beân ngoaøi, con ngöôøi tuoåi xeá tröa phaûi tìm ôû chính mình".

Nhöõng vaán ñeà con ngöôøi thaáy ôû tuoåi ñuùng ngoï cuûa mình, laø nhöõng vaán ñeà lieân heä ñeán caùc chöùc naêng maø giai ñoaïn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi aùp ñaët con ngöôøi phaûi thöïc hieän, qua ñoù, con ngöôøi phaûi hoïc ñeå bieát mình ôû ñaâu :
= tính töông ñoái cuûa con ngöôøi coù nhaân caùch, persona
= chaáp nhaän caùi boùng cuûa mình
= hoøa nhaäp vaøo phaàn nöõ tính hay phaàn nam tính cuûa mình
= trieån nôû "Mình" trong vieäc chaáp nhaän caùi cheát vaø gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa.

<noäi dung>

a) Tính töông ñoái cuûa con ngöôøi coù nhaân caùch, persona:

Phaûi caàn raát nhieàu naêng löôïng ôû tuoåi vò thaønh nieân vaø tuoåi thanh nieân ñeå chinh phuïc ñöôïc moät choã ñöùng trong ñôøi soáng. Cuoäc chieán ñaáu naøy ñoøi hoûi moät nhaân caùch maïnh meõ cho pheùp con ngöôøi töï khaúng ñònh mình vôùi cuoäc soáng. Nhöng vieäc laøm vöõng maïnh nhaân caùch bò dìm do söï doàn neùn cuûa voâ thöùc. Vaø voâ thöùc, baây giôø, ñoät ngoät xuaát hieän ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, höõu theå con ngöôøi bò maát thaêng baèng, an toaøn ñaûm traùch laâu nay moät caùch coù yù thöùc bò suïp ñoå, maát ñònh höôùng, con ngöôøi maát quaân bình. Theo Jung, vieäc maát quaân bình naøy ñeán thaät ñuùng luùc, bôûi vì noù baét buoäc con ngöôøi phaûi ñi tìm moät quaân bình môùi, maø ôû ñoù, baây giôø voâ thöùc môùi coù ñöôïc moät choã ñuùng cho noù.

Chaéc chaén, vieäc suïp ñoå caùc ñieåm chuaån naøy cuõng coù theå trôû thaønh tai hoïa. Phaûn öùng baûo veä ñeå choáng laïi maát thaêng baèng, laø baùm dính vaøo con ngöôøi nhaân caùch cuûa mình, laø nhaän baûn saéc cuûa mình vaøo chöùc vuï, vaøo coâng vieäc, vaøo danh xöng cuûa mình, maø khoâng taïo ñöôïc moät khoaûng caùch ñeå nhìn cho roõ vaán ñeà.

Jung cho raèng vieäc laáy baûn saéc cuûa mình qua chöùc vuï, qua danh xöng "theå hieän moät söï quyeán ruõ thaät söï, ñeán möùc maø raát nhieàu ngöôøi ñaøn oâng laøm ngheà ñaïi dieän caùc coâng ty töï coi mình ôû ñaúng caáp maø xaõ hoäi taïo cho hoï. Thaät laø voâ ích ñeå tìm moät con ngöôøi coù nhaân caùch döôùi lôùp aùo naøy. Ñaøng sau boä voù beân ngoaøi loäng laãy, ngöôøi ta chæ thaáy moät gaõ ñaøn oâng thaáp heøn toäi nghieäp. Neáu chöùc vuï cho con ngöôøi moät söùc quyeán ruõ nhö theá, thì söï quyeán ruõ naøy traû moät giaù quaù reû cho töï maõn caù nhaân". Thay vì phaûi chuù taâm hôn ñeán tieáng noùi beân trong, vaø duøng noù ñeå phaùt trieån nhaân caùch saâu xa cuûa mình, con ngöôøi ôû tuoåi trung nieân cuoäc ñôøi laïi nghe theo caùc mong chôø cuûa theá giôùi beân ngoaøi vaø nuùp sau con ngöôøi nhaân caùch cuûa mình.

<noäi dung>

b) Chaáp nhaän caùi boùng hay vaán ñeà cuûa nhöõng ñieàu ñoái nghòch :

Jung thaáy caû cuoäc ñôøi con ngöôøi döôùi daïng caùc caëp ñoái nghòch nhau : yù thöùc vaø voâ thöùc, aùnh saùng vaø boùng toái, phaàn nöõ tính vaø phaàn nam tính. Khaùi nieäm ñoái nghòch laø thieát yeáu cho höõu theå con ngöôøi. Noù chæ bao goàm toaøn dieän vaø môû roäng ñeán "Mình", khi naøo noù khoâng töø choái caùc ñoái nghòch vaø bao goàm caùc ñoái nghòch ñoù vaøo mình.

Do söï cuõng coá caùi "Toâi", phaàn ñaàu cuoäc ñôøi chæ nhaán maïnh moät chieàu veà yù thöùc. Lyù trí reøn luyeän yù töôûng ñeå caùi "Toâi" ñi theo. Nhöng taát caû caùc yù töôûng naøy trong voâ thöùc laïi phuø hôïp vôùi nhöõng ñieàu ñoái nghòch. Coá gaéng caøng lôùn ñeå loaïi tröø nhöõng ñieàu naøy, thì noù laïi thöôøng xuyeân ñeán trong giaác mô. Cuõng theá, caùc göông maãu öùng xöû ñöôïc soáng moät caùch coù yù thöùc taïo ra nhöõng thaùi ñoä traùi ngöôïc trong voâ thöùc. Ñeán luùc, khoaûng giöõa cuoäc ñôøi ñoøi hoûi phaûi quay veà caùc cöïc ñoái nghòch, chaáp nhaän caùi boùng chöa ñöôïc soáng tröôùc ñaây, vaø ñi vaøo tranh luaän vôùi noù.

Luùc ñoù, chuùng ta seõ gaëp hai caùch öùng xöû sai laàm tieâu bieåu : phaûn öùng thöù nhaát laø khoâng thaáy caùi traùi ngöôïc vôùi thaùi ñoä coù yù thöùc. Hoï baùm víu vaøo nhöõng giaù trò cuõ, hoï laø nhaø voâ ñòch cuûa nguyeân taéc, cuûa vang boùng moät thôøi. Hoï cöùng ngaéc, khoâ heùo vaø môø maét. Quan saùt luaät leä thay cho vieäc bieán ñoåi thieâng lieâng. Roát cuoäc, vì sôï ñoái dieän vôùi vaán ñeà ñoái nghòch maø taïo ra chai cöùng. Trong caùi boùng, vieäc lo laéng gaáp ñoâi naøy taïo neân e ngaïi vaø hoï thích khoâng bieát ñeán thì toát hôn. Ngöôøi ta chæ döïa vaøo "moät söï thaät duy nhaát, moät con ñöôøng haïnh kieåm duy nhaát laø con ñöôøng tuyeät ñoái ; neáu khoâng, noù khoâng baûo veä mình ñeå choáng laïi ñe doïa cuûa moät xaùo troän caän keà maø ngöôøi ta linh caûm thaáy khaép moïi nôi, tröø moät nôi laø chính loøng mình".

Phaûn öùng sai laàm thöù nhì ñoái vôùi caùc ñoái nghòch laø vöùt boû taát caû caùc giaù trò ñaõ coù töø tröôùc. Ngay khi ngöôøi ta khaùm phaù ra sai laàm trong ñieàu ngöôøi ta ñaõ tin töôûng töø tröôùc ñeán nay, khaùm phaù ra caùi khoâng-thaät trong söï thaät, khaùm phaù ra haän thuø trong tình yeâu maø ngöôøi ta ñaõ caûm nhaän cho ñeán baây giôø, thì ngöôøi ta tìm caùch theo ñuoåi con ñöôøng cuûa mình baèng caùch ñöùng treân quan ñieåm ngöôïc laïi caùi "Toâi cuõ"õ cuûa mình. "Thay ñoåi ngheà nghieäp, ly dò, trôû laïi ñaïo, baùc boû heát taát caû moïi söï laø nhöõng trieäu chöùng cuûa vieäc ñoå nhaøo veà phía ñoái nghòch".

Ngöôøi ta nghó raèng, roát cuøng mình seõ thöïc hieän ñöôïc taát caû nhöõng gì bò doàn neùn laâu nay. Nhöng, thay vì hoøa nhaäp nhöõng gì khoâng ñöôïc soáng töø tröôùc, ngöôøi ta töï noäp mình vaøo noù, vaø doàn neùn nhöõng gì ñaõ soáng moät caùch coù yù thöùc töø tröôùc ñeán baây giôø.

Vieäc doàn neùn vaãn toàn taïi, chæ coù khaùc laø vaät doàn neùn ñöôïc thay ñoåi. Tieáp tuïc doàn neùn, laø tieáp tuïc laøm xaùo troän quaân bình. Ngöôøi ta rôi vaøo sai laàm khi nghó raèng moät giaù trò naøo ñoù bò huûy boû bôûi moät giaù trò ñoái nghòch. Chuùng ta khoâng naém vöõng ñöôïc raèng khoâng coù moät giaù trò naøo, moät söï thaät naøo cuûa cuoäc ñôøi bò choái boû vì thaùi ñoä choáng laïi, nhöng caû hai coù lieân heä hoå töông vôùi nhau. "Taát caû nhöõng gì coù tính ngöôøi ñeàu laø töông ñoái, bôûi vì taát caû döïa treân nhöõng ñoái nghòch beân trong".

Xu höôùng choái boû nhöõng giaù trò cuõ ñeå chaïy theo nhöõng giaù trò ngöôïc laïi cuõng quaù ñaùng nhö taàm nhìn moät chieàu tröôùc ñaây, maø do söùc maïnh cuûa yù töôûng, ngöôøi ta ñaõ khoâng coi chöøng caùc aûo aûnh cuûa voâ thöùc ñaõ gaây vaán ñeà cho noù. Trong giai ñoaïn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi, vaán ñeà khoâng phaûi laø "trôû laïi phía ñoái nghòch, nhöng duy trì caùc giaù trò cuõ song song vôùi vieäc nhaän bieát caùc giaù trò ñoái nghòch"

<noäi dung>

c) Hoøa nhaäp phaàn nam tính vaø phaàn nöõ tính :

ÔÛ böôùc ngoaëc cuoäc ñôøi, do söï xuaát hieän nôi ngöôøi ñaøn oâng, ñaøn baø caùc ñieåm caù bieät cuûa giôùi tính kia, maø vaán ñeà caùc ñieåm ñoái nghòch theå hieän giöõa nhau. "Nhaát laø ôû nhöõng daân toäc phía nam, ngöôøi ta nhaän thaáy ñaøn baø ñeán moät soá tuoåi naøo ñoù coù gioïng khaøn khaøn vaø traàm xuoáng, coù raâu vaø dieän maïo cöùng raén hôn, coù caùch öùng xöû nam tính ôû nhieàu quan ñieåm cuoäc ñôøi. Ngöôïc laïi, daùng daáp cuûa ñaøn oâng laïi dòu daøng vaø mang nöõ tính, ví duï, voùc daùng ñaãy ñaø, vaø treân göông maët coù neùt dieãn taû eâm dòu hôn".

Theo Jung, taát caû xaûy ra nhö thöû moãi ngöôøi ñeàu coù moät kho döï tröõ nam tính, nöõ tính naøo ñoù. Trong phaàn ñaàu ñôøi, con ngöôøi ñaõ tieâu thuï moät phaàn lôùn tieàm naêng nam tính, sau ñoù, coøn laïi thieát yeáu chæ laø theå chaát nöõ tính.

Ñieàu naøy naøy hình nhö theå hieän trong caùc thay ñoåi taâm lyù xuaát hieän nôi ñaøn oâng, ñaøn baø ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi :

Thöôøng thöôøng, ngöôøi ta nhaän thaáy vaøo khoaûng tuoåi boán möôi laêm, con ngöôøi ôû cuoái ñöôøng cuøng cuûa noù : luùc ñoù, ñaøn baø "naém cöông vò ñaøn oâng, "ví duï, hoï môû moät cöûa tieäm nhoû, ngöôøi ñaøn oâng baèng loøng phuï moät tay. Raát nhieàu ngöôøi ñaøn baø ñaït tôùi ñöôïc traùch nhieäm vaø yù thöùc xaõ hoäi chæ sau khi soáng qua boán möôi naêm. Trong ñôøi soáng kinh teá hieän ñaïi, ñaëc bieät tình traïng suy thoaùi thaàn kinh thöôøng xuyeân xaûy ra sau boán möôi tuoåi, nhaát laø ôû Myõ, khi khaùm xeùt kyû caùc naïn nhaân, ngöôøi ta nhaän ra chính caùch soáng nhieàu nam tính maø hoï soáng töø tröôùc ñeán nay ñaõ laøm cho hoï suy suïp ; sau ñoù thì chæ coøn laø moät ngöôøi ñaøn oâng nöõ tính hoùa.

Trong cuøng moâi tröôøng, cuøng tuoåi, ngöôïc laïi, ngöôøi ta thaáy caùc baø phaùt trieån nam tính moät caùch khaùc thöôøng, hoï cöùng raén trong caùch suy nghó, maø ngay caû quaû tim vaø tình caûm cuûa hoï cuõng bò ñaåy luøi veà phía sau. Raát thöôøng khi, caùc thay ñoåi naøy ñi keøm theo caùc thaát baïi ñuû loaïi trong ñôøi soáng löùa ñoâi, bôûi vì chaúng khoù gì ñeå töôûng töôïng caùi gì coù theå xaûy ra khi ñaøn oâng khaùm phaù caùc tình caûm teá nhò cuûa mình, coøn ñaøn baø khaùm phaù ñöôïc lyù trí cuûa mình.

Jung duøng caùc chöõ phaàn nöõ tính, phaàn nam tính ñeå moâ taû caùc neùt, ñaëc tính vaø nguyeân taéc nöõ tính vaø nam tính. Taát caû höõu theå con ngöôøi ñeàu mang trong mình hai tieàm naêng ñoù. Trong phaàn ñaàu ñôøi, thöôøng thöôøng, con ngöôøi chæ phaùt trieån moät phaàn, trong khi phaàn kia bò doàn neùn vaøo voâ thöùc. Neáu con ngöôøi chæ khaúng ñònh phaàn nam tính cuûa mình, phaàn nöõ tính ruùt vaøo trong voâ thöùc thì caùc phaûn öùng cuûa noù theå hieän qua tính khí vaø caûm xuùc hung baïo. "Noù laøm cho maïnh, laøm cho quaù, laøm sai, vaø bieåu loä döôùi daïng caùc huyeàn thoaïi taát caû nhöõng giao tieáp xuùc caûm vôùi ngheà nghieäp vaø vôùi nhöõng ngöôøi ôû hai giôùi tính"

Nôi ngöôøi ñaøn baø, phaàn nam tính bò doàn neùn thaáy ñöôïc nôi thaùi ñoä cöông nghò trong nhöõng ñieàu hoï tin töôûng. Nhöõng ñieàu naøy döïa treân caùc tieàn giaû ñònh voâ thöùc, vaø, qua söï kieän naøy, noù khoâng bò baát cöù moät caùi gì laøm lay chuyeån. Ñoù laø nhöõng nguyeân taéc khoâng theå ñuïng ñeán, khoâng coù vaán ñeà baøn caûi, bôûi vì noù nhö laø nhöõng gì hôïp phaùp do baûn chaát töï nhieân.

Nôi nhöõng ngöôøi ñaøn baø trí thöùc, phaàn nam tính taïo moät phöông caùch bieän luaän vaø laäp luaän maø hoï chæ muoán laøm hôïp lyù vaø chæ trích, nhöng laïi bao goàm ñieàu coát yeáu laø laøm moät ñieåm phuï thuoäc yeáu keùm thaønh moät vieäc phi lyù chính ñaùng. Hay coøn nöõa, moät cuoäc thaûo luaän töï noù roõ raøng laïi bò roái muø moät caùch tuyeät voïng do söï can thieäp cuûa moät quan ñieåm hoaøn toaøn khaùc vaø neáu coù theå thì laøm cho khoù hieåu. Ngay caû nhieàu khi hoï khoâng bieát ñeán, nhieàu ngöôøi ñaøn baø trong loaïi naøy chæ ñôn giaûn tìm raéc roái ñoái vôùi phaàn nam tính cuûa mình, nhö theá hoï laïi caøng ñaët hoï hoaøn toaøn phuï thuoäc vaøo phaàn nam tính cuûa hoï.

Neáu ngöôøi ñaøn oâng khoâng chaáp nhaän caùc neùt nöõ tính cuûa mình, coù nghóa laø tình caûm, tính saùng taïo vaø dòu daøng coù trong mình, anh ta seõ phoùng chieáu nhöõng ñieàu naøy treân caùc ngöôøi ñaøn baø maø luùc ñoù anh thaáy hoï quyeán ruõ. Phoùng chieáu luoân luoân keùo theo söùc quyeán ruõ. Nhö theá, tình traïng yeâu thöông cuûa nhöõng ngöôøi treû, luoân luoân keát hôïp vôùi nhöõng phoùng chieáu, thì thöôøng thöôøng keøm theo caùc xuùc caûm raát maõnh lieät.

Trong phaàn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi, ngöôøi ñaøn oâng ñöùng tröôùc ñoøi hoûi phaûi ruùt laïi phoùng chieáu cuûa mình, anh ta phaûi töï thuù nhaän vaø töï xöng ra raèng nhöõng gì thu huùt anh nhieàu nôi moät ngöôøi ñaøn baø naøo ñoù, treân thöïc teá, anh ñaõ coù trong con ngöôøi cuûa anh. Ñoái vôùi moät ngöôøi ñaøn oâng ghen töông veà tính huøng duõng cuûa mình, lôøi thuù nhaän naøy thaät khoâng deã daøng chuùt naøo. Jung nghó raèng caàn phaûi ñoøi hoûi moät söùc maïnh taâm hoàn vaø moät tính ngay thaúng khaét khe vôùi chính mình : "Toâi noùi raèng vieäc nhaän bieát caùi boùng laø coâng vieäc cuûa ngöôøi ñoàng haønh, nhöng thoûa hieäp toát ñeïp vôùi phaàn nöõ tính laø coâng vieäc cuûa baäc thaày maø chæ coù moät thieåu soá ngöôøi coù theå laøm ñöôïc".

Jung ñeà nghò caùc con ñöôøng khaùc nhau ñeå tranh luaän vôùi phaàn nöõ tính. Böôùc ñaàu laø khoâng ñöôïc doàn neùn caùc tính khí, tính nhaïy caûm, caùc xuùc caûm cuûa mình baèng caùch laøm noù ngoäp thôû qua moät vieäc laøm khaùc, hay ñaùnh giaù thaáp noù baèng caùch xin loãi, cho ñaây laø moät ñieåm yeáu cuûa mình, raèng mình phaûi baét buoäc chaáp nhaän noù.

Toâi phaûi ñuïc thuûng moãi ngaøy "cô cheá ñaùnh giaù thaáp vaø doàn neùn naøy" vaø toâi phaûi coi troïng caùc bieåu loä cuûa voâ thöùc qua tính khí vaø xuùc caûm cuûa toâi. Toâi phaûi ñi vaøo trong cuoäc ñoái thoaïi vôùi noù. Toâi phaûi cho voâ thöùc cuûa toâi coù dòp dieãn taû vaø nhö theá ñi ñeán ñöôïc yù thöùc. Vöøa töï vaán tính nhaïy caûm xem noù muoán noùi gì vôùi toâi treân caùc daùng veû, caùc mô öôùc, caùc saép xeáp cuûa voâ thöùc cuûa toâi maø tính nhaïy caûm mong ñoái thoaïi ñöôïc vôùi toâi, toâi môùi cho pheùp phaàn nöõ tính cuûa toâi coù ñöôïc tieáng noùi.

Cuoäc ñoái thoaïi giöõa caùc tính khí vaø caûm nhaän cuûa mình, qua noù, vaø vôùi voâ thöùc rieâng cuûa noù, ñoái vôùi Jung, ñoù laø moät kyõ thuaät thieát yeáu ñeå giaùo duïc phaàn nöõ tính. Caùc con ñöôøng khaùc laø söï trieån nôû yù thöùc söùc maïnh cuûa tính nhaïy caûm, khaû naêng aâm nhaïc vaø ngheä thuaät maø moãi ngöôøi ñeàu mang trong mình.

Voâ thöùc ôû trong ngöôøi ñaøn oâng döôùi daïng nöõ tính khoâng phaûi laø khoâng nguy hieåm. Khoâng nhöõng noù coù theå laøm maát thaêng baèng, maø noù coøn coù theå naém baét vaø nhaän chìm con ngöôøi ñaõ töøng traûi trong theá giôùi yù thöùc nöõa laø ñaøng khaùc. Nhö theá, ngöôøi ñaøn oâng naøy caàn ñöôïc baûo veä ñeå coù theå gaëp voâ thöùc cuûa mình trong nhöõng ñieàu kieän maø anh ta coù theå ruùt ñöôïc lôïi ích töø ñoù.

Theo Jung, vieäc baûo veä naøy ñöôïc toân giaùo vaø caùc bieåu töôïng cuûa noù cung caáp. Toân giaùo ñaûm nhaän tính nhaïy caûm vaø tính saùng taïo cuûa phaàn nöõ tính, nhö theá ñoái vôùi ngöôøi ñaøn oâng, toân giaùo trôû thaønh meï ban phaùt söï soáng, nguoàn coäi phong phuù maø nôi ñoù ngöôøi ñaøn oâng coù theå ñeán uoáng cho ñaõ khaùt, nguoàn cuûa söï soáng vaø cuûa saùng taïo.

Toân giaùo cung caáp cho ngöôøi ñaøn oâng söï che chôû maø ngöôøi ñaøn oâng tìm nôi ngöôøi meï, nhöng cuøng moät luùc, toân giaùo giaûi thoaùt ngöôøi ñaøn oâng ra khoûi lieân heä treû con naøy. Neáu ngöôøi ñaøn oâng vaãn coøn baùm dính vaøo meï, thì theo Jung, noù naïp mình khoâng töï veä cho tính nhaïy caûm cuûa noù vaø söùc khoûe taâm lyù cuûa noù bò ñe doïa.

Moái lieân heä vôùi ngöôøi meï thöôøng thöôøng laø voâ thöùc vaø theå hieän bôûi phoùng chieáu phaàn nöõ tính treân ngöôøi ñaøn baø naøo ñoùng vai ngöôøi meï. Chính vaøo khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, khi voâ thöùc ñoät ngoät böôùc vaøo cuoäc ñôøi moät caùch boái roái, ngöôøi ñaøn oâng môùi ñi tìm choã aån nuùp vaø che chôû. Sôï moät chuyeän xa laï do voâ thöùc ñem laïi ñöa ngöôøi ñaøn oâng ñeán vieäc ñi tìm söï che chôû cuûa ngöôøi ñaøn baø.

Vaø caùi sôï naøy giao phoù cho ngöôøi ñaøn baø moät quyeàn löïc baát hôïp phaùp treân ngöôøi ñaøn oâng, bôûi vì ñoù laø caùm doã khôi daäy baûn naêng chieám giöõ cuûa ngöôøi ñaøn baø, maø khaû naêng naøy voán ñaõ coù saún trong hoï.

Theo Jung, luùc ñoù toân giaùo laø lieàu thuoác hieäu nghieäm ñeå chính mình thöïc hieän kinh nghieäm phong phuù phaàn nöõ tính vaø ñeå che chôû ngöôøi ñaøn oâng khoûi söùc quyeán ruõ coù theå daãn anh ta ñeán vieäc phoùng chieáu phaàn nöõ tính cuûa mình leân caùc ngöôøi ñaøn baø baèng xöông baèng thòt. Nhöng, cuøng moät luùc, toân giaùo cho pheùp ngöôøi ñaøn oâng thöû nghieäm taát caû söùc maïnh phong phuù vaø saùng taïo cuûa phaàn nöõ tính, laø phaàn caàn thieát cho söùc soáng rieâng cuûa noù. Bôûi vì, thieáu söùc maïnh cuûa phaàn nöõ tính, con ngöôøi maát nhöïa soáng, maát khaû naêng thích öùng vaø nhaân tính cuûa no ù:

Theo thoùi quen, luùc ñoù söï cöùng ngaéc chöa ñuùng luùc laïi xuaát hieän, vaø ñoùù chæ laø söï chai cöùng, cuõ moøn, thieân vò cuoàng tín, ngoan coá heïp hoøi, caõi chaøy caõi coái treân nguyeân taéc, hay ngöôïc laïi, maêïc keä, meät moûi, buoâng troâi, khoâng traùch nhieäm, vaø cuoái cuøng "meàm daàn" moät caùch treû con vôùi khuynh höôùng thích uoáng röôïu.

Nhö ngöôøi ñaøn oâng vôùi phaàn nöõ tính cuûa mình, ngöôøi ñaøn baø cuõng phaûi hoïc ñeå laøm quen vôùi phaàn nam tính cuûa mình. Hoïc ñeå duøng nhö moät taùc ñoäng coù theå thaáy ñöôïc voâ thöùc cuûa mình, nhö khaû naêng ñeå hieåu mình hôn, ñeå xeùt kyõ vôùi moät tinh thaàn pheâ phaùn haäu yù caùc yù kieán cuûa mình, khi nhöõng yù kieán naøy coù veõ nhö laø nhöõng ñieàu mình tin töôûng khoâng lay chuyeån vaø nhöõng nguyeân taéc khoâng ñuïng ñeán ñöôïc, ñeå doø tìm noù ñeán töø ñaâu. Bôûi vì, ñieàu ñoù cho pheùp ñi ngöôïc leân caùc tieàn giaû ñònh voâ thöùc cuûa nhöõng yù kieán naøy, maø beà ngoaøi, coù nhöõng caên baûn thuaàn tuùy hôïp lyù. Nhö theá, phaàn nam tính cuõng ñoùng vai troø chieác caàu ñeå ñi ñeán voâ thöùc, ôû ñoù chuùng coù söùc maïnh phong phuù vaø saùng taïo, caàn thieát cho vieäc trôû thaønh.

Nôi ngöôøi ñaøn baø, toân giaùo ñoùng vai troø trong söï hoøa nhaäp phaàn nam tính khaùc hôn ngöôøi ñaøn oâng. Ñoái vôùi ngöôøi ñaøn baø, tröôùc heát, nhöõng ñoøi hoûi tu ñöùc vaø luaân lyù laø ñieàu quan troïng : caùc ñoøi hoûi naøy cho pheùp hoï loaïi boû ñöôïc caùch öùng xöû quaù baûo veä cuûa ngöôøi meï vaø giuùp hoï quay veà vieäc daán thaân, laáy traùch nhieäm vaø haønh ñoäng. Phaàn nam tính phaûi laøm khuoân cho phaàn nöõ tính, tinh thaàn ñoøi hoûi cuûa ngöôøi cha phaûi laøm phong phuù phaàn nöõ tính. Nhö theá, toân giaùo coù theå giao cho phaàn nöõ tính hình thöùc, ñoä daøy ñeå cho pheùp ngöôøi ñaøn baø trieån nôû vaø lôùn leân. 

Maët khaùc, söï hoøa nhaäp phaàn nöõ tính vaø nam tính tìm ñöôïc moät söï naâng ñôõ, caùc yeâu caàu cuûa caùc cô caáu trong moät coäng ñoaøn, coäng ñoaøn naøy coù theå ñem laïi cho hoï choã döøng chaân yeân tónh. Ai ñoùng cöûa laïi vôùi coäng ñoaøn, ngöôøi ñoù caét ñöùt vôùi doøng soâng cuûa cuoäc ñôøi. Jung giaûi thích caùch öùng xöû naøy do öôùc muoán che giaáu tính nhaïy caûm vaø caùc chuyeän taàm thöôøng cuûa mình. Nhö theá, qua söï kieän naøy, coâ ñôn vaø coâ laäp roát cuoäc khoâng phaûi do thieáu khaû naêng lieân heä, nhöng do thieáu khieâm toán.

Ai quaù töï haøo ñeå khoâng môû loøng ra vôùi ngöôøi chung quanh, hoï töï coâ laäp chính hoï. Ngöôøi naøo coù ñuû ñöùc khieâm toán, khoâng bao giôø ôû moät mình. Ngöôøi ñaøn oâng hay ngöôøi ñaøn baø naøo, khoâng ngöøng ñaëït vaán ñeà veà söùc maïnh cuûa phaàn nam tính vaø nöõ tính vaø khôûi ñaàu xaây döïng con ngöôøi nhaân caùch cuûa mình töø beân ngoaøi, chaïm traùn moät caùch ngay thaúng caùc ñoái nghòch, khoâng ngöøng xem xeùt kyõ caùc haäu yù cuûa caùc tình traïng tinh thaàn vaø yù kieán cuûa mình, coù ñuû khieâm toán ñeå môû loøng ra vôùi ngöôøi khaùc, thì ngöôøi ñoù seõ tìm ñöôïc söï giuùp ñôõ hieäu quaû cuûa coäng ñoaøn ñeå hoøa nhaäp phaàn nam tính vaø nöõ tính vaø nhö theá, hoï ñaït ñöôïc thaêng baèng thieâng lieâng.

<noäi dung>

d) Trieån nôû "Mình" trong vieäc chaáp nhaän caùi cheát vaø gaëp gôõ vôùi Thieân Chuùa.

Vaán ñeà thaät söï, theo ñoù, con ngöôøi ñoái dieän vôùi khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, cuoái cuøng laø thaùi ñoä cuûa con ngöôøi ñöùng tröôùc caùi cheát. Ñoä nghieâng cuûa ñôøi soáng taâm lyù nghieâng veà phía döôùi vaø tieán gaàn ñeán caùi cheát. Chæ luùc naøo con ngöôøi tin coù moät ñôøi soáng sau caùi cheát ôû traàn theá naøy thì caùi cheát cuûa noù môùi coù moät muïc ñích coù lyù.

Chæ chính trong tröôøng hôïp naøy maø thoâi, phaàn thöù nhì cuûa ñôøi soáng môùi tìm ñöôïc yù nghóa vaø chöùc vuï cho chính noù. Theo Jung, ñôøi soáng sau caùi cheát khoâng phaûi laø coâng vieäc cuûa ñöùc tin, nhöng laø veùn môû moät thöïc teá taâm lyù. Tinh thaàn thaáy raèng ñoù laø phuø hôïp vôùi lyù trí. Chæ coøn giöõ gìn söùc khoûe ñeå thích öùng theo ñoù maø toå chöùc vieäc naøy.

ÔÛ khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, con ngöôøi phaûi laøm quen vôùi caùi cheát. Phaûi chaáp nhaän vôùi taát caû yù thöùc, giai ñoaïn xeá chieàu cuoäc ñôøi theå lyù laø ñeå laøm cho con ñöôøng taâm lyù tieáp tuïc ñi leân theo höôùng caù theå hoùa. Theo Jung : "Baét ñaàu töø khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, ai thaät söï muoán cheát vôùi söï soáng thì ngöôøi ñoù môùi thaät söï soáng". Theo oâng, sôï cheát dính lieàn vôùi sôï soáng :

Cuõng nhö coù moät soá raát ñoâng caùc ngöôøi treû coù moät noãi sôï hoaûng veà söï soáng, duø hoï öôùc muoán noàng nhieät söï soáng, thì cuõng coù raát nhieàu ngöôøi giaø coù cuøng caùi sôï ñoù tröôùc caùi cheát. Ñuùng, toâi coù kinh nghieäm ñuùng: cuõng nhöõng ngöôøi treû naøy khi coøn treû sôï soáng, thì sau naøy hoï cuõng sôï cheát. Khi hoï coøn treû, ngöôøi ta noùi raèng hoï phaùt trieån nhöõng hình thöùc cöï laïi coù tính caùch treû con ñeå choáng laïi caùc ñoøi hoûi bình thöôøng cuûa ñôøi soáng. Khi hoï giaø, thì ngöôøi ta cuõng seõ noùi cuøng moät chuyeän, laïi coøn theâm moät ñoøi hoûi nöõa cuûa ñôøi soáng vaø hoï sôï.

Nhöng vieäc tin töôûng cho raèng caùi cheát ñôn giaûn chæ laø caùi keát thuùc cuûa moät ñoaïn ñöôøng, ñöôïc aên saâu vaøo taâm khaûm con ngöôøi, maø chung chung, ngöôøi ta khoâng theå naøo nhaän thöùc ñöôïc caùi cheát nhö moät muïc ñích vaø thaønh töïu, trong luùc ñoù ngöôøi ta laïi deã daøng laøm ñieàu naøy cho nhöõng muïc ñích, nhöõng chuû yù maø ñôøi soáng thanh xuaân phôi roäng ra tröôùc maét.

Ñôøi soáng coù moät muïc ñích. Bao laâu con ngöôøi coøn treû, muïc ñích con ngöôøi laø an cö vaø thöïc hieän moät caùi gì ñoù. Vaøo khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, muïc ñích con ngöôøi thay ñoåi. Khoâng coøn ôû treân ñænh, nhöng laø xuoáng thung luõng, ôû ñoù vieäc ñi leân môùi baét ñaàu thöïc hieän. Vaán ñeà laø phaûi leân ñöôøng tieán ñeán muïc ñích naøy. Ai khoâng laøm ñieàu naøy, ai coøn baùm dính vaøo quaù khöù, ngöôøi ñoù seõ thaáy ñöôøng cong cuûa ñôøi soáng taâm lyù taùch rôøi khoûi ñöôøng cong cuûa ñôøi soáng theå lyù. "YÙ thöùc veà taâm lyù cuûa hoï coøn treo lô löõng treân khoâng, trong luùc, döôùi taàng khoâng khí naøy, ñöôøng pa-ra-boân cuûa söï suïp ñoå caøng ngaøy caøng rôi nhanh".

Cuoái cuøng, sôï cheát laø töø choái soáng. Bôûi vì chæ coù ai chaáp nhaän luaät cuûa söï soáng laø chuyeån ñoäng höôùng veà caùi cheát nhö moät muïc ñích, thì ngöôøi ñoù môùi coù theå soáng, soáng naêng hoaït, vaø tröôûng thaønh.

Thay vì höôùng taàm nhìn veà phía tröôùc, veà muïc ñích laø caùi cheát, raát nhieàu ngöôøi nhìn laïi quaù khöù ñaèng sau. Trong luùc taát caû chuùng ta thöông haïi chaøng thanh nieân ba möôi tuoåi cöù nhìn veà nhöõng naêm ñaàu ñôøi vaø vaãn coøn treû con, thì xaõ hoäi chuùng ta thaùn phuïc nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi vaãn coøn giöõ daùng daáp thanh nieân vaø öùng xöû thích hôïp theo ñoù.

Jung nhìn "trong hai tröôøng hôïp chæ laø moät öùng xöû taâm lyù ngöôïc vôùi töï nhieân, ñoài baïi, khoâng thích öùng. Moät ngöôøi treû khoâng chieán ñaáu, khoâng tranh ñaáu, ñaõ ñeå huït phaàn toát nhaát cuûa tuoåi thanh xuaân, vaø moät ngöôøi giaø khoâng bieát giöông tai ra laéng nghe tieáng suoái roùc raùch che khuaát, maø cöù nhaøo xuoáng caùc ngoïn caây cao trong thung luõng, thì ñoù laø moät ngöôøi maát trí, moät xaùc öôùp tinh thaàn cuûa moät quaù khöù hö naùt. Hoï caùch bieät vôùi cuoäc ñôøi, quay voøng voøng nhö moät caùi maùy cho ñeán khi khoâ heùo hoaøn toaøn. Nghó gì ñaây vôùi moät neàn vaên minh caàn nhöõng ngoaïi chaát nhö vaäy"

Vieäc gaén chaët vaøo tuoåi thanh xuaân laø daáu hieäu tieâu bieåu cuûa caùi sôï ñöùng tröôùc vieãn aûnh giaø nua. Jung ñaët caâu hoûi :

Ai maø khoâng bieát moät trong nhöõng oâng giaø ñaùng thöông naøy, luoân luoân haâm noùng kyû nieäm thôøi sinh vieân, chæ böøng noùng leân khi gôïi laïi thôøi cuûa caùc kyø coâng anh huøng cuûa mình, nhöng maët khaùc, hoï laïi uø lì ra trong söï caâu neä cuûa hoï.

Thay vì chuaån bò tuoåi giaø, hoï muoán treû maõi, theo Jung, ñoù laø ngöôøi "thay theá moät caùch thaûm haïi söï quang minh baèng caùi Mình", caùi quang minh caàn thieát cho con ngöôøi ôû phaàn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi.

Ñi nöûa ñôøi ngöôøi, con ngöôøi ngaøy nay khoâng ñöôïc chuaån bò cho nhöõng gì ôû phaàn ñôøi thöù nhì naøy. Theo Jung, dó nhieân laø ñuùng lyù khi chuùng ta coù tröôøng hoïc cho nhöõng ngöôøi treû, nhöng vôùi nhöõng ngöôøi boán möôi tuoåi thì khoâng coù tröôøng hoïc, ñieàu thaáy roõ laø hoï phaûi chuaån bò kyø thi cho phaàn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi.

Töø muoân thuôû, caùc toân giaùo laø nhöõng tröôøng hoïc nhö vaäy. Toân giaùo chuaån bò cho con ngöôøi hieåu bí maät cuûa nöûa phaàn ñôøi coøn laïi. Vaø ngay caû baây giôø, Jung khoâng theå naøo ñeà nghò tröôøng naøo khaùc hôn laø tröôøng toân giaùo cho nhöõng ngöôøi ôû löùa tuoåi naøy. Caùc tröôøng naøy daãn nhaäp hoï vaøo vieäc chaáp nhaän caùi cheát, ñöa hoï ra khoûi baõi chieán tröôøng caùc va chaïm cuoäc soáng, ñöa hoï vaøo moät ñòa haït maø, cuoái cuøng, con ngöôøi trôû thaønh moät con ngöôøi thaät söï.

Theo Jung, con ngöôøi khoâng theå traûi caùi "Mình" ra, sau khi ñaõ coù kinh nghieäm thieâng lieâng trong mình. YÙ töôûng Thieân Chuùa-ôû-trong-chuùng-ta, lôøi cuûa thaùnh Phaoloâ : khoâng phaûi toâi soáng, maø chính Chuùa soáng trong toâi, theo Jung, ñoù laø caâu dieãn taû kinh nghieäm cuûa moät ngöôøi ñaõ tìm ñöôïc con ñöôøng veà vôùi chính mình. Vaø ñoái vôùi con ngöôøi ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi, vaán ñeà laø phaûi thoaùt ra caùi "Toâi" chaät heïp ñeå phoù thaùc vaøo Thieân Chuùa. Ai töø choái söï phoù thaùc naøy seõ khoâng bao giôø ñeán ñöôïc con ngöôøi toaøn dieän, cuõng khoâng thích öùng ñöôïc vôùi söï laønh maïnh thieâng lieâng.

Ñoái vôùi raát nhieàu ngöôøi ôû löùa tuoåi naøy, söï thaät cuûa vaán ñeà coù baûn chaát thieâng lieâng. Jung noùi : "Taát caû caùc beänh nhaân cuûa toâi khi ñi qua khoaûng tuoåi naøy, coù nghóa laø qua ba möôi laêm tuoåi, khoâng coù moät ai maø vaán ñeà caên baûn khoâng mang baûn chaát linh thieâng". Ñuùng, cuoái cuøng, moãi ngöôøi ñeàu chòu ñau khoå do vieäc ñaùnh maát nhöõng gì caùc toân giaùo coù söùc soáng ñaõ truyeàn laïi ñöùc tin cho con ngöôøi töø bao nhieâu theá kyû nay, vaø khoâng coù moät ai thaät söï ñöôïc chöõa laønh maø khoâng tìm thaáy moät caùch öùng xöû thieâng lieâng, ñieàu naøy ñöông nhieân khoâng coù moät lieân heä naøo vôùi vieäc xöng toäi ñaëc bieät hay vieäc thuoäc veà moät Giaùo Hoäi.

Ñoái vôùi söï gaëp gôõ Thieân Chuùa, moät gaëp gôõ caàn thieát cho söùc khoûe taâm lyù, Jung cuõng ñeà nghò caùc phöông tieän vaø caùc phöông phaùp nhö caùc taùc giaû thieâng lieâng khaùc. Jung noùi ñeán söï hy sinh maø con ngöôøi tin töôûng vaøo Thieân Chuùa, trong ñoù, con ngöôøi hy sinh moät phaàn caùi "Toâi" ñeå coù theå cöùu laáy mình. Höôùng noäi maø Jung thaáy caàn thieát cho phaàn thöù nhì cuoäc ñôøi, ñöôïc thaønh töïu trong vieäc chieâm nieäm vaø tu ñöùc. Tónh taâm trong thinh laëng vaø töï nguyeän aên chay laø "nhöõng phöông tieän quen thuoäc maø con ngöôøi bieát töø laâu ñeå hoå trôï cho vieäc chieâm nieäm, laø con ñöôøng môû loái ñi ñeán voâ thöùc".

Vieäc thaám nhaäp trong voâ thöùc naøy, vieäc ñaém mình trong con ngöôøi cuûa mình, ñoái vôùi con ngöôøi coù nghóa laø laøm ñoåi môùi vaø taùi sinh thieâng lieâng. Kho taøng maø Ñöùc Gieâsu noùi, aån daáu trong voâ thöùc, vaø chæ nhöõng bieåu töôïng vaø nhöõng phöông tieän cuûa toân giaùo môùi laøm con ngöôøi coù khaû naêng ñaøo tìm ñöôïc. Cuõng nhö Ñöùc Gieâsu xuoáng aâm phuû sau khi cheát, con ngöôøi cuõng phaûi ñi qua ñeâm toái cuûa voâ thöùc, phaûi chòu xuoáng aâm phuû ñeå gaëp con ngöôøi cuûa mình, ñeå ñöôïc taùi sinh vaø ñöôïc laøm vöõng maïnh nhôø söùc maïnh cuûa voâ thöùc.

Caùc keát quaû kinh nghieäm coù ñöôïc cuûa nhöõng ai ñi qua ñöôïc côn khuûng hoaûng naøy, vaø ñeå Thieân Chuùa laøm mình chuyeån ñoåi qua côn khuûng hoaûng, ñöôïc Jung toùm laïi trong nhöõng caâu sau:

Hoï ñaõ tìm ñöôïc chính con ngöôøi cuûa hoï, hoï chaáp nhaän ñöôïc hoï laø hoï, hoï coù khaû naêng giaûi hoøa vôùi chính hoï, töø söï kieän naøy, hoï cuõng ñöôïc giaûi hoøa vôùi nhöõng hoaøn caûnh vaø nhöõng bieán coá kinh khuûng. Cuõng gaàn nhö theá vôùi nhöõng ai ngaøy xöa ñaõ noùi : "hoï ñaõ coù bình an vôùi Thieân Chuùa, hoï ñaõ daâng leân Chuùa vieäc hoï hy sinh yù rieâng cuûa hoï, vaø hoï töï ñaët mình theo YÙ Chuùa".

Taùi sinh moät caùch thieâng lieâng, ñeå Thieân Chuùa chuyeån bieán mình, ñoù laø chöùc vuï phaûi laøm cuûa giai ñoaïn thöù nhì cuûa cuoäc ñôøi, chöùc vuï ñaày nguy hieåm, nhöng cuõng traøn ñaày höùa heïn. Noù khoâng ñoøi hoûi phaûi hieåu bieát nhieàu veà taâm lyù, maø ñoøi hoûi nhöõng gì chuùng toâi moâ taû döôùi daïng suøng kính : saün saøng quay trôû laïi noäi taâm mình ñeå laéng nghe tieáng Chuùa trong loøng mình.

Nhö theá Jung daïy cho chuùng ta, con ngöôøi ôû khoaûng giöõa cuoäc ñôøi phaûi coáng hieán taát caû söùc maïnh thieâng lieâng cuûa mình vaøo coâng vieäc trôû thaønh cuûa chính mình : chöùc vuï maø, noùi cho ñuùng, chuùng ta khoâng theå ñi ñeán cuøng baèng chính söùc löïc cuûa chuùng ta, nhöng chuùng ta chæ coù theå thaønh coâng qua loøng tin töôûng vaøo Thieân Chuùa.

<noäi dung>