DAÏY CON NEÂN NGÖÔØI

Freøre Geùneùreux Nhôn
Khuyeán –Hoïc La San
New Orleans - Louiana

    1. CON CAÙI TA LAØ HÌNH AÛNH CUÛA CHUÙA

    Con caùi laø hoàng aân cuûa Chuùa, laø söï chuùc laønh cuûa Chuùa ñoå xuoáng cho hai ngöôøi böôùc vaøo ñôøi soáng löùa ñoâi. Chuùa ñeå cho cha meï coäng taùc vôùi Ngöôøi trong vieäc gaây döïng maàm moáng môùi. Neân nhôù raèng moãi treû em mang hình aûnh tình yeâu cuûa Chuùa. Do ñoù cha meï ñöøng coá nhoài naén con caùi mình theo hình aûnh saün coù trong trí mình hay theo moät öôùc mô naøo. Ñöøng baét con trai phaûi gioáng cha, con gaùi phaûi gioáng meï. Cuõng ñöøng baét noù phaûi raäp khuoân theo moät hình aûnh ñaùng kính naøo cuûa oâng baø, chuù baùc, coâ dì… Noù cuõng khoâng phaûi gioáng thaèng Cuoäi coù göông maët saùng suûa xinh trai, hoïc gioûi con oâng haøng xoùm. Con cuûa ta laø thaèng Bôøm! Thöông thaèng Bôøm vôùi maét, muõi, tay, chaân cuûa noù. Giuùp cho thaèng Bôøm lôùn leân maïnh xaùc, khoûe hoàn. Giuùp cho thaèng Bôøm lôùn leân toát laønh nhö caùi maàm soáng nguyeân thuûy Chuùa giao phoù cho cha meï töø trong tröùng nöôùc thô ngaây.
    Moãi treû em coù moät giaù trò tuyeät ñoái. Moät linh hoàn ñöôïc Chuùa yeâu thöông cöùu chuoäc. Moät thaân xaùc sau naøy seõ soáng laïi. Daïy con caùi laøm sao ñeå khi lôùn leân noù bieát thöông caùi linh hoàn vaø thaân xaùc duy nhaát cuûa noù. Bieát caùi giaù trò tuyeät ñoái ñoäc nhaát voâ nhò cuûa mình.

      2. ÑÖØNG SO SAÙNH

    "Ai nhaát thì toâi thöù nhì, ai maø hôn nöõa toâi thì thöù ba."
    Ñem caâu ca dao naøy aùp duïng vaøo ñôøi soáng thöïc teá cuûa ngöôøi Vieät mình taïi ñaát Myõ khoâng bieát coøn ñöôïc chính xaùc bao nhieâu. Soáng trong moät nöôùc oàn aøo veà vaên minh vaät chaát thì coù maáy ngöôøi chòu ngoài yeân. Ñaõ ñaønh chuùng ta phaûi tieán; hoâm nay phaûi hôn hoâm qua, tieàn trong quyõ tieát kieäm phaûi doài daøo hôn naêm ngoaùi; ñôøi soáng vaät chaát baây giôø phaûi oån ñònh hôn luùc môùi chaäp chöõng boû xöù sang ñaây; nhöng caùi baát caäp laø ta khoâng ñuû bình tónh laém ñeå lo cho chính thaân ta thoâi. Ta so saùnh ta vôùi ngöôøi maø laøm khoå caùi thaân ta. Khoâng nhöõng ta so saùnh cuûa caûi vaät chaát… nhaø cöûa, xe coä, coâng vieäc ñaõ ñaønh, maø coøn ñem caû con caùi ta ñeå so saùnh vôùi con caùi cuûa coâ dì, chuù baùc hoaëc laùng gieàng nöõa. Ta muoán con caùi ta khoâng keùm ai ñeå ta nôû maët. Roài ta baét treû phaûi "thi ñua" toát, "thi ñua" gioûi. Gioûi nhanh! Treû khoâng ñaït ñöôïc nhö öôùc voïng cuûa ta, ta sinh ra raày raø, thaát voïng, böïc töùc. Ta baûo: "Taïi sao noù hoïc hôn maøy maø maøy hoïc khoâng ñöôïc? – Taïi sao noù nhoû hôn maøy maø noù gioûi hôn maøy? – Boá meï lo cho maøy heát, coù thieáu thoán gì ñaâu. – Caùi gì ngöôøi ta coù laø maøy coù vaäy sao maø maøy hoïc cöù teä?!
    Toäi nghieäp cho treû em! ÔÛ nhaø bò boá meï ñem ra so ño hôn thaát, coøn vaøo lôùp thì bò thaày coâ vì voâ tình maø saøi seå naëng nheï. "Maøy hoïc lôùp boán maø laøm baøi lôùp boán khoâng ñuôïc aø? – Ai cuõng laøm ñöôïc heát coøn maøy thì traät beùt. – Taïi sao vaäy maøy?
    Taïi vì treû sinh ra khaùc cha meï. Taïi vì treû nhaän ñöôïc söï giaùo duïc gia ñình khaùc nhau. Taïi vì treû coù khoái oùc vaø traùi tim khoâng gioáng ñöùa naøo khaùc. Gaëp hoaøn caûnh nhö theá, treû ñaõ khoán khoå laém roài ta khoâng neân laøm treû maát tinh thaàn theâm nöõa.
    Ta chæ coá lo vun troàng laøm sao ñeå cho caây böôûi sinh traùi böôûi, caây caø phaùo ñôm traùi caø phaùo. Caây naøo cuõng xum xueâ. Traùi böôûi naøo cuõng troøn tròa. Ñem ngaâm muoái laøm döa, traùi naøo aên cuõng gioøn söôùng mieäng. Theá laø ngöôøi troàng caây thaønh coâng.

    3. GIAÄN DÖÕ, ÑOÁ KÎ, GHEN GHEÙT

    Luùc nhoû hoïc giaùo lyù vôùi caùc Freøre giaø. Caùc Freøre baét hoïc thuoäc loøng baûy moái toäi ñaàu. Vì noù laø ñaàu giaây moái nhôï sinh ra nhöõng caùi raéc roái khaùc. Noù laø baûy caùi nuùi löûa suøng suïc. Noå moät caùi thì cheát. Sau naøy lôùn hôn moät tí môùi baét ñaàu hieåu ñoù cuõng laø nhöõng tình caûm töï nhieân ai cuõng coù. Haõy giuùp treû tìm caùch giaûi toûa nhöõng thöù tình caûm aáy caùch an toaøn, ñöôïc xaõ hoäi chaáp nhaän. Giöõ nhöõng thöù ñoù khö khö trong loøng laø nguy hieåm cho ñôøi soáng noäi taâm, haïi luoân cho caû theå xaùc. Noù nhö nöôùc öù ñoïng laâu ngaøy seõ hoâi thoái. Theá laø phaûi xaû ñaäp, ñaøo möông. Hy voïng nöôùc seõ trong laønh.

    4. GIAÙ TRÒ CUÛA SÖÏ THÖÔÛNG PHAÏT

    Thöông con thì cho roi cho voït. Gheùt con thì cho ngoït cho buøi. Ta nghe maõi sinh nhaøm. Nhöng söï thöôûng phaït trong giaùo duïc con treûcoù taàm möùc quan troïng laém. Neân thi haønh söï thöôûng phaït cho coâng minh.
    ÔÛ ñaây chæ xin noùi veà hình phaït. Moät khi kyû luaät ñaõ ra thì phaûi aùp duïng. Ai vi phaïm phaûi coù hình phaït töông xöùng. Cha meï khoâng neân söûa phaït con caùi luùc töùc giaän vì sôï khoâng ñuû saùng suoát, khaùch quan chaêng. Neáu treû thaáy ñöôïc vì thöông maø cha meï môùi phaït, nhö vaäy treû caøng kính meán cha meï hôn. Trong caùch söûa phaït aáy treû caûm thaáy cha meï lo laéng cho chuùng.

    5. CHA MEÏ PHAÛI CUØNG MOÄT LOØNG KHI DAÏY CON

    Muoán daïy con cho coù hieäu quaû, cha meï phaûi cuøng moät loøng, ñöùng chung treân moät "phoøng tuyeán". Söï baát ñoàng yù kieán giöõa cha meï taïo neân haäu quûa raát tai haïi nôi ñöùa treû. Noù kieám "ñoàng minh". Noù nghó hoaëc cha, hoaëc meï ngaû veà phe noù, laø noù thaéng. Noù laøm giaø. Khi cha phaït noù chaïy sang laøm nuõng vôùi meï. Luùc meï phaït noù chaïy sang khoùc loùc vôùi cha. Cha meï yeáu theá laøm sao daïy con. Treû con raát taøi trong vieäc laøm giaùn ñieäp haøng hai. Noù laøm cha meï ñoâi khi "ñaáu nhau" vì noù. Gia ñình laø toå aám haïnh phuùc nay hoùa thaønh baõi chieán tröôøng.

    6. TAÄP CHO CON CAÙI COÙ CHÍ PHAÁN ÑAÁU, CHÒU ÑÖÏNG KHOÙ KHAÊN

    ÔÛ Taây Taïng, treû em sinh ra trong nhöõng gia ñình giaøu coù hoaëc quùi toäc thöôøng ñöôïc giaùo duïc vaø toâi luyeän heát söùc khaét khe. Hoï khoâng muoán cho con caùi hoï yû laïi vaøo quyeàn theá cuûa cha meï hoaëc vaøo tieàn cuûa cuûa gia ñình maø queân maát caùi giaù trò cuûa moät ñôøi töï laäp trong khoù khaên, lao nhoïc. Caùi sai laàm cuûa chuùng ta laø vì quaù thöông con caùi maø ta cöù laøm thoûa maõn heát moïi ñoøi hoûi, voøi vónh cuûa chuùng, maø khoâng daïy cho chuùng bieát caùi giaù trò cuûa söï lao taâm hay lao löïc, töï mình mình laøm, töï mình phaán ñaáu ñeå thaønh ñaït. Haõy cho con caùi cuûa chuùng ta neám ñöôïc caùi haïnh phuùc caùi haõnh dieän veà baûn thaân cuûa chuùng sau moät cuoäc chieán ñaáu… thaønh coâng.

    7. CHA MEÏ KHOÂNG PHAÛI LAØ THAÙNH NHAÂN TOAØN HAÛO, TOAØN NAÊNG

    Haõy ñeå cho con caùi thaáy nôi cha meï caùi hình aûnh cuûa tình yeâu voâ vò lôïi, cuûa ñuøm boïc chôû che, cuûa naâng ñôõ vaø tha thöù.
    Ñöøng ñeå con caùi hieåu laàm cha meï laø thaùnh nhaân toaøn haûo, toaøn naêng. Vai troø naøy khoù maø ñoùng cho toaøn veïn khoâng sô hôû suoát 24 giôø moät ngaøy vaø 365 ngaøy moät naêm. Haõy cho con caùi bieát cha meï cuõng laø "ngöôøi" coù "giôùi haïn". Ngöôøi naøy coù khi ñuùng, khi sai. Coù caùi bieát coù caùi khoâng. Coù caùi laøm ñöôïc coù caùi ñaønh chòu boù tay. Coù khi vui coù khi buoàn vaø hôn nöõa tuy laøm meï cha, laø ngöôøi ñöùng leøo laùi con thuyeàn gia ñình, bao boïc con caùi nhöng laém khi caàn söï "naâng ñôõ" cuûa ñoaøn con nhoû daïi… ñeå coù söùc maø "soáng".
    Cha meï seõ thaáy cuoäc soáng deã daøng, thoaûi maùi hôn khi toû baøy cho con caùi bieát raèng: "Ba Maù ñaây cuõng chæ laø ngöôøi coù theá thoâi!"

    8. ÑE DOÏA – HÖÙA HEÏN

    Ñöøng ñe doïa con caùi trong giaây phuùt töùc giaän cuõng ñöøng boác ñoàng höùa heïn gì khi quaù vui, quaù thích, quaù sung söôùng.
    Rieâng söï ñe doïa laø ñieàu khoâng bao giôø neân laøm ñoái vôùi con caùi. Ñe doïa laø haønh ñoäng traùi nghòch laïi baûn tính nhaân aùi, ñuøm boïc cuûa cha meï laøm chuùng baát an, chuùng soáng trong hoài hoäp, lo sôï. Caùi aûnh höôûng aáy seõ keùo daøi laøm nguy haïi cuoäc soáng noäi taâm cuûa ñöùa treû. Neáu con caùi ñaõ lôùn, lôøi ñe doïa cuûa cha meï bieát ñaâu seõ trôû thaønh lôøi thaùch thöùc. "Maøy thöû laøm coi! Maøy thöû boû nhaø tao coi!" Vaø coâ, caäu boû nhaø thaät. Chuùng töï traû lôøi: "Thaùch tao tao laøm. – Boä khoâng daùm aø!" Theá laø cha meï taùi maët ñi tìm. Cuoái cuøng khoâng ai thaéng. Chæ coù thaûm baïi cho caû hai beân.
    Coøn khi ñaõ höùa heïn thöôûng con caùi luùc chuùng coá gaéng hoïc haønh coù keát quaû toát, hoaëc khi chuùng chu toaøn boån phaän ñöôïc giao phoù trong nhaø caùch chu ñaùo thì cha meï phaûi lo giöõ lôøi.
    Ñoái vôùi treû, lôøi noùi cuûa cha meï laø taát caû. Treû caém ñaàu caém coå tin cha meï. Do ñoù, neáu chuùng ta khoâng giöõ lôøi, treû seõ maát tin töôûng. Neáu ñaõ khoâng tin cha meï thì khoù laøm cho chuùng tin ñieàu gì khaùc.

    9. TÌNH YEÂU THAÄT HAY GIAÛ TAÏO

    Ñöøng laøm con treû "cheát ngaït" vì nhöõng lôøi noùi boäc loä tình yeâu coù tính caùch giaû taïo, hoài hoäp. Ñöøng phaøn naøn con caùi chuùng ta giaû hình, hoài hoäp, moâi meùp khi chuùng ta lôùn leân. Chuùng ñaõ khoâng ñöôïc ta nuoâi döôõng trong baàu khoâng khí aáy töø nhoû sao? Caây naøo sinh traùi aáy. Daïy con caùi chuùng ta thaønh nhöõng con ngöôøi coù khoái oùc vaø coù traùi tim baèng caùch cho chuùng soáng vaø thôû baàu khoâng khí tình yeâu trong saïch, chaân thaät, laønh maïnh qua nhöõng hoaït ñoäng cuûa neáp soáng thöôøng nhaät: laøm vieäc, aên uoáng, nguû nghæ, giaûi trí, caàu nguyeän… Haõy laøm nhöõng coâng vieäc thöôøng nhaät aáy vôùi moät taâm hoàn lôùn, ñaày tình yeâu.
    Tình yeâu thaät giuùp treû con lôùn leân trong töï tin, töï laäp, töï do.

    10. GIAÙ TRÒ CON NGÖÔØI – GIAÙ TRÒ COÂNG VIEÄC

    Giaù trò con ngöôøi khoâng naèm ôû coâng vieäc hoï laøm. Coâng vieäc coù tính caùch lao löïc hay lao taâm ñeàu höõu ích vaø ñaùng kính troïng. Ngöôøi lao nhoïc trong moät haàm moû toái ñen, buïi baëm cuõng coù giaù trò khoâng keùm gì nhöõng ngöôøi ñang caëm cuïi trong moät vaên phoøng coù maùy laïnh. Moãi ngöôøi moät vieäc. Chuùng ta caàn nhau. Chæ coù nhöõng ngöôøi lo höôûng thuï thoâi môùi ñaùng traùch.

    11. LO LAÉNG BAÛO BOÏC CON CAÙI TÔÙI MÖÙC NAØO?

Vì thöông cho neân ta lo baûo veä con caùi chuùng ta. Ñoù laø boån phaän cuûa cha meï. Nhöng baûo veä ñeán noãi laøm treû maát heát töï do, soáng baùm vaø khoâng taäp ñöôïc tính töï laäp thì söï baûo veä treân trôû thaønh tai haïi cho ñöùa treû khi chuùng ta lôùn leân. Moät ñöùa treû vôùi caùi xaùc 17, 18, 19 tuoåi! Khoâng nghó ñöôïc moät mình. Khoâng daùm quyeát ñònh. Chuyeän gì cuõng boái roái. Nhaùt ñaûm, sôï naéng, sôï möa, sôï gioù, sôï laïnh. Sôï ra khoûi nhaø. Boán tuoåi meï göûi ñi hoïc… ra khoûi nhaø laø caû moät khuûng hoaûng to lôùn, töïa nhö gioâng baõo thoåi xuïm ñöùa treû. Hai thaùng khoâng quen ñöôïc lôùp hoïc. Khoùc la, oùi möûa. Cuoái cuøng meï ñaàu haøng, cho ôû nhaø, ñôïi ñeán 5 tuoåi vaøo maãu giaùo luoân. Nhieàu em ñaõ 8, 9 tuoåi vaãn coøn baùm aùo meï nhö thuôû leân 2 leân 3.
Ta neân nhôù raèng nhöõng thaát baïi nho nhoû, nhöõng söï vieäc khoâng ñöôïc vöøa yù, nhöõng vieäc cöïc nhoïc, khoù khaên laø oâng thaày toát trui reøn ñöùa treû lôùn leân maïnh meõ. Moät chuùt gioù möa, naéng noâi laøm caây lôùn maïnh. Muoán hoïc laáy caùi ñaïo laøm ngöôøi caàn phaûi beàn chí vöôït cam go. Coù ñoå moà hoâi môùi bieát thöông keû caàn lao. Coù beänh môùi bieát thöông keû oám ñau. Coù laïnh leõo môùi bieát thöông keû khoâng nhaø. Coù nieám thaát baïi môùi thöông ngöôøi vaáp ngaõ. Coù taám loøng roäng lôùn nhö vaäy môùi bieát ñöa tay ra naâng ñôõ keû oám yeáu hôn ta. Vaøng thaät khoâng sôï löûa. Ngöôøi coù chí khoâng sôï gian lao.
Haõy ñeå con caùi chuùng ta hoïc laáy caùi kinh nghieäm laøm ngöôøi vôùi hai baøn chaân ñaët treân ñaát. Nhö caây caøng muoán vöôn cao thì reã caàn phaûi baùm chaët, aên saâu vaøo loøng ñaát, ñeå ñöùng cho vöõng, truï cho can.

    12. DAÏY CON CAÙI CHUÙNG TA YEÂU CHUÙA, THÖÔNG NGÖÔØI

Yeâu trong söï thaät, trong chaân lyù, trong haønh ñoäng. Ñöøng xoâ ñaåy con caùi chuùng ta ra khoûi nhaø vì ñaõ tôùi giôø ñi leã. Haõy daét con caùi chuùng ta ñi leã. Coù nghóa laø chuùng ta cuøng ñi, cuøng caàu nguyeän cuøng thöông Chuùa vôùi nhau.
Treû con nhaäp taâm vì thaáy ñöôïc vieäc laøm, hoïc ñöôïc göông laønh. Ñoái vôùi treû, lôøi noùi hay khoâng phaûi laø baøi hoïc thöïc teá vaø hieäu quaû.
Daïy con cho hieåu leõ ñaïo ñeå taêng tröôûng loøng Tin. Beàn vöõng maø tin. Tin trong gian nan, lao khoå. Ñöøng baét treû ñoïc kinh daøi. Nhöng daïy treû thöông Chuùa trong vieäc laøm haèng ngaøy cuûa chuùng. Nhöõng toå chöùc leã nghi beân ngoaøi naâng ñôõ loøng tin meán beân trong. Nhöng haõy daïy cho treû bieát ñoùng kín cöûa phoøng, moät mình caàu nguyeän vôùi Chuùa trong thinh laëng.
Daïy cho treû bieát ta laø taïo vaät. Ta ñoåi thay treân ñöôøng veà vôùi Chuùa. Coøn Chuùa thì muoân ñôøi vaãn theá. Chuùa khoâng thay ñoåi. Ta coá ñi veà caùi khoâng ñoåi thay ñoù… vôùi Chuùa.
Ñöùc tin vaø loøng meán caàn laém ñeå lôùn leân, ñeå soáng, ñeå cheát. Ñöùc tin vaø loøng meán seõ laø söùc maïnh, laø haûi ñaêng höôùng daãn cuoäc ñôøi con caùi ta.
Theo leõ töï nhieân, ta seõ boû con caùi ta ôû traàn gian maø ñi tröôùc. Nhöng con caùi ta coøn Chuùa. Ngaøi laø Baïn Ñöôøng cuûa chuùng. Baïn Ñöôøng chung thuûy khi taát caû chung quanh chaúng coøn ai, chaúng coù gì ñeå nöông töïa nöõa.
Chuùng ta thöông con caùi. Lo cho chuùng phaàn xaùc, phaàn trí thöùc. Nhöng phaàn hoàn ta ñeå yù bao nhieâu.

menu