CHÖÔNG VII

ÑOÂI TAÙM ÑOÂI MÖÔI TUNG CAÙNH VAØO ÑÔØI

noäi dung
BÖÔÙC THEO LYÙ TÖÔÛNG
    Nhu caàu hieán thaân
    Tieáng goïi vöôn leân
    Höông khoùi cuûa danh voïng
    Anh huøng thaät hay anh huøng rôm
    Thaàn töôïng
Chöùng töø
    1. Caùc coâ con gaùi hoï nhö theá naøy ñaây
    2. Caùc caäu con trai.. hoï laø theá ñaáy
    3. Con trai chuùng toâi voâ duïng
TIEÁN ÑEÁN GIAÛI PHOÙNG
    Töï khaúng ñònh
    Laäp dò vaø caáp tieán
    Taâm hoàn tröôïng phu quaân töû
    Tìm ngöôøi laõnh ñaïo

Chuùng ta ñaõ daøi doøng chieâm ngöôõng caùc neùt maét haáp daãn cuûa tuoåi treûnhö: tình baïn môùi khai tröông, tình aùi chôùm nôû, khaùm phaù veû ñeïp, thôøi phaùt huy cuûa tö töôûng, cuûa tieáp xuùc ñaàu tieân, söï thieän vaø söï myõ...
Nhöng chöa heát, vì coøn phaûi ñeà caäp ñeán dieãn trình phaùt trieån cuûa nghò löïc nöõa.
Nghò löïc cuûa tuoåi xuaân chæ ñoøi coù moät vieäc laø xoâng tieán vaøo theá giôùi vaø bieán hoùa caûi toå theo yù kieán cuûa mình haàu laøm cho theá giôùi aáy töôi ñeïp vaø nhaân ñaïo hôn.
Lyù töôûng ñang voã caùnh vöôn leân trong loøng ngöôøi treû vaø caùc öôùc muoán ñoäc laäp cuõng ñoøi tung caùnh bay ñi vaøo ñôøi.
Söï aáy khoâng coù gì laø laï ñaâu em aï, bôûi vì trong vaøi naêm nöõa böôùc chaân em seõ vaøo ñôøi thöïc söï ñeå gaây taïo cô nghieäp cao caû vaø höõu ích.

BÖÔÙC THEO LYÙ TÖÔÛNG

Moät trong nhöõng kinh nghieäm kyø dieäu nhaát cuûa tuoåi ñoâi taùm ñoâi möôi laø caûm thaáy traøo leân trong loøng mình öôùc muoán hieán thaân cho moät tö töôûng cao caû, daâng troùt cuoäc ñôøi cho moät lyù töôûng toát ñeïp, daàu coù phaûi hy sinh maïng soáng cuõng ñaønh.
Thaät khoâng coù moät ngöôøi treû ñoâi taùm ñoâi möôi naøo maø khoâng laàn caûm thaáy daâng leân trong loøng nhöõng tieáng goïi ra khôi vì ñaïi nghóa, nhöõng lôøi môøi leân ñöôøng phuïc vuï, nhöõng khao khaùt soáng ñôøi lyù töôûng.

Thaät khoâng coù moät ngöôøi treû naøo maø laïi khoâng muoán "moùc coã xe ñôøi mình vaøo moät ngoâi sao saùng" nhö caäu Huøng ñaõ vieát: " Toâi leân möôøi 17 vaø toâi muoán ñaïi ñoäi cao caû. Toâi muoán saùng taïo moät kyø coâng tuyeät taùc. Toâi leân 17 vaø toâi muoán caêng buoàm ra khôi, vöôït soùng truøng döông. Chöù cöù caäp beán an bình maõi cuõng chaùn". Roài caäu vieát theâm: "Moãi khi nghó ñeán cuoäc haønh trình vó ñaïi cuûa ñôøi ngöôøi thì loøng toâi traøn ngaäp vui söôùng".

Vaø moät theá kyû tröôùc ñaây, OÂng Ozanam cuõng ñaõ vieát cho moät ngöôøi baïn: "Ngöôøi ta caàn coù moät lyù töôûng cao ñeïp ñeå aùm aûnh vaø phaán khôûi coõi loøng caàn phaûi moùc coã xe ñôøi mình vaøo moät ngoâi sao saùng".

Cuõng nhö oâng Albeert de Mun ñaõ noùi: "Chôù coù ngoài ñoù maø nhìn theá söï xoay vaàn. Haõy nhaûy leân naém laáy daây cöông maø leøo laùi coã xe leân ñeán vinh quang".

<noäi dung>

Luùc ñaàu yù thöùc ñaïi nghóa haõy coøn mô hoà, vì ngöôøi treû muoán oâm laáy taát caû ñaát trôøi, vaø muoán thaû buoàm doø thaêm heát moïi chaân trôøi xa laï. Nhöng roài cuõng phaûi thaû neo caäp beán, tuyeån choïn moät loái ñi, moät söù meänh.
Haàu heát nhöõng ñôøi soáng ñaùng keå ñeàu do söï thöïc thi nhöõng quyeát ñònh cuûa tuoåi xuaân thì.
Daàu choïn ñöôøng naøo ñi nöõa chuùng ta cuõng phaûi caên cöù vaøo nhöõng tieâu chuaån toát ñeïp vaø cao thöôïng nhaát ñeå phaùt trieån baûn thaân ñeå phuïc vuï gia ñình vaø toå quoác taát nhieân laø trong caùc vieãn töôïng töông laïi söï nghieäp chuùng ta cuõng seõ coù nhöõng giaác mô tieàn cuûa vaø chöùc quyeàn nöõa.

<noäi dung>

Dó nhieân nhöõng cuoäc soáng ñaùng keå thöôøng ñöôïc keát thuùc trong danh voïng. Nhöng ta chôù ñeå danh voïng laøm cöùu caùnh cho cuoäc soáng. Söï thieän môùi laø cöùu caùnh cuûa ñôøi ta. Soáng khoâng phaûi ñeå laøm moät giaùo sö hay moät baùc só danh tieáng, hoaëc ñeå ñöôïc ngöôøi thaùn phuïc ngôïi khen, nhöng laø ñeå gieo aûnh höôûng toát vaø laøm ích cho keû khaùc "chæ soáng cho keû khaùc môùi laø ñaùng soáng" (A. Einstein). Soáng ñeå phaùt trieån giaù trò nhaân baûn cuûa mình, vaø ñeå khai thaùc ñeán taän cuøng nhöõng khaû naêng taøi ñöùc cuûa mình. Giaù trò con ngöôøi khoâng phaûi ôû nôi quyeàn pheùp, danh voïng, tieàn cuûa.

Khoa hoïc voâ löông taâm laø tai haïi. Quyeàn theá voâ löông taâm laø nguy hieåm. Haõy ñaët ñuùng baäc thang caùc giaù trò ôû ñôøi.

Ta cuõng ñöøng chuû baïi khi thaáy söï yeáu heøn cuûa mình tröôùc nhöõng ñoøi hoûi lôùn lao cuûa töông lai.
Caàn nhaát laø phaûi bieát mình ñeå roài töï tin, töï quyeát ñeå töï löïc caùnh sinh, vaø khai thaùc ñeán taän cuøng moïi tieàm naêng trôøi ñaõ giao phoù cho mình.

<noäi dung>

Ñôøi soáng cuõng goàm coù nhöõng vieäc nhoû moïn, taàm thöôøng caàn ñöôïc thöïc hieän vôùi moät taâm hoàn cao caû. Vaø nhöõng vieäc aáy seõ hun ñuùc ta thaønh ngöôøi quaû caûm, ñaïi ñoä, hôn laø nhöõng giaác moäng ñaøo nuùi laáp soâng, hoaëc caûi toå traàn gian.

Caùc boån phaän thöôøng ngaøy thöøa ñuû cho ta reøn luyeän chí khí, kieân cöông vaø chuyeân caàn.
Chôù coù ñi tìm ñaïi söï to taùt vaø haøo nhoaùng töng böøng maø queân boån phaän haøng ngaøy cuûa moät thö sinh, hoaëc moät noät trôï, hoaëc moät nhaân vieân, maø sao laõng nhöõng vieäc nhoû moïn nhö giuùp ñôõ moät baïn ñau oám, giöõ ñuùng lôøi höùa, v.v...

Tuoåi naøy voâ tö vaø baát vuï lôïi, laïi thích lieàu maïng. Caøng nguy caøng thích, "thích soáng moät caùch nguy hieåm".
Thích nhöõng chuyeän phieâu löu nhö " coõi ngöôøi ta" cuûa Saint–Exupery, vaø thích nhöõng chaøng casse-cou nhö Marlon Brandon hoaëc James Dean.

Ñaõ ñaønh laø phaûi hy sinh ñeå cöùu chöõa keû khaùc hoaëc ñeå baûo veä queâ höông, nhöng ta khoâng ñöôïc phí maïng soáng vì danh voïng hoaëc vì ñam meâ söï phieâu löu söï ñam meâ maïo hieåm. Bôûi vì maïng soáng cuûa ta coøn thuoäc veà gia ñình vaø xaõ hoäi nöõa, ta khoâng coù quyeàn phí phaïm voâ ích.

Chôù coi phieâu löu nhö laø moät lyù töôûng ñeå soáng. Cuoäc soáng ñaâu phaûi laø moät troø chôi nhöng laø moät cuoäc hieán thaân cho keû khaùc. Phieâu löu maïo hieåm khoâng phaûi chæ laø côõi xe honda baït töû treân xe loä Bieân Hoøa ñaâu.

<noäi dung>

Ñaõ coù nhöõng ngöôøi ñaõ laïm duïng loøng haêng say lyù töôûng cuûa giôùi treû ñeå loâi cuoán hoï vaøo nhöõng phieâu löu tai haïi.
Coù nhöõng "thaàn töôïng" môùi moïc leân nhö naám ñeå quyeán ruû nhaân taâm. Vaø taâm trí cuûa giôùi treû laïi deã bò chuùng haáp daãn nhaát. Vì giôùi treû ñöông nhieân thích môùi laïi vaø söï gaây caán.

Luùc ñoù ta phaûi coù ñuû saùng suoát vaø oùc pheâ phaùn ñeå phaân bieät thöïc hö vaø ñaâu laø nhöõng giaù trò thöïc cho ta. Ta caàn coù ñuû trí phaùn ñoaùn ñeå bieät nhaän caùc giôùi haïn cuûa thöïc taïi vaø caùc vieãn aûnh cuûa töông laïi coù tính chaát vieãn voâng aûo töôûng.

Sau nhöõng traéc nghieäm veà taâm lyù thanh thieáu nieân toâi ñaõ nhaän ñöôïc nhieàu phaûn öùng raát hay cuûa giôùi treû vaø ñieån hình toâi xin ñaêng taûi ba chöùng töø sau ñaây cuûa coâ Hoa 18 tuoåi noùi veà "thieáu nöõ hoï nhö theá naøo" vaø hai phaûn öùng khaùc cuûa caäu Teá vaø caäu Huøng noùi veà "Con trai hoï nhö theá ñaáy". Nhöõng chöùng töø naøy seõ cho ta thaáy thanh nieân thieáu nöõ hoï quan nieäm veà chính mình nhö theá naøo, vöøa thaønh thaät vöøa dí doûm.

<noäi dung>

Toâi laø Hoa, 18 tuoåi, toâi seõ coá gaéng taäp trung tö töôûng ñeå thöû noùi leân cho caùc baïn trai bieát qua veà thieáu nöõ chuùng toâi coù theå nhö theá naøo.

- Deã Caûm: Anh toâi luoân luoân ngaïc nhieân moãi khi em gaùi toâi baét ñaàu khoùc vì moät tieáng "öø" hay moät tieáng "khoâng" cuûa ba meï. Anh nhuùn vai cöôøi: "Nhöõng coâ thieáu nöõ.. hoï gioáng nhö gaø".
Ñuùng vaäy, moät nuï cöôøi hoaëc moät lôøi khaû aùi ñuû laøm chuùng toâi vui söôùng vaø phaán khôûi suoát ngaøy. Traùi laïi chæ moät tieáng traùch moùc hay moät ñieàu phaät yù cuõng ñuû cho chuùng toâi buoàn phieàn nhieàu. Vaø ñieàu aáy laøm cho chuùng toâi voâ cuøng ñau khoå.

- Vieãn Voâng: Theá roài chuùng toâi töôûng töôïng raèng chuùng toâi khoâng coøn laø coâ thieáu nöõ dò kyø maø moïi ngöôøi cheá gieãu nöõa, chuùng toâi neùp mình döôùi moät theá giôùi khaùc: theá giôùi cuûa moäng aûo. Chuùng toâi moäng gì: moäng ñeán moät hoaøng töû khaû ai traøn ñaày ñöùc haïnh.
Roài pho tieåu thuyeát aáy ñöôïc xaây döïng thaät mau. Theá roài moät ngaøy kia chuùng toâi moäng thaáy mình ñaõ trôû thaønh nhaân vaät chaùnh cuûa moät cuoäc phieâu löu kyø dieäu, thaáy moïi ngöôøi bao vaây chuùng toâi, taùn tuïng vaø phuïng thôøi chuùng toâi. Vaø chuùng toâi ñuoåi theo côn moäng aáy, caû cho ñeán trong böõa aên nöõa. Chuùng toâi caûm thaáy sung söôùng ñeán noãi buoâng rôi caû bình xuùp ñang boác khoùi.. Baïn ñoaùn xem cuoäc lieân hoan hoâm aáy ñaõ chaám döùt nhö theá naøo roài.

- Ngoâng Cuoàng: Taát nhieân khi thaáy vaäy cha me chuùng toâi la leân: "Sao coâ cöù ngoài ôû treân cung traêng maõi theá!" Hoï nhaän thaáy chuùng toâi ngoâng kyø vaø hay thay ñoåi. Hoï khoâng theå hieåu bieát nhöõng gì ñaõ xaûy ra trong ñaàu oùc chuùng toâi. Hoâm nay chuùng toâi baét chöôùc maùi toùc cuûa moät coâ ñaøo öa thích, nhöng ngaøy mai chuùng toâi laïi muoán giöõ laïi daùng ñieäu cuûa moät thieáu nöõ ñôn giaûn, nhu mì. Chuùng toâi thích soáng nhöõng giôø quaïnh queõ coâ lieâu, nhöng roài ñoät nhieân vaø khoâng hieåu taïi sao, chuùng toâi laïi muoán tìm ñeán nhöõng ñaùm baïn beø tinh nghòch ñeå cöôøi giôõn nhoän nhòp.

- Lo Aâu: Theá roài, khi troâng thaáy vaäy, caùc baïn trai seõ voäi nghó: "Roõ laø moät ñaùm ñieân roà". Nhöng veû bình tónh aáy, vaø söï nhoän nhòp aáy thöôøng hay che phuû moät moái buoàn voâ côù, moät söï aùy naùy voâ haïn. Vaâng, chuùng toâi hay lo vaø sôï. Ngaøy mai quyeán ruõ chuùng toâi nhieàu maø ngaøy mai cuõng laøm cho chuùng toâi sôï haõi. Chuùng toâi muoán bieát ñôøi hôn, xem coi cuoäc ñôøi cuûa chuùng toâi seõ haïnh phuùc hay khoå sôï. Nhöng chuùng toâi vaãn cöù baâng khuaâng lo sôï. Taát caû nhöõng giaác moäng aáy vaø taát caû nhöõng tö töôûng ñieân roà aáy xuyeân qua ñaàu oùc chuùng toâi cuøng moät löôït thaät laï thöôøng quaù. Vì bieát laáy ai ñeå maø giao phoù noãi lo aâu cuûa mình? Vì thaät söï ai maø coù theå hieåu ñöôïc chuùng toâi?..

- Quaûng Ñaïi: Daàu sao, chuùng toâi cuõng yeâu ñôøi, vaø muoán bieán hoùa cuoäc ñôøi trôû thaønh moät caùi gì vó ñaïi vaøo cao ñeïp. Chuùng toâi muoán yeâu thöông, naâng ñôõ, an uûi, vaø traùi tim cuûa chuùng toâi nôû phoàng leân moãi khi chuùng toâi hay raèng coù nhöõng keû ñang bò ñau ñôùn khoå sôû treân theá giôùi naøy hoaëc coù nhöõng ñaùm treû ñang phaûi cheát ñoùi ôû somaly hoaëc coù moät coâ baïn gaùi vöøa maát meï. Baïn coù bieát nhöõng ngheà naøo thöôøng hay quyeán ruû chuùng toâi nhieàu nhaát khoâng? Ñoù laø nhöõng ngheà giuùp cho chuùng toâi coù theå taän tuïy hay sinh voâ ñieàu kieän cho keû khaùc nhö ngheà nöõ hoä sinh, nöõ y taù, nöõ giaùo vieân.. Toâi ñaõ ñoïc trong moät taïp chí raèng trong soá thieáu nöõ ñaõ coù 7 treân 10 ngöôøi muoán choïn nhöõng ngheà aáy. Baïn muoán coù moät thí duï khaùc ö? Naêm roài ngöôøi anh cuûa moät baïn gaùi toái oám naëng, vaø ñeâm ñeâm, suoát maáy thaùng trôøi, baïn toâi ñaõ canh thöùc ñeå saên soùc anh moät caùch aân caàn soát saéng, maëc daàu trong luùc bình thöôøng hoï caõi coï nhau khoâng ngôùt suoát ngaøy.

- Töï Tö: Baïn xem, chuùng toâi raát maâu thuaãn: chuùng toâi raát thích laøm vöøa loøng keû khaùc nhöng ñoàng thôøi chuùng toâi vaãn coøn ích kyû laém. Ngöôøi ta thöôøng traùch chuùng toâi: "Coù chæ nghó ñeán moät mình coâ thoâi". Hoï naøo ñaâu hieåu ñöôïc raèng taâm trí chuùng toâi ñaõ bò thu huùt bôûi nhöõng döï öôùc töông lai, hay nhöõng aûo moäng xa xaêm, ñeán noãi queân heát nhöõng gì ñang xaåy ra chung quanh mình. Vôùi laïi chuùng toâi muoán soáng theo yù rieâng cuûa chuùng toâi, khoâng maøng ñeán nhöõng lôøi pheâ bình chæ trích cuûa baøi dì hay cuûa oâng caäu. Chuùng toâi muoán töï ñoäng ñi laïi nhöõng nôi do chính mình chuùng toâi löïa choïn, töï yù laøm moät vieäc gì, töï do söûa chöõa moät gian phoøng theo nhö yù mình. OÂi thaàn töï do !

- Laøm Daùng: Khoâng caàn phaûi noùi baïn cuõng thöøa bieát raèng chuùng toâi thích laøm daùng. Caùc baïn traùch cöù chuùng toâi nhieàu roài, trong khi caùc baïn cuõng chæ trích nhöõng thieáu nöõ hay xao laõnh vôùi saéc ñeïp cuûa hoï. Thaät laø laï! Sao chuùng toâi laïi thích laøm ñeïp theá? Vaø öa caûm thaáy mình ñöôïc ngöôøi ta ngôïi khen, öa chuoäng? Maùi toùc, maët maøy, beà cao cuûa goùt giaøy, nhöõng ñöôøng môùi cuûa thôøi trang, ñoù laø bao nhieâu thöù lo aâu cuûa chuùng toâi. Caùc baïn cöôøi ö ? Quaû thaät chuùng toâi caûm thaáy vöõng daïvoâ cuøng moãi khi ñöôïc taám göông phaûn chieáu laïi cho mình moät thaân hình dieãm leä yeâu kieàu. Nhöng neáu chuùng toâi chòu khoù saên soùc nhan saéc nhö theá aáy, moät phaàn laø cuõng vì caùc baïn aáy, hôõi caùc ñaáng trai thanh! Toâi vaãn coù thoùi quen gheù baøn soi göông moãi khi coù moät baïn trai ñeán nhaø hoaëc moãi khi chuùng toâi ñi döï moät cuoäc leã moät daï hoäi hay moät tieäc cöôùi. Toâi vaãn coøn nhôù nhöõng cuoäc ñi chôi hoài 15 tuoåi vaø toâi daùm chaéc raèng trong nhöõng dòp aáy caùc ñaáng trai thanh ñaõ laàm to veà phuï nöõ chuùng toâi. Töø taùm ngaøy tröôùc ñoù chuùng toâi ñaõ baøn baïc kyõ löôõng veà nhöõng cuoäc hoïp maët thaáy ta seõ maëc thöù aùo maøu naøo vaø maøu gì? Giôø naøo ta seõ khôûi haønh? Ta seõ ñöôïc gaëp nhöõng baïn trai naøo? Roài ñeán luùc aáy moãi ñöùa trong chuùng toâi ñaõ trôû thaønh moät nhaân vaät maø chính chuùng toâi cuõng khoâng nhaän ra ñöôïc nöõa.

- Gaây söï: Trong luùc hoïp baïn aáy coù coâ Lan ñaõ duøng heát moïi maùnh khoùe ñeå bieän chöùng cho thieân haï ñeå yù raèng mình ñaây coù maët: La hoø phaûi hoùa trang, phuï söùc loøe leït, phaûi goùt cao..vv.. ñeå laáy veû töï tin, baïo daïn, gaàn nhö muoán gaây söï vaäy. Thöïc söï naøng cuõng khoâng keâu haõnh hay töï tin hôn ai ñaâu; nhöng chæ vì naøng sôï seõ khoâng coù ai ñeå yù tôùi mình cho neân naøng ñaõ leân tieáng tröôùc ñoù thoâi.

- Nhuùt nhaùt: Coøn toâi, toâi ñaõ aên khôùp. Tröôùc ñoù nöõa giôø, khoâng bieát bao nhieâu laø caâu hoûi ñaõ xaâm laán taâm trí toâi:"Mieãn laø mình ñöøng coù ngöôïng nghòu. Laøm theá naøo ñeå chaøo hoûi caùc baïn trai? Laøm gì cho hoï ñöøng cheá gieãu mình?" Nhöõng ñieàu lo aâu sôï seät aáy ñaõ laøm cho toâi teâ lieät caû ngöôøi. Daàu sao coù moät moái lo nghó vaãn phaûn phaát ôû treân taát caû:"Anh Long, anh aáy seõ coù ñeå yù ñeán mình hay khoâng nhæ?"
Giaûn dò hay nhuùt nhaùt, chuùng toâi ñeàu muoán laøm vui loøng caùc baïn trai, nhöng xin caùc baïn ñöøng coù voäi keâu leân raèng chuùng toâi muoán "xoå muõi" caùc baïn! Neáu thöôøng chuùng toâi maát caû tính giaûn dò cuûa chuùng toâi, laø vì voâ tình chuùng toâi ñaõ khoâng töï kieåm soaùt laáy mình ñöôïc ñoù.
Thaät theá, chuùng toâi ñaõ laàm. Nhöng caùc baïn naøy, caùc baïn coù theå giuùp chuùng toâi giaûn dò hôn vaø töï nhieân hôn, vaø caùc baïn chæ caàn giöõ moät thaùi ñoä thaønh thaät, ñôn sô vaø ñöùng ñaén ñoái vôùi moïi ngöôøi thieáu nöõ chuùng toâi laø ñuû. Nhö theá chuùng toâi seõ boû rôi caùi maët naï cuûa chuùng toâi moät caùch deã daøng hôn, vì chuùng toâi seõ thaáy raèng maët naï aáy khoâng coøn duøng vaøo ñaâu ñöôïc nöõa.

- Ña tình: Baïn thaáy raèng chuùng toâi chæ caàn moät tí taøi lieäu ñeå taïo neân caû moät boä tieåu thuyeát. Raát nhanh choùng, chuùng toâi töôûng ñaõ gaëp "ngöôøi" maø chuùng toâi seõ yeâu suoát ñôøi. ÔÛ ñoù chuùng toâi cuõng ñaõ laàm loãi. Nhöng caùc baïn ñöøng coù lôïi duïng caùi laàm loãi aáy ñeå maø laøm moät ñieàu gì theo yù muoán vôùi moät thieáu nöõ bieát quí meán baïn. Vì laøm nhö vaäy baïn seõ löøa bòp chuùng toâi, vaø seõ laøm cho chuùng toâi thaát voïng, ñau ñôùn raát nhieàu, vì chuùng toâi ña caûm hôn caùc baïn, vaø hay tin töôûng moät caùch deã daøng. Toâi coù moät ngöôøi baïn gaùi dan díu vôùi moät chaøng trai: sau khi ñaõ bò löøa ñaïo vaø thaát voïng cay ñaéng, coâ theà nguyeän seõ kòch lieät traû thuø, löøa doái taát caû moïi ngöôøi ñaøn oâng, vaø hieän thôøi, sau nhieàu kinh nghieäm chua xoùt nhö theá, naøng ñaõ sinh ra chaùn ñôøi, tuyeät voïng.

Vaâng, nhöõng lôøi taâm söï cuûa toâi keát luaän khoâng ñöôïc töôi laém, xin caùc baïn haõy tha thöù, vì toâi muoán thaønh thaät cho ñeán cuøng. Mong caùc baïn thoâng caûm.

HOA
Moät nöõ sinh ñoâi chín, lôùp 11

<noäi dung>

Trong baøi "Caùc coâ thieáu nöõ hoï nhö theá naày ñaây" chò Hoa ñaõ cho bieát vaøi ñaëc tính cuûa caùc coâ: deã caûm, quaûng ñaïi, ña tình v..v. Döôùi ñaây toâi xin ñôn sô xeùt mình ñeå thöû noùi ra cho caùc chò bieát giôùi con trai chuùng toâi coù theå nhö theá naøo.

- Töï Ñaéc: Trong gia ñình toâi ñaõ nhieàu laàn ñöôïc nghe lôøi naøy khi baøn tôùi moät coâng vieäc haèng ngaøy, hay moät caâu chuyeän trong laøng: "Maøy luoân luoân coù lyù. Maøy bieát theâm moïi söï".
Thaät theá chuùng toâi töï toân laø phaûi maïnh, vaø chuùng toâi hay leân tieáng nhö moät vò chæ huy bieát heát taát caû vaø ñoøi ñöôïc quyeàn xeáp ñaët moïi söï. Caû trong caùc hoäi ñoaøn cuõng theá, moïi ngöôøi ñeàu muoán trình baøy tö kieán cuûa mình, vaø khoâng ai muoán nhaän mình laø con cöuù ngoan ngoaõn. Ai cuõng cho mình laø nhaát. Baïn coù theå nhaän thöùc ñieåm naøy ôû trong caùc troø chôi cuûa treû con luoân luoân giaønh nhau ñeå ñöùa naøo seõ laø ngöôøi caàm ñaàu. Vaø coù khi taát caû ñeàu noåi leân choáng laïi keû giöõ quyeàn chæ huy. Coá nhieân tinh thaàn töï ñaéc cuûa chuùng toâi khi laøm cho caùc chò phaûi khoù chòu. Nhöng thaø theá coøn hôn laø laøm nhöõng con cöøu ngoan ngoaõn, coù phaûi khoâng caùc chò?

- Chinh Phuïc: Neáu chuùng toâi gaây ra caùi caûm töôûng töï ñaéc aáy, chaéc chaén laø khoâng phaûi vì chuùng toâi muoán toû ra töï cao töï ñaïi ñoái vôùi keû khaùc, nhöng ñuùng hôn, chuùng toâi chæ muoán thöïc hieän ñöôïc moät vieäc gì cho ñaùng, xaây döïng laáy moät toaø nhaø vó ñaïi.
Toâi coøn nhôù moät buoåi saùng Chuùa Nhaät kia, moät mình toâi ñaõ laùi ñöôïc moät chieác xe hôi ra khoûi "ga-ra" cuûa ba toâi maëc daàu loái lui ra raát heïp laïi coøn chöùa nhieàu ngaïi vaät. Khoâng coù moät ngöôøi naøo ôû ñoù ñeå maø daën doø: "Ñöøng roà maùy maïnh quaù. Haõy thaû ga nheï nheï. Haõy coi chöøng phíatraùi". Thöôøng thì cha toâi phaûi laáy hai ba taùc ñoäng roài môùi laùi xe ra ñöôïc, coøn toâi ñaõ thaønh coâng vôùi moät maø thoâi. Toâi ñaõ chieán thaéng! Vaø caûm thaáy töï do hôn. Toâi ñaõ coù khaû naêng laøm ñöôïc moät vieäc cao caû.
Song le heát thaûy nhöõng kinh nghieäm cuûa toâi khoâng phaûi ñeàu ñöôïc may maén nhö theá ñaâu. Moät ngaøy kia toâi baét tay vaøo söûa moät chieác maùy thaâu thanh: Roái caû giaây ñieän! Nhaèm löôïc ñieän vôùi ngaét ñieän! Maáy muõi haøn chæ quaù lôùn vaø ñaët khoâng ngay choã. Keát quaû laø chieác maùy ñoù khoâng coøn bao giôø keâu ñöôïc nöõa. Taát nhieân khi toâi caû gan laøm moät vieäc nhö theá thì chò toâi cuøng caùc baïn gaùi khaùc ñeàu la leân cuoáng cuoàng, thaät laø ñaøn baø hoï luoân luoân sôï haõi chaúng bieát hoï sôï caùi gì chöù?

- Toå Chöùc: Vaø laïi chuùng toâi khoâng coù lieàu lónh moät caùch voâ yù thöùc ñaâu. Chuùng toâi caàn phaûi döï tính kyõ ñeå toå chöùc vieäc laøm moãi ngaøy Chuùa nhaät vaø caùc giôø nghó cuûa chuùng toâi. Chuùng toâi cuõng hay mô moäng vaäy, thích töôûng töôïng mình laø ngöôøi laõnh ñaïo vôùi nhöõng thaønh coâng myõ maõn. Chuùng toâi hay mô thaáy mình ñang haønh ngheà trong nhöõng cô sôû thaät toái taân. Moïi söï ñeàu baèng nguyeân töø vaø ñieän tính caû.
Hoài 15 tuoåi, toâi ñaõ nghó ra moät keá hoaïch toå chöùc moät traïi chaên nuoâi lyù töôûng, vôùi caùc nuùt ñieän töû töï ñoäng toâi baèng mô öôùc..

- Lyù Luaän: Thöû hoûi xem ñaâu laø nhöõng sôû thích cuûa moät caäu con trai thì caäu seõ traû lôøi ngay vaø luoân luoân keøm theo nhieàu lôøi daãn giaûi chí lyù. Anh Sinh laø moät trong nhöõng ngöôøi baïn ñaõ coù yù trung nhaân, anh keå laïi chuyeän naøy: Ngaøy kia, Sinh baûo Loan: "Anh yeâu em vì em xinh ñeïp, vì em hieàn laønh, vì em gioûi vieäc noäi trôï, vaø vì em v..v"
Loan traû lôøi: "Coøn em yeâu anh bôûi vì em yeâu anh". Thaät con trai taøi lyù luaän, coù phaûi khoâng caùc chò?

- Ñôn Sô: Con trai chuùng toâi nhö theá naøo thò seõ nhö theá aáy. Chuùng toâi coù dòp laøm cho meï hoaëc chò chuùng toâi giaän doãi vì chæ moãi buoåi chieàu ñi chôi vôùi baïn beø maø queân khoâng thay y phuïc laøm vieäc thöôøng ngaøy, hay vì chuùng toâi luoân luoân maø moät vaøi khi chuùng toâi ñaõ trôû thaønh nhöõng ngöôøi baát lòch söï. Giöõa chuùng toâi vôùi nhau cuõng vaäy, chuùng toâi giaûn dò vôùi nhau hôn laø caùc coâ. Chuùng toâi noùi vôùi nhau taát caû nhöõng gì mình caûm nghó maëc duø ñoâi khi phaûi phaät loøng nhau, nhöng sau nhöõng cuoäc "xuaát ngoân ñoái khaåu aáy", chuùng toâi laïi "boà" vôùi nhau nhö thöôøng. Thaät laø giaûn dò.

- Döùt khoaùt: "Phaûi laøm nhö vaäy vaø khoâng khi naøo laøm khaùc hôn ñöôïc". Ñaáy laø moät trong nhöõng ngoân ngöõ thoâng thöôøng cuûa chuùng toâi. Chuùng toâi thích nhöõng gì roõ raøng vaø minh baïch nhö hai vôùi ba laø boán. Ñeán noãi chuùng toâi hay queân caû nhöõng chi tieát quan troïng. Chuùng toâi thích nhöõng gì minh baïch vaø döùt khoaùc. Trong caùc cuoäc ñaøm luaän thì chæ muoán mau ñi ñeán muïc tieâu roõ reät. Chuùng toâi luoân luoân coù nhöõng quyeát ñònh döùt khoaùt. Vì theá chuùng toâi thöôøng ngaïc nhieân khi phaûi giao dòch vôùi caùc baïn gaùi. Ngaøy maø chuùng toâi ñònh baøn baïc vôùi caùc coâ, thì toû ra baèng loøng öng thuaän, nhöng saùng ngaøy sau thì laïidöûng döng. Hoï khoâng döùt khoaùt nhö chuùng toâi vì vaäy chuùng toâi khoâng theå hieåu noåi hoï ñöôïc.

- Haøo hieäp: Maø thaät xin caùc coâ ñöøng coù voäi mæm cöôøi khinh cheâ. Chuùng toâi haøo hieäp laém. Tuy chæ khaùc laø söï haøo hieäp cuûa chuùng toâi ñöôïc bieåu loä moät caùch khaùc haún vôùi söï haøo hieäp cuûa caùc coâ. Chi Hoa ñaõ noùi raèng: "Thieáu nöõ chuùng toâi thích yeâu ñöông, an uûi, xoa dòu". Coøn con trai chuùng toâi hay töôûng ngay ñeán nhöõng vieäc gì phaûi laøm ñeå an uûi, yeâu thöông vaø ñeå xoa dieäu. Vaø chuùng toâi luoân luoân thi haønh coù phöông phaùp. Moät ngaøy kia caïnh nhaø toâi coù moät baø giaø thaät ngheøo gaàn cheát ñoùi, caàn phaûi cung caáp löông thöïc cho baø aên. Vieäc ñoù ñöôïc baøn caõi giöõa chuùng toâi vaø caùc coâ haøng xoùm. Caùc coâ ñeà nghò phaûi ñem côm ñeán cho baø aên. Coøn con trai chuùng toâi phaùt bieåu ñoàng tình, nhöng chuùng toâi coøn tìm caùch toå chöùc laøm sao ñeå coù theå nuoâi baø giaø thöôøng nhaät, chöù khoâng phaûi chæ cho qua moät böõa maø thoâi. Con trai chuùng toâi nnhö theá ñaáy.

- Ña Caûm: Ñuùng. Chuùng toâi ña caûm, nhöng theo caùch thöùc rieâng cuûa chuùng toâi. Chuùng toâi hy voïng seõ laø moät ngöôøi hoä thuû cho "naøng tieân nöõ" naøo ñöôïc tuyeån löïa ñeå chia xeû ñôøi soáng cuûa chuùng toâi. Chuùng toâi muoán chieám cöù rieâng cho mình. Coù khi vì tö lôïi hôn laø vì ích lôïi cho naøng. Vaø tröôùc khi tìm ñöôïc "hoøn ngoïc baùu "aáy chuùng toâi raát thích ñi lang thang thöôûng thöùc töø hoa naøy sang hoa kia. Toâi nhôù laïi nhöõng buoåi chieàu Chuùa nhöït maø toâi ñaõ gaëp ñöôïc coâ naøy hay coâ noï. Toâi mô ñeán coâ ta suoát ngaøy thöù hai vaø caû thöù ba nöõa. Roài toâi quen laõng ñi cho ñeán Chuùa nhöït tôùi laïi baét ñaàu say söa mô ñeán moät coâ naøo khaùc..
Phaàn caùc coâ khi mô ñeán moät "Hoaøng töû ñeïp" thì caùc coâ töôûng ngay ñeán toå uyeân öông, ñeán ngöôøi cha töông lai cuûa ñaøn con daïi. Coøn chuùng toâi laïi khaùc: Luùc ñaàu chuùng toâi coù theå vuoát ve chieàu chuoäng. Laàn laàn chuùng toâi môùi coù ñöôïc yù thöùc nhaän laõnh traùch nhieäm cuûaphaän söï gia ñình, vaø nhöõng khi aáy chuùng toâi laïi thieáu haún moät oùc lyù luaän thöïc teá.
Chuùng toâi thaät khoâng giaûn dò cho laém phaûi khoâng caùc chò? Vaû laïi ôû ñôøi khoâng coù ngöôøi naøo hoaøn toaøn giaûn dò vaø hoaøn toaøn höõu lyù ñaâu. Coù leõ chuùng ta neân chuù yù veà ñieåm naøy moãi khi chuùng ta giao thieäp giöõa gaùi vaø trai vôùi nhau. Hôn nöõa nhöõng neùt chính maø chò Hoa taùc giaû baøi "Caùc thieáu nöõ hoï nhö theá naøy ñaây" vaø toâi ñaõ ñöa ra chæ neân ñaùng keå veà phöông dieän ñaïi khaùi maø thoâi chöù ñöøng coù keát luaän raèng taát nhöõng coâ gaùi khaùc ñeàu nhö theá naøy hay caùc caäu con trai ñeàu nhö theá noï caû. Moïi ngöôøi ñeàu laø moät theá giôùi rieâng bieät vaø laø moät maàu nhieäm bí aån, chuùng ta phaûi coá tìm hieåu vôùi trí phaùn ñoaùn vaø loøng kính troïng laãn nhau vaø ñoù laø moät trong nhöõng thuù vui say söa nhaát cuûa tinh thaàn: Phaùt giaùc ra ñöôïc tình caûm saâu ñaäm cuûa moät ngöôøi khaùc.

HUØNG
Moät hoïc sinh ñoâi chín, lôùp 12

<noäi dung>

Laàn ñaàu tieân toâi xuoáng beáp laøm vieäc sau khi ñaõ "YÙ Thöùc" ñöôïc "Traùch Nhieäm" cuûa moät ngöôøi trai.
... Xaén tai aùo leân xong, toâi xaùch aám ra chum nöôùc. Nhöng toâi khoâng bieát phaûi ñoå vaøo bao nhieâu nöôùc, toâi beøn trôû vaøo hoûi chò toâi.
=Chò ôi! Nöôùc phaûi ñoå vaøo aám bao nhieâu môùi ñuû.
=OÂi trôøi, ñoå nöôùc maø cuõng khoâng bieát nöõa cô! Ñoå 8 phaàn 10 cöng aï!

"Toâi roùt vaøo roài ñoå ra maáy laàn, ruùt cuoäc cuõng khoâng ñuùng 8 phaàn 10 vì theå tích cuûa aám nöôùc döôùi to treân nhoû. Toâi beøn laáy giaáy, buùt vaø thöôùc keû ñeå tính toaùn... Maát khoaûng 2 tieáng ñoàng hoà.
-Chò ôi! Laøm sao bieát raèng nöôùc ñaõ soâi?
-Dôõ hôi thaät! Nhôùn theá roài maø khoâng bieát ñöôïc khi naøo nöôùc soâi!

Vì toâi khoâng muoán chò toâi cho toâi laø dôõ hôi neân toâi ñaõ coá gaéng tìm luïc trong trí ñeå laøm sao bieát ñöôïc nöôùc soâi.. AØ, toâi nhôù ra roài.. toâi voäi chaïy vaøo môû tuû laáy nhieät keá..Theá laø toâi ñaõ bieát ñöôïc nöôùc soâi.. Ñeå yù thöùc hôn nöõa, nöôùc uoáng ôû chum cuõng vöøa heát, toâi beøn veùn oáng quaàn leân vaø ñi gaùnh nöôùc cuõng nhö ai. Thaät laø vieäc nhaø vöøa xong baây giôø laïi ñeán vieäc nöôùc.
"Nöôùc nhaø gaùnh naëng hai vai.." maø. Chieác ñoøn gaùnh hoân leân bôø vai ñeå noùi theo kieåu vaên chöông moät chuùt troøn trónh vaø traéng hôn than tí theá thoâi. Toâi laáy laøm sung söôùng vaø haõnh dieän laém vì ñaõ ñöôïc gioáng nhö bao nhieâu hình aûnh ngöôøi con trai phaûi soáng duõng, soáng huøng vaø soáng yù thöùc.

OÂi sao gaùnh naëng theá naøy? Con trai mình phaûi bieát chòu ñöïng, toâi töï nhuû theá. Chieác ñoøn gaùnh cöù xeâ dòch treân vai toâi maõi maø cuõng chöa giöõ ñöôïc theá thaêng baèng. Toâi ñaët gaùnh nöôùc xuoáng chaïy moät maïch veà nhaø laáy thöôùc ño ñeå laáy trung ñieåm ñoøn gaùnh. Sau nhöõng laàn so vai laøm thuøng nöôùc quaân bình cuûa ñoøn gaùnh. Sau nhöõng laàn so vai laøm thuøng nöôùc bò thuûng ñaùy,veà tôí nhaø thì chæ coøn laïi coù nöûa gaàu nöôùc thoâi. Theá laø meï toâi phaøn naøn:
-Maøy chæ laøm haïi, hö caû thuøng roài.
Toâi laáy tam ñoaïn luaän ra ñeå chöùng minh vôí meï toâi raèng toâi khoâng coù voâ duïng ñaâu.
-Thöa meï, ñoâi thuøng chaûy nghóa laø laøm rôi nöôùc xuoáng ñöôøng, maø rôi nöôùc xuoâng ñöôøng laø ñaõ traùnh cho bieát bao nhieâu ngöôøi khoûi maéc bònh lao vì hoï khoûi phaûi hít buïi baëm. Toâi ñaõ luaän veà veä sinh coâng coäng cuõng khoâng thua gì caùc giaùo vieân caáp moät phaûi khoâng caùc baïn? Nhö vaäy trong caùi haïi cuõng vaãn coù caùi lôïi nöõa meï aï.
-Maøy chæ gaøn dôû hoài naøy chò toâi laø dôû hôi, baây giôø me laïi cho laø gaøn dôû oâi con trai sao laïi deã bò haát huûi theá!

Ñaõ thoâi ñaâu, tai haïi gaùnh nöôùc vaãn coøn in treân vai toâi moät maøu ñoû hon hoûn ñau. Toâi la aàm leân phaûi vì ñau ñôùn maø chæ vì muoán laøm cho moïi ngöôøi chuù yù tôùi thoâi. Theá laø meï vaø chò toâi quyùnh leân, ngöôøi ñi laáy daàu, ngöôøi xoa boùp. Thöa meï, con ñaõ bôùt, nhöng vaãn coøn eâ cheà.
Meï toâi coøn baûo con trai chuùng maày thaät voâ duïng, khoâng laøm gì neân thaân, sinh ra ñeå baùo haïi. Meï toâi maéng yeâu thanh cuûa chò toâi, laøm toâi giöït mình quay laïi. Thì thaáy moät con thaèn laèn ñang hoaûng hoát chaïy leân khoâng phaûi vì toâi ñau maø vì côn sôï haõi cuûa chò toâi... Coøn toâi ñaõ ñoùng vai moät anh huøng nhanh nheïn. Con thaèn laèn voâ phuùc kia ñaõ bò baøn tay cuûa löïc só Chaâu chaáu nhö baïn toâi thöôøng goïi toâi, neùm xuoáng ñaát cheát ngay. Meï vaø chò toâi mæn cuôøi khen ngôïi... Keå ra con trai chuùng toâi khoâng coù voâ duïng nhö meï vaø toâi chæ töôûng... Vaø toâi thaàm nghó raèng ñaøn baø con gaùi hoï chæ ñöôïc caùi hay giaät mình phoûng, ñoûng ñaûnh ñeå ñöôïc nuoâng niu chieàu chuoäng. Theá thì trong traàn ai, ai ñaõ hôn ai? Phaûi theá khoâng thöa caùc chò Gaùi Lòch?

TEÁ
Löùa tuoåi ñoâi möôi

<noäi dung>

Töï khaúng ñònh

Hoài coøn thô beù ta vaâng lôøi meï cha vaø thaày coâ moät caùch deã daøng. Gia ñình laø moät toå aám yeân vui döôùi söï che chôû cuûa cha meï. Cöù xa nhaø moät buoåi laø em beù nhôù nhung ñoøi veà.
Nhöng hoâm nay ñaõ ñoåi thaùi ñoä, vì ta khoâng coøn laø treû nít nöõa. Ta coù caûm töôûng bò "xuùc phaïm"

Moãi khi bò ngöôøi lôùn sai khieán. Nhöõng leänh treân maø ñöôïc giaûi thích lyù do, seõ ñöôïc ta thöïc thi deã daøng hôn. Vaø moãi khi ngöôøi lôùn tín thaùc ôû ta, hoûi yù kieán ta, ñeå ta töï do choïn löïa, hoaëc giao traùch nhieäm cho ta, thì ta ñöôïc haõnh dieän, thaêng caáp, vaø ñöôïc neám moät thuù vui ñaäm ñaø.
Traùi laïi ta seõ böïc mình vaø baát maõn voâ cuøng neáu bò ngöôøi lôùn ñoâ hoä, ñoái ñaõi nhö moät treûnít hoaëc nghi ngôø theo doõi ta. Ta khoâng coøn muoán rañöôøng ñi vôùi cha meï cuøng caùc anh chò nöõa, nhöng chæ thích ñi chôi moät mình vaø hoaëc vôùi baïn beø ñoàng löùa, roài veà treå maø khoâng caàn noùi cho ai bieát taïi sao.

Toùm laïi, ta caàn ñöôïc ñoäc laäp, ta muoán ñöôïc töï do, ta coù nhu caàu khaúng ñònh vaø töï giaûi phoùng.
Nhu caàu aáy raát toát vaø töï nhieân laém. Noù chuaån bò cho ñôøi soáng cuûa ta ngaøy mai, khi ta khoâng coøn ñöôïc höôûng söï baûo hoä an toaøn cuûa cha meï vaø thaày coâ cuûa ta nöõa, khi ta seõ phaûi toå chöùc laáy neáp soáng cuûa mình. Ta seõ laø ngöôøi tröôûng thaønh, töï laäp vaø töï tuùc, ñöùng vöõng tröôùc caùc aùp löïc beân ngoaøi. Ta seõ laø ngöôøi coù nhaân caùch vaø coù chí khí. Ta seõ tung caùnh vaøo ñôøi.
Vì baây giôø ta phaûi thöïc taäp tính töï do vaø ñoäc laäp aáy.

<noäi dung>

Laäp dò vaø caáp tieán

Chæ vì muoán töï khaúng ñònh vaø muoán ñöôïc ngöôøi ta chuù yù, giôùi treû hay sinh ra laäp dò, trong lôøi noùi cuõng nhö trong aùo quaàn, ñaàu toùc, daùnh ñieäu...
Ta coøn deã sinh ra phieán loaïn, nghòch laïi caùc theå cheá, caùc luaät leä, thoùi tuïc cuûa cha anh.
Ta muoán deïp boû heát moïi söï, ñeå xaâydöïng laïi moät theá giôùi môùi toát laønh vaø nhaân ñaïo hôn. Theá giôùi naøy ñaõ giaø coåi, buïi baëm quaù caùi gì cuõng nhoû nhen, heïp hoøi vaø ñoäc ñoaùn hôn caû. Caùi gì cuõng hình thöùc caû, keå caû gia ñình vaø hoïc ñöôøng. Ngheït thôû laém. Nhö caäu Haân ñaõ noùi:
" ÔÛ nhaø, ba toâi quaù nghieâm khaéc, caùi gì cuõng caám, ñuïng tí laø phaït. Coøn maù toâi thì hieàn hôn, nhöng khoâng hieåu toâi. Baø ñoái xöû vôùi toâi nhö vôùi moät treû nít vaäy". (Nhaät kyù cuûa Haân).

ÔÛ tröôøng thaày giaùo cuõng chaû hieåu ñöôïc toâi. Hoï xöa laém roài. Chaùn quaù!" (Nhaät kyù cuûa Mai). Coù moät ngöôøi khaùc ñaõ noùi moät caùch khoâi haøi raèng: "Khi naøo baïn gaëp hai ngöôøi ñi vôùi nhau ra ngoaøi ñöôøng maø khoâng noùi naêng gì vôùi nhau, moät ngöôøi 48 tuoåi vaø moät ngöôøi 18 tuoåi thì baïn phaûi chaéc chaén ñoù laø hai cha con roài ñoù laø söï xung khaéc giöõa caùc theá heä vaäy.
OÙc pheâ bình vaø tinh thaàn caáp tieán laø nhöõng tính toát, mieãn laø ñöôïc tích cöïc vaø côûi môû, vôùi muc5 ñích ñem laïi nhieàu coâng baèng, nhaân ñaïo hôn, chöù khoâng phaûi ñeå thoûa maõn tính boàng boät, hieáu ñoäng, vaø loøng töï aùi ích kyû cuûa ta.

Chuùng ta cuõng phaûi coù oùc thöïc teá nöõa, chôù töôûng raèng cöù muoán laø ñöôïc, cöù giô tay laø coù ngay. Ôû ñôøi coù nhieàu aùp löïc thuï ñoäng, uø lì, ta phaûi nhaän thöùc.
Ta phaøn naøn ngöôøi lôùn khoâng chòu hieåu ta, nhöng coù leõ taïi vì chính ta hay thay ñôûi khoâng ngöøng, vì chính nhaân caùch cöa ta chöa oån ñònh.
Laém khi ta coù lyù nhöng cuõng laém luùc ta voâ lyù. Ngöôøi lôùn hoï cuõng bieát theá, vaø hoï taùn thaønh tính chaân thaät cuûa ta laém.

Chuùng ta phaøn naøn cha meï ôû nhaø khoâng chòu hieåu ta. Nhöng coù bao giôø ta tìm hieåu hoï chöa? Ta coù hieåu noãi lo aâu vaø moûi meät cuûa cha ta moãi khi chieàu ôû sôû veà nhaø? Hoaëc söï khoå taâm cuûa meï ta moãi khi em beù ñau oám, hoaëc vaät giaù leo thang, chôï buùa ñaét ñoû? Ta coù coá gaéng hay khoâng ñeå töï thích öùng vôùi taâm tình vaø nhaân caùch ñaëc bieät cuûa hoï, hay ta cöù ruùt lui veà mình, soáng nhö moät ñöùa ích kyû chæ bieát coù quyeàn lôïi maø khoâng bieát ñeán boån phaän cuûa mình? Chæ bieát ñoøi hoûi vaø khieáu naïi maø khoâng bao giôø chòu hieán daâng vaø ñoùn tieáp?

Söï sung khaéc giöõa caùc theá heä thöôøng chæ döïa vaøo nhöõng vaán ñeà vuïn vaët vaø nhöõng nguyeân do hôøi hôït 30 naêm tröôùc ngöôøi ta thöôøng ñoäi muõ næ, maëc aùo cao coå, haùt nhaïc caûi caùch... Ngaøy nay ñoåi khaùc: ra ñöôøng khoâng coøn ai ñoäi muõ caùc coâ maëc aùo khoâng coå hay coå môû troøn môû vuoâng deùcolleteù. Thôøi trang taäp tuïc, vaên hoaù, xaõ hoäi...Moïi söï ñaõ bieán bieán hoùa hoùa moät caùch nhanh choùng.
Ta cho ñoù laø hay laø toát. Coøn cha meï mình, ta laïi cheâ hoï laø kyø dò, suy ñoài, coå loã.
Ta loän tieát moãi laàn nghe hoï noùi "Hoài ta coøn nhoû, ñaâu coù theá naøy, theá noï", hoaëc khi nghe hoï cheâ kích ñoäng nheï vaø Rap cuûa ta vaø nhaïc kinh phong, cuoàng loaïn, nhaïc moïi, nhaïc röøng v.v..
Ta coøn phaøn naøn cha meï vaø thaày coâ cuûa ta laø ñoäc ñoaùn hay chuyeân cheá, hay xuùc phaïm tính töï do cuûa ta.

Coù leõ vì ta soáng voäi quaù, muoán laøm chuùa, laøm chuû tröôùc khi bieát vaâng lôøi vaø töï chuû laáy mình.
Vaäy, ta chôù neân bi ñaùt hoùa vaán ñeà. Haõy nhôù raèng trong hai möôi naêm nöõa ñaây, chính chuùng ta cuõng seõ bò con chaùu chuùng ta cheâ laø "xöa", laø laïc haäu, laø coå loã – Fossiles, Gaâteux, Croulants, Son-et-Lumieøre vaø P.P.H.

Vì theá cho neân neáu caû hai theá heä giaø vaø treû chuùng ta ngoài laïi gaàn nhau, coi ñoù chæ laø moät söï "khaùc bieät taát nhieân", thì chaéc chaén coøn moät lyù do gì ñeå xung khaéc nhau nöõa.
Vaâng lôøi thuï ñoäng nhö con traâu keùo caøy môùi laø noâ leä, coøn vaâng lôøi tình nguyeän ñeå ñöôïc töï do vaø töï giaûi phoùng mình laø moät ñoäng taùc lôùn lao v aø khoân ngoan. Ñoäc laäp ñaâu phaûi laø thoaùt khoûi moïi leà luaät vaø moïi raøng buoäc beà ngoaøi. Ñoäc laäp chính laø thoáng trò ñöôïc caùc ñam meâ, caùc baûn naêng, tính kieâu caêng vaø loøng ích kyû cuûa mình vaäy.

<noäi dung>

Taâm hoàn tröôïng phu quaân töû

Tuoåi naøy hay toá caùo xaõ hoäi ngöôøi lôùn laø baát coâng, vì khoâng gì nghòch vôùi tuoåi treû cho baèng söï baát coâng.
Nhö vaäy raát ñuùng, bôûi vì ngöôøi ñôøi khoâng ai hoaøn toaøn nhaân ñöùc. Ai cuõng coù laàm loãi vaø yeáu heøn, hoaëc höõu thöùc hoaëc voâ tình. Maùu ta soâi suïc moãi khi gaëp söï baát coâng ñoái vôùi mình vaø nhaát laø ñoái vôùi keû khaùc. Tuoåi ñoâi möôi raát anh huøng haøo hieäp tröôùc moïi baát coâng xaõ hoäi, nhöng chæ vaøi naêm sau thì ñaõ nguoäi laïnh, roài sinh ra chai ñaù tröôùc nhöõng baát coâng taøy trôøi cuûa chính mình.
Coù nhöõng ngöôøi treû ôû ñaâu cuõng thaáy baát coâng caû: Ban Giaùm Ñoác xeáp kyø nghó heø treã moät ngaøy laø baát coâng Boä Giaùo Duïc ñoåi ngaøy thi laø baát coâng moät buoåi vaên ngheä phaûi ñình laïi moät caùch baát ngôø laø baát coâng, baïn hoïc kia ñöôïc thöôûng moät aân hueä rieâng cuõng laø baát coâng noát.

Taét moät lôøi, baát cöù ñieàu gì baát hôïp vôùi quan ñieåm rieâng ñeàu bò ta cho laø baát coâng caû.
Theá roài ta sinh ra baát maõn, böïc töùc, gaây goã, yeám theá, ñaéng cay vôùi ñôøi.
Nguy hieåm laém. Mæa mai laém. Bôûi vì ñang khi aáy ta laïi ñieàm nhieân ñoái xöû vôùi keû khaùc moät caùch baát coâng- Sai khieán ngöôøi ôû moät caùch ngaïo ngöôïc hoaëc boùc loät hoï thöïc teá maø noùi: thaät coù quaù nhieàu baát coâng ôû trong chính nhaø ta ôû. Theá gian naøy ñang ñoøi söï ñoùng goùp tích cöïc cuûa ta cho theâm coâng baèng vaø nhaân ñaïo hôn. Vaø ta haõy baét ñaàu ngay töø luùc naøy môùi ñöôïc vaø tröôùc heát töø coõi loøng ta vaø töø nhaø ta ñaõ. Chôù bò meâ hoaëc vaø chôù coù aûo moäng.

Coù ngöôøi khaùc thì töï cao töï phuï, hay khinh reõ thaày coâ, hoaëc baïn hoïc, hoaëc hoäi naøy ñoaøn noï, gaëp gì cuõng bæu moâi vaø nhuùn vai, hoï khoâng bieát laøm nhö theá laø nhoû nhen, ñeâ tieän vaø laø aáu tró. Chuùng toâi giuùp em vaøo ñôøi vôùi moät taâm hoàn ñaïi ñoä, côûi môû, ñoùn tieáp vaø khoan dung vôùi heát moïi ngöôøi. Haõy taïo laáy moät höông thôm cuûa ngöôøi tình.

<noäi dung>

Tìm ngöôøi laõnh ñaïo

Moät caùi maâu thuaãn ñaëc saéc cuûa tuoåi treû laø vöøa caàn söï ñoäc laäp vöøa muoán ñöôïc keû khaùc höôùng daãn. Moät ñaøng ta ñoøi ñöôïc thoaùt voøng "quyeàn ñoäc ñoaùn" cuûa thaày coâ, muoán caét ñöùt moïi raøng buoäc cuûa tuoåi thô aáu vaø muoán giaûi phoùng baûn thaân, nhöng ñaøng khaùc ta laïi thích töï ñaët mình vaøo nhöõng hoäi ñoaøn coù toå chöùc qui cuû, döôùi söï thoáng trò cuûa nhöõng laõnh ñaïo môùi.
Ñoù chaúng qua cuõng laø moät loái ñeå ta töï khaúng ñònh maø thoâi. Ta thaät khoâng coù chaùn ngaùn leà luaät vaø nhöõng khuoân khoå naøo ñaõ khoâng do chính mình ta choïn laáy. Thaät ta khoâng töø choái quyeàn bính nhöng chæ baùc boû nhöõng quyeàn bính ñaõ khoâng ñöôïc chính ta ñaët ra cho mình.

Tuoåi naøy caàn coù ngöôøi laõnh ñaïo, nhöng chæ nhöõng ngöôøi ñöôïc ta choïn laáy vì ta thaùn phuïc vaø tín thaùc nhöõng ngöôøi taän taâm, taän löïc, vöøa coù uy tín, vöøa laø bình daân deã tính vaø deã caûm thoâng, nhöõng ngöôøi hay ñoøi hoûi bao la vaø daãn ta ñeán chieán thaéng ta caàn nhöõng ñoái töôïng ñoàng hoùa toát ñeïp vaø nhöõng tieáng goïi leân cao (l’appel du heùros).
Coù laàn ta bò löøa gaït bôûi nhöõng keû baát löông, lôïi duïng loøng haêng say cuûa tuoåi treû ñeå keùo ta vaøo nhöõng phieâu löu ñen toái. Vì ñoù ta caàn phaûi bình tónh, saùng suoát, vaø coù oùc pheâ bình. Vaø tröôùc khi theo ai, ta phaûi xeùt xem chuû ñích cuûa hoï coù chính ñaùng khoâng ñaõ, roài phaûi ñaùng giaù nhaân caùch cuûa hoï theá naøo- laø nhöõng con ngöôøi caân xöùng, vuoâng troøn, vöøa cöông quyeát vaø vöøakhieâm nhöôøng, vöøa thaønh thaät vaø vöøa trong saïch, hay laø nhöõng con ngöôøi haùo danh, giaû traù, xaûo quyeät vaø ích kyû haïi nhaân.

Thaáy quaû thì bieát caây. Haõy xa laùnh nhöõng ngöôøi cöôøng baïo, duøng moïi phöông tieän ñeå thaønh coâng, baát keå luaân lyù vaø ñaïo ñöùc.
Ta haõy traùnh xa nhöõng ngöôøi chæ bieát kích thích nôi ta nhöõng taâm tình haï caáp, nhö phaãn noä, thuø oaùn, chia reõ, kieâu caêng, ích kyû.
Vaø ta phaûi vöøa huøng duõng vaø vöøa hieàn hoøa, vöøa coâng baèng vaø vöøa nhaãn naïi, vöøa hieân ngang vaø vöøa khieâm toán, vöøa can ñaûm vaø vöøa nhaân ñaïo.

Trong thöïc teá thì khoâng khi naøo coù nhöõng ngöôøi hoaøn toaøn göông maãu, cho neân t aseõ chaáp nhaän thöïc taïi ôû ñôøi vaø saún loøng coäng taùc ñeå cuøng nhau tieán tôùi ñích chung. Khoâng nhaém maét ñi theo nhö moät ñaøn cöøu voâ tri, nhöng cuõng khoâng quaù ñoøi hoûi khaét khe.

<noäi dung>