noäi dung
Khi em coøn treû thô
Khaùm phaù veû ñeïp
AÙi moä thieân nhieân
Nhaät Kyù
Tuoåi laøm duyeân
Ñoïc saùch

Ngöôøi ta thöôøng goïi trí töôûng töôïng laø "naøng ñieân cuûa nhaø cöûa" (la folle du logis) vaø cuõng laø "naøng tieân cuûa nhaø cöûa" nöõa (la feùe du logis).
"Ñieân" vì noù laøm ta soáng trong mô moäng vaø noù hay baøy veõ nhöõng hình aûnh hoãn ñoän vaø cuoàng loaïn. "Ñieân" vì noù coù theå ñöa ta ñeán choã suy ñoài.
"Tieân" vì noù toàn taïi vaø toâ ñieåm nhöõng tri giaùc cuûa ta, cho chuùng theâm maøu saéc, theâm aâm nhaïc vaø theâm thôm ngoït.
Tieân" vì noù laø nguoàn xuaát xöù cuûa moïi phaùt minh saùng taùc.
Chính vì töôûng töôïng naøy seõ ñem ta vaøo theá giôùi thaåm myõ, giuùp ta thöôûng thöùc myõ thuaät vaø cheá taïo ra söï ñeïp. Taát caû moïi taùc phaåm cuûa myõ thuaät trong hoäi hoïa, aâm nhaïc, ñieâu khaéc, kieán truùc, vaên ngheä, v.v... ñeàu laø thaønh tích cuûa trí töôûng töôïng caû.

Khi em coøn treû thô thì trí töôûng töôïng laø vua, khieán em ñaët ra nhöõng caâu chuyeän kyø dieäu nöûa thaät nöûa hö, ñeán noãi laém khi ngöôøi ta phaûi maéng em laø doái traù, maëc daàu em laø nhaø saùng taùc vaø moät thi só ñích danh.

Em hay mô moäng laém, ngay caû ban ngaøy nöõa. Em thích chaïy nhaûy ngoaøi trôøi naéng, treân ñoàng ruoäng, khoâng phaûi ñeå thöôûng thöùc veû ñeïp thieân nhieân, nhöng vì khí trôøi bao la laøm phaùt trieån baûn thaân cuûa em moät caùch doài daøo hôn, Em sung söôùng chaïy nhaûy trong gioù ngaøn nhö chim sôn ca lô löûng treân trôøi xanh hoaëc nhö baày thoû con ñuøa bôõn treân coû daïi.

Khoå nhaát cho em laø nhöõng khi bò ba meï daãn ñi xem caùc baûo taøng vaø caùc phoøng trieån laõm myõ thuaät. Em thích du thuyeàn treân soâng hôn, hoaëc vaøo vöôøn baùch thuù, hoaëc ñi laïc trong röøng thoâng Ñaø Laït.

Taâm lyù treû em ít chuù yù ñeán veû ñeïp tröøu töôïng cuûa söï vaät hôn laø söï toát laønh vaø ích lôïi thöïc teá cuûa söï vaät.

<noäi dung>

Hoâm nay leân 15 tuoåi em khoâng coøn treû thô nöõa, chöùng côù laø em ñaõ bieát thöôûng thöùc veû ñeïp.
OÙc thaåm myõ ñaõ nôû caùnh trong em moät caùch ñoät ngoät nhö moät tieáng seùt.
Coù caäu 15 tuoåi kia bò caûm ñoäng maõnh lieät tröôùc veû ñeïp cuûa moät böùc hoïa Raphael. Coù caäu ñöùng khoùc tröôùc moät pho töôïng cuûa Michel Ange. Coù ngöôøi say meâ tröôùc moät baûn nhaïc ñaïi hoøa taáu cuûa Beethoven hoaëc Tchaikovsky. Nhöõng ñieäu nhaïc khi traàm khi boång, khi huøng khi dòu, raát thích hôïp vôùi caùc tình caûm mô hoà vaø linh ñoäng ñang coøn doàn daäp chuyeån ñoäng trong tim ngöôøi treû. Vaø coù raát nhieàu thanh nieân thieáu nöõ öa thích thi ca, nhaát laø nhöõng baøi thô laõng maõn vaø nhöõng baûn nhaïc buoàn, Hoï khoaùi nhöõng gì tình töù, ñam meâ, hung baïo, haøo huøng, phieâu löu vaø mô moäng.
Böùc maøn ñaõ veùn vaøo coõi huy hoaøng cuûa myõ thuaät. Coù ngöôøi ña tình buoâng theo nhöõng khuùc tình ca öôùt aùt moäng mò. Nhöng phaàn ñoâng thanh nieân thieáu nöõ ñaõ thaáy tronng söï say meâ ngheä thuaät naøy moät phöông tieän ñeå thoaùt khoûi caùc quyeán ruû heøn haï cuûa xaùc thòt.

Em haõy ham thích aâm nhaïc caû taân ca laãn nhaïc coå ñieån, nhöng chôù neân ñua theo nhöõng coâ caäu chæ bieát coù nhaïc phoøng traø vaø hoäp ñeâm thoâi nheù!
Haõy öa chuoäng thi ca vaø nhöõng thi só coù hoàn thô thanh cao, höôùng thöôïng.
Haõy trang trí phoøng em vôùi nhöõng hoïa phaåm ñaày hoïa phaåm myõ thuaät. Coù nhöõng coâ caäu daùn kín boán vaùch töôøng phoøng hoï vôùi baèng nhöõng hình aûnh loõa loà, nhöõng hình hoa caäu caét trong Play-boy hoaëc Cinemonde, khoâng coù myõ thuaät cho laém.

Platon baûo raèng: "Ngöôøi treû phaûi ñöôïc soáng trong thaåm myõ vaø ñöôïc bao vaây baèng nhöõng taùc phaåm myõ thuaät." Ñuùng vaäy: "Gaàn möïc thì ñen, gaàn ñeøn thì saùng." On devient ce que Pon contemple. Soáng giöõa veû ñeïp laøm cho tö töôûng ñöôïc thanh cao vaø taâm hoàn ñöôïc teá nhò hôn, phaûi khoâng em?

<noäi dung>

Ñaõ ñeán tuoåi ngöôøi thanh nieân ñi tìm khaùm phaù thieân nhieân vaø aùi moä thieân nhieân, hoøa mình vôùi caùi bao la cuûa thieân nhieân nhöõng röøng thoâng baùt ngaùt cuûa Ñaø Laït, bieån roäng meânh moâng cuûa Nha Trang – Vuõng Taøu, seõ laøm thoûa maõn khaùt voïng voâ bieân cuûa con tim ñoâi taùm ñoâi möôi.
Hoï thích caùi demi-clarteùs cuûa luùc hoaøng hoân vaø caùi môn man cuûa aùnh traêng môø. Thieân nhieân coøn kheâu gôïi nôi hoï nhöõng caûm giaùc veà thaàn thaùnh nöõa.
Hoï chaúng nhöõng öôùc muoán thöôûng thöùc vaø chieâm ngöôõng veû ñeïp thieân nhieân maø laïi coøn muoán saùng taïo nöõa. Töø nhöõng nhaø thaåm myõ, hoï ñaõ trôû thaønh nhöõng ngheä só veà ñieâu khaéc, hoäi hoïa, hoaëc thi ca. Hoï thích ñaët nhöõng baøi thô ca tuïng veû ñeïp cuûa nuùi röøng, soâng bieån, traêng sao.

Em neân nuoâi döôõng caùc khieáu naêng hoïa, nhaïc vaø thô aáy, ñeå sau naøy trong nhöõng giôø ñen toái nhaát hoaëc trong nhöõng thaát baïi vaø trong nhöõng veát thöông cuûa cuoäc ñôøi, em coù ñöôïc nhöõng oác ñaûo töôi maùt ñeå neám thuù vui cao thöôïng cuûa saùng taùc.

<noäi dung>

Ñaây laø nhöõng taäp vôû ghi cheùp taâm söï cuûa ta theo doøng thôøi gian maø chuùng ta giöõ kính khoâng cho ai bieát.
Coù neân hay khoâng neân giöõ nhaât kyù cuûa mình? Cuõng tuøy ngöôøi , nguy haïi neáu ngöôøi ta lôïi duïng trang giaáy ñeå töï phaân taùc moät caùch beänh hoaïn. Höõu ích neáu ta duøng nhaät kyù ñeå ghi laïi kyù öùc cuûa nhöõng ngaøy giôø quan troïng nhaát ôû ñôøi, hoaëc nhöõng caùnh hoa tö töôûng ta gaët haùi trong saùch baùo, nhöõng döï aùn saép ñöôïc thöïc hieän, vaø nhöõng quyeát ñònh tieán tôùi lyù töôûng cuûa ta. Lôøi vaên cuûa nhaät kyù phaûi ñôn giaûn, töï nhieân vaø nhaát laø noäi dung phaûi heát söùc thaønh thaät, khoâng nguïy bieän, khoâng daáu dieám, khoâng daøn caûnh. Ñöøng khi naøo coù yù ñònh muoán vieát cho haäu lai nhö kieåu Memoires d’outretombe cuûa Chatcaubriand.

<noäi dung>

Töø 13 tuoåi trôû ñi ngöôøi treû baét ñaàu aùi moä veû ñeïp cuûa thieân nhieân, cuûa myõ thuaät, vaø coù öôùc muoán ñöôïc veû ñeïp xuaát hieän trn khuoân maët cuûa chính mình nöõa. Keû ñeïp trai thì haõnh dieän vaø töï toân, coøn ngöôøi xaáu xí thì bò maëc caûm ñeán öùa nöôùc maét.

Moät caäu 15 tuoåi ñaõ vieát trong nhaät kyù nhö sau: "Thanh noù baûo raèng thaèng Coâng noù nhaïo mình." Ñuùng ñaáy: " Vì maët muõi mình xí laøm sao ... xaáu hoå quaù ñi!". Maáy trang sau caäu vieát theâm: " Ñeâm qua ta mô thaáy maët ta ñaõ bieán ñoåi vaø ñeïp nhö maët traêng laøm mình sung söuôùng luùc môùi thöùc daäy. Nhöng khoâng ñöôïc laâu, tieác quaù."
Ñaõ ñeán luùc coâ caäu thích saên soùc töøng li töøng tí cho maùi toùc cuõng nhö caùc neáp quaàn aùo. Tröôùc ñaây ba maù ñaõ phaûi la maéng caäu moãi ngaøy vì maët muõi caäu lem luoác ñaàu toùc buø xuø, quaàn aùo luõng loã. Nhöng nay heã qua moãi cöûa kính laø phaûi döøng laïi ñeå soi göông, maëc daàu hoï ñaõ luoân luoân giöõ saún trong tuùi moät caùi göông nhoû.
Töø 15 ñeán 20 tuoåi caùc caäu hay bình phaåm vaø baét loãi caùc chò em gaùi cuûa hoï veà caùch trang söùc ñaàu toùc, caùch choïn moät haøng vaûi hoaëc may caét moät aùo daøi. Hoï coù veû thoâng thaïo veû ñeïp laém.
Nhöng khoâng laâu beàn. Hoï choùng nhöôøng caùi danh döï aáy cho phaùi yeáu. Vaø coù caäu ñi quaù trôùn ñeán choã böøa baõi trong y phuïc vaø caùch ñi ñöùng, coát ñeå cho ngöôøi ta ñeå yù ñeán hoï.

Ta choùng nhaän thaáy raèng nhöõng ngöôøi ñöùng ñaén thöôøng hay aên maëc ñaøng hoaøng vaø ñôn sô luoân. Hoï ñaët troïng ñieåm giaù trò ôû taâm trí hôn laø theå chaát.

<noäi dung>

Ñoïc saùch

Phaàn lôùn caùc thanh thieáu nieân ñeàu ham ñoïc saùch nhaát laø veà tieåu söû cuûa caù vó nhaân anh huøng trong lòch söû theá giôùi. Napoleùon ñoïc saùch nhö ñieân. Walter Scotl môùi leân 16 tuoåi ñaõ ñoïc heát 5 tuû saùch cuûa thaønh phoá oâng truù nguï. Edison môùi leân 16 tuoåi ñaõ ñoïc heát caû chuïc thöôùc khoái saùc. J.J. Roussacu cuõng theá.

Ngaøy nay söï ñam meâ ñoïc saùch ñaõ bò giaûm bôùt tröôùc söï caïnh tranh aøo aït cuûa phim aûnh, truyeàn thanh, truyeàn hình vaø caùc cuoäc thi ñua theå thao, giaûi trí ngoaøi trôøi.
Ñoäng löïc ñoïc saùch khoâng nhöõng laø ñeå hieåu bieát nhöng coøn laø ñeå thoûa maõn tính phieâu löu töôûng töôïng, öôùc muoán thoaùt khoûi thöïc taïi ôû ñôøi, vaø nhu caàu kích ñoäng tình caûm, ñeå coù ñöôïc nhöõng caûm giaùc maïnh hoaëc môùi laï, hoaëc hung baïo. Vaäy ta phaûi ñoïc saùch laøm sao cho khoûi haïi?
Bieát choïn baïn maø chôi, choïn saùch maø ñoïc, vì tuoåi xuaân ta ngaén nguûi vaø thôøi giôø cuûa ta quí baùu, vì aûnh höôûng cuûa moät cuoán saùch hay moät taùc giaû raát quyeát lieät cho tuoåi treû vaø cho höôùng ñi cuûa caû moät cuoäc ñôøi.
Ñöøng meâ ñoïc saùch maø sao laõng boån phaän hoaëc boû queân hoaït ñoäng. Ñoïc kyõ hay hôn hôn ñoïc nhieàu. Ñoïc vôùi caây buùt treân tay ñeå ghi cheùp nhöõng lôøi hay yù ñeïp.

Ñeán ñaây toâi xin nhaén caùc em neân laäp moät tuû saùch nhoû boû tuùi ôû nhaø mình, goàm moät soá taùc phaåm vaên ngheä tröù danh theá giôùi, vaø cuõng neân coù moät tuû saùch aâm nhaïc boû tuùi nöõa, ñeå giöõ tröõ nhöõng baêng nhaïc, CD vaø baêng Video ñöôïc chuùng ta meán chuoäng nhaát. Em cuõng neân saém nhöõng baêng nhaïc coå ñieån baát huû. Toâi bieát em thích baêng nhaïc tristess cuûa Chopin vaø Romeo el Jullette cuûa Tchikovsky roài, nhöng coøn nhieàu taùc phaåm baát huû khaùc em caàn bieát nhö Symphonie Incechheveùe cuûa Schubert, Symphony No. 40 vaø Piano Concert No. 6 in C Major cuûa Mozart, baêng Brandenburg Concert vaø Organ Fugue in G Minor cuûa J.S. Bach, nhaïc cuûa Tchaikovsky nhö Swanlake (Hoà Baïch Nga), sleeping Beauty (Coâ gaùi nguû trong röøng ) vaø Nutcracker. Sau heát xin em ñöøng coù queân nhaïc só soá 1 cuûa nhaân loaïi laø Beethoven vôùi caùc Symphony No. 7, No. 9 vaø nhaát laø Symphony No. 5. Baøi ñaïi hoøa taáu naøy ca ngôïi theá löïc cuûa con ngöôøi ñaõ can tröôøng naém laáy ñöôïc vaän meänh cuûa mình. "Sol Sol Sol Mì " Beethoven baûo ñoù laø tieáng keâu cuûa vaän meän goõ cöûa vaøo nhaø mình ñoù, vaø oâng ñaõ heùt vang leânraèng: "Oh! How beautiful it is to be alive!" OÂi söôùng thay vaø ñeïp thay, khi thaáy mình ñöôïc soáng vaø coá gaéng soáng moãi moät ngaøy cuûa ñôøi mình nhö moät moùn quaø quí giaù cuûa Thöôïng Ñeá! Thaät ñaáy, em haõy thöû hoïc bieát thöôûng thöùc nhaïc coå ñieån Beethoven, Bach Mozael vaø Tchaikovsky ñi, roài em seõ thaáy ñôøi mình ñöôïc phong phuù vaø thôi thôùi hôn nhieàu.

Vaø tôùi ñaây toâi muoán ñoøi em tieán theâm moät böôùc nöõa: Neáu coù theå ñöôïc, xim em coá gaéng hoïc ñaøn violon hoaëc piano ñi. Roài mai ñaây, chöønng daêm ba naêm nöõa, khi naøo em ñaõ thöôûng thöùc vaø chôi ñöôïc nhöõng baûn nhaïc nhö: "Clair de Lune" cuûa L. Beethoven hoaêc "Joie" cuûa J.S. Bach, roài em seõ hieåu, bieát vaø caûm thaáy taïi sao toâi ñaõ ñoøi hoûi nhö theá.

<noäi dung>