Daãn nhaäp

Toâng huaán Vita consecrata do Ñöùc thaùnh cha Gio-an Phao-loâ II ban haønh ngaøy 25-3-1996, ñuùc keát nhöõng thaønh quaû cuûa Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc hoïp vaøo thaùng 10 naêm 1994. Cuõng nhö nhöõng khoaù hoïp tröôùc ñaây, sau nhöõng phieân nhoùm ñeå phaùt bieåu vaø thaûo luaän, caùc nghò phuï thaûo ra caùc kieán nghò (53) ñeå goùp yù cho Ñöùc thaùnh cha soaïn vaên kieän haäu Thöôïng hoäi ñoàng. Trong toâng huaán, Ñöùc Gio-an Phao-loâ II ñaõ trích daãn caùc kieán nghò ñoù vaø söù ñieäp Thöôïng hoäi ñoàng göûi Daân Thieân Chuùa.

Sau nhaäp ñeà, toâng huaán ñöôïc chia thaønh ba chöông, töông öùng vôùi ba chieàu kích cuûa ñôøi tu (x. soá 13) : "Thaùnh hieán - hieäp thoâng - söù maïng", (hay coù theå noùi : "Höôùng thöôïng - höôùng noäi - höôùng ngoaïi").

Trong phaàn nhaäp ñeà, sau khi giaûi thích lyù do vaø muïc ñích cuûa toâng thö (soá 1-4), Ñöùc thaùnh cha ñaõ raûo qua nhöõng hình thöùc tu trì traûi qua lòch söû : ñôøi ñan tu (soá 6), caùc trinh nöõ, aån só, quaû phuï (soá 7), caùc doøng chieâm nieäm (soá 8), caùc doøng hoaït ñoäng toâng ñoà (soá 9), tu hoäi ñôøi (soá 10), tu ñoaøn toâng ñoà (soá 11). Moãi hình thöùc ñöôïc moâ taû vôùi vaøi neùt ñaïi cöông veà linh ñaïo.

Chöông moät, döôùi töïa ñeà "Confessio Trinitatis" (tuyeân xöng Thieân Chuùa Ba Ngoâi), bao goàm noäi dung thaàn hoïc raát phong phuù veà ñôøi thaùnh hieán, ñöôïc phaân tích döôùi nhieàu khía caïnh.

1. Khía caïnh Ki-toâ
Ñôøi thaùnh hieán ñöôïc trình baøy nhö laø cuoäc "bieán hình" (soá 14), trôû neân "ñoàng hình ñoàng daïng" vôùi Ñöùc Ki-toâ (assimilatio conformativa : soá 16), ñi theo Ñöùc Ki-toâ (sequela Christi) baèng vieäc hoaï laïi neáp soáng taïi theá cuûa Ngöôøi (khieát tònh, khoù ngheøo, vaâng phuïc : soá 14 ; 18 ; 22), taän hieán cho söù maïng phuïc vuï Nöôùc Thieân Chuùa (soá 22), thoâng döï vaøo maàu nhieäm Vöôït Qua (soá 23-24).

2. Khía caïnh Ba Ngoâi
Söï ñoàng hình vôùi neáp soáng Ñöùc Ki-toâ ñöông nhieân bao haøm töông quan vôùi Ba Ngoâi Thieân Chuùa : Ñöùc Ki-toâ ñaõ soáng troïn tình con thaûo vôùi Chuùa Cha. Toâng thö ñaõ ñeà caäp tôùi Ba Ngoâi khi xeùt tôùi nguoàn goác söï thaùnh hieán (soá 17-19), ba lôøi khuyeân Tin Möøng (soá 20-21), ñoaøn suûng (soá 36), söï thoâng hieäp coäng ñoaøn (soá 41), huaán luyeän (soá 66), söù maïng (soá 72). Tröôùc khi keát thuùc, toâng huaán ñaõ daønh soá 111 ñeå daâng lôøi khaån caàu leân Chuùa Ba Ngoâi.

3. Giaùo Hoäi
Ñôøi soáng thaùnh hieán naèm trong baûn chaát thaùnh thieän cuûa Giaùo Hoäi (soá 3 ; 29). Giaùo Hoäi coù söù maïng chuyeån thoâng Ñöùc Ki-toâ cho nhaân loaïi ; nhöng Ñöùc Ki-toâ khoâng theå naøo chæ ñöôïc chuyeån thoâng baèng lôøi leõ yù nieäm maø coøn baèng neáp soáng nöõa. Theâm vaøo ñoù, ñôøi thaùnh hieán coøn töôïng tröng cho moái tình duy nhaát maø Giaùo Hoäi phaûi daønh cho Ñöùc Lang Quaân (soá 3 ; 34). Nhö vaäy, ñôøi thaùnh hieán gaén lieàn vôùi chieàu kích truyeàn giaùo (soá 25) vaø caùnh chung cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi (soá 26).

4. Thaùnh Maãu
Ñöùc Ma-ri-a ñöôïc trình baøy nhö maãu göông cuûa ñôøi thaùnh hieán (soá 28) :
a. Maãu göông trong vieäc ñaùp laïi tieáng Chuùa goïi ;
b. Maãu göông trong vieäc ñi theo Chuùa ;
c. Maãu göông trong vieäc thoâng döï vaøo maàu nhieäm Vöôït Qua (soá 23) ; maãu göông cho tình yeâu phong phuù (soá 34). Ngoaøi ra Ñöùc Ma-ri-a coøn laø Meï cuûa caùc ngöôøi taän hieán, caàu baàu cho hoï trung thaønh vôùi ôn goïi. Toâng thö keát thuùc vôùi lôøi nguyeän daâng leân Ñöùc Ma-ri-a (soá 112).

Ngoaøi ra, coøn nhieàu khía caïnh thaàn hoïc ñöôïc ñeà caäp tôùi, chaúng haïn :

Söï thaùnh hieán tu trì, tuy döïa treân söï thaùnh hieán do bí tích thaùnh taåy, nhöng laø moät söï thaùnh hieán môùi, do haäu quaû cuûa moät ôn goïi môùi (soá 30). Do ñoù, ñaây laø moät baäc soáng rieâng bieät trong Giaùo Hoäi (soá 31-32).

Söï lieân heä chaët cheõ giöõa taän hieán vaø söù vuï (soá 18 ; 22 ; 25 ; 27 ; 72).

Ñoaøn suûng cuûa ñôøi taän hieán noùi chung vaø cuûa moãi tu hoäi nhaän ñöôïc qua vò saùng laäp (soá 19 ; 32 ; 36). Caàn phaûi bieát duy trì söï trung thaønh saùng taïo vôùi ñoaøn suûng (soá 36 ; 37 ; 74), khi canh taân vieäc huaán luyeän (soá 68) vaø hoaït ñoäng toâng ñoà (soá 48 ; 63 ; 72).

Ba lôøi khuyeân Tin Möøng nhaèm hoaï laïi neáp soáng cuûa Ñöùc Ki-toâ (soá 18), mang giaù trò tuyeân xöng Ñöùc Ki-toâ trong töông quan vôùi Chuùa Cha (soá 16) vaø bieåu loä tình yeâu san seû cuûa Ba Ngoâi (soá 21). Chuùng cuõng thaêng tieán caùc xu höôùng töï nhieân cuûa con ngöôøi (soá 87-92).

Sau cuøng thieát töôûng khoâng theå boû qua moät ñieåm môùi cuûa toâng thö, ñoù laø trình baøy ñôøi tu nhö laø noã löïc ñi tìm caùi ñeïp (philocalia : soá 19). Caùc tu só bò thu huùt bôûi veû ñeïp cuûa Chuùa ; hoï meâ say chieâm ngöôõng Chuùa, ñeå roài phaûn chieáu khuoân maët raïng rôõ cuûa Ngöôøi (soá 27), vaø ñoàng thôøi coá gaéng tu boå hình aûnh Thieân Chuùa ñaõ meùo moù treân khuoân maët cuûa anh chò em ñoàng loaïi (soá 75).

Chöông hai trình baøy ñôøi taän hieán nhö laø daáu chæ huynh ñeä, döïa theo khuoân maãu thoâng hieäp cuûa Ba Ngoâi Thieân Chuùa. Söï thoâng hieäp ñöôïc xeùt tôùi döôùi nhieàu caáp ñoä :
Thoâng hieäp huynh ñeä trong coäng ñoaøn (soá 42-45).
Thoâng hieäp vôùi Giaùo Hoäi phoå quaùt vaø ñòa phöông (soá 46-51).
Thoâng hieäp giöõa caùc doøng tu vôùi nhau (soá 52-53).
Thoâng hieäp vôùi giaùo daân (soá 54-56).

Tieáp ñoù, toâng huaán baøn tôùi ba vaán ñeà maø Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ neâu leân, ñoù laø : noäi vi doøng kín (soá 59), caùc doøng hoãn hôïp (soá 61), caùc hình thöùc tu trì môùi (soá 62). Treân thöïc teá, Ñöùc thaùnh cha chæ cho thaáy nhöõng goùc caïnh cuûa caùc vaán ñeà vöøa noùi, coøn nhöõng giaûi phaùp cuï theå thì ñöôïc trao cho caùc uyû ban chuyeân moân cöùu xeùt.

Ngoaøi ra trong chöông naøy, chuùng ta thaáy vaøi ñeà taøi khaùc khoâng keùm phaàn quan troïng, ñoù laø : vai troø cuûa phuï nöõ (soá 57-58) ; muïc vuï tuyeån moä ôn goïi (soá 64) ; vieäc ñaøo taïo khôûi ñaàu vaø lieân tuïc (soá 65-71).

Chöông ba ñöôïc daønh cho söù maïng cuûa ñôøi thaùnh hieán. Cuõng nhö Ñöùc Ki-toâ ñöôïc thaùnh hieán vaø sai vaøo theá gian, caùc ngöôøi taän hieán cuõng ñöôïc sai ñi vaøo ñôøi ñeå phuïc vuï tình yeâu (soá 72-75). Sau khi ñaõ nhaán maïnh raèng söù maïng quan troïng hôn caû maø Giaùo Hoäi vaø nhaân loaïi chôø mong ôû caùc ngöôøi taän hieán laø ñôøi soáng thaùnh thieän (soá 25) vaø ñôøi soáng huynh ñeä cuûa hoï (soá 72), toâng huaán löôïc qua vaøi moâi tröôøng hoaït ñoäng toâng ñoà coá cöïu hay caän ñaïi cuûa caùc tu hoäi, chaúng haïn : truyeàn giaùo cho daân ngoaïi (soá 75-80), phuïc vuï ngöôøi ngheøo (soá 82) vaø ngöôøi beänh (soá 83), moâi tröôøng giaùo duïc (soá 96-97), truyeàn thoâng xaõ hoäi (soá 99), coâng cuoäc ñoái thoaïi ñaïi keát hoaëc lieân toân (soá 100-103).

Caùc soá 84-95 ñaõ ñöôïc daønh ñeå noùi veà ñaëc tính ngoân söù cuûa ñôøi taän hieán, vôùi nhöõng yeâu saùch cuûa noù, ñöùng ñaàu laø söï keát hieäp thaân tình vôùi Chuùa (soá 74 ; 84). Töø ñoù naûy sinh nhu caàu phaûi cuûng coá ñôøi soáng taâm linh, ñaëc bieät laø khoå cheá vaø caàu nguyeän (soá 38), vaø caùc phöông theá tu ñöùc coå ñieån : suy nieäm Lôøi Chuùa (lectio divina), laõnh caùc bí tích ñöùng ñaàu laø Thaùnh Theå, cöû haønh caùc giôø kinh phuïng vuï, saùm hoái (soá 94-95 ; 103).

Thieát töôûng cuõng neân ghi nhaän ñònh nghóa veà "ñôøi soáng taâm linh" (vie spirituelle, spiritual life), "linh ñaïo" (spiritualiteù, spirituality) ôû soá 93 (xc. soá 71), cuõng nhö nhöõng ñoaïn moâ taû linh ñaïo cuûa caùc hình thöùc tu trì (6-11), hoaëc nhöõng neùt linh ñaïo cuûa ñôøi taän hieán noùi chung : daâng hieán hoaøn toaøn (soá 3 ; 17) ; thoâng hieäp (soá 46 ; 51) ; ñoái thoaïi (soá 74) ; toâng ñoà (soá 67 ; 74) ; phuïc vuï (soá 75). Söï "bieän phaân" (phaân ñònh : discernement) cuõng ñöôïc noùi tôùi nhieàu laàn, caùch rieâng khi caàn nhaän ra nhöõng daáu chæ thôøi ñaïi (soá 62 ; 73) vaø khi hoäi nhaäp vaên hoaù (soá 80 ; 85).

MÔÛ ÑAÀU

1. Ñôøi soáng thaùnh hieán, beùn reã saâu trong göông soáng vaø giaùo huaán cuûa Chuùa Ki-toâ, laø moät aân hueä Thieân Chuùa Cha ban cho Giaùo Hoäi Ngöôøi qua trung gian cuûa Thaùnh Thaàn. Nhôø vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Tin Möøng, caùc neùt ñaëc tröng cuûa Ñöùc Gieâ-su - khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc - trôû thaønh höõu hình giöõa loøng theá giôùi nhö moät göông maãu thöôøng haèng, vaø caùc tín höõu ñöôïc môøi goïi höôùng nhìn veà maàu nhieäm Nöôùc Thieân Chuùa ñaõ taùc ñoäng trong lòch söû, nhöng coøn ñang chôø ñaït tôùi vieân maõn ôû treân trôøi.

Qua caùc thôøi ñaïi, luoân coù nhöõng ngöôøi nam nöõ, saün saøng nghe theo tieáng goïi cuûa Chuùa Cha vaø söï thuùc ñaåy cuûa Thaùnh Thaàn, ñaõ choïn con ñöôøng ñaëc bieät ñeå böôùc theo Ñöùc Ki-toâ, sequela Christi, ñeå töï hieán cho Chuùa vôùi moät traùi tim "khoâng chia seû" (x. 1 Cr 7,34). Nhö caùc thaùnh Toâng Ñoà, hoï cuõng ñaõ töø boû moïi söï ñeå ôû vôùi Ngöôøi vaø gioáng nhö Ngöôøi, ra tay phuïc vuï Thieân Chuùa vaø anh chò em mình. Nhö theá hoï ñaõ goùp phaàn vaøo vieäc bieåu loä maàu nhieäm vaø söù maïng cuûa Giaùo Hoäi baèng muoân vaøn ñoaøn suûng thuoäc ñôøi soáng thieâng lieâng vaø toâng ñoà maø Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ ban cho hoï, vaø nhôø ñoù, hoï cuõng ñaõ goùp phaàn vaøo vieäc canh taân xaõ hoäi.

Taï ôn veà ñôøi soáng thaùnh hieán

2. Vai troø cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán trong Giaùo Hoäi quan troïng ñeán noãi toâi ñaõ quyeát ñònh trieäu taäp moät Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc ñeå ñaøo saâu yù nghóa vaø caùc vieãn töôïng töông lai cuûa ñôøi soáng naøy, höôùng veà thieân nieân kyû môùi ñaõ gaàn keà. Cuøng vôùi caùc nghò phuï, toâi muoán coù nhieàu ngöôøi taän hieán hieän dieän taïi Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc, ngoõ haàu hoï coù theå ñoùng goùp vaøo vieäc suy tö chung.

Taát caû chuùng ta ñeàu yù thöùc veà söï phong phuù maø aân hueä ñôøi thaùnh hieán mang laïi cho coäng ñoàng Giaùo Hoäi, do caùc ñoaøn suûng vaø caùc ñònh cheá ña daïng cuûa ñôøi soáng naøy. Cuøng nhau, chuùng ta haõy taï ôn Thieân Chuùa vì caùc hoäi doøng vaø caùc tu hoäi hieän ñang taän tuî soáng ñôøi chieâm nieäm hoaëc daán thaân trong vieäc toâng ñoà, vì caùc tu ñoaøn toâng ñoà, caùc tu hoäi ñôøi vaø caùc nhoùm khaùc ñang soáng ñôøi thaùnh hieán, cuõng nhö vì taát caû nhöõng ngöôøi, taän ñaùy loøng, ñang daâng ñôøi mình cho Thieân Chuùa qua moät söï thaùnh hieán ñaëc bieät.

Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc ñaõ cho thaáy roõ tính caùch phoå quaùt cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán ñang hieän dieän trong caùc Giaùo Hoäi taïi khaép nôi treân theá giôùi. Ñôøi soáng naøy kích thích vaø ñi theo coâng cuoäc truyeàn baù Tin Möøng taïi caùc mieàn khaùc nhau treân theá giôùi ; vaø taïi nhöõng nôi ñoù, ngöôøi ta khoâng chæ baèng loøng vôùi vieäc ñoùn nhaän vôùi loøng bieát ôn nhöõng tu hoäi töø beân ngoaøi ñeán, nhöng ngöôøi ta coøn thieát laäp nhöõng tu hoäi môùi, ña daïng trong caùc hình thaùi cuõng nhö caùch thöùc dieãn taû.

Vì vaäy, cho duø taïi moät soá mieàn treân traùi ñaát, caùc tu hoäi soáng ñôøi thaùnh hieán döôøng nhö ñang traûi qua moät giai ñoaïn khoù khaên, nhöng taïi caùc mieàn khaùc, caùc tu hoäi laïi ñang phaùt trieån vôùi moät sinh löïc doài daøo laï luøng : Ñieàu naøy cho thaáy vieäc löïa choïn hieán mình hoaøn toaøn cho Thieân Chuùa trong Ñöùc Ki-toâ khoâng heà töông phaûn vôùi neàn vaên hoaù vaø lòch söû cuûa moãi daân toäc. Tình traïng nôû roä naøy khoâng chæ lieân quan ñeán Giaùo Hoäi Coâng Giaùo, nhöng cuõng ñaëc bieät soáng ñoäng trong neáp soáng ñan tu cuûa caùc Giaùo Hoäi Chính Thoáng, nôi maø ñôøi ñan tu laø moät neùt coát yeáu cuûa Giaùo Hoäi. Ñôøi soáng thaùnh hieán ñang ñöôïc beùn reã hay phuïc hoài trong caùc Giaùo Hoäi vaø caùc giaùo ñoaøn Tin Laønh nhö laø daáu chæ cuûa moät aân hueä chung ñöôïc ban cho taát caû caùc moân ñeä cuûa Ñöùc Ki-toâ. Nhaän xeùt naøy thuùc ñaåy theâm coâng cuoäc ñaïi keát ñang ao öôùc ñaït tôùi söï hieäp thoâng ngaøy caøng saâu roäng hôn giöõa caùc Ki-toâ höõu, "ngoõ haàu theá gian tin" (Ga 17,21).

Ñôøi soáng thaùnh hieán, aân hueä Thieân Chuùa ban cho Giaùo Hoäi

3. Söï hieän dieän phoå quaùt vaø chöùng taù Tin Möøng cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán cho thaáy roõ raèng ñôøi soáng naøy khoâng phaûi laø moät caùi gì leû loi vaø beân leà, nhöng laø moät thöïc taïi lieân heä ñeán toaøn theå Giaùo Hoäi. Taïi Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc, caùc giaùm muïc ñaõ nhieàu laàn nhaéc laïi : De re nostra agitur, "ñaây laø moät vaán ñeà lieân heä ñeán chuùng ta" (1). Trong thöïc teá, ñôøi soáng thaùnh hieán naèm ngay giöõa loøng Giaùo Hoäi nhö moät yeáu toá quyeát ñònh ñoái vôùi söù maïng cuûa Giaùo Hoäi, bôûi vì ñôøi soáng naøy "bieåu thò roõ raøng baûn tính saâu xa cuûa ôn goïi Ki-toâ giaùo" (2) vaø tình traïng toaøn theå Giaùo Hoäi-Hieàn Theâ ñang ra söùc vöôn tôùi choã ñöôïc keát hieäp vôùi Ñaáng Phu Quaân duy nhaát (3). Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc nhieàu laàn khaúng ñònh raèng ñôøi soáng thaùnh hieán khoâng chæ ñoùng vai troø trôï giuùp vaø naâng ñôõ Giaùo Hoäi trong quaù khöù, nhöng coøn laø moät aân hueä quyù baùu vaø caàn thieát cho hieän taïi vaø töông lai cuûa Daân Thieân Chuùa, bôûi vì ñôøi soáng naøy laø moät phaàn saâu xa cuûa neáp soáng, söï thaùnh thieän vaø söù maïng cuûa Daân Thieân Chuùa (4).

Caùc khoù khaên maø hieän nay moät soá tu hoäi ñang gaëp phaûi taïi nhieàu nôi treân theá giôùi khoâng cho pheùp nghi ngôø chuùt naøo veà vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Tin Möøng laø moät thaønh phaàn cô baûn cuûa ñôøi soáng Giaùo Hoäi, vaø thoâi thuùc Giaùo Hoäi ngaøy caøng phaûi trung thaønh hôn vôùi Tin Möøng (5). Trong lòch söû, ngöôøi ta coù theå seõ coøn thaáy nhöõng hình thöùc khaùc nöõa cuûa ñôøi thaùnh hieán, nhöng seõ khoâng bao giôø thay ñoåi baûn chaát cuûa moät choïn löïa ñöôïc dieãn taû ra baèng söï hieán mình trieät ñeå vì yeâu meán Chuùa Gieâ-su vaø vì yeâu thöông moãi thaønh vieân cuûa gia ñình nhaân loaïi trong Ngöôøi. Daân Ki-toâ höõu tieáp tuïc coù söï ñaûm baûo naøy, moät ñaûm baûo töøng laøm phaán khôûi voâ soá ngöôøi qua caùc thôøi ñaïi, vì bieát roõ raèng hoï coù theå ñöôïc caùc taâm hoàn quaûng ñaïi naâng ñôõ maïnh meõ trong cuoäc haønh trình tieán veà queâ höông treân trôøi.

Thaâu hoaïch caùc hoa traùi cuûa Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc

4. Ñaùp laïi nguyeän voïng cuûa khoaù hoïp thöôøng kyø cuûa Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc, ñöôïc trieäu taäp ñeå suy nghó veà ñeà taøi "ñôøi soáng thaùnh hieán vaø söù maïng cuûa ñôøi soáng naøy trong Giaùo Hoäi vaø trong theá giôùi", toâi döï ñònh giôùi thieäu trong toâng huaán naøy nhöõng hoa traùi cuûa Thöôïng hoäi ñoàng (6), vaø trình baøy cho taát caû caùc tín höõu, - caùc giaùm muïc, linh muïc, phoù teá, nhöõng ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán vaø giaùo daân, cuõng nhö cho taát caû nhöõng ngöôøi quan thieát -, nhöõng ñieàu kyø dieäu maø Chuùa coøn muoán thöïc hieän hoâm nay qua ñôøi soáng thaùnh hieán.

Caùc phieân hoïp tröôùc ñaây cuûa Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ baøn veà giaùo daân vaø linh muïc ; laàn naøy Thöôïng hoäi ñoàng boå tuùc vieäc cöùu xeùt coù heä thoáng nhöõng döõ kieän ñaëc thuø tieâu bieåu cho caùc baäc soáng Chuùa Gieâ-su ñaõ muoán cho Giaùo Hoäi cuûa Ngöôøi. Quaû vaäy, ñang khi Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II ñeà cao thöïc taïi quan troïng laø söï hieäp thoâng trong Giaùo Hoäi, vaø taát caû caùc ñoaøn suûng ñeàu quy veà vieäc xaây döïng Thaân Theå Ñöùc Ki-toâ vaø chu toaøn söù maïng cuûa Giaùo Hoäi trong theá giôùi ; vaøo nhöõng naêm gaàn ñaây, ngöôøi ta caûm thaáy nhu caàu caàn phaûi giaûi thích roõ raøng hôn caên tính cuûa nhöõng baäc soáng khaùc nhau, ôn goïi vaø söù maïng cuûa caùc baäc soáng aáy trong Giaùo Hoäi. Quaû theá, trong Giaùo Hoäi, hieäp thoâng khoâng coù nghóa laø ñôn daïng, nhöng laø moät aân hueä cuûa Thaùnh Thaàn, Ñaáng taùc ñoäng vôùi caùc ñoaøn suûng vaø caùc baäc soáng ña daïng. Caùc baäc soáng caøng ñöôïc toân troïng caên tính bao nhieâu thì seõ caøng höõu ích cho Giaùo Hoäi vaø cho söù maïng cuûa Giaùo Hoäi baáy nhieâu. Thöïc vaäy, baát cöù aân hueä naøo Thaùnh Thaàn ban ñeàu nhaèm ñeå ta laøm sinh hoa keát quaû cho Chuùa (7), giuùp taêng trieån tình huynh ñeä vaø hoaït ñoäng truyeàn giaùo.

Coâng trình cuûa Thaùnh Thaàn trong caùc hình thaùi soáng thaùnh hieán khaùc nhau

5. Laøm sao khoâng nhôù laïi vôùi loøng bieát ôn Thaùnh Thaàn nhöõng hình thaùi phong phuù ñôøi soáng thaùnh hieán ñaõ ñöôïc Ngöôøi khôi leân qua doøng lòch söû vaø hoâm nay coøn ñang hieän dieän trong loøng Giaùo Hoäi ? Caùc hình thaùi aáy coù theå ví nhö moät caây nhieàu caønh (8), caém reã saâu vaøo trong Tin Möøng vaø saûn sinh hoa quaû doài daøo cho taát caû caùc thôøi ñaïi Giaùo Hoäi. Quaû laø phong phuù bieát maáy ! Khi keát thuùc Thöôïng hoäi ñoàng, chính toâi caûm thaáy caàn phaûi neâu baät söï hieän dieän thöôøng haèng cuûa yeáu toá naøy trong lòch söû Giaùo Hoäi : ñoù laø ñoaøn caùc ñaáng saùng laäp nam nöõ, caùc vò thaùnh nam nöõ ñaõ choïn Ñöùc Ki-toâ baèng caùch choïn soáng Tin Möøng trieät ñeå vaø phuïc vuï anh chò em mình, ñaëc bieät nhöõng ngöôøi ngheøo khoå vaø bò boû rôi (9). Coâng vieäc phuïc vuï aáy cho thaáy roõ raøng ñôøi soáng thaùnh hieán thaät ñang bieåu loä ñöôïc tính duy nhaát cuûa ñieàu raên yeâu thöông, nhôø daây lieân keát baát khaû phaân ly giöõa tình yeâu ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø tình yeâu vôùi tha nhaân.

Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc ñaõ nhaéc ñeán Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng hoaït ñoäng khoâng ngöøng qua caùc thôøi ñaïi, bung môû nhöõng hoa traùi phong phuù do vieäc thöïc thi caùc lôøi khuyeân Tin Möøng nhôø caùc ñoaøn suûng khaùc nhau. Nhôø ñoù, Thaùnh Thaàn laøm cho maàu nhieäm cuûa Ñöùc Ki-toâ maõi maõi hieän dieän trong Giaùo Hoäi vaø trong theá giôùi, trong thôøi gian vaø khoâng gian.

Ñôøi soáng ñan tu beân Ñoâng Phöông vaø Taây Phöông

6. Caùc nghò phuï thuoäc caùc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông vaø caùc ñaïi bieåu cuûa caùc Giaùo Hoäi khaùc beân Ñoâng Phöông ñaõ neâu baät nhöõng giaù trò Tin Möøng cuûa ñôøi soáng ñan tu (10) xuaát hieän töø nhöõng buoåi ñaàu cuûa Ki-toâ giaùo vaø hoâm nay coøn ñang nôû roä treân laõnh thoå cuûa hoï, nhaát laø trong caùc Giaùo Hoäi Chính Thoáng.

Keå töø nhöõng theá kyû ñaàu tieân cuûa Giaùo Hoäi, coù nhöõng ngöôøi nam nöõ caûm thaáy ñöôïc keâu goïi noi theo thaân phaän toâi tôù cuûa Ngoâi Lôøi Nhaäp Theå. Qua vieäc tuyeân khaán tu trì, hoï böôùc theo Ngöôøi baèng caùch soáng chuyeân bieät vaø trieät ñeå caùc ñoøi hoûi phaùt xuaát töø bí tích thaùnh taåy, ñoù laø söï tham döï vaøo maàu nhieäm Vöôït Qua, cuûa cuoäc Thöông Khoù vaø Phuïc Sinh. Nhôø mang Thaäp Giaù treân mình (staurophoùroi), hoï ñaõ coá gaéng trôû thaønh nhöõng ngöôøi mang Thaùnh Thaàn (pneumatophoùroi), nhöõng con ngöôøi thaàn khí coù khaû naêng laøm cho lòch söû ñöôïc phoàn thònh caùch bí nhieäm, nhôø vieäc ca ngôïi vaø chuyeån caàu thöôøng xuyeân, nhôø nhöõng lôøi khuyeân baûo tu ñöùc vaø nhöõng coâng taùc baùc aùi.

Nhaèm bieán ñoåi boä maët cuûa theá giôùi vaø cuoäc ñôøi, trong khi chôø ñôïi ñöôïc höôûng kieán vónh vieãn dung nhan Thieân Chuùa, truyeàn thoáng ñan tu Ñoâng Phöông daønh öu tieân cho vieäc hoaùn caûi, töø boû baûn thaân vaø thoáng hoái, tìm kieám heùsychia (nghóa laø söï bình an noäi taâm), vaø caàu nguyeän thöôøng xuyeân, chay tònh vaø canh thöùc, chieán ñaáu thieâng lieâng vaø thinh laëng, nieàm vui phuïc sinh trong söï hieän dieän vôùi Ñöùc Chuùa vaø trong nieàm chôø mong Ngöôøi ñeán vónh vieãn, trao hieán baûn thaân vaø taøi saûn cuûa mình, hoaëc trong söï hieäp thoâng thaùnh thieän cuûa ñan vieän, hoaëc trong ñôøi aån tu coâ tòch (11).

Taây Phöông cuõng ñaõ thöïc haønh ñôøi soáng ñan tu ngay vaøo nhöõng theá kyû ñaàu cuûa Giaùo Hoäi vaø coù kinh nghieäm veà nhöõng loái dieãn taû raát ña daïng trong caùc hình thöùc coäng ñoaøn hay aån tu. Trong hình thaùi hieän nay, neáp soáng ñan tu Taây Phöông ñaëc bieät caûm höùng töø thaùnh Bieån Ñöùc, thöøa höôûng gia saûn cuûa ñoâng ñaûo nhöõng ngöôøi nam nöõ ñaõ töø boû loái soáng theo theá gian, tìm kieám Thieân Chuùa vaø hieán mình cho Ngöôøi, "khoâng öa chuoäng gì khaùc ngoaøi tình yeâu Ñöùc Ki-toâ" (12). Ngaøy nay, caùc ñan só vaãn coøn coá gaéng noái keát haøi hoaø ñôøi soáng noäi taâm vôùi vieäc laøm khi cam keát theo Tin Möøng laø seõ hoaùn caûi ñôøi soáng, vaâng phuïc vaø vónh cö, cuõng nhö khi chuyeân caàn thöïc thi vieäc suy gaãm Lôøi Chuùa (lectio divina), cöû haønh phuïng vuï, caàu nguyeän. ÔÛ giöõa loøng Giaùo Hoäi vaø theá giôùi, caùc ñan vieän ñaõ vaø coøn ñang laø moät daáu chæ huøng hoàn veà söï hieäp thoâng, nôi aân caàn tieáp ñoùn nhöõng ngöôøi ñi tìm Thieân Chuùa vaø nhöõng thöïc taïi thieâng lieâng, nhöõng tröôøng hoïc veà ñöùc tin vaø nhöõng trung taâm ñích thöïc veà hoïc vaán, ñoái thoaïi vaø vaên hoaù nhaèm xaây döïng ñôøi soáng Giaùo Hoäi vaø chính thaønh ñoâ traàn theá, trong thôøi gian mong ñôïi thaønh ñoâ thieân quoác.

Haøng caùc trinh nöõ, caùc aån só, caùc quaû phuï

7. Thaät laø coù lyù do ñeå vui möøng vaø hy voïng khi thaáy ôû thôøi ñaïi chuùng ta laïi xuaát hieän haøng nguõ coá cöïu cuûa caùc trinh nöõ, vôùi nhöõng veát tích ñöôïc ghi laïi trong caùc coäng ñoaøn Ki-toâ höõu keå töø thôøi caùc toâng ñoà (13). Caùc trinh nöõ ñöôïc giaùm muïc giaùo phaän thaùnh hieán, hoï keát noái moät quan heä maät thieát vôùi Giaùo Hoäi. Hoï cam keát phuïc vuï Giaùo Hoäi, tuy vaãn soáng ngoaøi ñôøi. Duø ôû moät mình hoaëc keát ñoaøn vôùi nhau, hoï trôû thaønh moät hình aûnh caùnh chung cuûa Hieàn Theâ thieân giôùi vaø cuûa ñôøi soáng mai haäu, thôøi sau cuøng khi Giaùo Hoäi seõ soáng troïn tình yeâu daønh cho Ñöùc Ki-toâ laø Phu Quaân mình.

Caùc aån só, nam nöõ, duø thuoäc veà caùc doøng coå truyeàn hoaëc thuoäc veà caùc tu hoäi môùi laäp, hoaëc tröïc tieáp leä thuoäc giaùm muïc, taát caû ñeàu laøm chöùng veà tính choùng qua cuûa thôøi hieän taïi baèng vieäc taùch bieät khoûi theá giôùi veà taâm hoàn vaø veà neáp soáng beân ngoaøi : Baèng chay tònh vaø kinh nguyeän, hoï laøm chöùng raèng con ngöôøi khoâng chæ soáng nhôø côm baùnh, maø coøn nhôø Lôøi Thieân Chuùa nöõa (x. Mt 4,4). Ñôøi soáng "nôi sa maïc" naøy laø moät lôøi môøi goïi nhöõng ngöôøi ñoàng loaïi vaø chính coäng ñoàng Giaùo Hoäi ñöøng bao giôø ñeå maát huùt ôn goïi toät ñænh, ñoù laø maõi maõi ôû keà beân Chuùa.

Ngaøy nay ngöôøi ta thaáy taùi hieän vieäc thaùnh hieán caùc quaû phuï (14), ñaõ coù töø thôøi caùc toâng ñoà (x. 1 Tm 5,5.9-10 ; 1 Cr 7,8), cuõng nhö vieäc thaùnh hieán caùc ngöôøi goaù vôï. Baèng lôøi khaán khieát tònh vónh vieãn vì Nöôùc Thieân Chuùa, nhöõng ngöôøi aáy töï hieán mình theo thaân phaän hieän taïi ñeå soáng ñôøi caàu nguyeän vaø phuïc vuï Giaùo Hoäi.

Caùc doøng hoaøn toaøn soáng ñôøi chieâm nieäm

8. Caùc doøng hoaøn toaøn soáng ñôøi chieâm nieäm, goàm nhöõng ngöôøi nöõ hoaëc nam, laø moät lyù do haõnh dieän cho Giaùo Hoäi vaø moät nguoàn maïch ñöa laïi nhöõng aân suûng thieân quoác. Nhôø neáp soáng vaø söù maïng cuûa hoï, nhöõng phaàn töû thuoäc caùc doøng aáy baét chöôùc Ñöùc Ki-toâ caàu nguyeän treân nuùi, hoï laøm chöùng veà quyeàn chuû teå cuûa Thieân Chuùa treân lòch söû, hoï tieân baùo vinh quang mai ngaøy seõ ñeán.

Trong coâ tòch vaø thinh laëng, baèng vieäc laéng nghe Lôøi Thieân Chuùa, cöû haønh phuïng vuï, khoå cheá caù nhaân, kinh nguyeän, haõm mình vaø hieäp thoâng vaøo tình yeâu huynh ñeä, hoï höôùng toaøn theå ñôøi soáng vaø toaøn theå sinh hoaït vaøo vieäc chieâm ngöôõng Thieân Chuùa. nhö theá hoï coáng hieán cho coäng ñoàng Giaùo Hoäi moät chöùng taù ñoäc ñaùo veà tình yeâu cuûa Giaùo Hoäi daønh cho Chuùa, vaø goùp phaàn vôùi söùc phong nhieâu toâng ñoà huyeàn dieäu vaøo söï taêng tröôûng cuûa Daân Thieân Chuùa (15).

Vì vaäy, thaät hôïp lyù khi öôùc mong raèng caùc hình thaùi khaùc nhau cuûa neáp soáng chieâm nieäm seõ caøng ngaøy caøng ñöôïc phoå bieán trong caùc Giaùo Hoäi treû, nhö laø daáu hieäu cho thaáy Tin Möøng ñaõ beùn reã saâu, ñaëc bieät laø taïi caùc mieàn maø caùc toân giaùo khaùc ñaõ baønh tröôùng hôn. Ñoù cuõng laø cô hoäi ñeå cho thaáy sinh löïc cuûa caùc truyeàn thoáng khoå cheá vaø thaàn bí cuûa Ki-toâ giaùo cuõng nhö hoã trôï cho cuoäc ñoái thoaïi lieân toân giaùo nöõa (16).

Ñôøi soáng tu trì toâng ñoà

9. Beân Taây Phöông, traûi qua caùc theá kyû ngöôøi ta thaáy nôû roä nhieàu hình thöùc ñôøi soáng tu trì, trong ñoù voâ soá ngöôøi ñaõ töø boû theá gian, hieán mình cho Thieân Chuùa baèng vieäc coâng khai tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Tin Möøng theo moät ñoaøn suûng chuyeân bieät vaø moät hình thöùc soáng chung beàn vöõng, nhaèm thöïc hieän nhöõng hoaït ñoäng toâng ñoà khaùc nhau phuïc vuï Daân Thieân Chuùa (17). Ñoù laø loái soáng cuûa nhieàu gia ñình kinh só doøng, caùc doøng haønh khaát, caùc giaùo só doøng, vaø noùi chung caùc hoäi doøng nam nöõ hieán mình hoaït ñoäng toâng ñoà vaø truyeàn giaùo vaø nhieàu coâng taùc do ñöùc baùc aùi Ki-toâ giaùo thuùc ñaåy.

Ñaây laø moät chöùng taù ña daïng tuyeät dieäu, phaûn aùnh caùc aân suûng khaùc nhau ñöôïc Thieân Chuùa ban cho caùc ñaáng saùng laäp nam nöõ. Do bieát môû loøng ñoùn taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, caùc vò ñaõ bieát minh giaûi caùc "daáu chæ cuûa thôøi ñaïi" vaø ñaùp traû saùng suoát nhöõng ñoøi hoûi daàn daø xuaát hieän. Theo veát chaân caùc vò, raát nhieàu ngöôøi khaùc duøng lôøi noùi vaø haønh ñoäng laøm cho Tin Möøng nhaäp theå vaøo cuoäc soáng cuûa hoï, ñeå bieåu loä trong thôøi ñaïi cuûa hoï söï hieän dieän soáng ñoäng cuûa Ñöùc Gieâ-su, Ñaáng ñöôïc thaùnh hieán öu vieät vaø laø Toâng Ñoà cuûa Chuùa Cha. Caùc tu só nam nöõ phaûi tieáp tuïc laáy Chuùa Ki-toâ laøm göông maãu ôû baát cöù thôøi naøo, baèng caùch caàu nguyeän ñeå duy trì söï hieäp thoâng taâm tình saâu xa vôùi Ngöôøi (x. Pl 2,5-11), haàu toaøn theå ñôøi soáng hoï ñöôïc thaám nhuaàn tinh thaàn toâng ñoà vaø toaøn theå hoaït ñoäng toâng ñoà cuûa hoï thaám nhuaàn tinh thaàn chieâm nieäm (18).

Caùc tu hoäi ñôøi

10. Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng kieán taïo loãi laïc caùc ñoaøn suûng khaùc nhau, ñaõ khôi leân trong thôøi ñaïi chuùng ta nhieàu caùch thöùc môùi dieãn taû ñôøi soáng thaùnh hieán. Theo keá hoaïch cuûa Chuùa quan phoøng, ñieàu naøy döôøng nhö ñaùp öùng nhöõng nhu caàu môùi maø Giaùo Hoäi hoâm nay ñang phaùt hieän khi muoán chu toaøn söù maïng cuûa mình trong theá giôùi.

Tröôùc tieân, ngöôøi ta nghó ñeán caùc tu hoäi ñôøi, coù caùc thaønh vieân muoán soáng söï thaùnh hieán cho Thieân Chuùa ôû trong theá gian, baèng vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Tin Möøng trong khung caûnh nhöõng cô caáu traàn theá. Nhö theá hoï muoán trôû neân men khoân ngoan vaø chöùng taù veà aân suûng giöõa loøng neáp soáng vaên hoaù, kinh teá vaø chính trò. Baèng moät ñöôøng loái keát hôïp ñôøi soáng traàn theá vôùi söï thaùnh hieán cuûa rieâng hoï, hoï muoán ñöa vaøo trong xaõ hoäi nhöõng naêng löïc môùi cuûa Nöôùc Chuùa Ki-toâ, khi tìm caùch bieán ñoåi göông maët cuûa theá giôùi töø noäi taïi nhôø söùc maïnh cuûa caùc moái phuùc. Nhôø vaäy, moät ñaøng hoï thuoäc troïn veà Thieân Chuùa, hieán mình troïn veïn ñeå phuïc vuï Ngöôøi, ñaøng khaùc hoaït ñoäng cuûa hoï trong hoaøn caûnh soáng giaùo daân thoâng thöôøng, döôùi taùc ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn, goùp phaàn vaøo vieäc chieáu doïi aùnh saùng Tin Möøng vaøo caùc thöïc taïi traàn theá. Nhö theá, caùc tu hoäi ñôøi, theo ñaëc tính rieâng cuûa moãi tu hoäi, ñaûm baûo cho Giaùo Hoäi ñöôïc hieän dieän höõu hieäu trong xaõ hoäi (19).

Caùc tu hoäi ñôøi cuûa caùc giaùo só cuõng thöïc thi moät chöùc naêng höõu ích : caùc linh muïc thuoäc haøng giaùo só giaùo phaän, cho duø coù moät soá vò ñöôïc pheùp nhaäp tòch vaøo tu hoäi cuûa hoï, hieán mình cho Ñöùc Ki-toâ qua vieäc thöïc thi caùc lôøi khuyeân Tin Möøng theå theo moät ñoaøn suûng chuyeân bieät. Hoï tìm thaáy trong caùc hoa traùi thieâng lieâng phong phuù cuûa tu hoäi maø mình laøm thaønh vieân, moät söï hoã trôï quan troïng ñeå soáng saâu ñaäm linh ñaïo rieâng cuûa chöùc linh muïc vaø nhö theá, laøm men hieäp thoâng vaø quaûng ñaïi hoaït ñoäng toâng ñoà giöõa caùc anh em ñoàng nghieäp.

Caùc tu ñoaøn toâng ñoà

11. Caùc tu ñoaøn toâng ñoà hay coøn goïi laø tu ñoaøn giöõ ñôøi soáng chung, daønh cho nam giôùi vaø nöõ giôùi, cuõng ñaùng ñöôïc nhaéc ñeán. Hoï theo ñuoåi vôùi phong caùch rieâng moät muïc tieâu chuyeân bieät toâng ñoà hoaëc truyeàn giaùo. Trong nhieàu tu ñoaøn, caùc thaønh vieân cam keát tuaân giöõ caùc lôøi khuyeân Tin Möøng baèng nhöõng daây raøng buoäc thaùnh maø Giaùo Hoäi chính thöùc nhìn nhaän. Tuy nhieân, ngay trong tröôøng hôïp naøy, söï thaùnh hieán ñaëc bieät cuûa hoï mang tính caùch khaùc vôùi caùc doøng tu vaø caùc tu hoäi ñôøi. Caàn phaûi baûo veä vaø thaêng tieán caên tính cuûa loái soáng naøy ; trong caùc theá kyû vöøa qua, loái soáng naøy ñaõ saûn sinh ra bieát bao hoa traùi veà ñôøi soáng thaùnh thieän vaø toâng ñoà, nhaát laø trong laõnh vöïc baùc aùi vaø truyeàn baù Tin Möøng taïi caùc mieàn truyeàn giaùo (20).

Nhöõng hình thöùc môùi meû cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán

12. Ngaøy naøy veû treû trung tröôøng cöûu cuûa Giaùo Hoäi vaãn coøn ñöôïc bieåu loä : trong caùc thaäp nieân vöøa qua, sau Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II, ngöôøi ta ñaõ thaáy xuaát hieän nhöõng hình thaùi môùi meû hoaëc ñöôïc ñoåi môùi cuûa ñôøi thaùnh hieán phaàn lôùn laø nhöõng tu hoäi cuõng gioáng nhö caùc tu hoäi ñaõ coù tröôùc ñaây song mang theo nhöõng höôùng ñi môùi veà linh ñaïo hay hoaït ñoäng toâng ñoà. Sinh löïc cuûa hoï caàn ñöôïc quyeàn bính Giaùo Hoäi chuaån nhaän ; Giaùo Hoäi coù nhieäm vuï tieán haønh nhöõng löôïng ñònh caàn thieát, vöøa ñeå ñaùnh giaù tính trung thöïc cuûa muïc tieâu ñaõ gôïi höùng cho hoï, vöøa ñeå traùnh nhaân theâm quaù möùc nhöõng ñònh cheá töông töï, ñöa ñeán nguy cô phaân maûnh tai haïi thaønh nhöõng nhoùm quaù nhoû. Trong nhöõng tröôøng hôïp khaùc, phaûi noùi laø nhöõng kinh nghieäm ñoäc ñaùo ñang ñi tìm moät caên tính rieâng trong Giaùo Hoäi vaø ñang chôø ñôïi söï nhìn nhaän chính thöùc veà phía Toaø Thaùnh, vì laø cô quan duy nhaát coù thaåm quyeàn quyeát ñònh trong laõnh vöïc naøy (21).

Caùc hình thaùi môùi cuûa ñôøi thaùnh hieán, coäng theâm vaøo nhöõng hình thaùi cuõ, ñang laøm chöùng cho thaáy vieäc daâng hieán toaøn thaân cho Thieân Chuùa, lyù töôûng cuûa coäng ñoaøn caùc thaùnh toâng ñoà vaø nhöõng ñoaøn suûng cuûa caùc vò saùng laäp vaãn coøn coù khaû naêng thu huùt theá heä hieän taïi. Caùc hình thaùi naøy cuõng laø daáu chæ cho thaáy caùc aân ñieån cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn boå tuùc laãn cho nhau.

Tuy nhieân trong söï môùi meû, Thaùnh Thaàn khoâng theå naøo maâu thuaãn vôùi chính mình ñaâu ! Baèng chöùng laø caùc hình thaùi môùi cuûa ñôøi thaùnh hieán ñaõ khoâng thay theá caùc hình thaùi coù tröôùc. Maëc daàu coù söï ña daïng nhö theá, nhöng tính duy nhaát vaãn ñöôïc duy trì, bôûi vì chæ coù moät tieáng goïi duy nhaát môøi böôùc theo Ñöùc Gieâ-su khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc, ñeå tìm kieám ñöùc aùi toaøn haûo. Tieáng goïi aáy, cuõng nhö ñaõ ñaùnh daáu caùc hình thaùi taän hieán tröôùc ñaây, caàn phaûi bieåu hieän nôi caùc hình thaùi ñöôïc coi laø môùi nöõa.

Muïc tieâu cuûa toâng huaán

13. Thu löôïm hoa traùi cuûa Thöôïng hoäi ñoàng trong toâng huaán naøy, toâi muoán ngoû lôøi vôùi toaøn theå Giaùo Hoäi, ñeå giôùi thieäu khoâng nhöõng cho caùc ngöôøi soáng ñôøi thaùnh hieán, maø coøn cho caû caùc vò muïc töû vaø caùc tín höõu, nhöõng thaønh quaû cuûa moät cuoäc trao ñoåi soâi noåi, ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn daãn daét nhôø linh aân chaân lyù vaø tình yeâu cuûa Ngöôøi.

Trong nhöõng naêm canh taân naøy, ñôøi soáng thaùnh hieán traûi qua moät giai ñoaïn teá nhò vaø khoù khaên, thaät ra cuõng y nhö caùc haøng nguõ khaùc cuûa Giaùo Hoäi. Ñoù laø moät giai ñoaïn phong phuù ñaày hy voïng, nhöõng thöû nghieäm vaø nhöõng ñeà nghò canh taân nhaèm ñöa laïi moät söùc maïnh töôi treû cho vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Tin Möøng. Nhöng cuõng laø moät thôøi ñaày caêng thaúng vaø thöû thaùch, thôøi maø nhöõng kinh nghieäm quaûng ñaïi khoâng phaûi luùc naøo cuõng thu hoaïch ñöôïc keát quaû tích cöïc.

Tuy nhieân caùc khoù khaên khoâng ñöôïc laøm cho thaát voïng. Traùi laïi, caàn phaûi daán thaân, bôûi vì Giaùo Hoäi caàn coù söï ñoùng goùp veà thieâng lieâng vaø toâng ñoà cuûa moät ñôøi thaùnh hieán ñöôïc ñoåi môùi vaø cuûng coá. Qua toâng huaán haäu Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc ñaây, toâi muoán ngoû lôøi vôùi caùc coäng ñoaøn tu só vaø vôùi nhöõng ngöôøi ñang soáng ñôøi thaùnh hieán döïa theo tinh thaàn ñaõ töøng höôùng daãn böùc thö maø Coâng Ñoàng Gieâ-ru-sa-lem göûi ñeán caùc Ki-toâ höõu An-ti-oâ-khi-a, vaø toâi hy voïng raèng ngaøy hoâm nay, kinh nghieäm thôøi xöa ñoù laïi ñöôïc taùi dieãn : "Ñoïc thö xong, hoï vui möøng vì lôøi khích leä ñoù" (Cv 15,31). Hôn nöõa toâi cuõng nuoâi hy voïng gia taêng nieàm vui cuûa toaøn Daân Thieân Chuùa, vì ñöôïc giuùp hieåu bieát roõ hôn veà ñôøi soáng thaùnh hieán, hoï seõ coù yù thöùc hôn khi taï ôn Ñaáng Toaøn Naêng veà aân hueä lôùn lao aáy.

Vôùi moät thaùi ñoä côûi môû chaân tình ñoái vôùi caùc nghò phuï cuûa Thöôïng hoäi ñoàng, toâi ñaõ quyeát taâm coù maët thöôøng xuyeân taïi phieân hoïp, vaø theo doõi caùc cuoäc ñoùng goùp quyù giaù dieãn ra qua caùc buoåi laøm vieäc cuûa Thöôïng hoäi ñoàng. Trong thôøi gian aáy, toâi ñaõ coá gaéng coáng hieán cho toaøn Daân Thieân Chuùa nhöõng huaán giaùo coù heä thoáng veà ñôøi soáng thaùnh hieán trong Giaùo hoäi. Trong caùc baøi aáy, toâi ñaõ nhaéc laïi giaùo huaán haøm chöùa trong caùc baûn vaên cuûa Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II. Coâng Ñoàng trôû thaønh moät ñieåm quy chieáu raïng ngôøi cho nhöõng trieån khai giaùo lyù veà sau, vaø cho coâng vieäc suy tö cuûa Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc trong nhöõng tuaàn leã laøm vieäc baän roän (22).

Toâi tin töôûng raèng caùc con caùi Giaùo Hoäi, ñaëc bieät nhöõng ngöôøi soáng ñôøi thaùnh hieán, seõ saün saøng ñoùn tieáp toâng huaán naøy vôùi caû taâm hoàn. Toâi öôùc mong coâng vieäc suy tö seõ coøn ñöôïc tieáp tuïc, nhaèm giuùp ñaøo saâu aân hueä lôùn lao laø ñôøi soáng thaùnh hieán, trong ba chieàu kích thaùnh hieán, hieäp thoâng, vaø söù maïng. Toâi öôùc mong raèng nhöõng ngöôøi nam nöõ soáng ñôøi thaùnh hieán, nhôø nhaát trí hoaøn toaøn vôùi Giaùo Hoäi vaø huaán quyeàn, seõ thaáy phaán khôûi theâm ñeå ñoái ñaàu vôùi caùc thaùch ñoá cuûa thôøi ñaïi, vôùi tinh thaàn sieâu nhieân vaø toâng ñoà.

muïc luïc

CHÖÔNG I - CONFESSIO TRINITATIS
ÑÔØI SOÁNG THAÙNH HIEÁN TRONG NGUOÀN MAÏCH MAÀU NHIEÄM ÑÖÙC KI-TOÂ VAØ BA NGOÂI

Böùc hoaï Ñöùc Ki-toâ bieán hình

14. Ta phaûi tìm neàn taûng Tin Möøng cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán trong töông quan ñaëc bieät maø Ñöùc Gieâ-su, suoát cuoäc soáng traàn theá, ñaõ thieát laäp vôùi moät soá moân ñeä. Ngöôøi môøi caùc oâng khoâng nhöõng ñoùn tieáp Nöôùc Thieân Chuùa vaøo trong ñôøi soáng caùc oâng, maø coøn duøng ñôøi soáng caùc oâng ñeå phuïc vuï söï nghieäp aáy, baèng caùch boû moïi söï vaø baét chöôùc saùt kieåu soáng cuûa Ngöôøi.

Suoát doøng lòch söû, nhieàu ngöôøi ñöôïc thaùnh taåy ñaõ ñöôïc môøi goïi soáng cuoäc ñôøi "gioáng hình aûnh Chuùa Ki-toâ". Nhöng ñieàu naøy chæ coù theå thöïc hieän ñöôïc nhôø moät ôn goïi ñaëc bieät vaø nhôø moät ôn hueä ñaëc bieät cuûa Thaùnh Thaàn. Trong ñôøi soáng naøy, söï thaùnh hieán trong pheùp röûa trôû thaønh moät lôøi ñaùp traû trieät ñeå khi böôùc theo Ñöùc Ki-toâ - sequela Christi, baèng vieäc thöïc thi caùc lôøi khuyeân Tin Möøng, maø lôøi khuyeân ñaàu tieân vaø lôùn nhaát laø daây lieân keát thaùnh thieâng cuûa ñöùc khieát tònh vì Nöôùc Trôøi (23). Hình thöùc theo Ñöùc Ki-toâ, sequela Christi, luoân luoân baét nguoàn töø saùng kieán cuûa Chuùa Cha, coù moät chieàu kích chuû yeáu mang tính Ki-toâ vaø Thaàn Khí ; ñieàu naøy dieãn taû caùch ñaëc bieät soáng ñoäng ñaëc tính Ba Ngoâi cuûa ñôøi soáng Ki-toâ höõu, vaø coù theå noùi ñoù laø söï tieân baùo cuoäc hoaøn taát caùnh chung maø toaøn theå Giaùo Hoäi ñang höôùng tôùi (24).

Trong Tin Möøng, nhieàu cöû chæ vaø lôøi noùi cuûa Ñöùc Ki-toâ coù theå soi saùng yù nghóa cuûa ôn goïi ñaëc bieät naøy. Tuy nhieân, ñeå naém baét ñöôïc nhöõng neùt coát yeáu cuûa ôn goïi naøy trong moät caùi nhìn toång quaùt, neân chieâm ngaém dung nhan raïng rôõ cuûa Ñöùc Ki-toâ trong maàu nhieäm bieán hình. Coù caû moät truyeàn thoáng thieâng lieâng coå xöa quy veà böùc hoaï naøy, truyeàn thoáng noái keát ñôøi soáng chieâm nieäm vôùi vieäc Ñöùc Gieâ-su caàu nguyeän "ôû treân nuùi" (25). Ngoaøi ra, caùc chieàu kích "hoaït ñoäng" cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán cuõng ñöôïc haøm chöùa trong ñoù, bôûi vì cuoäc bieán hình khoâng chæ maïc khaûi vinh quang cuûa Ñöùc Ki-toâ, nhöng coøn chuaån bò chaáp nhaän thaäp giaù cuûa Ngöôøi. Bieán coá naøy giaû thieát moät cuoäc "leân nuùi" vaø moät cuoäc "xuoáng nuùi" : caùc moân ñeä ñaõ töøng höôûng tình nghóa thieát cuûa Thaày, trong khoaûnh khaéc ñöôïc bao truøm trong aùnh huy hoaøng cuûa ñôøi soáng Ba Ngoâi vaø bôûi söï hieäp thoâng caùc thaùnh, caûm thaáy nhö ñöôïc ñöa vaøo theá giôùi vónh cöûu. Theá roài baát chôït hoï phaûi trôû laïi vôùi thöïc teá thöôøng nhaät ; hoï chæ coøn thaáy moät mình Ñöùc Gieâ-su trong tình traïng khieâm nhöôøng cuûa baûn tính nhaân loaïi vaø hoï ñöôïc môøi trôû xuoáng thung luõng, ñeå chia seû nhöõng noã löïc cuûa Ngöôøi trong vieäc thöïc hieän chöông trình cuûa Thieân Chuùa vaø can ñaûm ñi vaøo con ñöôøng thaäp giaù.

"Roài ngöôøi bieán ñoåi hình daïng tröôùc maët caùc oâng ..."

15. "Saùu ngaøy sau, Ñöùc Gieâ-su ñem caùc oâng Pheâ-roâ, Gia-coâ-beâ vaø Gio-an laø em oâng Gia-coâ-beâ ñi theo mình. Ngöôøi ñöa caùc oâng ñi rieâng ra moät choã, tôùi moät ngoïn nuùi cao. Roài Ngöôøi bieán ñoåi hình daïng tröôùc maët caùc oâng. Dung nhan Ngöôøi choùi loïi nhö maët trôøi, vaø y phuïc Ngöôøi trôû neân traéng tinh nhö aùnh saùng. Vaø kìa caùc oâng thaáy oâng Moâ-seâ vaø oâng EÂ-li-a hieän ra ñaøm ñaïo vôùi Ngöôøi. Baáy giôø oâng Pheâ-roâ thöa vôùi Ñöùc Gieâ-su raèng : AØLaïy Ngaøi, chuùng con ôû ñaây thaät laø ñeïp ! Neáu Ngaøi muoán, con xin döïng taïi ñaây ba caùi leàu, Ngaøi moät caùi, oâng Moâ-seâ moät caùi, vaø oâng EÂ-li-a moät caùi.' OÂng coøn ñang noùi, thì kìa coù ñaùm maây saùng ngôøi bao phuû caùc oâng, vaø coù tieáng töø ñaùm maây phaùn raèng : AØÑaây laø Con yeâu daáu cuûa Ta, Ta haøi loøng veà Ngöôøi. Caùc ngöôi haõy vaâng nghe lôøi Ngöôøi.' Nghe vaäy caùc moân ñeä kinh hoaøng, ngaõ saáp maët xuoáng ñaát. Baày giôø Ñöùc Gieâ-su laïi gaàn, chaïm vaøo caùc oâng vaø baûo : AØChoãi daäy ñi, ñöøng sôï !' Caùc oâng ngöôùc maét leân, khoâng thaáy ai nöõa, chæ coøn moät mình Ñöùc Gieâ-su maø thoâi." (Mt 17,1-9)

Bieán coá bieán hình ñaùnh daáu moät thôøi ñieåm quyeát ñònh trong söù vuï cuûa Ñöùc Gieâ-su. Ñaây laø moät bieán coá maïc khaûi nhaèm cuûng coá nieàm tin trong taâm hoàn caùc moân ñeä, chuaån bò hoï ñi vaøo taán bi kòch thaäp giaù vaø baùo tröôùc vinh quang Phuïc Sinh. Giaùo Hoäi vaãn thöôøng xuyeân oân laïi maàu nhieäm naøy, vì Giaùo Hoäi laø ñoaøn daân ñang tieán veà cuoäc gaëp gôõ caùnh chung vôùi Chuùa cuûa mình. Cuõng nhö ba moân ñeä ñöôïc tuyeån choïn, Giaùo Hoäi chieâm ngöôõng göông maët ñöôïc bieán hình cuûa Ñöùc Ki-toâ, ñeå ñöôïc cuûng coá trong nieàm tin vaø ñeå khoûi hoang mang tröôùc dung nhan tan naùt cuûa Ngöôøi treân thaäp giaù. Trong caû hai tröôøng hôïp, Giaùo Hoäi laø Hieàn Theâ ñoái dieän vôùi Ñöùc Lang Quaân, Giaùo Hoäi thoâng döï vaøo maàu nhieäm cuûa Ngöôøi vaø ñöôïc vaây boïc trong aùnh saùng cuûa Ngöôøi.

AÙnh saùng naøy soi saùng taát caû moïi con caùi Giaùo Hoäi, ñöôïc keâu goïi theo Ñöùc Ki-toâ khi choïn Ngöôøi laøm yù nghóa toái haäu cuûa ñôøi soáng hoï, ñeán ñoä coù theå noùi vôùi thaùnh Toâng Ñoà : "Ñoái vôùi toâi, soáng laø Ñöùc Ki-toâ" (Pl 1,21). Nhöõng ngöôøi ñöôïc goïi soáng ñôøi thaùnh hieán, chaéc chaén coù moät kinh nghieäm coù moät khoâng hai veà aùnh saùng phaùt xuaát töø Ngoâi Lôøi nhaäp theå. Quaû theá, vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm bieán hoï trôû thaønh nhöõng daáu chæ mang tính ngoân söù cho coäng ñoaøn anh em hoï vaø cho theá giôùi ; hoï nhaát thieát phaûi rung ñoäng caùch ñaëc bieät khi nghe nhöõng lôøi ñaày höùng khôûi cuûa oâng Pheâ-roâ : "Chuùng con ôû ñaây, thaät laø ñeïp !" (Mt 17,4). Nhöõng lôøi aáy bieåu loä ñònh höôùng quy Ki-toâ cuûa toaøn theå ñôøi soáng Ki-toâ höõu. Tuy nhieân chuùng coøn dieãn taû maïnh meõ ñaëc tính trieät ñeå cuûa ôn goïi vaøo ñôøi taän hieán : ñoái vôùi chuùng con, thaät laø ñeïp khi ñöôïc ôû vôùi Thaày, khi ñöôïc hieán mình cho Thaày, khi doàn heát cuoäc ñôøi chuùng con cho moät mình Thaày. Quaû theá, ngöôøi naøo nhaän ñöôïc aân suûng hieäp thoâng tình yeâu ñaëc bieät vôùi Ñöùc Ki-toâ, thì caûm thaáy nhö söûng soát bôûi aùnh saùng choùi loaø : "Ngöôøi laø Ñaáng tuyeät myõ giöõa theá nhaân" (Tv 45 (46),3), laø Ñaáng voâ song.

"Ñaây laø Con yeâu daáu cuûa Ta, caùc con haõy vaâng nghe lôøi Ngöôøi !"

16. Trong côn xuaát thaàn, ba moân ñeä nhaän ra tieáng Chuùa Cha keâu goïi laéng nghe Ñöùc Ki-toâ, ñaët taát caû nieàm tin töôûng nôi Ngöôøi, coi Ngöôøi laø trung taâm ñôøi mình. Tieáng noùi töø treân cao laïi ñaøo saâu theâm lôøi goïi maø chính Ñöùc Gieâ-su, khi khôûi ñaàu cuoäc ñôøi coâng khai, ñaõ ngoû vôùi hoï, môøi hoï haõy theo Ngöôøi, haõy töø boû cuoäc soáng bình thöôøng, vaø haõy vaøo soáng trong tình nghóa thieát vôùi Ngöôøi. Chính do ôn ñaëc bieät laø ñöôïc soáng trong tình thaân thieát vôùi Chuùa maø phaùt xuaát, trong ñôøi soáng thaùnh hieán, khaû naêng vaø ñoøi hoûi hieán mình troïn veïn baèng vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm. Caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm coøn laø caùi gì vöôït xa haún söï töø boû ; chuùng mang yù nghóa nhö laø ñoùn tieáp maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ moät caùch ñaëc bieät, ñöôïc soáng giöõa loøng Giaùo Hoäi.

Quaû theá, trong moät ñôøi soáng Ki-toâ höõu duy nhaát, coù nhieàu ôn goïi khaùc nhau, ví nhö nhöõng tia saùng phaùt xuaát töø aùnh saùng duy nhaát cuûa Ñöùc Ki-toâ, "phaûn chieáu treân dung nhan Giaùo Hoäi" (26). Caùc giaùo daân, do ñaëc tính traàn theá cuûa ôn goïi hoï, phaûn aùnh maàu nhieäm Ngoâi Lôøi nhaäp theå, ñaëc bieät veà ñieåm Ngöôøi laø An-pha vaø OÂ-meâ-ga (Nguyeân thuyû vaø Cuøng ñích) cuûa theá giôùi, laø neàn taûng vaø möùc ño löôøng giaù trò cuûa taát caû caùc thöïc taïi thuï taïo. Coøn caùc giaùo só laø nhöõng hình aûnh soáng ñoäng cuûa Ñöùc Ki-toâ thuû laõnh vaø muïc töû, ñang daãn daét daân Ngöôøi trong thôøi gian cuûa Nöôùc Chuùa "ñaõ coù ñoù roài vaø chöa ñeán", trong khi chôø ñôïi Ngöôøi ñeán trong vinh quang. Ñôøi soáng thaùnh hieán coù boån phaän cho thaáy Con Thieân Chuùa laøm ngöôøi laø ñích ñieåm caùnh chung cuûa heát moïi söï, laø aùnh huy hoaøng laøm môø nhaït moïi aùnh saùng khaùc, laø veû ñeïp voâ bieân duy nhaát coù theå laáp ñaày traùi tim con ngöôøi. Trong ñôøi soáng thaùnh hieán, vaán ñeà khoâng phaûi chæ laø theo Chuùa Ki-toâ vôùi caû con tim, baèng caùch yeâu meán Ngöôøi hôn cha meï mình, hôn con trai hay con gaùi mình" (x. Mt 10,37), nhö moãi moân ñeä ñeàu phaûi laøm, nhöng coøn laø soáng vaø dieãn taû ñieàu ñoù baèng vieäc bieán ñoåi neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ, baèng moät cuoäc gaén boù trieät ñeå, baùo tröôùc söï hoaøn thieän caùnh chung, tuyø theo caùc ñoaøn suûng khaùc nhau vaø trong möùc ñoä coù theå ñaït ñöôïc trong thôøi gian.

Quaû theá, qua vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm, ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán khoâng chæ baèng loøng vôùi vieäc ñaõ choïn Ñöùc Ki-toâ laøm yù nghóa ñôøi mình, nhöng coøn tìm caùch dieãn laïi nôi chính mình, trong möùc ñoä coù theå, "neáp soáng Con Thieân Chuùa ñaõ soáng khi Ngöôøi xuoáng theá" (27). Khi oâm aáp söï trinh khieát, hoï nhaän tình yeâu khieát trinh cuûa Ñöùc Ki-toâ laøm cuûa mình vaø tuyeân xöng vôùi theá giôùi raèng Ngöôøi laø Con Moät, ñoàng nhaát vôùi Chuùa Cha (x. Ga 10,30 ; 14,11) ; khi baét chöôùc söï ngheøo khoù cuûa Ngöôøi, hoï tuyeân xöng raèng Ngöôøi Con ñoùn nhaän moïi söï töø Chuùa Cha vaø daâng moïi söï laïi cho Chuùa Cha vì yeâu thöông (x. Ga 17,7.10) ; khi gaén boù vôùi maàu nhieäm vaâng phuïc hieáu thaûo cuûa Ngöôøi baèng leã hy sinh töï do cuûa mình, hoï tuyeân xöng Ngöôøi laø Ñaáng ñöôïc yeâu thöông vaø Ñaáng yeâu thöông voâ bieân, laø Ñaáng chæ vui thoaû khi ôû trong yù muoán cuûa Chuùa Cha (x. Ga 4,34), vì Ngöôøi hoaøn toaøn keát hôïp vôùi Chuùa Cha vaø tuyø thuoäc Chuùa Cha trong moïi söï.

Do vieäc trôû neân "ñoàng hình ñoàng daïng" vôùi maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ nhö theá, ñôøi soáng thaùnh hieán theå hieän theo moät danh nghóa ñaëc bieät vieäc tuyeân xöng Chuùa Ba Ngoâi (confession Trinitatis), ñaëc ñieåm cuûa toaøn theå ñôøi soáng Ki-toâ höõu ; ñoù laø nhìn nhaän vôùi loøng ngöôõng moä veû ñeïp tuyeät vôøi cuûa Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn, vaø vui söôùng laøm chöùng veà söï haï coá ñaày yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa daønh cho heát moïi sinh linh.

muïc luïc

I. CA NGÔÏI THIEÂN CHUÙA BA NGOÂI

A Patre ad Patrem : Saùng kieán cuûa Thieân Chuùa

17. Vieäc chieâm ngöôõng vinh quang cuûa Chuùa Gieâ-su trong böùc hoaï cuoäc bieán hình, tröôùc heát boäc loä Chuùa Cha cho nhöõng ngöôøi soáng ñôøi thaùnh hieán. Ngöôøi laø Ñaáng taïo döïng vaø ban phaùt moïi ñieàu thieän haûo, ñaõ loâi keùo veà vôùi mình (x. Ga 6,44) moät thuï taïo bôûi moät tình yeâu ñaëc bieät vaø nhaèm moät söù maïng ñaëc bieät : "Ñaây laø Con yeâu daáu cuûa Ta, Ta haøi loøng veà Ngöôøi, caùc ngöôi haõy vaâng nghe lôøi Ngöôøi !" (Mt 17,5). Ñeå ñaùp traû tieáng goïi keøm theo moät söï loâi keùo beân trong, keû ñöôïc goïi kyù thaùc mình cho tình yeâu Thieân Chuùa ñaõ muoán daønh rieâng mình ñeå phuïc vuï Ngöôøi, vaø hoï hieán mình hoaøn toaøn cho Ngöôøi vaø cho chöông trình cöùu ñoä cuûa Ngöôøi (x. 1 Cr 7,32-34).

Ñoù laø yù nghóa cuûa ôn goïi soáng ñôøi thaùnh hieán : noù laø moät saùng kieán hoaøn toaøn phaùt khôûi töø Chuùa Cha (x. Ga 15,16), Ñaáng muoán nhöõng keû Ngöôøi ñaõ tuyeån choïn ñaùp traû baèng vieäc hieán mình troïn veïn vaø tuyeät ñoái (28). Kinh nghieäm veà tình yeâu nhöng khoâng cuûa Thieân Chuùa mang tính caùch thaâm saâu vaø maïnh meõ ñeán noãi hoï hieåu raèng mình phaûi ñaùp traû baèng vieäc hieán daâng cuoäc ñôøi voâ ñieàu kieän, baèng caùch trao daâng moïi söï cho Ngöôøi, ngay baây giôø vaø trong töông lai. Chính vì theá, noùi theo thaùnh Toâ-ma, ta coù theå hieåu ñöôïc caên tính cuûa ngöôøi taän hieán caên cöù vaøo vieäc hieán daâng troïn veïn ví ñöôïc nhö hy leã toaøn thieâu (29).

Per Filium : theo daáu chaân Ñöùc Ki-toâ

18. Laø con ñöôøng daãn ñeán Chuùa Cha (x. Ga 14,6), Chuùa Con keâu goïi taát caû nhöõng ai Chuùa Cha ban cho Ngöôøi (x. Ga 17,9) haõy laáy vieäc ñi theo Ngöôøi laøm muïc tieâu cuûa cuoäc ñôøi. Nhöng ñoái vôùi moät soá ngöôøi, cuï theå laø nhöõng ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán, Ngöôøi yeâu caàu moät cuoäc daán thaân troïn veïn goàm vieäc töø boû moïi söï (x. Mt 19,27) ñeå soáng thaân tình vôùi Ngöôøi (30) vaø theo Ngöôøi ñeán baát cöù nôi naøo Ngöôøi ñi (x. Kh 14,4).

Nôi aùnh maét cuûa Ñöùc Gieâ-su (x. Mc 10,21), "hình aûnh cuûa Thieân Chuùa voâ hình" (Cl 1,15), phaûn aùnh cuûa vinh quang Chuùa Cha (x. Dt 1,3), ta ñoïc ra chieàu saâu cuûa moät tình yeâu vónh cöûu vaø voâ bieân thaâm nhaäp tôùi taän goác reã cuûa cuoäc soáng (31). Ai ñaõ ñeå cho Chuùa chieám höõu thì chæ coøn caùch töø boû moïi söï vaø böôùc theo Ngöôøi (x. Mc 1,16-20 ; 2,14 ; 10,21.28). Nhö oâng Phao-loâ, hoï coi moïi söï coøn laïi laø "thieät thoøi, so vôùi moái lôïi tuyeät vôøi laø ñöôïc bieát Ñöùc Ki-toâ Gieâ-su" ; saùnh vôùi ñieàu aáy hoï khoâng ngaàn ngaïi coi moïi söï nhö "ñoà boû, ñeå giaønh ñöôïc Ñöùc Ki-toâ" (Pl 3,8). Hoï khao khaùt ñöôïc ñoàng hoaù vôùi Ngöôøi, mang cuõng nhöõng taâm tình vaø cuøng moät loái soáng. Vieäc töø boû moïi söï vaø böôùc theo Chuùa (x. Lc 18,28) laøm thaønh moät chöông trình coù giaù trò cho taát caû moïi ngöôøi ñöôïc keâu goïi, ôû heát moïi thôøi.

Qua caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm, Ñöùc Ki-toâ môøi goïi moät soá ngöôøi chia seû kinh nghieäm cuûa Ngöôøi nhö laø keû khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc. Vieäc chaáp nhaän caùc lôøi khuyeân ñoù ñoøi hoûi vaø bieåu loä nguyeän öôùc minh nhieân ñöôïc hoaøn toaøn neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ngöôøi. Khi soáng "vaâng phuïc, khoâng coù cuûa rieâng vaø khieát tònh" (32), nhöõng ngöôøi taän hieán tuyeân xöng raèng Ñöùc Gieâ-su laø Maãu Möïc, nôi Ngöôøi moïi nhaân ñöùc ñaït tôùi möùc hoaøn haûo. Thöïc vaäy, loái soáng khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc cuûa Ngöôøi xuaát hieän nhö moät caùch soáng Tin Möøng trieät ñeå nhaát treân traùi ñaát naøy, moät caùch thöùc coù theå goïi laø thaàn linh, bôûi vì chính Ñaáng vöøa laø con ngöôøi vöøa laø Thieân Chuùa ñaõ chaáp nhaän loái soáng ñoù ñeå dieãn taû moái quan heä cuûa Con Moät ñoái vôùi Chuùa Cha vaø Chuùa Thaùnh Thaàn. Ñoù laø lyù do khieán cho truyeàn thoáng Ki-toâ giaùo luoân noùi raèng, xeùt theo maët khaùch quan, ñôøi taän hieán troåi vöôït hôn taát caû.

Ngoaøi ra ngöôøi ta khoâng theå phuû nhaän raèng vieäc thöïc thi caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm laø moät caùch thöùc thoâng döï saâu ñaäm vaø phong phuù ñaëc bieät vaøo söù maïng cuûa Ñöùc Ki-toâ, theo göông Ñöùc Ma-ri-a Na-da-reùt, ngöôøi moân ñeä ñaàu tieân chaáp nhaän hieán mình phuïc vuï chöông trình cuûa Thieân Chuùa baèng vieäc daâng hieán troïn veïn baûn thaân. Baát cöù söù maïng naøo cuõng khôûi ñaàu vôùi chính thaùi ñoä cuûa Ñöùc Ma-ri-a vaøo dòp truyeàn tin : "Vaâng, toâi ñaây laø nöõ tì cuûa Chuùa, xin Chuùa cöù laøm cho toâi nhö lôøi söù thaàn noùi !" (Lc 1,38)

In Spiritu : ñöôïc thaùnh hieán bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn

19. "Coù ñaùm maây saùng ngôøi bao phuû caùc oâng" (Mt 17,5). Moät loái giaûi thích vieäc bieán hình, mang ñaày yù nghóa thieâng lieâng, cho thaáy ñaùm maây laø hình aûnh cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn (33).

Cuõng nhö troïn cuoäc soáng Ki-toâ höõu, tieáng goïi soáng ñôøi taän hieán coù quan heä maät thieát vôùi hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Qua caùc thôøi ñaïi, chính Thaùnh Thaàn luoân luoân thuùc ñaåy nhöõng con ngöôøi môùi nhaän ra söùc thu huùt cuûa moät choïn löïa cam go. Döôùi taùc ñoäng cuûa Ngöôøi, nhöõng con ngöôøi aáy laïi traûi qua kinh nghieäm cuûa ngoân söù Gieâ-reâ-mi-a : "Laïy Chuùa, Ngaøi ñaõ quyeán ruõ con, vaø con ñaõ ñeå cho Ngaøi quyeán ruõ" (20,7). Chính Thaùnh Thaàn gôïi leân nguyeän öôùc ñaùp traû troïn veïn ; chính Ngöôøi thaùp tuøng cuoäc taêng tröôûng cuûa nguyeän öôùc naøy, giuùp ngöôøi ta thuaän theo ñeán cuøng, vaø naâng ñôõ ngöôøi ta trung thaønh thöïc hieän lôøi ñaùp traû ; chính Ngöôøi ñaøo taïo vaø cuûng coá tinh thaàn cuûa nhöõng ngöôøi ñöôïc keâu goïi, baèng caùch laøm cho hoï neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc, vaø baèng caùch thuùc ñaåy hoï nhaän laáy söù maïng cuûa Ngöôøi laøm cuûa mình. Khi ñeå cho Thaùnh Thaàn höôùng daãn haàu tieán ñi khoâng ngöøng treân haønh trình thanh luyeän, ngaøy qua ngaøy, hoï trôû thaønh nhöõng con ngöôøi mang danh Ñöùc Ki-toâ, noái daøi trong lòch söû söï hieän dieän ñaëc bieät cuûa Chuùa Phuïc Sinh.

Vôùi moät tröïc giaùc saâu saéc, caùc giaùo phuï ñaõ goïi con ñöôøng thieâng lieâng naøy laø philocalie, töùc laø yeâu thích veû ñeïp thaàn linh, laø moät phaûn aùnh söï toát laønh cuûa Thieân Chuùa. Quyeàn naêng Chuùa Thaùnh Thaàn daãn daét con ngöôøi töøng böôùc cho ñeán khi ñaït ñöôïc tình traïng hoaøn toaøn ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ, phaûn chieáu moät tia cuûa aùnh saùng choùi loaø vaø, trong cuoäc löõ haønh traàn theá, ngöôøi aáy tieán ñeán taän nguoàn aùnh saùng khoâng bao giôø caïn. Nhö theá ñôøi thaùnh hieán trôû thaønh moät caùch thöùc dieãn taû ñaëc bieät maïnh meõ veà Giaùo Hoäi - Hieàn Theâ, ñang ñöôïc Thaùnh Thaàn daãn daét haàu taïo laïi nôi mình nhöõng neùt cuûa Phu Quaân, xuaát hieän tröôùc nhan Ngöôøi "loäng laãy, khoâng tì oá, khoâng veát nhaên hoaëc baát cöù moät khuyeát ñieåm naøo, nhöng thaùnh thieän vaø tinh tuyeàn" (Ep 5,27).

Thaùnh Thaàn khoâng heà ruùt ra ngoaøi lòch söû nhaân loaïi nhöõng keû ñöôïc Chuùa Cha keâu goïi, nhöng laïi khieán hoï hieán thaân phuïc vuï anh em theå theo nhöõng caùch thöùc rieâng cuûa baäc soáng hoï. Ngöôøi thuùc ñaåy hoï chu toaøn nhöõng söù maïng rieâng haàu ñaùp öùng nhöõng nhu caàu cuûa Giaùo Hoäi vaø theá giôùi, qua nhöõng ñoaøn suûng rieâng cuûa caùc tu hoäi khaùc nhau. Ñaây laø nguoàn goác cuûa nhieàu loái soáng ñôøi thaùnh hieán, nhôø ñoù Giaùo Hoäi ñöôïc "con caùi toâ thaém baèng nhöõng aân hueä khaùc nhau nhö moät hieàn theâ trang ñieåm xinh xaén ra maét lang quaân mình" (x. Kh 21,2) (34) vaø coù voâ soá phöông tieän ñeå hoaøn taát söù maïng trong theá giôùi.

Nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm, aân hueä cuûa Thieân Chuùa Ba Ngoâi

20. Vaäy tröôùc heát, caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm laø moät aân hueä cuûa Thieân Chuùa Ba Ngoâi chí thaùnh. Ñôøi thaùnh hieán loan baùo nhöõng gì Chuùa Cha, nhôø Chuùa Con, trong Thaùnh Thaàn ñaõ thöïc hieän do tình yeâu, do loøng nhaân laønh, do veû ñeïp cuûa Ngöôøi. Quaû theá, baäc soáng tu trì ñaëc bieät cho thaáy Nöôùc Thieân Chuùa vöôït leân treân moïi söï traàn theá vaø nhöõng ñoøi hoûi cao caû bieát bao ; noù cuõng cho moïi ngöôøi thaáy quyeàn löïc cao troïng tuyeät vôøi cuûa Ñöùc Ki-toâ vaø quyeàn naêng voâ cuøng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ñang hoaït ñoäng caùch kyø dieäu trong Giaùo Hoäi (35).

Boån phaän ñaàu tieân cuûa ñôøi thaùnh hieán laø laøm hieån hieän nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa thöïc hieän nôi nhaân tính moûng doøn cuûa nhöõng keû ñöôïc Ngöôøi keâu goïi. Hoï laøm chöùng veà nhöõng kyø coâng khoâng baèng lôøi noùi cho baèng ngoân ngöõ huøng hoàn cuûa moät cuoäc soáng ñaõ ñöôïc bieán hình ñoåi daïng, coù khaû naêng laøm cho theá giôùi phaûi ngaïc nhieân. Ñöùng tröôùc söï kinh ngaïc cuûa loaøi ngöôøi, hoï ñaùp laïi baèng caùch loan baùo nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa thöôøng thöïc hieän nôi nhöõng keû Ngöôøi yeâu thöông. Trong möùc ñoä con ngöôøi taän hieán ñeå cho Thaùnh Thaàn höôùng daãn ñi ñeán taän nhöõng ñænh cao cuûa söï hoaøn thieän, ngöôøi aáy coù theå keâu leân : "Con ñang thaáy veû ñeïp cuûa aân suûng Ngaøi, con ñang ñöôïc chieâm ngöôõng aùnh huy hoaøng, con ñang phaûn aùnh söùc saùng cuûa aân suûng Ngaøi, con phaûi söõng sôø tröôùc veû röïc rôõ cuûa noù ; khi nghó ñeán mình, con thaáy ñöôïc loâi ra khoûi con, con thaáy ñöôïc tröôùc ñaây con nhö theá naøo vaø nay con ñaõ ra sao, oâi kyø dieäu thay ! Con cöù chaêm chuù, con ñaày traân troïng ñoái vôùi chính mình con, ñaày kính caån vaø sôï haõi, nhö theå ñöùng tröôùc chính Ngaøi ; con chaúng coøn bieát phaûi laøm gì, maø bôûi vì con ñaõ ra nhuùt nhaùt, con chaúng bieát phaûi ngoài ñaâu, phaûi ñi ñaâu, phaûi ñaët caùc chi theå thuoäc veà Ngaøi ñaây vaøo choã naøo, phaûi duøng caùc ñieàu kyø dieäu naøy vaøo vieäc chi, vaøo coâng taùc naøo" (36). Nhö theá ñôøi soáng thaùnh hieán trôû thaønh moät trong nhöõng daáu veát höõu hình maø Thieân Chuùa Ba Ngoâi ñeå laïi trong lòch söû, ñeå cho loaøi ngöôøi coù theå nhaän ra ñöôïc söùc haáp daãn cuûa veû ñeïp thaàn linh vaø löu luyeán noù.

Phaûn aùnh cuûa ñôøi soáng Thieân Chuùa Ba Ngoâi trong caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm

21. YÙ nghóa saâu xa nhaát cuûa caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm ñöôïc veùn môû khi ñöôïc ñaët trong töông quan Ba Ngoâi Thieân Chuùa nguoàn maïch moïi söï thaùnh thieän. Quaû theá, caùc lôøi khuyeân aáy dieãn taû tình yeâu Chuùa Con ñoái vôùi Chuùa Cha trong söï hieäp nhaát vôùi Thaùnh Thaàn. Khi thöïc haønh caùc lôøi khuyeân aáy, ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán soáng vôùi moät cöôøng ñoä ñaëc bieät ñaëc tröng Ba Ngoâi vaø Ki-toâ ñaùnh daáu toaøn theå ñôøi soáng Ki-toâ höõu.

Söï khieát tònh cuûa nhöõng ngöôøi ñoäc thaân trinh khieát, bieåu loä moät con tim khoâng chia seû daâng hieán cho Thieân Chuùa (x. 1 Cr 7,32-34), laø phaûn aûnh cuûa tình yeâu voâ bieân ñang noái keát Ba Ngoâi Vò Thaàn Linh trong chieàu saâu nhieäm maàu cuûa ñôøi soáng Ba Ngoâi ; tình yeâu maø Ngoâi Lôøi nhaäp theå laøm chöùng cho ñeán hy sinh maïng soáng ; tình yeâu "ñaõ ñöôïc ñoå vaøo loøng chuùng ta nhôø Thaùnh Thaàn" (Rm 5,5), tình yeâu thuùc baùch chuùng ta ñaùp traû vôùi troïn tình thöông daønh cho Thieân Chuùa vaø anh em.

Söï ngheøo khoù tuyeân xöng raèng Thieân Chuùa laø kho taøng ñích thöïc duy nhaát cuûa con ngöôøi. Soáng theo göông Ñöùc Ki-toâ, Ñaáng "voán giaøu sang phuù quyù, ñaõ töï yù trôû neân ngheøo khoù" (2 Cr 8,9), söï ngheøo khoù trôû thaønh moät caùch dieãn taû vieäc Ba Ngoâi Vò Thaàn Linh trao ban troïn veïn cho nhau. Vieäc trao ban daït daøo aáy traøo ra trong coâng cuoäc saùng taïo vaø ñöôïc bieåu loä vieân maõn trong cuoäc Nhaäp Theå cuûa Ngoâi Lôøi vaø trong caùi cheát cöùu chuoäc cuûa Ngöôøi.

Söï vaâng phuïc, thöïc haønh theo göông Ñöùc Ki-toâ, laáy thaùnh yù Chuùa Cha laøm löông thöïc (x. Ga 4,34), bieåu loä veû ñeïp giaûi phoùng cuûa söï leä thuoäc nhö con caùi chöù khoâng phaûi nhö noâ leä, moät söï leä thuoäc chaát chöùa tinh thaàn traùch nhieäm vaø ñöôïc soáng ñoäng bôûi moät nieàm tin töôûng hoã töông, phaûn aùnh ra lòch söû moái hoaø hôïp tình yeâu cuûa Ba Ngoâi Thieân Chuùa.

Do ñoù, ñôøi thaùnh hieán ñöôïc keâu goïi haõy khoâng ngöøng ñaøo saâu aân hueä caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm nhôø moät tình yeâu ngaøy caøng chaân thaønh hôn vaø maïnh meõ hôn trong chieàu kích Ba Ngoâi : tình yeâu cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng môû roäng taâm hoàn ñoùn nhaän nhöõng linh öùng cuûa Ngöôøi ; tình yeâu cuûa Chuùa Cha, laø nguoàn maïch ñaàu tieân vaø muïc tieâu toái haäu cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán (37). Nhö theá ñôøi thaùnh hieán tuyeân xöng vaø bieåu loä Thieân Chuùa Ba Ngoâi, maàu nhieäm ñöôïc toû baøy cho Giaùo Hoäi laøm maãu möïc vaø nguoàn maïch cho heát moïi hình thöùc soáng Ki-toâ höõu.

Ñôøi soáng huynh ñeä, nhôø vaäy nhöõng ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán coá gaéng soáng "moät loøng moät yù" trong Ñöùc Ki-toâ (Cv 4,32), cuõng laø moät lôøi tuyeân xöng veà Ba Ngoâi ñaäm ñaø yù nghóa. Ñôøi soáng huynh ñeä tuyeân xöng Chuùa Cha, Ñaáng muoán cho moïi ngöôøi thaønh moät gia ñình duy nhaát ; tuyeân xöng Chuùa Con nhaäp theå, Ñaáng quy tuï nhöõng ngöôøi ñöôïc cöùu chuoäc, vaø chæ cho thaáy con ñöôøng hôïp nhaát baèng göông saùng, kinh nguyeän, lôøi noùi vaø nhaát laø baèng caùi cheát cuûa Ngöôøi, laø nguoàn maïch ban ôn hoaø giaûi cho nhaân loaïi ñaõ bò chia reõ vaø phaân taùn ; tuyeân xöng Chuùa Thaùnh Thaàn laø nguyeân lyù hieäp nhaát trong Giaùo Hoäi, nôi maø Ngöôøi khoâng ngöøng khôûi xöôùng nhöõng gia ñình thieâng lieâng vaø nhöõng coäng ñoaøn huynh ñeä.

Ñöôïc thaùnh hieán nhö Ñöùc Ki-toâ vì Nöôùc Thieân Chuùa

22. Nhôø Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy, ñôøi thaùnh hieán "hoaï laïi caùch chính xaùc vaø thöïc hieän lieân tuïc trong Giaùo Hoäi" (38) loái soáng maø Ñöùc Gieâ-su, Ñaáng ñaàu tieân ñöôïc Chuùa Cha thaùnh hieán vaø sai ñi phuïc vuï Nöôùc Thieân Chuùa. Ñöùc Gieâ-su môøi caùc moân ñeä ñi theo Ngöôøi cuõng soáng nhö Ngöôøi ñaõ soáng (x. Mt 4,18-22 ; Mc 1,16-20 ; Lc 5,10-11 ; Ga 15,16). Nhôø cuoäc thaùnh hieán cuûa Ñöùc Gieâ-su soi daãn, chuùng ta coù theå thaáy nguoàn goác cuûa ñôøi thaùnh hieán nôi saùng kieán cuûa Chuùa Cha, nguoàn maïch moïi söï thaùnh hieán. Quaû theá, chính Ñöùc Gieâ-su laø Ñaáng "Thieân Chuùa thaùnh hieán baèng Thaùnh Thaàn vaø quyeàn naêng" (Cv 10,38), laø "Ñaáng Chuùa Cha ñaõ thaùnh hieán vaø sai ñeán theá gian" (Ga 10,36). Moät khi ñoùn nhaän ôn thaùnh hieán cuûa Chuùa Cha, Chuùa Con laïi hieán daâng baûn thaân cho Chuùa Cha ñeå phuïc vuï nhaân loaïi (x. Ga 17,19) : ñôøi soáng khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc cuûa Ngöôøi dieãn taû loøng gaén boù thaûo hieáu vaø troïn veïn cuûa Ngöôøi vôùi chöông trình cuûa Chuùa Cha (x. Ga 10,30 ; 14,11). Chính vì cuoäc hieán daâng hoaøn haûo cuûa Ñöùc Ki-toâ maø heát moïi bieán coá trong cuoäc ñôøi taïi theá cuûa Ngöôøi ñeàu ñöôïc thaùnh hieán.

Ngöôøi laø Ñaáng vaâng phuïc tuyeät haûo, töø trôøi xuoáng khoâng phaûi ñeå laøm theo yù mình, nhöng ñeå laøm theo yù Ñaáng sai phaùi Ngöôøi (x. Ga 6,38 ; Dt 10,5.7). Ngöôøi kyù thaùc baûn thaân vaø haønh ñoäng vaøo tay Chuùa Cha (x. Lc 2,49). Bôûi söï vaâng phuïc thaûo hieáu, Ngöôøi choïn thaân phaän noâ leä : "Ngöôøi ñaõ hoaøn toaøn truùt boû vinh quang, maëc laáy thaân noâ leä [...], vaâng lôøi cho ñeán noãi baèng loøng chòu cheát, cheát treân caây thaäp töï" (Pl 2,7-8). Chính trong thaùi ñoä tuaân phuïc ñoái vôùi Chuùa Cha, Ñöùc Ki-toâ ñaõ choïn soáng trinh khieát, tuy vaãn chuaån nhaän vaø baûo veä phaåm giaù vaø söï thaùnh thieän cuûa ñôøi soáng hoân nhaân, vaø nhö theá, cho thaáy caùi giaù phi thöôøng vaø söï phong phuù nhieäm maàu cuûa söï trinh khieát. Vì hoaøn toaøn gaén boù vôùi chöông trình cuûa Chuùa Cha, Ñöùc Ki-toâ coù thaùi ñoä sieâu thoaùt ñoái vôùi cuûa caûi traàn theá : "Ngöôøi voán giaøu sang phuù quyù, nhöng ñaõ töï yù trôû neân ngheøo khoù, ñeå laáy caùi ngheøo cuûa mình maø laøm cho anh em trôû neân giaøu coù" (2 Cr 8,9). Chieàu saâu cuûa söï ngheøo khoù cuûa Ngöôøi ñöôïc toû baøy trong vieäc Ngöôøi daâng troïn veïn cho Chuùa Cha taát caû nhöõng gì thuoäc veà Ngöôøi.

Ñôøi soáng thaùnh hieán thaät söï laø moät kyù öùc soáng ñoäng veà loái soáng vaø haønh ñoäng cuûa Ñöùc Gieâ-su, Ngoâi Lôøi nhaäp theå, trong töông quan vôùi Cha vaø vôùi anh em Ngöôøi. Ñôøi soáng thaùnh hieán laø truyeàn thoáng soáng ñoäng veà cuoäc soáng vaø söù ñieäp cuûa Ñaáng Cöùu Theá.

muïc luïc

II. TÖØ PHUÏC SINH ÑEÁN THÔØI VIEÂN MAÕN

Töø nuùi Ta-bo ñeán nuùi Soï

23. Bieán coá laãy löøng cuûa cuoäc bieán hình chuaån bò cho moät bieán coá khaùc, daãu bi thöông nhöng khoâng keùm phaàn vinh quang, ôû nuùi Soï. OÂng Pheâ-roâ, oâng Gia-coâ-beâ vaø oâng Gio-an ñöôïc chieâm ngöôõng Chuùa Gieâ-su coù oâng Moâ-seâ vaø oâng EÂ-li-a vaây quanh ; theo Tin Möøng Lu-ca, Ñöùc Gieâ-su ñaøm ñaïo vôùi hai oâng "veà cuoäc xuaát haønh Ngöôøi saép hoaøn thaønh taïi Gieâ-ru-sa-lem" (9,31). Do ñoù caùi nhìn cuûa caùc Toâng Ñoà nhaém vaøo Ñöùc Gieâ-su ñang nghæ ñeán thaäp giaù (x. Lc 9,43-45). Chính treân thaäp giaù maø tình yeâu khieát trinh cuûa Ngöôøi ñoái vôùi Chuùa Cha vaø ñoái vôùi nhaân loaïi seõ ñöôïc dieãn taû maïnh meõ nhaát ; söï ngheøo khoù cuûa Ngöôøi seõ ñi ñeán choã loät boû hoaøn toaøn, söï vaâng phuïc cuûa Ngöôøi seõ ñi ñeán choã hieán daâng maïng soáng.

Caùc moân ñeä ñöôïc môøi chieâm ngöôõng Ñöùc Gieâ-su giöông cao treân thaäp giaù, nôi maø "Ngoâi Lôøi xuaát thaân töø coõi thinh laëng" (39), ñaõ khaúng ñònh trong thinh laëng vaø coâ ñôn, theo kieåu caùc ngoân söù, söï sieâu vieät tuyeät ñoái cuûa Thieân Chuùa treân moïi taïo vaät, nôi maø Ñöùc Gieâ-su ñaõ chieán thaéng toäi loãi cuûa chuùng ta, trong thaân xaùc cuûa Ngöôøi, vaø nôi maø Ngöôøi loâi keùo moïi ngöôøi leân vôùi mình, ban cho moãi ngöôøi söï soáng môùi cuûa Phuïc Sinh (x. Ga 12,32 ; 19,34.37). Vieäc chieâm ngöôõng Ñöùc Ki-toâ chòu ñoùng ñinh laø moät nguoàn caûm höùng cho taát caû caùc ôn goïi laø khôûi ñieåm cuûa moïi aân ñieån, tieân vaøn laø ôn Thaùnh Thaàn ñöôïc trao ban, cuõng nhö ôn soáng ñôøi thaùnh hieán.

Sau Ñöùc Ma-ri-a, Thaân Maãu cuûa Ñöùc Gieâ-su, ngöôøi nhaän ñöôïc ôn naøy laø thaùnh Gio-an, moân ñeä ñöôïc Ñöùc Gieâ-su yeâu meán, chöùng nhaân ñaõ ñöùng döôùi chaân thaäp giaù cuøng vôùi Ñöùc Ma-ri-a (x. Ga 19,26-27). Quyeát ñònh töï hieán hoaøn toaøn cuûa oâng laø hoa traùi cuûa tình yeâu Chuùa ñang bao truøm, naâng ñôõ, vaø traøn ngaäp traùi tim oâng. Beân caïnh Ñöùc Ma-ri-a, oâng Gio-an thuoäc soá nhöõng ngöôøi ñaàu tieân trong ñoaøn ngöôøi nam nöõ ñang noái nhau böôùc tôùi, keå töø thôøi khai nguyeân Giaùo Hoäi cho ñeán thôøi cuoái cuøng, hoï laø nhöõng ngöôøi ñöôïc tình yeâu Thieân Chuùa chieám höõu, ñang caûm thaáy ñöôïc keâu goïi böôùc theo Con Chieân ñaõ bò saùt teá vaø nay ñang soáng, ñeå ñeán baát cöù nôi naøo Ngöôøi ñi (x. Kh 14,1-5) (40).

Chieàu kích vöôït qua cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán

24. Qua nhöõng daïng thöùc sinh soáng khaùc nhau do Thaùnh Thaàn gôïi leân theo doøng lòch söû, ngöôøi taän hieán khaùm phaù ra raèng hoï caøng gaàn thaäp giaù Ñöùc Ki-toâ thì caøng nghieäm ñöôïc chaân lyù Thieân Chuùa laø Tình Yeâu moät caùch tröïc tieáp vaø saâu xa. Treân thaäp giaù, Ñaáng khi cheát ñaõ bò tan naùt maët maøy, khoâng coøn gì laø ñeïp ñeõ tröôùc maét ngöôøi ñôøi, ñeán noãi nhöõng ngöôøi troâng thaáy phaûi che maët ñi (x. Is 53,2-3), laïi bieåu loä troïn veïn veû tuyeät ñeïp vaø quyeàn naêng cuûa tình yeâu Thieân Chuùa. Thaùnh AÂu-tinh ñaõ ca tuïng Ngöôøi nhö sau : "Ngoâi Lôøi ôû keà caän Thieân Chuùa thaät laø tuyeät ñeïp [...]. Ngöôøi tuyeät ñeïp khi ôû treân trôøi ; tuyeät ñeïp khi ôû döôùi ñaát [...] ; tuyeät ñeïp khi laøm caùc pheùp laï, tuyeät ñeïp khi chòu khoå hình ; tuyeät ñeïp khi keâu goïi ñeán vôùi söï soáng vaø tuyeät ñeïp khi khoâng ngaïi gì caùi cheát [...] ; tuyeät ñeïp khi ôû treân thaäp giaù, tuyeät ñeïp khi ôû trong moä, tuyeät ñeïp khi leân trôøi [...]. Baïn ñöøng ñeå cho xaùc thòt yeáu ôùt quay maët ñi khoâng thaáy ñöôïc veû ñeïp röïc rôõ cuûa Ngöôøi !" (41).

Ñôøi soáng thaùnh hieán phaûn aùnh veû röïc rôõ cuûa tình yeâu ñoù, bôûi vì do loøng trung thaønh vôùi maàu nhieäm Nuùi Soï, hoï tuyeân xöng raèng hoï tin vaø soáng cho tình yeâu cuûa Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn. Nhö theá, hoï giuùp Giaùo Hoäi yù thöùc maïnh meõ raèng : Thaäp giaù laø tình yeâu voâ cuøng doài daøo phong phuù cuûa Thieân Chuùa ñöôïc ñoå chan hoaø treân theá giôùi. Thaäp giaù laø daáu chæ lôùn lao cho thaáy söï hieän dieän cöùu ñoä cuûa Ñöùc Ki-toâ, nhaát laø trong caùc khoù khaên vaø thöû thaùch. Moät soá lôùn nhöõng ngöôøi taän hieán ñang thöôøng xuyeân laøm chöùng veà ñieàu naøy caùch can ñaûm ñaùng phuïc, khi hoï thöôøng phaûi soáng trong nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên, cho ñeán möùc bò baùch haïi vaø töû ñaïo. Loøng trung thaønh cuûa hoï ñoái vôùi Tình Yeâu duy nhaát ñöôïc bieåu loä vaø cuûng coá qua moät neáp soáng aån mình khieâm toán, qua vieäc chaáp nhaän nhöõng ñau khoå ñeå boå tuùc nôi chính thaân xaùc hoï "nhöõng gì coøn thieáu nôi nhöõng gian nan thöû thaùch Ñöùc Ki-toâ phaûi chòu" (Cl 1,24), qua hy sinh thaàm laëng, qua söï kyù thaùc cho thaùnh yù cuûa Thieân Chuùa, qua söï trung thaønh thanh thaûn ngay caû khi söùc löïc vaø aûnh höôûng caù nhaân ñang suy giaûm. Loøng trung thaønh vôùi Thieân Chuùa cuõng ñöa ñeán loøng taän tuî ñoái vôùi tha nhaân ; nhöõng ngöôøi taän hieán chaáp nhaän hy sinh khi thöôøng xuyeân chuyeån caàu cho nhöõng nhu caàu cuûa anh em hoï, khi phuïc vuï quaûng ñaïi nhöõng ngöôøi ngheøo khoå vaø nhöõng ngöôøi ñau oám, khi chia seû nhöõng khoù khaên cuûa nhöõng ngöôøi khaùc, khi tích cöïc tham döï vaøo caùc moái baän taâm vaø nhöõng thöû thaùch cuûa Giaùo Hoäi.

Nhöõng chöùng nhaân cuûa Ñöùc Ki-toâ trong theá giôùi 25. Maàu nhieäm vöôït qua cuõng laø nguoàn maïch cuûa chieàu höôùng truyeàn giaùo, gaén lieàn vôùi baûn chaát ñôøi soáng Giaùo Hoäi. Chieàu höôùng truyeàn giaùo naøy ñöôïc thöïc hieän ñaëc bieät trong ñôøi thaùnh hieán. Quaû theá, ñöøng keå nhöõng ñoaøn suûng rieâng cuûa caùc tu hoäi daán thaân cho söù maïng truyeàn giaùo cho daân ngoaïi - ad gentes - hoaëc hoaït ñoäng toâng ñoà, ngöôøi ta coù theå noùi raèng chieàu höôùng truyeàn giaùo naèm ngay trong loøng moïi hình thöùc taän hieán. Trong möùc ñoä ngöôøi taän hieán soáng moät cuoäc ñôøi hoaøn toaøn höôùng veà Chuùa Cha (x. Lc 2,49 ; Ga 4,34), chòu Ñöùc Ki-toâ chieám höõu (x. Lc 24,49 ; Cv 1,8 ; 2,4), hoï coäng taùc höõu hieäu vaøo söù maïng cuûa Chuùa Gieâ-su (x. Ga 20,21), goùp phaàn saâu saéc ñaëc bieät vaøo vieäc canh taân theá giôùi.

Boån phaän truyeàn giaùo tieân khôûi cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán nhaém tôùi baûn thaân hoï, vaø ñöôïc thöïc hieän baèng caùch môû taâm hoàn ñoùn laáy taùc ñoäng cuûa Thaàn Khí Ñöùc Ki-toâ. Chöùng taù cuûa hoï giuùp toaøn theå Giaùo Hoäi nhôù laïi raèng coâng taùc ñöùng haøng ñaàu laø vieäc phuïc vuï Thieân Chuùa caùch nhöng khoâng, vaø ñieàu naøy coù theå laøm ñöôïc nhôø aân suûng cuûa Ñöùc Ki-toâ ñöôïc Thaùnh Thaàn thoâng ban cho ngöôøi tín höõu. Chính nhôø ñoù maø theá giôùi ñöôïc loan baùo veà söï bình an ñeán töø Chuùa Cha, veà söï taän tuî maø Ñöùc Ki-toâ ñaõ neâu göông, vaø nieàm vui laø hoa traùi cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.

Nhöõng ngöôøi taän hieán seõ trôû thaønh nhöõng nhaø truyeàn giaùo tröôùc tieân baèng vieäc thöôøng xuyeân yù thöùc saâu xa raèng hoï ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa keâu goïi vaø choïn löïa, neân phaûi quy höôùng vaø daâng hieán cho Ngöôøi toaøn theå cuoäc ñôøi cuûa hoï vaø taát caû nhöõng gì hoï coù, baèng caùch töï giaûi thoaùt khoûi nhöõng trôû ngaïi laøm trì treä vieäc ñaùp traû troïn veïn trong tình yeâu. Nhö theá hoï seõ trôû thaønh moät daáu chæ trung thöïc veà Ñöùc Ki-toâ trong theá giôùi. Loái soáng cuûa hoï phaûi phaûn aùnh lyù töôûng hoï tuyeân xöng, khi xuaát hieän nhö laø nhöõng daáu chæ soáng ñoäng cuûa Thieân Chuùa vaø laø nhöõng nhaø rao giaûng Tin Möøng ñaày söùc thuyeát phuïc, cho duø hoï thöôøng im hôi laëng tieáng.

Giaùo Hoäi phaûi luoân luoân quan taâm ñeán vieäc hieän dieän höõu hình trong ñôøi soáng haèng ngaøy, ñaëc bieät trong neàn vaên hoaù hieän ñaïi, thöôøng tuy ñaõ bò tuïc hoaù nhöng vaãn nhaïy caûm vôùi ngoân ngöõ daáu chæ. Muoán theá, Giaùo Hoäi coù quyeàn chôø ñôïi söï goùp phaàn ñaëc bieät töø phía nhöõng ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán, ñöôïc keâu goïi laøm chöùng taù cuï theå raèng hoï ñaõ thuoäc veà Ñöùc Ki-toâ trong heát moïi hoaøn caûnh.

Bôûi vì tu phuïc laø daáu chæ cuûa vieäc taän hieán, cuûa söï ngheøo khoù vaø cuûa thaønh vieân cuûa moät hoäi doøng nhaát ñònh, cho neân cuøng vôùi caùc nghò phuï cuûa Thöôïng hoäi ñoàng, toâi tha thieát khuyeán caùo caùc tu só nam nöõ haõy maëc tu phuïc, ñöôïc thích nghi xöùng hôïp vôùi thôøi ñaïi vaø nôi choán (42). Khi caùc ñoøi hoûi hôïp lyù cuûa ñôøi soáng toâng ñoà ñoøi buoäc, hoï coù theå, tuyø theo caùc luaät leä cuûa tu hoäi, maëc moät boä aùo ñôn giaûn vaø xöùng ñaùng, vôùi moät huy hieäu thích hôïp, sao cho ngöôøi ta coù theå nhaän ra tö caùch thaùnh hieán cuûa hoï.

Nhöõng tu hoäi naøo töø thuôû khai nguyeân hoaëc do nhöõng quy ñònh cuûa hieán chöông, khoâng tieân lieäu tu phuïc rieâng, phaûi lieäu sao cho y phuïc cuûa thaønh vieân hoï mang tính caùch ñoan trang vaø ñôn giaûn xöùng vôùi baûn chaát cuûa ôn goïi (43).

Chieàu kích caùnh chung cuûa ñôøi thaùnh hieán

26. Bôûi vì ngaøy nay, caùc moái öu tö hoaït ñoäng toâng ñoà ngaøy caøng coù veû caáp baùch hôn vaø söï daán thaân vaøo caùc coâng vieäc traàn theá ngaøy caøng thu huùt hôn, neân caàn ñaëc bieät löu yù veà baûn chaát caùnh chung cuûa ñôøi thaùnh hieán.

"Kho taøng cuûa baïn ôû ñaâu, thì loøng baïn cuõng ôû ñoù" (Mt 6,21) : kho taøng duy nhaát laø Nöôùc Trôøi gôïi leân nguyeän öôùc, chôø mong, daán thaân vaø chöùng taù. Trong Giaùo Hoäi tieân khôûi, ngöôøi ta soáng cao ñoä nieàm chôø mong Ñöùc Chuùa ngöï ñeán. Qua caùc thôøi ñaïi, Giaùo Hoäi khoâng ngöøng duy trì loøng troâng mong ñoù : Giaùo Hoäi tieáp tuïc môøi goïi caùc tín höõu ñöa maét höôùng veà ôn cöùu ñoä saép tôùi luùc ñöôïc bieåu loä roài, "vì boä maët theá gian naøy ñang bieán ñi" (1 Cr 7,31 ; 1 Pr 1,3-6) (44).

Trong vieãn töôïng naøy, ta hieåu roõ hôn vai troø cuûa ñôøi thaùnh hieán laø laøm daáu chæ caùnh chung. Quaû theá, giaùo lyù vaãn trình baøy ñôøi soáng naøy nhö laø söï tieân baùo veà vöông quoác ñang ñeán. Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II laáy laïi giaùo huaán naøy khi khaúng ñònh raèng söï thaùnh hieán "tieân baùo cuoäc phuïc sinh töông lai vaø vinh quang cuûa Nöôùc Trôøi" (45). Ñieàu naøy ñöôïc aùp duïng tröôùc tieân cho lôøi khaán trinh khieát, ñöôïc truyeàn thoáng luoân luoân hieåu nhö laø moät heù môû thöïc taïi cuûa cuoäc ñôøi vónh cöûu, ngay töø baây giôø ñang hoaït ñoäng vaø bieán ñoåi toaøn theå con ngöôøi.

Nhöõng ngöôøi hieán daâng cuoäc ñôøi cho Ñöùc Ki-toâ chæ coøn soáng trong nieàm öôùc mong ñöôïc gaëp Ngöôøi, ngoõ haàu ñöôïc soáng vôùi Ngöôøi maõi maõi. Töø ñoù loøng hoï noân nao, khaùt mong ñöôïc "nguïp laën trong Loø Löûa tình yeâu ñang chaùy trong hoï, vaø Loø Löûa ñoù khoâng laø gì khaùc ngoaøi Chuùa Thaùnh Thaàn" (46), noãi nieàm chôø mong vaø öôùc voïng aáy ñöôïc naâng ñôõ bôûi nhöõng aân hueä maø Chuùa ban doài daøo cho nhöõng ai ñi tìm nhöõng gì thuoäc thöôïng giôùi (x. Cl 3,1).

Vôùi caùi nhìn gaén chaët vaøo nhöõng thöïc taïi cuûa Chuùa, ngöôøi taän hieán nhaéc nhôû raèng "treân ñôøi naøy, chuùng ta khoâng coù ñoâ thaønh beàn vöõng" (Dt 13,14), bôûi vì "queâ höông chuùng ta ôû treân trôøi" (Pl 3,20). Ñieàu caàn thieát duy nhaát laø tìm kieám "Nöôùc Thieân Chuùa vaø ñöùc coâng chính cuûa Ngöôøi" (Mt 6,33), cuøng vôùi lôøi khaån caàu khoâng ngöøng xin Chuùa ngöï ñeán.

Moät söï chôø ñôïi tích cöïc : daán thaân vaø tænh thöùc

27. "Laïy Chuùa Gieâ-su, xin ngöï ñeán !" (Kh 22,20). Nieàm chôø mong naøy khoâng heà thuï ñoäng : tuy höôùng veà Nöôùc Chuùa seõ ñeán, nhöng noù ñöôïc dieãn taû baèng vieäc laøm vaø söù vuï, bôûi vì Nöôùc Chuùa hieän dieän ngay töø baây giôø, qua vieäc thieát laäp tinh thaàn caùc moái phuùc, haàu khôi leân trong xaõ hoäi loaøi ngöôøi nhöõng khaùt voïng ñích thöïc muoán ñaït tôùi coâng lyù, hoaø bình, tình lieân ñôùi vaø tha thöù.

Ñieàu naøy thaáy roõ trong lòch söû ñôøi soáng thaùnh hieán, xöa nay voán saûn sinh nhieàu hoa traùi cho theá giôùi. Do caùc ñoaøn suûng cuûa hoï, nhöõng ngöôøi taän hieán trôû thaønh daáu chæ cuûa Thaùnh Thaàn, höôùng veà moät töông lai môùi ñöôïc soi saùng bôûi ñöùc tin vaø nieàm hy voïng Ki-toâ giaùo. Chieàu höôùng caùnh chung ñöôïc dieãn taû ra söù vuï, ngoõ haàu Nöôùc Chuùa ñöôïc cuûng coá vaø tieán trieån ngay ôû ñaây vaø baây giôø. Lôøi khaån caàu : "Laïy Chuùa Gieâ-su, xin ngöï ñeán !" ñi ñoâi vôùi lôøi caàu nguyeän khaùc nöõa : "Xin cho Nöôùc Cha mau ñeán !" (Mt 6,10).

Keû naøo tænh thöùc chôø ñôïi nhöõng lôøi Ñöùc Ki-toâ höùa ñöôïc thöïc hieän thì cuõng coù khaû naêng thoâng truyeàn nieàm hy voïng cho anh chò em mình, nhöõng ngöôøi thöôøng bò naûn chí vaø bi quan tröôùc töông lai. Nieàm hy voïng cuûa ngöôøi aáy döïa vaøo Lôøi Chuùa höùa theo maïc khaûi : lòch söû cuûa loaøi ngöôøi ñang tieán veà "trôøi môùi ñaát môùi" (Kh 21,1), trong ñoù Chuùa "seõ lau saïch nöôùc maét hoï ; seõ khoâng coøn söï cheát, cuõng chaúng coøn tang toùc, keâu than vaø ñau khoå nöõa, vì nhöõng ñieàu cuõ ñaõ bieán maát" (Kh 21,4).

Ñôøi thaùnh hieán coù nhieäm vuï chieáu toaû maõi maõi vinh quang Thieân Chuùa, khi moïi phaøm nhaân ñöôïc thaáy ôn cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa (x. Lc 3,6 ; Is 40,5). Ki-toâ giaùo Ñoâng Phöông nhaán maïnh khía caïnh naøy, khi goïi caùc ñan só laø nhöõng thieân thaàn cuûa Thieân Chuùa treân maët ñaát, loan baùo cuoäc canh taân theá giôùi trong Ñöùc Ki-toâ. Beân Taây Phöông, truyeàn thoáng ñan tu cöû haønh vieäc töôûng nieäm vaø canh thöùc : töôûng nieäm nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa thöïc hieän, canh thöùc chôø mong nieàm hy voïng ñöôïc thöïc hieän vónh vieãn. Söù ñieäp cuûa truyeàn thoáng ñan tu vaø cuûa ñôøi soáng chieâm nieäm khoâng ngöøng nhaéc nhôû raèng quyeàn toái thöôïng cuûa Thieân Chuùa mang laïi cho cuoäc soáng con ngöôøi yù nghóa vaø nieàm vui traøn ñaày, bôûi vì con ngöôøi ñöôïc taïo döïng cho Thieân Chuùa vaø noù khoâng ñöôïc yeân nghæ bao laâu chöa ñöôïc nghæ yeân trong Ngöôøi (47).

Ñöùc Trinh Nöõ Ma-ri-a, maãu möïc cho vieäc thaùnh hieán vaø ñi theo Chuùa, sequela Christi

28. Ngay khi thaønh thai khoâng maéc nguyeân toäi, Ñöùc Ma-ri-a laø Ñaáng phaûn aùnh hoaøn haûo nhaát veû ñeïp cuûa Thieân Chuùa. Giaùo Hoäi keâu caàu Meï döôùi danh hieäu "Tuyeät Myõ". Do vieäc keát hôïp vôùi Ñöùc Ki-toâ, ngöôøi tín höõu naøo cuõng coù lieân heä vôùi Ñöùc Ma-ri-a raát thaùnh. Ñieàu naøy coøn roõ raøng hôn nöõa trong cuoäc soáng nhöõng ngöôøi taän hieán (...). Taát caû caùc doøng tu ñeàu xaùc tín raèng söï hieän dieän cuûa Ñöùc Ma-ri-a coù moät taàm quan troïng cô baûn cho ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa moãi taâm hoàn ñöôïc thaùnh hieán, vaø cho söï beàn vöõng, hôïp nhaát vaø tieán trieån cuûa toaøn theå coäng ñoaøn (48).

Quaû thaät, Ñöùc Ma-ri-a laø moät göông maãu tuyeät vôøi veà vieäc thaùnh hieán hoaøn haûo, vì Meï hoaøn toaøn thuoäc veà Thieân Chuùa vaø hieán daâng troïn veïn baûn thaân. Ñöôïc Thieân Chuùa tuyeån choïn vì muoán thöïc hieän nôi Meï maàu nhieäm Nhaäp Theå, Meï nhaéc laïi cho ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán raèng Thieân Chuùa luoân naém phaàn chuû ñoäng. Ñoàng thôøi, khi ñaõ öng thuaän ñeå Lôøi Thieân Chuùa xuoáng theá laøm ngöôøi nôi Meï, Ñöùc Ma-ri-a laø maãu möïc cho vieäc con ngöôøi thuï taïo ñoùn tieáp aân suûng cuûa Thieân Chuùa.

Gaàn guõi Ñöùc Ki-toâ, cuøng vôùi thaùnh Giu-se, trong ñôøi soáng aån daät taïi Na-da-reùt, hieän dieän beân Con trong nhöõng luùc quyeát lieät cuûa cuoäc ñôøi coâng khai cuûa Ngöôøi, Ñöùc Trinh Nöõ laø thaày daïy caùch böôùc theo Ñöùc Ki-toâ voâ ñieàu kieän vaø chuyeân caàn phuïc vuï Ngöôøi. Nôi Meï "ñeàn thôø cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn" toaû raïng veû huy hoaøng cuûa taïo vaät môùi. Ñôøi thaùnh hieán nhìn nhaän Meï laø göông maãu tuyeät vôøi cho vieäc taän hieán cho Chuùa Cha, keát hôïp vôùi Chuùa Con vaø ngoan ngoaõn nghe theo Chuùa Thaùnh Thaàn, yù thöùc raèng nhaän laáy "loái soáng trinh khieát vaø ngheøo khoù" cuûa Ñöùc Ki-toâ ñoàng thôøi cuõng coù nghóa laø baét chöôùc loái soáng cuûa Ñöùc Ma-ri-a (50).

Ngoaøi ra, ngöôøi taän hieán tìm ñöôïc nôi Ñöùc Trinh Nöõ moät ngöôøi Meï vôùi moät danh nghóa hoaøn toaøn ñaëc bieät. Thöïc vaäy, neáu moät tình meï môùi ñaõ ñöôïc ban cho Ñöùc Ma-ri-a treân Nuùi Soï laø moät aân hueä cho taát caû caùc Ki-toâ höõu, thì maãu tính naøy coù giaù trò ñaëc bieät ñoái vôùi nhöõng ngöôøi daâng hieán troïn cuoäc ñôøi cho Ñöùc Ki-toâ. "Ñaây laø Meï cuûa anh" (Ga 19,27) : lôøi Ñöùc Gieâ-su noùi vôùi "ngöôøi moân ñeä Ngöôøi thöông meán" (Ga 19,26) thaät saâu saéc trong ñôøi soáng cuûa ngöôøi taän hieán. Quaû theá, cuõng nhö thaùnh Gio-an, hoï ñöôïc môøi ñoùn nhaän Ñöùc Trinh Nöõ Ma-ri-a raát thaùnh veà nhaø mình (x. Ga 19,27) : hoï seõ yeâu meán vaø baét chöôùc Meï moät caùch trieät ñeå, theo ôn goïi rieâng cuûa mình, vaø buø laïi, hoï seõ caûm nghieäm tình maãu töû eâm aùi thaät ñaëc bieät. Ñöùc Trinh Nöõ thoâng ban tình yeâu ñeå hoï coù theå hieán daâng cuoäc soáng cho Ñöùc Ki-toâ moãi ngaøy, coäng taùc vôùi Ngöôøi ñeå cöùu ñoä theá giôùi. Chính vì theá, loøng thaûo hieáu vôùi Ñöùc Ma-ri-a laø neûo ñöôøng öu tieân giuùp trung thaønh vôùi tieáng goïi ñaõ nhaän vaø laø moät trôï giuùp raát höõu hieäu ñeå tieán tôùi trong vieäc ñaùp traû vaø soáng sung maõn ôn goïi cuûa mình (51).

muïc luïc

III. TRONG GIAÙO HOÄI VAØ CHO GIAÙO HOÄI

"Chuùng con ôû ñaây thaät laø ñeïp" : ñôøi thaùnh hieán trong maàu nhieäm Giaùo Hoäi.

29. Vaøo luùc Chuùa bieán hình, thaùnh Pheâ-roâ ñaõ nhaân danh caùc toâng ñoà khaùc maø thoát leân : "Chuùng con ôû ñaây thaät laø ñeïp" (Mt 17,4). Vieäc caûm nghieäm vinh quang cuûa Ñöùc Ki-toâ duø ñaõ khieán taâm trí vaø traùi tim oâng bò hoaøn toaøn thu huùt nhöng ñaõ khoâng coâ laäp oâng ; traùi laïi coøn lieân keát oâng vôùi "chuùng con", nghóa laø vôùi caùc moân ñeä kia.

Chieàu kích cuûa tieáng "chuùng con" daãn ñöa chuùng ta suy nghó veà vò trí cuûa ñôøi thaùnh hieán trong maàu nhieäm Giaùo Hoäi. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, coâng cuoäc suy tö thaàn hoïc veà baûn chaát cuûa ñôøi thaùnh hieán ñaõ ñaøo saâu nhöõng vieãn töôïng môùi, phaùt xuaát töø giaùo lyù cuûa Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II. Döôùi aùnh saùng cuûa giaùo lyù naøy, ngöôøi ta nhaän thaáy raèng vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm laø moät ñieàu khoâng theå choái caõi ñöôïc thuoäc veà ñôøi soáng vaø söï thaùnh hieán cuûa Giaùo Hoäi (52). Ñieàu ñoù coù nghóa laø ñôøi thaùnh hieán, ñaõ hieän höõu töø buoåi sô khai, seõ khoâng bao giôø ñöôïc thieáu vaéng trong Giaùo Hoäi, bôûi vì noù laø moät yeáu toá caáu taïo vaø ñaëc tröng, dieãn taû chính baûn tính cuûa Giaùo Hoäi.

Ñieàu ñoù roõ raøng, vì vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm ñöôïc lieân keát maät thieát vôùi maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ, coù phaän söï dieãn laïi caùch naøo ñoù loái soáng Ñöùc Ki-toâ ñaõ choïn, vaø cho thaáy raèng loái soáng aáy coù moät giaù trò tuyeät ñoái vaø caùnh chung. Chính Ñöùc Gieâ-su, khi keâu goïi moät soá ngöôøi töø boû moïi söï maø böôùc theo Ngöôøi, ñaõ khai maøo moät neáp soáng ñöôïc phaùt trieån daàn daàn qua caùc thôøi ñaïi, soáng döôùi taùc ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn, thaønh nhöõng hình thöùc taän hieán khaùc nhau. Vaäy quan nieäm veà moät Giaùo Hoäi chæ goàm coù giaùo só vaø giaùo daân maø thoâi thì khoâng phuø hôïp vôùi nhöõng yù höôùng saùng laäp cuûa Chuùa, nhö thaáy ñöôïc trong caùc saùch Tin Möøng vaø nhöõng taùc phaåm khaùc trong Taân Öôùc.

Söï thaùnh hieán môùi vaø ñaëc bieät

30. Trong truyeàn thoáng Giaùo Hoäi, vieäc tuyeân khaán tu trì ñöôïc coi nhö vieäc ñaøo saâu ñoäc ñaùo vaø phong phuù söï thaùnh hieán ñaõ laõnh nhaän trong bí tích thaùnh taåy ; nhôø vieäc tuyeân khaán aáy, söï keát hieäp thaâm saâu vôùi Ñöùc Ki-toâ ñaõ khai maøo trong bí tích röûa toäi ñöôïc phaùt trieån thaønh hoàng aân trôû neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ngöôøi moät caùch roõ reät vaø troïn veïn hôn baèng vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm (53).

Tuy nhieân söï thaùnh hieán do vieäc tuyeân khaán tu trì coù moät ñaëc ñieåm khaùc bieät so vôùi söï thaùnh hieán do bí tích thaùnh taåy ban cho, bôûi vì noù khoâng haún laø haäu quaû thieát yeáu (54). Thöïc vaäy, phaøm ai ñaõ ñöôïc taùi sinh trong Ñöùc Ki-toâ thì ñeàu ñöôïc keâu goïi nhôø söùc maïnh Thaùnh Thaàn ban, soáng khieát tònh töông öùng vôùi baäc soáng mình, vaâng phuïc Thieân Chuùa vaø Giaùo Hoäi, döùt boû loøng quyeán luyeán cuûa caûi vaät chaát, bôûi vì moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc môøi goïi soáng thaùnh hieán trong vieäc ñaït tôùi möùc hoaøn haûo cuûa ñöùc aùi (55). Nhöng bí tích thaùnh taåy töï noù khoâng haøm chöùa lôøi keâu goïi soáng ñoäc thaân hoaëc trinh khieát, töø boû sôû höõu cuûa caûi, vaâng phuïc moät beà treân, döôùi daïng cuï theå cuûa caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm. Vaäy vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm giaû thieát moät aân hueä ñaëc bieät maø Thieân Chuùa khoâng ban cho taát caû moïi ngöôøi, nhö chính Ñöùc Gieâ-su ñaõ neâu baät trong tröôøng hôïp ñoäc thaân töï nguyeän (x. Mt 19,10-12).

Hôn nöõa, khi Chuùa goïi thì Ngöôøi cuõng ban ôn ñaëc bieät cuûa Thaùnh Thaàn, ngoõ haàu ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán coù theå ñaùp traû ôn goïi vaø chu toaøn söù maïng cuûa mình. Chính vì theá, theo Phuïng vuï Ñoâng Phöông vaø Taây Phöông, trong nghi leã tuyeân khaán ñan tu hoaëc tu trì vaø trong nghi leã thaùnh hieán trinh nöõ, Giaùo Hoäi keâu caàu Thaùnh Thaàn ban ôn xuoáng treân nhöõng ngöôøi ñöôïc choïn vaø lieân keát leã daâng cuûa hoï vôùi hy teá cuûa Ñöùc Ki-toâ (56).

Vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm cuõng laø moät vieäc trieån khai aân suûng cuûa bí tích Theâm söùc, nhöng ñieàu naøy vöôït quaù nhöõng ñoøi hoûi thoâng thöôøng cuûa vieäc thaùnh hieán nhaän trong bí tích Theâm söùc. Caàn coù moät ôn ñaëc bieät cuûa Chuùa Thaàn ñeå phaùt trieån nhöõng khaû naêng môùi vaø saûn sinh nhöõng hoa traùi thaùnh thieän vaø toâng ñoà, nhö lòch söû ñôøi thaùnh hieán ñaõ chöùng toû.

Ñoái vôùi caùc linh muïc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm ; kinh nghieäm cho thaáy raèng bí tích Truyeàn chöùc thaùnh theâm phong phuù hôn nhôø söï taän hieán tu trì, bôûi vì noù ñoøi hoûi vaø naâng ñôõ vieäc soáng lieân keát maät thieát hôn vôùi Chuùa. Vò linh muïc naøo tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm thì ñöôïc trôï giuùp ñaëc bieät ñeå hoaï laïi troïn veïn maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ trong cuoäc soáng, cuõng nhö nhôø linh ñaïo rieâng vaø nhôø chieàu kích toâng ñoà do ñoaøn suûng cuûa tu hoäi. Quaû theá, ôn goïi chöùc linh muïc vaø ôn goïi ñôøi taän hieán keát hôïp chaët cheõ vôùi nhau nôi con ngöôøi linh muïc taïo ra moät söï thoáng nhaát saâu xa vaø naêng ñoäng trong cuoäc soáng.

Caùc tu só linh muïc chuyeân soáng ñôøi chieâm nieäm, cuõng mang laïi cho Giaùo Hoäi moät ôn ích khoân löôøng. Ñaëc bieät khi cöû haønh Thaùnh Theå, hoï chu toaøn moät haønh vi cuûa Giaùo Hoäi vaø cho Giaùo Hoäi ; hoï lieân keát vieäc daâng hieán baûn thaân vôùi Thaùnh Theå, hieäp thoâng vôùi Ñöùc Ki-toâ, Ñaáng daâng mình cho Chuùa Cha ñeå cöùu ñoä toaøn theå theá giôùi (57).

Caùc töông quan giöõa caùc baäc soáng khaùc nhau cuûa ngöôøi Ki-toâ höõu

31. Ñöùc Gieâ-su ñaõ muoán coù nhöõng baäc soáng khaùc nhau trong ñôøi soáng cuûa Giaùo Hoäi. Giöõa caùc baäc soáng ñoù : coù nhöõng moái töông quan hoã töông caàn ñöôïc cöùu xeùt.

Taát caû caùc tín höõu, do vieäc ñöôïc taùi sinh trong Ñöùc Ki-toâ, ñeàu coù chung cuøng moät phaåm giaù ; taát caû ñeàu ñöôïc keâu goïi neân thaùnh ; taát caû ñeàu tham döï vaøo vieäc xaây döïng Thaân Theå duy nhaát cuûa Ñöùc Ki-toâ, moãi ngöôøi tuyø theo ôn goïi cuûa mình vaø nhöõng aân hueä Thaùnh Thaàn ban cho (x. Rm 12,3-8) (58). Söï bình ñaúng veà phaåm giaù giöõa taát caû caùc thaønh vieân trong Giaùo Hoäi laø coâng trình cuûa Thaùnh Thaàn, ñaët treân neàn taûng laø bí tích Röûa toäi vaø Theâm söùc, vaø ñöôïc cuûng coá nhôø bí tích Thaùnh Theå. Nhöng söï ña daïng cuõng laø coâng trình cuûa Thaùnh Thaàn. Chính Ngöôøi laøm cho Giaùo Hoäi thaønh moät moái hieäp thoâng höõu cô, giöõa nhöõng ña daïng veà caùc ôn goïi, caùc ñoaøn suûng vaø caùc thöøa taùc vuï (59).

Caùc ôn goïi vaøo ñôøi soáng giaùo daân, vaøo haøng giaùo só vaø vaøo ñôøi taän hieán ñeàu coù theå coi laø kieåu maãu, bôûi leõ taát caû caùc ôn goïi ñaëc thuø - duø xeùt rieâng reõ hay taäp theå - ñeàu baét nguoàn vaø quy tuï veà ñoù, theå theo aân hueä doài daøo cuûa Thieân Chuùa. Ngoaøi ra, chuùng phuïc vuï laãn nhau, ñeå laøm cho Nhieäm Theå Ñöùc Ki-toâ ñöôïc taêng tröôûng trong lòch söû vaø chu toaøn söù maïng trong theá giôùi. Trong Giaùo Hoäi, moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc thaùnh hieán nhôø bí tích Röûa toäi vaø Theâm söùc, coøn thöøa taùc vuï do truyeàn chöùc vaø ñôøi taän hieán giaû thieát laø moät ôn goïi rieâng vaø moät hình thaùi thaùnh hieán ñaëc bieät, nhaèm chu toaøn moät söù maïng rieâng.

Söù maïng cuûa caùc giaùo daân, nhöõng ngöôøi "coù nhieäm vuï tìm kieám Nöôùc Thieân Chuùa baèng caùch daán thaân vaøo caùc vieäc traàn theá vaø xeáp ñaët chuùng theo keá hoaïch Thieân Chuùa" (60), ñaët neàn taûng treân söï thaùnh hieán do bí tích Röûa toäi vaø Theâm söùc, chung cho taát caû caùc thaønh phaàn cuûa Daân Thieân Chuùa. Ngoaøi söï thaùnh hieán caên baûn aáy, caùc giaùo só ñöôïc thaùnh hieán baèng bí tích Truyeàn chöùc thaùnh ñeå noái tieáp söù vuï toâng ñoà qua doøng thôøi gian. Nhöõng ngöôøi taän hieán cam keát soáng caùc lôøi khuyeân

Phuùc AÂm, ñöôïc thaùnh hieán moät caùch môùi meû vaø ñaëc bieät ; söï thaùnh hieán naøy, tuy khoâng mang tính bí tích, nhöng raøng buoäc khieán hoï chaáp nhaän loái soáng ñoäc thaân, khoù ngheøo, vaâng phuïc ñaõ ñöôïc Ñöùc Gieâ-su ñích thaân theå hieän vaø ñeà nghò cho caùc moân ñeä. Cho duø caû ba baäc soáng khaùc nhau ñeàu bieåu loä maàu nhieäm duy nhaát cuûa Ñöùc Ki-toâ, nhöng caùc giaùo daân thì coù ñaëc tính rieâng bieät tuy khoâng ñoäc höõu laø sinh hoaït giöõa traàn theá ; coøn caùc muïc töû thì mang traùch nhieäm veà taùc vuï, coøn nhöõng ngöôøi taän hieán thì coá gaéng neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ khieát tònh, ngheøo khoù vaø vaâng phuïc.

Giaù trò ñaëc bieät cuûa ñôøi thaùnh hieán

32. Trong boái caûnh haøi hoaø cuûa caùc aân suûng, moãi baäc soáng chuû yeáu dieãn taû, theo caùch cuûa mình, moät chieàu kích naøo ñoù thuoäc maàu nhieäm duy nhaát cuûa Ñöùc Ki-toâ. Neáu ñôøi soáng giaùo daân coù moät söù maïng ñaëc bieät laø loan baùo Tin Möøng trong caùc thöïc taïi traàn theá, thì nhöõng ngöôøi ñaõ laõnh nhaän caùc chöùc thaùnh, ñaëc bieät caùc giaùm muïc, thöïc thi moät taùc vuï khoâng theå thay theá ñöôïc trong khuoân khoå cuûa söï hieäp thoâng Giaùo Hoäi. Caùc giaùm muïc coù boån phaän höôùng daãn Daân Thieân Chuùa baèng vieäc giaûng daïy Lôøi Chuùa, phaân phaùt caùc bí tích vaø thi haønh quyeàn bính thaùnh thieâng, ñeå phuïc vuï söï thoâng hieäp Giaùo Hoäi, laø moät hieäp thoâng höõu cô, ñöôïc xeáp ñaët theo phaåm traät (61).

Coøn khi xeùt tôùi söù maïng cuûa Giaùo Hoäi laø phaûi bieåu loä söï thaùnh thieän, thì phaûi coâng nhaän, vôùi caùi nhìn khaùch quan, laø ñôøi thaùnh hieán ñöùng ôû moät bình dieän öu vieät, bôûi vì phaûn aùnh chính loái soáng cuûa Ñöùc Ki-toâ. Chính vì theá, ñôøi thaùnh hieán bieåu loä phong phuù nhöõng giaù trò cuûa Tin Möøng vaø laøm saùng toû troïn veïn hôn muïc tieâu cuûa Giaùo Hoäi laø thaùnh hoaù nhaân loaïi. Ñôøi thaùnh hieán loan baùo vaø ra nhö soáng tröôùc thôøi mai haäu, thôøi maø Nöôùc Trôøi ñang hieän dieän ôû daïng maàm moáng vaø trong maàu nhieäm (62), seõ ñaït möùc vieân maõn ; thôøi maø caùc con caùi cuûa söï phuïc sinh seõ khoâng cöôùi vôï laáy choàng nöõa, nhöng seõ neân nhö caùc thieân thaàn cuûa Thieân Chuùa (x. Mt 22,30).

Quaû theá, moät ñieàu maø Giaùo Hoäi voán haèng daïy laø tính öu vieät cuûa ñöùc khieát tònh toaøn haûo vì Nöôùc Trôøi (63), vaø coù lyù khi coi ñoù nhö laø "caùnh cöûa" cuûa ñôøi thaùnh hieán (64). Ñaøng khaùc, Giaùo Hoäi heát söùc traân troïng ôn goïi hoân nhaân, trong ñoù ñoâi vôï choàng "laøm chöùng vaø coäng taùc vaøo vieäc sinh saûn cuûa Giaùo Hoäi", Meï chuùng ta ; hoï trôû neân daáu chæ vaø thoâng phaàn vaøo tình yeâu cuûa Ñöùc Ki-toâ ñoái vôùi Hieàn Theâ Ngöôøi, "bôûi yeâu thöông maø Ngöôøi ñaõ hieán maïng soáng vì Hieàn Theâ" (65).

Trong vieãn aûnh vöøa roài, chung cho toaøn theå ñôøi thaùnh hieán, ñaõ coù nhöõng neûo ñöôøng khaùc nhau nhöng boå tuùc cho nhau. Caùc tu só nam nöõ hoaøn toaøn hieán mình cho ñôøi soáng chieâm nieäm laø nhöõng hình aûnh ñaëc bieät cuûa Ñöùc Ki-toâ caàu nguyeän treân nuùi (66). Nhöõng ngöôøi taän hieán soáng ñôøi hoaït ñoäng dieãn laïi neáp soáng cuûa Ngöôøi "loan baùo Nöôùc Thieân Chuùa cho daân chuùng, hoaëc chöõa laønh nhöõng keû ñau yeáu taøn taät, hay hoaùn caûi caùc toäi nhaân trôû laïi ñôøi soáng löông thieän, hoaëc ñang chuùc phuùc cho treû em vaø ban ôn laønh cho moïi ngöôøi" (67). Nhöõng ngöôøi taän hieán trong caùc tu hoäi ñôøi ñoùng goùp theo caùch thöùc rieâng vaøo coâng cuoäc laøm cho Nöôùc Thieân Chuùa ñeán ; hoï toång hôïp moät caùch ñaëc bieät nhöõng giaù trò cuûa söï thaùnh hieán vaø nhöõng giaù trò cuûa traàn theá. Khi soáng ñôøi thaùnh hieán ôû giöõa traàn gian vaø töø traàn gian (68), hoï "coá gaéng [...] thaám nhuaàn moïi söï baèng tinh thaàn Phuùc AÂm ñeå cuûng coá vaø phaùt trieån Thaân Theå Ñöùc Ki-toâ" (69). Vì muïc tieâu naøy, hoï tham döï vaøo söù maïng giöõa Giaùo Hoäi loan baùo Tin Möøng baèng chöùng taù caù nhaân cuûa moät ñôøi soáng Ki-toâ höõu, baèng nhöõng cuoäc daán thaân nhaèm quy höôùng caùc traät töï traàn theá theo yù Thieân Chuùa, baèng söï coäng taùc vaøo vieäc phuïc vuï coäng ñoaøn Giaùo Hoäi, theo caùch thöùc rieâng bieät cuûa neáp soáng giöõa ñôøi (70).

Laøm chöùng veà Tin Möøng caùc moái phuùc 33. Moät vai troø ñaëc bieät cuûa ñôøi thaùnh hieán laø nhaéc nhôù cho nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc röûa toäi veà caùc giaù trò cô baûn cuûa Tin Möøng, nhôø "chöùng taù raïng rôõ vaø cao vôøi raèng theá giôùi khoâng theå ñöôïc bieán hình ñoåi daïng vaø daâng hieán cho Thieân Chuùa neáu thieáu tinh thaàn cuûa caùc moái phuùc" (71). Nhö theá ñôøi thaùnh hieán laøm cho Daân Thieân Chuùa luoân yù thöùc raèng hoï phaûi duøng ñôøi soáng thaùnh thieän ñeå ñaùp traû tình yeâu Thieân Chuùa ñaõ ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn ñoå chan hoaø vaøo loøng (x. Rm 5,5), laøm sao cho cung caùch xöû söï phaùt loä söï thaùnh hieán Thieân Chuùa ñaõ thöïc hieän nôi hoï qua bí tích Thaùnh taåy, Theâm söùc hay Truyeàn chöùc. Thöïc vaäy, ôn thaùnh hoaù do caùc bí tích truyeàn ban caàn phaûi ñöôïc chuyeån thaønh ôn thaùnh trong cuoäc soáng haèng ngaøy. Ñôøi thaùnh hieán, ñöôïc soáng trong Giaùo Hoäi, caàn phaûi giuùp cho söï thaùnh hoaù ñôøi soáng cuûa caùc tín höõu, giaùo daân vaø giaùo só.

Ñaøng khaùc ta khoâng ñöôïc queân raèng, nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng caàn ñöôïc naâng ñôõ nhôø chöùng taù cuûa caùc ôn goïi khaùc ñeå soáng troïn veïn vieäc gaén boù vôùi maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ vaø Giaùo Hoäi trong nhöõng chieàu kích ña daïng. Do khaû naêng laøm phong phuù laãn nhau nhö theá, söù maïng cuûa ñôøi taän hieán caøng trôû neân huøng hoàn vaø höõu hieäu hôn ; ñoù laø nhaéc nhôû cho caùc anh chò em khaùc haõy ñöa maét chaêm chuù tìm kieám hoaø bình töông lai, vaø coá gaéng ñaït tôùi haïnh phuùc vónh vieãn ôû beân Thieân Chuùa.

Hình aûnh soáng ñoäng cuûa Giaùo Hoäi - Hieàn Theâ

34. YÙ nghóa hoân öôùc cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán mang moät taàm quan troïng ñaëc bieät vì noù nhaéc cho Giaùo Hoäi phaûi taän taâm taän tình phuïc vuï Ñöùc Lang Quaân cuûa mình, Ñaáng ñaõ ban cho Giaùo Hoäi moïi ñieàu thieän haûo. Chieàu kích hoân öôùc laø moät neùt ñaëc thuø cuûa heát moïi ñôøi thaùnh hieán, nhöng noù coù yù nghóa rieâng cho ngöôøi phuï nöõ, vì coù theå noùi laø chò khaùm phaù ra giaù trò ñaëc bieät cuûa nöõ tính trong moái töông quan lieân keát chò vôùi Ñöùc Ki-toâ.

Veà ñieàu naøy, trong Taân Öôùc, coù moät trang raát suùc tích trình baøy Ñöùc Ma-ri-a ôû nhaø Tieäc Ly vôùi caùc Toâng Ñoà ñang caàu nguyeän chôø ñôïi Thaùnh Thaàn (x. Cv 1,13-14). Ta coù theå thaáy ôû ñoù moät hình aûnh soáng ñoäng veà Giaùo Hoäi - Hieàn Theâ, ñang chuù yù ñeán nhöõng tín hieäu Ñöùc Lang Quaân göûi ñeán vaø saün saøng ñoùn tieáp Ngöôøi nhö moät aân hueä. Thaùnh Pheâ-roâ vaø caùc Toâng Ñoà tieâu bieåu cho ñaëc tính phong nhieâu, ñöôïc dieãn taû qua thöøa taùc vuï Giaùo Hoäi, ñöôïc Thaùnh Thaàn söû duïng ñeå sinh ra nhöõng con ngöôøi môùi, baèng caùch giaûng daïy Lôøi Chuùa, cöû haønh caùc bí tích vaø hoaït ñoäng muïc vuï. Ñöùc Ma-ri-a tieâu bieåu cho thaùi ñoä ñoùn nhaän cuûa ngöôøi hieàn theâ ; nhôø ñoù ñôøi soáng thaàn linh cuûa Giaùo Hoäi sinh hoa keát traùi do moät moái tình khieát trinh vaø troïn veïn.

Ñôøi thaùnh hieán luoân ñöôïc ñaët beân caïnh Ñöùc Ma-ri-a, Trinh Nöõ Hieàn Theâ. Tình yeâu khieát trinh naøy mang moät söùc phong phuù ñaëc bieät, goùp phaàn vaøo vieäc sinh ra vaø gia taêng ñôøi soáng thaàn linh trong caùc taâm hoàn (72). Theo chaân Ñöùc Ma-ri-a, baø E-vaø môùi, ngöôøi taän hieán thöïc hieän söï phong nhieâu thieâng lieâng baèng caùch saün saøng ñoùn tieáp Lôøi Chuùa, coäng taùc vaøo vieäc xaây döïng nhaân loaïi môùi nhôø vieäc xaû thaân voâ ñieàu kieän vaø chöùng taù soáng ñoäng cuûa hoï. Nhö theá, Giaùo Hoäi bieåu loä ñaày ñuû maãu tính cuûa mình, vöøa qua vieäc truyeàn thoâng taùc ñoäng maø Chuùa ñaõ kyù thaùc cho thaùnh Pheâ-roâ, vöøa qua vieäc ñoùn tieáp aân hueä cuûa Thieân Chuùa vôùi tinh thaàn traùch nhieäm, theo göông cuûa Ñöùc Ma-ri-a.

Coøn daân Thieân Chuùa, hoï tìm thaáy nôi caùc giaùo só nhöõng phöông tieän mang ôn cöùu ñoä, vaø nôi ñôøi thaùnh hieán moät söùc kích thích thuùc ñaåy hoï saün saøng ñaùp laïi tình yeâu baèng moïi hình thöùc phuïc vuï (73).

muïc luïc

IV. ÑÖÔÏC TINH THAÀN THAÙNH THIEÄN HÖÔÙNG DAÃN

Moät cuoäc ñôøi "ñöôïc bieán hình" : lôøi goïi neân thaùnh

35. "Nghe vaäy, caùc moân ñeä kinh hoaøng, ngaõ saáp maët xuoáng ñaát" (Mt 17,6). Trong baøi töôøng thuaät cuoäc bieán hình, caùc Tin Möøng nhaát laõm, tuy vôùi ñoâi chuùt dò bieät nhöng ñeàu cho thaáy noãi sôï haõi traøn ngaäp caùc moân ñeä. Söï thu huùt maø dung nhan bieán hình cuûa Ñöùc Ki-toâ taùc ñoäng treân caùc oâng ñaõ khoâng ngaên caûn ñöôïc caùc oâng caûm thaáy sôï haõi tröôùc veû uy nghi thaàn linh ñang bao truøm caùc oâng. Moãi khi con ngöôøi heù thaáy vinh quang cuûa Thieân Chuùa, thì luoân luoân yù thöùc veà söï nhoû beù cuûa mình vaø caûm thaáy sôï haõi. Noãi sôï haõi naøy mang tính chaát cöùu ñoä. Noù nhaéc con ngöôøi nhôù tôùi söï hoaøn thieän cuûa Thieân Chuùa vaø ñoàng thôøi ñoøi con ngöôøi nhaän tieáng goïi thuùc baùch tieán tôùi "söï thaùnh thieän".

Taát caû caùc con caùi cuûa Giaùo Hoäi, ñöôïc Chuùa Cha keâu goïi "laéng nghe" Ñöùc Ki-toâ, taát nhieân caûm thaáy ñoøi hoûi saâu xa laø phaûi hoaùn caûi vaø neân thaùnh. Tuy nhieân Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc ñaõ nhaán maïnh raèng ñoøi hoûi hoaùn caûi vaø neân thaùnh tröôùc tieân lieân heä ñeán ñôøi thaùnh hieán. Quaû theá, ôn goïi cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán haõy ñi tìm kieám Nöôùc Thieân Chuùa treân heát moïi söï, tieân vaøn laø moät lôøi môøi goïi hoaùn caûi hoaøn toaøn, töø boû chính mình ñeå soáng hoaøn toaøn cho Chuùa, ngoõ haàu Thieân Chuùa coù toaøn quyeàn treân moïi loaøi. Vì ñaõ ñöôïc keâu goïi chieâm ngöôõng vaø laøm chöùng cho dung nhan bieán hình cuûa Ñöùc Ki-toâ, nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng ñöôïc keâu goïi soáng moät cuoäc ñôøi "ñöôïc bieán hình".

Veà ñieåm naøy, baûn baùo caùo chung keát cuûa phieân hoïp baát thöôøng thöù hai cuûa Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ coù nhaän xeùt chí lyù nhö sau : "Suoát doøng lòch söû cuûa Giaùo Hoäi, caùc thaùnh nam nöõ luoân luoân laø moät nguoàn maïch töø ñoù phaùt ra bao ñoåi môùi trong nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên nhaát. Ngaøy hoâm nay, chuùng ta raát caàn nhöõng vò thaùnh vaø chuùng ta khoâng ngöøng caàu xin Thieân Chuùa ban nhöõng vò thaùnh. Caùc tu hoäi ñôøi thaùnh hieán, khi tuyeân khaán lôøi khuyeân Phuùc AÂm, phaûi yù thöùc veà söù maïng ñaëc bieät cuûa hoï trong Giaùo Hoäi ngaøy hoâm nay, vaø chuùng ta phaûi khuyeán khích hoï thi haønh söù maïng aáy" (74). Trong phieân hoïp thöôøng leä laàn thöù chín cuûa Thöôïng hoäi ñoàng giaùm muïc, caùc nghò phuï ñaõ laøm voïng laïi yù kieán ñoù khi tuyeân boá : "Traûi qua lòch söû Giaùo Hoäi, ñôøi thaùnh hieán voán laø nôi hieän dieän soáng ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn taùc ñoäng, nhö theå ñoù laø choã öu tieân daønh ñeå yeâu meán Thieân Chuùa vaø yeâu thöông tha nhaân, laøm chöùng veà keá hoaïch Thieân Chuùa muoán laø quy tuï toaøn theå nhaân loaïi trôû thaønh ñaïi gia ñình con caùi Thieân Chuùa, trong neàn vaên minh tình thöông" (75).

Giaùo Hoäi luoân luoân coi vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm laø moät con ñöôøng ñaëc bieät ñöa tôùi söï thaùnh thieän. Chính nhöõng kieåu noùi Giaùo Hoäi duøng ñeå chæ ñònh noù - nhö tröôøng daïy phuïng söï Chuùa, tröôøng daïy yeâu thöông vaø soáng thaùnh thieän, ñöôøng hoaëc baäc hoaøn thieän -, cho thaáy loái soáng Tin Möøng naøy raát coù hieäu naêng vaø doài daøo phöông tieän, ñoàng thôøi cuõng cho thaáy nghóa vuï ñaëc bieät cuûa nhöõng ngöôøi cam keát gia nhaäp ñôøi soáng naøy (76). Khoâng phaûi voâ côù maø qua caùc thôøi ñaïi, moät soá lôùn nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ ñeå laïi nhöõng chöùng taù huøng hoàn veà söï thaùnh thieän vaø ñaõ hoaøn thaønh nhöõng coâng taùc truyeàn giaùo vaø phuïc vuï raát quaûng ñaïi vaø cam go.

Trung thaønh vôùi ñoaøn suûng

36. Trong vieäc ñi theo laøm moân ñeä Ñöùc Ki-toâ, sequela Christi, vaø trong tình yeâu daønh cho baûn thaân Ngöôøi, caàn neâu leân moät soá ñieåm lieân quan ñeán vieäc phaûi neân thaùnh trong ñôøi thaùnh hieán vaøo ngaøy hoâm nay.

Tröôùc tieân trong moãi tu hoäi, caàn phaûi trung thaønh vôùi ñoaøn suûng saùng laäp vaø vôùi gia saûn thieâng lieâng ñöôïc gaày döïng leân tieáp sau. Vieäc trung thaønh vôùi linh öùng cuûa caùc ñaáng saùng laäp, moät aân hueä cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, giuùp tìm laïi vaø soáng nhieät thaønh nhöõng yeáu toá coát yeáu cuûa ñôøi thaùnh hieán.

Quaû theá, caên baûn ñoaøn suûng naøo cuõng goàm ba chieàu höôùng : tröôùc tieân, höôùng veà Chuùa Cha, vôùi loøng con thaûo muoán tìm kieám thaùnh yù Ngöôøi qua vieäc hoaùn caûi thöôøng xuyeân, nôi maø vaâng phuïc laø nguoàn maïch ñöa tôùi töï do ñích thöïc, khieát tònh dieãn taû nieàm thao thöùc cuûa moät con tim maø khoâng moät tình yeâu höõu haïn naøo thoaû maõn ñöôïc, ngheøo khoù nuoâi döôõng côn ñoùi khaùt coâng lyù maø Thieân Chuùa höùa laøm no ñaày (x. Mt 5,6). Trong vieãn töôïng naøy, ñoaøn suûng cuûa baát cöù tu hoäi naøo cuõng thuùc baùch ngöôøi taän hieán thuoäc troïn veà Thieân Chuùa, noùi vôùi Thieân Chuùa hoaëc noùi veà Thieân Chuùa, nhö ngöôøi ta thöôøng hay nhaéc ñeán khi noùi veà thaùnh Ña-minh (77), ñeå caûm nghieäm xem Thieân Chuùa ngoït ngaøo döôøng bao (x. Tv 34 (33),9) trong heát moïi hoaøn caûnh.

Caùc ñoaøn suûng cuûa ñôøi thaùnh hieán cuõng höôùng veà Chuùa Con ; chuùng môøi duy trì moät söï hieäp thoâng vôùi Ngöôøi trong cuoäc soáng thaân tình vaø vui töôi, hoïc göông quaûng ñaïi cuûa Ngöôøi khi phuïng söï Thieân Chuùa vaø phuïc vuï anh em. "Caùi nhìn daàn daàn ñöôïc Ki-toâ hoaù, nhôø ñoù maø hoïc bieát taùch mình khoûi nhöõng daùng veû beà ngoaøi, khoûi côn loác caùc giaùc quan, khoûi taát caû nhöõng gì ngaên caûn con ngöôøi trôû neân nheï nhaøng ñeå cho Thaùnh Thaàn coù theå naém baét" (78), vaø thuùc ñaåy hoï ra ñi chu toaøn söù maïng vôùi Ñöùc Ki-toâ, laøm vieäc vaø chòu ñau khoå vôùi Ngöôøi, ñeå coäng taùc vaøo vieäc loan baùo Vöông Quoác cuûa Ngöôøi.

Sau cuøng, baát cöù ñoaøn suûng naøo cuõng höôùng veà Chuùa Thaùnh Thaàn, môøi con ngöôøi ñeå cho Thaùnh Thaàn höôùng daãn vaø naâng ñôõ treân con ñöôøng thieâng lieâng cuõng nhö trong ñôøi soáng hieäp thoâng vaø hoaït ñoäng toâng ñoà, ngoõ haàu soáng trong thaùi ñoä phuïc vuï, laø thaùi ñoä phaûi soi daãn moïi choïn löïa cuûa ngöôøi Ki-toâ höõu chaân chính.

Quaû theá, cho duø caùc kieåu soáng khaùc nhau coù nhöõng ñöôøng neùt rieâng ñi nöõa, nhöng caùc ñoaøn suûng saùng laäp vaãn luoân coù ba chieàu höôùng vöøa noùi, bôûi leõ ñoaøn suûng naøo cuõng "noåi baät öôùc muoán saâu xa cuûa taâm hoàn laø ñöôïc neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ, daàu laøm chöùng veà moät neùt naøo ñoù thuoäc maàu nhieäm cuûa Ngöôøi" (79) ; neùt ñoäc ñaùo ñoù ñöôïc cuï theå hoaù vaø trieån khai trong truyeàn thoáng trung thöïc nhaát cuûa tu hoäi, sao cho phuø hôïp vôùi caùc quy luaät, hieán chöông vaø quy cheá (80).

Trung thaønh vaø saùng taïo

37. Vì vaäy, caùc tu hoäi ñöôïc môøi goïi haõy can ñaûm tìm laïi tinh thaàn xoâng xaùo daùm nghó daùm laøm, oùc saùng taïo vaø söï thaùnh thieän cuûa caùc ñaáng saùng laäp, ñeå ñaùp traû nhöõng "thôøi ñieàm" ñang xuaát hieän trong theá giôùi ngaøy nay (81). Lôøi môøi goïi naøy tieân vaøn nhaém ñeán vieäc kieân trì treân ñöôøng neân thaùnh, giöõa nhöõng khoù khaên vaät chaát vaø tinh thaàn gaëp phaûi trong cuoäc soáng haèng ngaøy. Nhöng ñoù cuõng laø lôøi môøi goïi haõy thuû ñaéc cho ñöôïc moät khaû naêng chuyeân moân trong vieäc laøm vaø trung thaønh naêng ñoäng trong söù maïng cuûa mình, baèng caùch khi caàn, bieát thích nghi caùc hình thaùi vôùi nhöõng hoaøn caûnh môùi vaø nhöõng nhu caàu khaùc nhau, trong thaùi ñoä hoaøn toaøn tuaân phuïc söï soi saùng cuûa Thieân Chuùa vaø söï bieän phaân cuûa Giaùo Hoäi. Duø sao, phaûi xaùc tín vöõng chaéc raèng vieäc coá gaéng caøng ngaøy caøng neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Chuùa hôn laø ñieàu kieän chaân thöïc cuûa moïi cuoäc canh taân trung thaønh vôùi linh öùng nguyeân thuyû cuûa moãi tu hoäi (82).

Trong tinh thaàn naøy, ngaøy nay moïi tu hoäi phaûi canh taân loái nhìn cuûa hoï veà luaät doøng, bôûi vì, trong luaät doøng vaø trong hieán chöông, moät loä trình ñaõ ñöôïc phaùc hoaï ñeå thöïc hieän vieäc ñi theo Ñöùc Ki-toâ - sequela Christi - töông öùng vôùi moät ñoaøn suûng rieâng ñaõ ñöôïc Giaùo Hoäi chuaån nhaän. Caøng traân troïng luaät doøng, nhöõng ngöôøi taän hieán caøng coù nhöõng tieâu chuaån chaéc chaén ñeå tìm ra nhöõng phöông thöùc thích ñaùng ñeå laøm chöùng, ñaùp öùng nhöõng ñoøi hoûi cuûa thôøi ñaïi maø khoâng xa rôøi linh öùng nguyeân thuyû.

Caàu nguyeän vaø khoå cheá : cuoäc chieán ñaáu thieâng lieâng

38. Lôøi goïi neân thaùnh chæ coù theå nghe ñöôïc vaø nuoâi döôõng trong thaùi ñoä thinh laëng thôø phöôïng tröôùc Thieân Chuùa sieâu vieät voâ bieân : "Chuùng ta phaûi thuù nhaän raèng taát caû chuùng ta ñeàu caàn ñeán thöù thinh laëng chaát chöùa söï hieän dieän cuûa Ñaáng môøi ta toân thôø : thinh laëng caàn cho thaàn hoïc ñeå ñeà cao caùi hoàn khoân ngoan vaø taâm linh cuûa noù ; thinh laëng caàn cho kinh nguyeän, ñeå khoâng bao giôø queân raèng nhìn thaáy Thieân Chuùa coù nghóa laø xuoáng nuùi vôùi moät göông maët choùi loïi ñeán noãi phaûi che maët baèng moät taám khaên (x. Xh 34,33) [...] ; thinh laëng caàn cho keû daán thaân, ñeå töø choái khoâng ñeå cho mình bò giam haõm trong moät cuoäc ñaáu tranh khoâng coù tình yeâu cuõng khoâng coù tha thöù [...]. Taát caû moïi ngöôøi, duø coù tín ngöôõng hay khoâng, ñeàu phaûi hoïc bieát giaù trò cuûa thinh laëng ñeå cho Vò Kia leân tieáng vaøo luùc naøo vaø nhö theá naøo tuyø Ngöôøi ; cuõng nhö ñeå cho chuùng ta hieåu noåi lôøi Ngöôøi" (83). Trong thöïc teá, ñieàu naøy giaû thieát phaûi heát söùc trung thaønh vôùi vieäc caàu nguyeän phuïng vuï vaø caàu nguyeän caù nhaân, trung thaønh vôùi thôøi gian daønh cho taâm nguyeän vaø chieâm nieäm, thôø phöôïng Thaùnh Theå, tónh taâm haøng thaùng vaø linh thao.

Cuõng caàn phaûi khaùm phaù laïi nhöõng phöông theá khoå cheá ñieån hình trong truyeàn thoáng thieâng lieâng cuûa Giaùo Hoäi vaø cuûa moãi tu hoäi. Caùc phöông theá naøy ñaõ vaø coøn tieáp tuïc naâng ñôõ vöõng vaøng cuoäc haønh trình chaân thöïc tieán ñeán söï thaùnh thieän. Khoå cheá giuùp cheá ngöï vaø söûa chöõa nhöõng khuynh höôùng cuûa baûn tính nhaân loaïi ñaõ bò toån thöông vì toäi loãi, khoå cheá raát caàn thieát ñeå ngöôøi taän hieán trung thaønh vôùi ôn goïi cuûa mình vaø böôùc theo Ñöùc Gieâ-su treân con ñöôøng thaäp giaù.

Ngoaøi ra cuõng caàn phaûi vaïch traàn vaø löôùt thaéng nhöõng chöôùc caùm doã ñoâi khi xuaát hieän, do möu moâ ma quyû, döôùi nhöõng daùng veû beà ngoaøi cuûa söï thieän. Chaúng haïn nhö nhu caàu chính ñaùng tìm hieåu xaõ hoäi ñöông thôøi ñeå öùng phoù vôùi nhöõng thaùch ñoá cuûa thôøi ñaïi coù theå ñi tôùi choã chieàu theo thôøi trang nhaát thôøi, giaûm bôùt loøng nhieät thaønh thieâng lieâng hoaëc sôøn loøng naûn chí. Vì ñöôïc huaán luyeän thieâng lieâng kyõ caøng hôn, neân nhöõng ngöôøi taän hieán coù theå coù caûm giaùc mình khaù hôn caùc tín höõu khaùc ; cuõng theá, nhu caàu caáp baùch phaûi ñaït tôùi trình ñoä chuyeân moân coù theå trôû thaønh moät öu tö quaù ñoä veà hieäu naêng, nhö theå coâng taùc toâng ñoà chæ tuyø thuoäc vaøo nhöõng phöông tieän con ngöôøi chöù khoâng tuyø thuoäc vaøo Thieân Chuùa. Öôùc muoán gaàn guõi nhöõng con ngöôøi thôøi ñaïi chuùng ta, nam vaø nöõ, coù tín ngöôõng hoaëc voâ tín ngöôõng, ngöôøi ngheøo vaø ngöôøi giaøu, laø ñieàu ñaùng khen, nhöng coù theå daãn ñeán moät loái soáng tuïc hoaù, hoaëc coå voõ nhöõng giaù trò nhaân baûn hoaøn toaøn theo chieàu ngang. Vieäc chia seû nhöõng khaùt voïng hôïp phaùp cuûa daân toäc mình, hay cuûa neàn vaên hoaù mình coù theå ñöa ñeán choã chuû tröông moät soá hình thöùc chuû nghóa aùi quoác cöïc ñoan hoaëc chaáp nhaän nhöõng phong tuïc leõ ra phaûi ñöôïc thanh loïc vaø hoaøn chænh döôùi saùnh saùng cuûa Tin Möøng.

Vì theá, con ñöôøng neân thaùnh bao haøm vieäc chaáp nhaän chieán ñaáu thieâng lieâng. Ñaây laø moät ñoøi hoûi maø hieän nay khoâng phaûi luùc naøo ngöôøi ta cuõng quan taâm ñuùng möùc. Truyeàn thoáng vaãn thöôøng nhìn cuoäc chieán ñaáu thieâng lieâng qua hình aûnh oâng Gia-coùp vaät loän vôùi maàu nhieäm Thieân Chuùa, oâng ñaõ phaûi ñoái ñaàu ñeå ñöôïc Ngöôøi chuùc laønh vaø ñeå ñöôïc thaáy Ngöôøi (x. St 32,23-31). Nhöõng ngöôøi taän hieán coù theå coi caâu chuyeän naøy, xaûy ra vaøo buoåi nguyeân sô lòch söû Kinh Thaùnh, laø moät bieåu töôïng cuûa vieäc khoå cheá caàn thieát cho vieäc môû roäng traùi tim cho Chuùa vaø anh chò em.

Coå voõ söï thaùnh thieän

39. Ngaøy nay hôn bao giôø heát, nhöõng ngöôøi taän hieán caàn phaûi cam keát höôùng ñeán söï thaùnh thieän hôn nöõa, haàu trôï giuùp vaø naâng ñôõ baát cöù Ki-toâ höõu naøo ñi tìm kieám söï hoaøn thieän. "Vaäy caàn phaûi khôi leân trong loøng caùc tín höõu moät khaùt voïng chaân thaønh ñaït tôùi söï thaùnh thieän, moät öôùc muoán maïnh meõ hoaùn caûi vaø canh taân baûn thaân, trong moät baàu khí caàu nguyeän caøng ngaøy caøng saâu ñaäm hôn, vaø trong tình lieân ñôùi tieáp ñoùn tha nhaân, ñaëc bieät nhöõng keû tuùng cöïc nhaát" (84).

Caøng soáng maät thieát vôùi Thieân Chuùa, nhöõng ngöôøi taän hieán caøng saün saøng trôï giuùp anh chò em mình nhôø coù nhöõng saùng kieán toát treân bình dieän thieâng lieâng, nhö nhöõng tröôøng daïy caàu nguyeän, nhöõng khoaù linh thao hoaëc nhöõng cuoäc tónh taâm, nhöõng ngaøy coâ tòch, laéng nghe vaø linh höôùng. Nhôø theá hoï giuùp cho anh chò em mình tieán tôùi treân con ñöôøng caàu nguyeän, coù khaû naêng nhaän ra yù Chuùa ñoái vôùi mình, vaø can ñaûm, ñoâi khi anh duõng, daán thaân vaøo söï löïa choïn maø ñöùc tin ñoøi hoûi. Quaû vaäy, "töø caáp ñoä thaâm saâu nhaát cuûa höõu theå cuûa hoï, nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc gaén chaët vaøo ñôøi soáng naêng ñoäng cuûa Giaùo Hoäi, moät Giaùo Hoäi khao khaùt Thieân Chuùa tuyeät ñoái vaø ñöôïc môøi goïi neân thaùnh. Chính hoï ñang laøm chöùng veà söï thaùnh thieän aáy" (85). Söï kieän taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc keâu môøi trôû thaønh nhöõng vò thaùnh, laïi caøng thoâi thuùc hôn nöõa nhöõng con ngöôøi ñaõ choïn soáng söù maïng nhaéc nhôù lôøi môøi aáy cho anh chò em mình.

"Choãi daäy ñi, ñöøng sôï" : moät söï tin töôûng môùi meû

40. "Ñöùc Gieâ-su laïi gaàn, chaïm vaøo caùc oâng vaø baûo : "Choãi daäy ñi, ñöøng sôï" (Mt 17,7). Cuõng nhö ba Toâng Ñoà vaøo dòp bieán hình, nhöõng ngöôøi taän hieán ñeàu kinh nghieäm raèng ñôøi soáng cuûa hoï khoâng phaûi luùc naøo cuõng saùng röïc noàng naøn ñeán noãi thoát leân ñöôïc : "Chuùng con ôû ñaây, thaät laø ñeïp" (Mt 17,4). Tuy nhieân, ñoù vaãn laø moät cuoäc ñôøi luoân ñöôïc baøn tay Ñöùc Ki-toâ "chaïm ñeán", ñöôïc tieáng noùi cuûa Ngöôøi nhaén nhuû, ñöôïc aân suûng cuûa Ngöôøi naâng ñôõ.

"Choãi daäy ñi, ñöøng sôï". Dó nhieân, lôøi khuyeán khích cuûa Thaày chí thaùnh ñöôïc ngoû vôùi baát cöù Ki-toâ höõu naøo. Nhöng noù laïi caøng coù giaù trò ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñöôïc keâu goïi "töø boû moïi söï", töùc laø "lieàu moïi söï" vì Ñöùc Ki-toâ. Ñieàu naøy ñaëc bieät coù giaù trò moãi laàn ta xuoáng nuùi cuøng vôùi Thaày ñeå ñi theo con ñöôøng töø nuùi Ta-bo ñeán nuùi Soï. Khi noùi raèng oâng Moâ-seâ vaø oâng EÂ-li-a ñaøm ñaïo vôùi Ñöùc Ki-toâ veà maàu nhieäm Vöôït qua cuûa Ngöôøi, thaùnh Lu-ca ñaõ söû duïng moät töø raát suùc tích, "cuoäc xuaát haønh" (exodos) : hai vò : "noùi veà cuoäc xuaát haønh Ngöôøi saép hoaøn thaønh taïi Gieâ-ru-sa-lem" (Lc 9,31). "Xuaát haønh", laø moät töø ngöõ then choát cuûa maïc khaûi ; noù gôïi leân toaøn boä lòch söû cöùu ñoä vaø dieãn taû yù nghóa saâu xa cuûa maàu nhieäm Vöôït qua. Ñeà taøi naøy ñöôïc linh ñaïo ñôøi thaùnh hieán öa thích caùch rieâng, vì boäc loä roõ raøng chieàu höôùng cuûa ñôøi soáng naøy. Chaéc chaén noù bao haøm nhöõng gì thuoäc veà maàu nhieäm thaäp giaù, mysterium Crucis. Nhöng ñaët trong vieãn töôïng Ta-bo, "con ñöôøng xuaát haønh" cam go ñöôïc loàng giöõa hai luoàng aùnh saùng : aùnh saùng baùo tröôùc cuûa cuoäc bieán hình vaø aùnh saùng vónh vieãn cuûa cuoäc Phuïc Sinh.

Nhìn trong vieãn töôïng cuûa toaøn theå ñôøi soáng Ki-toâ höõu, ôn goïi soáng ñôøi thaùnh hieán maëc duø coù nhöõng töø boû vaø nhöõng thöû thaùch, hoaëc ñuùng hôn chính nhôø nhöõng töø boû vaø thöû thaùch, laø moät con ñöôøng "aùnh saùng", treân ñoù Ñaáng Cöùu Chuoäc haèng ñöa maét troâng chöøng : "Choãi daäy ñi, ñöøng sôï".

muïc luïc

CHÖÔNG II - SIGNUM FRATERNITATIS
ÑÔØI THAÙNH HIEÁN, DAÁU CHÆ HIEÄP THOÂNG TRONG GIAÙO HOÄI

I. NHÖÕNG GIAÙ TRÒ THÖÔØNG HAÈNG

Theo hình aûnh Thieân Chuùa Ba Ngoâi

41. Trong cuoäc soáng traàn theá, Chuùa Gieâ-su ñaõ keâu goïi nhöõng ai Ngöôøi muoán, ñeå giöõ hoï laïi beân Ngöôøi vaø chuaån bò cho hoï theo göông Ngöôøi soáng cho Chuùa Cha vaø cho söù maïng Ngöôøi ñaõ nhaän laõnh (x. Mc 3,13-15). Nhö vaäy, Ngöôøi ñaõ taïo ra gia ñình môùi, gia ñình seõ quy tuï qua doøng thôøi gian heát nhöõng ai saün saøng "thi haønh yù muoán cuûa Thieân Chuùa" (x. Mc 3,32-35). Sau khi Ñöùc Gieâ-su leân trôøi, nhôø aân ban Thaùnh Thaàn, moät coäng ñoaøn huynh ñeä ñaõ thaønh hình quanh caùc Toâng Ñoà, hoï tuï hoïp laïi ñeå ca ngôïi Thieân Chuùa vaø soáng kinh nghieäm hieäp thoâng cuï theå (x. Cv 2,42-47 ; 4,32-35). Ñôøi soáng cuûa coäng ñoaøn naøy, vaø hôn nöõa, kinh nghieäm cuûa Nhoùm Möôøi Hai ñaõ chia seû moïi söï vôùi Ñöùc Ki-toâ, luoân luoân laø khuoân maãu caûm höùng cho Giaùo Hoäi moãi khi Giaùo Hoäi muoán soáng vôùi loøng soát saéng cuûa thôøi nguyeân thuyû vaø kín muùc theâm söùc löïc Tin Möøng cho cuoäc haønh trình cuûa mình trong lòch söû (86).

Trong thöïc teá, Giaùo Hoäi chuû yeáu laø maàu nhieäm hieäp thoâng, "ñoaøn daân ñöôïc keát hieäp nhôø söï hieäp nhaát giöõa Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn" (87). Ñôøi soáng huynh ñeä nhaèm phaûn aùnh chieàu saâu vaø söï phong phuù cuûa maàu nhieäm naøy, baèng caùch taïo ra moät nôi cö nguï cho Thieân Chuùa Ba Ngoâi giöõa moâi tröôøng nhaân loaïi, nhaèm tieáp tuïc ñöa vaøo lòch söû nhöõng aân hueä hieäp thoâng maø chæ duy Ba Ngoâi Thieân Chuùa môùi coù. Trong ñôøi soáng Giaùo Hoäi haún coù nhieàu cô cheá vaø hình thöùc dieãn taû tình hieäp thoâng huynh ñeä. Chaéc haún ñôøi thaùnh hieán ñaõ coù coâng duy trì trong Giaùo Hoäi ñôøi soáng huynh ñeä nhö moät caùch tuyeân xöng Thieân Chuùa. Khi thöôøng xuyeân coå voõ tình yeâu huynh ñeä, nhaát laø döôùi daïng ñôøi soáng chung, ñôøi thaùnh hieán cho thaáy raèng vieäc tham döï vaøo tình hieäp thoâng Ba Ngoâi coù theå thay ñoåi nhöõng moái töông quan nhaân loaïi, vaø taïo ra moät kieåu tình lieân ñôùi môùi. Nhôø theá, ñôøi thaùnh hieán laøm cho loaøi ngöôøi thaáy ñöôïc veû ñeïp cuûa söï hieäp thoâng huynh ñeä vaø cuûa nhöõng con ñöôøng cuï theå ñöa tôùi ñoù. Quaû theá, nhöõng con ngöôøi taän hieán soáng "cho" Thieân Chuùa vaø soáng "bôûi" Thieân Chuùa, vaø chính vì theá, hoï coù theå tuyeân xöng quyeàn naêng hoaø giaûi cuûa aân suûng, laø tieâu dieät caùc löïc löôïng gaây chia reõ naèm trong traùi tim con ngöôøi vaø trong nhöõng töông quan xaõ hoäi.

Ñôøi soáng huynh ñeä trong tình yeâu

42. Ñôøi soáng huynh ñeä, hieåu nhö laø moät ñôøi soáng chia seû trong tình yeâu, laø moät daáu chæ huøng hoàn veà söï hieäp thoâng Giaùo Hoäi. Noù ñöôïc vun troàng kyõ caøng trong caùc doøng tu vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà, nhöõng nôi maø ñôøi soáng coäng ñoaøn mang moät yù nghóa ñaëc bieät (88). Nhöng chieàu kích hieäp thoâng huynh ñeä cuõng khoâng thieáu nôi nhöõng tu hoäi ñôøi, hoaëc nhöõng hình thaùi caù nhaân cuûa ñôøi thaùnh hieán. Caùc aån só laéng chìm trong coâ tòch khoâng ñöùng ngoaøi söï hieäp thoâng Giaùo Hoäi, nhöng hoï phuïc vuï söï hieäp thoâng naøy baèng ñoaøn suûng chieâm nieäm chuyeân bieät cuûa hoï ; caùc trinh nöõ taän hieán giöõa ñôøi soáng ôn thaùnh hieán cuûa hoï trong moái töông quan ñích thöïc hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi ñòa phöông vaø phoå quaùt. Ñieàu naøy cuõng ñuùng vôùi caùc quaû phuï vaø ngöôøi goaù vôï ñöôïc thaùnh hieán.

Khi soáng thaân phaän laøm moân ñeä theo Tin Möøng, taát caû nhöõng con ngöôøi aáy daán thaân thöïc thi "ñieàu raên môùi" cuûa Chuùa, baèng caùch yeâu thöông nhau nhö Ngöôøi ñaõ yeâu thöông chuùng ta (x. Ga 13,34). Tình yeâu ñaõ ñöa Ñöùc Ki-toâ ñeán trao hieán thaân mình, hy sinh taän cuøng treân thaäp giaù. Giöõa caùc moân ñeä cuõng theá, khoâng coù söï hieäp nhaát ñích thöïc neáu khoâng coù tình yeâu hoã töông voâ ñieàu kieän aáy, moät tình yeâu ñoøi hoûi phaûi saün saøng phuïc vuï khoâng tính toaùn, saün saøng ñoùn tieáp ngöôøi khaùc duø hoï theá naøo ñi nöõa, khoâng "xeùt ñoaùn" hoï (x. Mt 7,1-2), coù khaû naêng tha thöù duø caû tôùi "baûy möôi laàn baûy" (Mt 18,22). Nhöõng ngöôøi taän hieán, hôïp nhau neân "moät loøng moät yù" (Cv 4,32) nhôø tình yeâu ñaõ ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn ñoå chan hoaø vaøo trong caùc taâm hoàn (x. Rm 5,5), caûm thaáy trong loøng yeâu saùch laø ñaët moïi söï laøm cuûa chung : nhöõng taøi saûn vaät chaát vaø nhöõng kinh nghieäm thieâng lieâng, nhöõng taøi naêng vaø nhöõng caûm höùng, keå caû nhöõng lyù töôûng toâng ñoà vaø vieäc phuïc vuï baùc aùi : "Trong ñôøi soáng coäng ñoaøn, söùc maïnh Thaùnh Thaàn taùc ñoäng trong moät ngöôøi, thì cuõng ñöôïc chuyeån thoâng cho heát moïi ngöôøi [...]. Moãi ngöôøi khoâng nhöõng chæ ñöôïc höôûng nhöõng aân ban rieâng cho mình nhöng coøn gia taêng chuùng leân baèng caùch thoâng chia vôùi nhöõng ngöôøi khaùc, vaø nhö theá moãi ngöôøi ñöôïc höôûng nhöõng aân hueä cuûa keû khaùc nhö laø nhöõng aân hueä cuûa chính mình" (89).

Trong ñôøi soáng coäng ñoaøn, ngöôøi ta phaûi xaùc tín raèng söï hieäp thoâng huynh ñeä khoâng chæ laø moät phöông tieän giuùp thi haønh moät söù maïng naøo ñoù, maø coøn laø nôi Thieân Chuùa ngöï, nôi maø ngöôøi ta coù theå kinh nghieäm ñöôïc söï hieän dieän bí nhieäm cuûa Chuùa phuïc sinh (x. Mt 18,20) (90). Ñieàu naøy ñöôïc thöïc hieän nhôø tình yeâu hoã töông cuûa caùc phaàn töû trong coäng ñoaøn, tình yeâu ñöôïc nuoâi döôõng bôûi Lôøi Chuùa vaø Thaùnh theå, ñöôïc thanh luyeän nhôø bí tích Hoaø giaûi, ñöôïc naâng ñôõ nhôø lôøi nguyeän xin ôn hieäp nhaát, laø moät aân hueä Thaùnh Thaàn ban cho nhöõng ai bieát saün saøng laéng nghe Tin Möøng vôùi loøng vaâng phuïc. Chính Thaùnh Thaàn laø Ñaáng daãn ñöa taâm hoàn vaøo trong söï hieäp thoâng vôùi Chuùa Cha vaø vôùi Con cuûa Chuùa Cha laø Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ (x. 1 Ga 1,3), söï hieäp thoâng naøy laø nguoàn maïch cuûa ñôøi soáng huynh ñeä. Nhôø Thaùnh Thaàn, caùc coäng ñoaøn soáng ñôøi thaùnh hieán ñöôïc höôùng daãn trong noã löïc chu toaøn söù maïng cuûa hoï, laø phuïc vuï Giaùo Hoäi vaø toaøn theå nhaân loaïi theo linh öùng nguyeân thuyû cuûa mình.

Trong vieãn töôïng naøy, caùc "tu nghò" toaøn doøng, hoaëc caùc "tu nghò" rieâng (hoaëc caùc cuoäc hoäi hoïp töông töï), mang moät taàm quan troïng ñaëc bieät ; trong nhöõng buoåi hoïp ñoù, moãi tu hoäi ñöôïc keâu goïi baàu choïn nhöõng beà treân, theå theo nhöõng quy taéc ñöôïc hieán chöông xaùc ñònh, vaø bieän phaân, döôùi aùnh saùng cuûa Thaùnh Thaàn, nhöõng hình thaùi naøo toát nhaát ñeå baûo toàn vaø thích nghi ñoaøn suûng vaø gia saûn thieâng lieâng rieâng cuûa moãi tu hoäi cho hôïp vôùi nhöõng hoaøn caûnh xaõ hoäi vaø vaên hoaù khaùc nhau (91).

Traùch nhieäm cuûa quyeàn bính

43. Trong ñôøi thaùnh hieán, vai troø cuûa caùc beà treân nam nöõ, trung öông cuõng nhö ñòa phöông, luoân luoân coù moät taàm quan troïng lôùn ñoái vôùi ñôøi soáng thieâng lieâng cuõng nhö ñoái vôùi söù vuï. Trong nhöõng naêm thöû nghieäm vaø thay ñoåi gaàn ñaây, ñoâi khi ngöôøi ta caûm thaáy caàn kieåm ñieåm veà chöùc naêng naøy. Nhöng phaûi nhìn nhaän raèng nhöõng ngöôøi haønh söû quyeàn bính khoâng theå töø khöôùc boån phaän cuûa hoï, laø nhöõng ngöôøi höõu traùch ñaàu tieân trong coäng ñoaøn giöõ vai troø höôùng daãn anh chò em treân con ñöôøng thieâng lieâng vaø toâng ñoà.

Trong nhöõng khung caûnh quaù naëng chuû nghóa caù nhaân, khoâng deã gì giuùp ngöôøi ta nhìn nhaän vaø ñoùn tieáp vai troø quyeàn bính phaûi coù nhaèm möu ích cho moïi ngöôøi. Duø vaäy, phaûi taùi khaúng ñònh taàm quan troïng cuûa nhieäm vuï naøy, raát caàn thieát ñeå cuûng coá söï hieäp thoâng huynh ñeä, vaø ñeå ñöøng cho lôøi khaán vaâng phuïc trôû neân voâ nghóa. Neáu quyeàn bính tröôùc heát phaûi coù tính huynh ñeä vaø thieâng lieâng, vaø do ñoù, neáu nhöõng ai giöõ quyeàn bính phaûi bieát duøng ñoái thoaïi ñeå ñöa anh chò em mình vaøo trong tieán trình quyeát ñònh, thì cuõng neân nhôù raèng, lôøi noùi cuoái cuøng thuoäc veà quyeàn bính, vaø sau ñoù quyeàn bính coù nhieäm vuï giuùp ngöôøi ta toân troïng nhöõng ñieàu ñaõ quyeát ñònh (92).

Vai troø cuûa nhöõng ngöôøi cao nieân

44. Vieäc chaêm soùc nhöõng ngöôøi giaø caû beänh taät mang taàm quan troïng trong ñôøi soáng huynh ñeä, nhaát laø vaøo thôøi ñaïi chuùng ta, khi taïi moät soá mieàn treân theá giôùi, con soá nhöõng ngöôøi taän hieán cao nieân ngaøy caøng gia taêng. Hoï ñaùng ñöôïc traân troïng vaø aân caàn saên soùc khoâng phaûi chæ vì do moät boån phaän coâng baèng baùc aùi vaø do loøng tri aân, nhöng nhöõng cöû chæ ñoù muoán dieãn taû nieàm xaùc tín laø chöùng taù cuûa nhöõng vò cao nieân raát coù ích cho Giaùo Hoäi vaø tu hoäi, vaø söù maïng cuûa hoï vaãn coøn ñaùng giaù vaø ñaày coâng ñöùc, cho duø vì tuoåi taùc vaø beänh taät, hoï ñaõ phaûi rôøi boû vieäc laøm. Chaéc chaén caùc vò ñoù coù nhieàu kho taøng khoân ngoan vaø kinh nghieäm ñeå coáng hieán cho coäng ñoaøn, neáu coäng ñoaøn bieát gaàn guõi, aân caàn saên soùc hoï vaø laéng nghe hoï.

Trong thöïc teá, söù maïng toâng ñoà, tröôùc khi laø hoaït ñoäng, phaûi laø moät chöùng taù phoù thaùc toaøn thaân cho yù muoán cöùu ñoä cuûa Chuùa, kín muùc nôi nhöõng nguoàn maïch cuûa kinh nguyeän vaø saùm hoái. Do ñoù nhöõng ngöôøi cao nieân coù theå ñöôïc keâu môøi soáng ôn goïi cuûa hoï theo nhieàu caùch : chuyeân caàn caàu nguyeän, kieân nhaãn chòu ñöïng hoaøn caûnh, saün saøng phuïc vuï trong tö caùch linh höôùng, cha giaûi toäi hoaëc höôùng daãn caàu nguyeän (93).

Theo hình aûnh coäng ñoaøn toâng ñoà

45. Ñôøi soáng huynh ñeä laø moät yeáu toá cô baûn trong haønh trình thieâng lieâng cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán, ñeå hoï töï canh taân thöôøng xuyeân vaø ñeå hoï hoaøn taát troïn veïn söù maïng cuûa hoï trong theá giôùi. Xaùc tín naøy döïa treân nhöõng neàn taûng thaàn hoïc, vaø ñaõ ñöôïc chính kinh nghieäm cuûng coá. Vaäy toâi khuyeán khích nhöõng ngöôøi taän hieán haõy nhieät thaønh vun troàng ñôøi soáng huynh ñeä, theo göông caùc Ki-toâ höõu tieân khôûi Gieâ-ru-sa-lem, chuyeân caàn trong vieäc laéng nghe giaùo huaán cuûa caùc Toâng Ñoà, caàu nguyeän chung, tham döï bí tích Thaùnh Theå, chia seû cuûa caûi vaät chaát vaø thieâng lieâng (x. Cv 2,42-47). Toâi ñaëc bieät khuyeán khích caùc thaønh vieân cuûa caùc tu ñoaøn toâng ñoà, haõy soáng cho troïn tình yeâu hoã töông, dieãn taû tình yeâu aáy theo caùch phuø hôïp vôùi baûn tính cuûa moãi tu hoäi, ngoõ haàu moãi coäng ñoaøn laø moät daáu chæ saùng ngôøi cuûa thaønh Gieâ-ru-sa-lem môùi, "nhaø cuûa Thieân Chuùa giöõa loøng nhaân loaïi" (Kh 21,3).

Toaøn theå Giaùo Hoäi troâng chôø nhieàu nôi chöùng taù cuûa caùc coäng ñoaøn traøn ngaäp "nieàm hoan laïc vaø Thaùnh Thaàn" (Cv 13,52). Giaùo Hoäi öôùc muoán giôùi thieäu cho theá giôùi göông saùng cuûa nhöõng coäng ñoaøn, trong ñoù vieäc quan taâm giuùp ñôõ nhau giuùp vöôït thaéng caûnh coâ ñôn. Söï thoâng haûo thuùc ñaåy moãi ngöôøi caûm thaáy ñoàng traùch nhieäm, söï tha thöù giuùp haøn gaén nhöõng veát thöông, vaø quyeát taâm soáng hieäp thoâng cuûa moãi ngöôøi ñöôïc kieän toaøn. Trong caùc coäng ñoaøn nhö vaäy, baûn chaát caùc ñoaøn suûng ñang ñieàu ñoäng caùc naêng löïc, naâng ñôõ loøng trung thaønh vaø höôùng daãn coâng vieäc toâng ñoà cuûa moïi ngöôøi nhaém tôùi moät söù maïng duy nhaát. Ñeå giôùi thieäu cho nhaân loaïi hoâm nay göông maët ñích thöïc cuûa mình, Giaùo Hoäi thöïc söï caàn coù nhöõng coäng ñoaøn huynh ñeä nhö theá ; baèng chính cuoäc soáng cuûa mình, hoï ñang goùp phaàn vaøo coâng cuoäc taùi tuyeàn giaûng Tin Möøng, bôûi vì hoï ñang cho thaáy caùch cuï theå nhöõng hoa traùi cuûa "ñieàu raên môùi".

Sentire cum Ecclesia : Ñoàng caûm vôùi Giaùo Hoäi

46. Moät nhieäm vuï quan troïng ñöôïc giao phoù cho ñôøi soáng thaùnh hieán, döôùi aùnh saùng cuûa ñaïo lyù veà Giaùo Hoäi xeùt nhö laø hieäp thoâng ñaõ ñöôïc Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II khaúng ñònh. Nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc yeâu caàu trôû thaønh thöïc söï nhöõng chuyeân vieân veà hieäp thoâng vaø thöïc haønh linh ñaïo hieäp thoâng (94), nhö "nhöõng chöùng nhaân vaø nhöõng ngöôøi kieán taïo keá hoaïch hieäp thoâng, ñænh cao cuûa lòch söû nhaân loaïi theo yù muoán cuûa Thieân Chuùa" (95). Caûm thöùc veà hieäp thoâng trong Giaùo Hoäi, khi trôû thaønh linh ñaïo hieäp thoâng, coå voõ moät loái suy nghó, noùi naêng vaø haønh ñoäng giuùp cho Giaùo Hoäi tieán veà chieàu saâu vaø chieàu roäng. Quaû thaät, ñôøi soáng hieäp thoâng "trôû thaønh moät daáu chæ cho theá giôùi vaø moät söùc maïnh thu huùt ngöôøi ta tin vaøo Ñöùc Ki-toâ [...]. Nhö theá, söï hieäp thoâng ñöa tôùi söù vuï, vaø bieán thaønh söù maïng, hoaëc ñuùng hôn "söï hieäp thoâng sinh ra söï hieäp thoâng vaø chuû yeáu cuûa noù laø hieäp thoâng söù vuï" (96).

Caùc ñaáng saùng laäp doøng luoân toû ra moät caûm thöùc nhaïy beùn veà Giaùo Hoäi, caûm thöùc naøy ñöôïc bieåu loä baèng vieäc hoï tham döï troïn veïn vaøo ñôøi soáng Giaùo Hoäi trong moïi chieàu kích vaø baèng söï vaâng phuïc mau maén ñoái vôùi caùc vò muïc töû, ñaëc bieät vôùi Ñöùc thaùnh cha Roâ-ma. Chính vì tình yeâu ñoái vôùi Hoäi Thaùnh, "coät truï vaø ñieåm töïa cuûa chaân lyù" (1 Tm 3,15), maø ta hieåu ñöôïc loøng suøng kính cuûa thaùnh Phan-xi-coâ AÙt-xi-di ñoái vôùi "ngaøi giaùo hoaøng" (97), söï taùo baïo ñaày tình con thaûo cuûa thaùnh Ca-ta-ri-na Xi-eâ-na ñoái vôùi ñaáng maø nöõ thaùnh goïi laø "Ñöùc Ki-toâ hieàn laønh treân maët ñaát" (98), loøng vaâng phuïc toâng ñoà vaø ñoàng caûm vôùi Giaùo Hoäi, sentire cum Ecclesia, cuûa thaùnh I-nha-xi-oâ Loâi-oâ-la (99), vieäc haân hoan tuyeân xöng ñöùc tin cuûa thaùnh Teâ-reâ-xa Gieâ-su : "Toâi laø con cuûa Giaùo Hoäi" (100). Chuùng ta cuõng coù theå hieåu ñöôïc öôùc ao maõnh lieät cuûa thaùnh Teâ-reâ-xa Lisieux : "Trong loøng Giaùo Hoäi, Meï cuûa con, con seõ laø tình yeâu ..." (101). Nhöõng chöùng töø naøy noùi leân söï hieäp thoâng troïn veïn vôùi Giaùo Hoäi maø caùc thaùnh nam nöõ, caùc ñaáng saùng laäp doøng, ñaõ soáng vaøo nhöõng thôøi ñaïi vaø trong nhöõng hoaøn caûnh khaùc nhau vaø thöôøng raát khoù khaên. Ñoù laø nhöõng göông saùng maø nhöõng ngöôøi taän hieán phaûi thöôøng xuyeân quy chieáu, ñeå khaùng cöï laïi nhöõng söùc ly taâm vaø huyû hoaïi ñang hoaønh haønh ngaøy nay.

Moät khía caïnh noåi baät cuûa söï hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi laø gaén boù baèng caû trí tueä vaø con tim vôùi huaán quyeàn cuûa caùc giaùm muïc ; taát caû nhöõng ngöôøi taän hieán, ñaëc bieät nhöõng ai daán thaân trong coâng vieäc nghieân cöùu thaàn hoïc, trong vieäc giaûng daïy, trong vieäc xuaát baûn saùch vôû, trong huaán giaùo, trong vieäc söû duïng caùc phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi (102), phaûi nghieâm chænh thi haønh vaø minh chöùng roõ raøng ñieàu naøy tröôùc maét Daân Thieân Chuùa. Bôûi vì nhöõng ngöôøi taän hieán giöõ moät vò trí ñaëc bieät trong Giaùo Hoäi, cho neân thaùi ñoä cuûa hoï ñoái vôùi huaán quyeàn coù moät taàm quan troïng lôùn tröôùc toaøn theå Daân Thieân Chuùa. Chöùng taù cuûa loøng meán yeâu hieáu thaûo cuûa hoï mang laïi söùc maïnh vaø sinh khí cho hoaït ñoäng toâng ñoà cuûa hoï. Trong khuoân khoå cuûa söù maïng ngoân söù chung cho heát moïi tín höõu, ñaëc ñieåm chung cuûa hoaït ñoäng toâng ñoà laø nhöõng hình thöùc hôïp taùc chaët cheõ vôùi haøng giaùo phaåm (103). Nhö theá, vôùi nhöõng ñoaøn suûng phong phuù, caùc ngöôøi taän hieán giuùp Giaùo Hoäi theå hieän ngaøy moät saâu xa hôn baûn tính cuûa mình laø bí tích cuûa "söï keát hôïp maät thieát vôùi Thieân Chuùa vaø söï hôïp nhaát toaøn theå nhaân loaïi" (104).

Tình huynh ñeä trong Giaùo Hoäi phoå quaùt

47. Nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc keâu goïi trôû thaønh chaát men hieäp thoâng söù vuï trong Giaùo Hoäi phoå quaùt, vì caùc ñoaøn suûng khaùc nhau cuûa caùc tu hoäi khaùc nhau ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn ban cho laø ñeå möu ích cho toaøn Nhieäm Theå, neân hoï phaûi phuïc vuï coâng vieäc xaây döïng Nhieäm Theå (x. 1 Cr 12,4-11). Theo lôøi thaùnh Toâng Ñoà, "con ñöôøng troåi vöôït hôn caû" (1 Cr 12,31), ñieàu "cao troïng hôn caû" (1 Cr 13,13) laø ñöùc meán, vì ñöùc meán dung hoaø moïi khaùc bieät, thuùc ñaåy moïi ngöôøi naâng ñôõ nhau ñeå haêng haùi daán thaân trong coâng vieäc toâng ñoà. Chính laø ñeå ñaït tôùi loøng meán maø ñôøi thaùnh hieán döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà, muoán ñöôïc lieân keát trong tình hieäp thoâng ñaëc bieät vôùi ñaáng keá vò thaùnh Pheâ-roâ trong taùc vuï kieán taïo söï hieäp nhaát vaø thuùc ñaåy coâng cuoäc truyeàn giaùo phoå quaùt. Lòch söû linh ñaïo cho thaáy moái lieân keát naøy ñaõ coù moät vai troø quan phoøng trong vieäc baûo ñaûm chaân tính ñôøi thaùnh hieán vaø phaùt trieån coâng cuoäc loan baùo Tin Möøng. Nhö caùc nghò phuï Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ nhaän xeùt, neáu khoâng coù söï ñoùng goùp cuûa caùc tu hoäi taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà, thì khoù möôøng töôïng ñöôïc laøm sao Tin Möøng coù theå ñöôïc phoå bieán roäng raõi, Giaùo Hoäi beùn reã vöõng chaéc taïi nhieàu nôi treân theá giôùi, laøm sao coù ñöôïc muøa xuaân Ki-toâ giaùo nôû roä taïi caùc Giaùo Hoäi treû nhö vaäy. Qua caùc thôøi ñaïi, caùc tu hoäi giöõ vöõng söï hieäp thoâng vôùi caùc ñaáng keá vò thaùnh Pheâ-roâ, vaø caùc ngaøi luoân tìm gaëp nôi hoï nhöõng ngöôøi quaûng ñaïi mau maén taän tuî truyeàn giaùo vaø saün saøng hy sinh ñeán möùc anh huøng khi hoaøn caûnh ñoøi hoûi.

Nhö theá coù theå thaáy roõ ñaëc tính phoå quaùt vaø hieäp thoâng cuûa caùc tu hoäi taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà. Do baûn tính khoâng bò raøng buoäc vaøo moät giaùo phaän, döïa treân töông quan ñaëc bieät vôùi taùc vuï cuûa thaùnh Pheâ-roâ, hoï cuõng saün saøng phuïc vuï coâng cuoäc hôïp taùc giöõa caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông (105) ; nhôø khaû naêng coå voõ höõu hieäu vieäc "trao ñoåi caùc aân suûng" vaø goùp phaàn vaøo vieäc hoäi nhaäp Tin Möøng vaøo vaên hoaù, nhôø vaäy caùc giaù trò phong phuù cuûa caùc daân toäc ñöôïc Phuùc AÂm thanh loïc, ñaùnh giaù vaø haáp thuï (106). Ngaøy nay, trong caùc Giaùo Hoäi treû, hieän töôïng nôû roä caùc ôn goïi ñôøi thaùnh hieán cho thaáy raèng ñôøi thaùnh hieán dieãn taû ñöôïc nhöõng khaùt voïng cuûa caùc daân toäc vaø caùc neàn vaên hoaù khaùc bieät trong söï duy nhaát cuûa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo.

Ñôøi thaùnh hieán vaø Giaùo Hoäi ñòa phöông

48. Giöõa loøng caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông, nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng coù moät vai troø ñaày yù nghóa. Khôûi ñi töø ñaïo lyù cuûa Coâng Ñoàng veà Giaùo Hoäi nhö hieäp thoâng vaø maàu nhieäm, veà caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông nhö laø nhöõng phaàn cuûa Daân Thieân Chuùa trong ñoù "Giaùo Hoäi duy nhaát, thaùnh thieän, coâng giaùo vaø toâng truyeàn cuûa Ñöùc Ki-toâ hieän dieän vaø haønh ñoäng thöïc söï" (107), söï kieän naøy ñaõ ñöôïc ñaøo saâu vaø quy ñònh thaønh luaät trong nhieàu vaên kieän. Caùc baûn vaên naøy neâu roõ taàm quan troïng cô baûn cuûa söï coäng taùc giöõa nhöõng ngöôøi taän hieán vôùi caùc giaùm muïc, ñeå phaùt trieån haøi hoaø coâng vieäc muïc vuï giaùo phaän. Caùc ñoaøn suûng cuûa ñôøi thaùnh hieán coù theå goùp phaàn ñaéc löïc vaøo vieäc xaây döïng ñöùc meán trong Giaùo Hoäi ñòa phöông.

Quaû vaäy, nhöõng hình thaùi ña daïng cuûa vieäc soáng caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm bieåu loä vaø keát tuï caùc aân hueä thieâng lieâng maø caùc ñaáng saùng laäp nam nöõ ñaõ nhaän ñöôïc. Nhö vaäy, caùc hình thaùi aáy laøm neân "moät caûm nghieäm Thaàn Khí ñöôïc trao laïi cho caùc ñoà ñeä ñeå hoï soáng, gìn giöõ, ñaøo saâu, trieån khai thöôøng xuyeân hoaø nhòp vôùi Thaân Theå Ñöùc Ki-toâ ñang taêng töôûng khoâng ngöøng" (108). Baûn saéc cuûa moãi tu hoäi bao haøm moät linh ñaïo vaø hoaït ñoäng toâng ñoà rieâng, quy ñònh daàn daàn trong moät truyeàn thoáng nhaát ñònh, vôùi nhöõng yeáu toá khaùch quan (109). Theo chieàu höôùng naøy, Giaùo Hoäi quan taâm lo cho caùc tu hoäi ñöôïc taêng tröôûng vaø phaùt trieån trong söï trung thaønh vôùi tinh thaàn cuûa caùc ñaáng saùng laäp vaø vôùi nhöõng truyeàn thoáng laønh maïnh cuûa hoï (110).

Do ñoù, moãi tu hoäi vaãn coù moät quyeàn töï trò chính ñaùng, nhôø vaäy hoï coù theå duy trì moät kyû luaät rieâng vaø baûo toaøn moät gia saûn thieâng lieâng vaø toâng ñoà. Caùc ñaáng baûn quyeàn coù boån phaän baûo toaøn vaø che chôû quyeàn töï trò naøy (111). Vaäy caùc giaùm muïc ñöôïc yeâu caàu ñoùn tieáp vaø traân troïng caùc ñoaøn suûng cuûa ñôøi thaùnh hieán, daønh cho chuùng moät choã trong caùc keá hoaïch muïc vuï giaùo phaän. Caùc ngaøi phaûi ñaëc bieät quan taâm ñeán caùc tu hoäi thuoäc quyeàn giaùo phaän, ñöôïc giao phoù cho giaùm muïc sôû taïi chaêm soùc ñaëc bieät. Moät giaùo phaän khoâng coù ñôøi thaùnh hieán haún seõ thieáu maát nhieàu aân hueä thieâng lieâng, thieáu nhöõng nôi daønh cho vieäc tìm kieám Thieân Chuùa, thieáu nhöõng hoaït ñoäng toâng ñoà vaø nhöõng phöông phaùp muïc vuï chuyeân bieät ; hôn nöõa giaùo phaän aáy coù theå suy yeáu ñi raát nhieàu bôûi thieáu vaéng tinh thaàn truyeàn giaùo laø ñaëc tröng cuûa ña soá caùc tu hoäi (112). Vaäy caàn bieát ñoùn nhaän hoàng aân ñôøi thaùnh hieán maø Thaùnh Thaàn khôi leân trong Giaùo Hoäi ñòa phöông, baèng caùch quaûng ñaïi tieáp nhaän vôùi taâm tình quaûng ñaïi vaø tri aân.

Hieäp thoâng phong phuù vaø quy moâ trong Giaùo Hoäi

49. Giaùm muïc laø cha vaø muïc töû cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi ñòa phöông. Ngöôøi coù nhieäm vuï nhìn nhaän vaø toân troïng nhöõng ñoaøn suûng khaùc bieät, thaêng tieán vaø phoái hôïp chuùng. Vaäy trong tình baùc aùi muïc vuï, ngöôøi phaûi ñoùn tieáp ñoaøn suûng ñôøi thaùnh hieán nhö moät aân hueä, khoâng phaûi chæ lieân heä ñeán moät tu hoäi, maø coøn coù lôïi cho toaøn theå Giaùo Hoäi. Nhö theá ngöôøi phaûi tìm caùch naâng ñôõ vaø trôï giuùp nhöõng ngöôøi taän hieán, haàu hoï soáng hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi, môû ra nhöõng vieãn töôïng thieâng lieâng vaø muïc vuï ñaùp öùng nhöõng ñoøi hoûi cuûa thôøi ñaïi chuùng ta, maø vaãn trung thaønh vôùi ñoaøn suûng saùng laäp cuûa hoï. Phaàn hoï, nhöõng ngöôøi taän hieán ñöøng queân quaûng ñaïi coäng taùc vôùi Giaùo Hoäi ñòa phöông, tuyø theo söùc löïc cuûa hoï vaø toân troïng ñoaøn suûng cuûa hoï, hoaït ñoäng trong tinh thaàn hieäp thoâng troïn veïn vôùi giaùm muïc ôû caùc laõnh vöïc truyeàn giaûng Phuùc AÂm, huaán giaùo, sinh hoaït giaùo xöù.

Neân nhaéc laïi raèng khi ñieàu phoái vieäc phuïc vuï Giaùo Hoäi phoå quaùt vôùi vieäc phuïc vuï Giaùo Hoäi ñòa phöông, caùc tu hoäi khoâng theå naïi ñeán quyeàn töï trò chính ñaùng cuûa mình, vaø thaäm chí quyeàn mieãn tröø (113) maø nhieàu tu hoäi ñöôïc höôûng, ñeå bieän minh cho nhöõng choïn löïa ñi ngöôïc laïi nhöõng ñoøi hoûi cuûa söï hieäp thoâng höõu cô caàn thieát cho ñôøi soáng laønh maïnh cuûa Giaùo Hoäi. Ngöôïc laïi, phaûi laøm sao cho caùc saùng kieán muïc vuï cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc quyeát ñònh vaø thöïc haønh trong moät cuoäc ñoái thoaïi thaân aùi vaø côûi môû giöõa caùc giaùm muïc vaø caùc beà treân cuûa caùc tu hoäi khaùc nhau. Thaùi ñoä quan taâm cuûa caùc giaùm muïc ñoái vôùi ôn goïi vaø söù maïng cuûa caùc tu hoäi vaø thaùi ñoä kính troïng cuûa caùc tu hoäi ñoái vôùi thöøa taùc vuï cuûa caùc giaùm muïc, ñöôïc dieãn taû qua vieäc mau maén ñoùn nhaän nhöõng chæ thò cuï theå veà muïc vuï giaùo phaän, dieãn taû hai hình thaùi lieân keát chaët cheõ cuûa moät ñöùc aùi duy nhaát trong Giaùo Hoäi, ñöùc aùi ñoøi hoûi moãi beân phaûi phuïc vuï söï hieäp thoâng höõu cô - vöøa mang tính ñoaøn suûng, vöøa ñöôïc keát caáu theo phaåm traät - cuûa toaøn Daân Thieân Chuùa.

Lieân læ ñoái thoaïi nhôø ñöùc aùi linh hoaït

50. Vieäc ñoái thoaïi lieân læ giöõa caùc beà treân caùc hoäi doøng taän hieán vaø tu ñoaøn toâng ñoà vôùi caùc giaùm muïc laø ñieàu raát höõu ích. Hieåu bieát nhau laø ñieàu kieän caàn thieát ñeå hôïp taùc höõu hieäu, nhaát laø trong laõnh vöïc muïc vuï. Nhôø caùc cuoäc trao ñoåi thöôøng xuyeân nhö vaäy, caùc beà treân nam nöõ coù theå thoâng baùo cho caùc giaùm muïc bieát nhöõng döï aùn toâng ñoà mình ñang nhaém ñeán trong caùc giaùo phaän cuûa caùc ngaøi, ñeå cuøng ñi tôùi nhöõng thoaû thuaän caàn thieát cho vieäc thöïc hieän. Cuõng theá, neân môøi nhöõng ñaïi bieåu cuûa caùc Hieäp hoäi caùc beà treân nam nöõ thöôïng caáp tham döï caùc cuoäc hoïp cuûa Hoäi ñoàng giaùm muïc vaø ngöôïc laïi, neân môøi nhöõng ñaïi bieåu cuûa caùc Hoäi ñoàng giaùm muïc tham döï caùc Hoäi nghò cuûa beà treân nam nöõ thöôïng caáp, döïa theo nhöõng theå thöùc caàn ñöôïc xaùc ñònh. Trong vieãn töôïng ñoù, moät ñieàu raát coù lôïi laø thaønh laäp - taïi nhöõng nôi naøo chöa coù - nhöõng uyû ban hoãn hôïp goàm caùc giaùm muïc vaø caùc beà treân thöôïng caáp ôû bình dieän quoác gia (114), ñeå laøm vieäc vaø seõ cuøng nhau cöùu xeùt nhöõng vaán ñeà ñem laïi lôïi ích chung. Cuõng vaäy, nhaèm phaùt ñoäng vieäc hieåu bieát giöõa ñoâi beân, neân ñöa thaàn hoïc vaø linh ñaïo ñôøi thaùnh hieán vaøo chöông trình thaàn hoïc cuûa caùc linh muïc giaùo phaän, cuõng nhö neân tieân lieäu trong chöông trình huaán luyeän nhöõng ngöôøi taän hieán vieäc nghieân cöõu kyõ caøng neàn thaàn hoïc Giaùo Hoäi ñòa phöông vaø linh ñaïo giaùo só giaùo phaän (115).

Sau cuøng, thaät laø an uûi khi nhaéc laïi raèng taïi Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ coù nhieàu tham luaän veà ñaïo lyù hieäp thoâng, vaø ngöôøi ta vui söôùng chöùng kieán caùc giaùm muïc vaø caùc nam nöõ tu só hieän dieän ñaõ ñoái thoaïi vôùi nhau trong moät baàu khoâng khí tin töôûng vaø côûi môû. Öôùc gì kinh nghieäm thieâng lieâng naøy, veà hieäp thoâng vaø coäng taùc, ñöôïc môû roäng ra toaøn theå Giaùo Hoäi, (116) caû sau phieân hoïp Thöôïng hoäi ñoàng nöõa. Ñoù cuõng laø nguyeän voïng cuûa toâi : mong sao moïi ngöôøi taán tôùi trong thaùi ñoä hieäp thoâng vaø linh ñaïo hieäp thoâng.

Tình huynh ñeä trong moät theá giôùi chia reõ vaø baát coâng

51. Giaùo Hoäi kyù thaùc cho caùc coäng ñoaøn soáng ñôøi thaùnh hieán boån phaän ñaëc bieät : ñoù laø phaùt trieån linh ñaïo hieäp thoâng tröôùc tieân trong chính coäng ñoaøn cuûa hoï, keá ñeán trong coäng ñoàng Giaùo Hoäi vaø vöôït caû bieân giôùi naøy nöõa, baèng caùch kieân trì theo ñuoåi cuoäc ñoái thoaïi baùc aùi, nhaát laø taïi nhöõng nôi hieän ñang bò xaâu xeù bôûi söï haän thuø chuûng toäc hay naïn baïo löïc ñieân roà. Ñöôïc thaùp nhaäp vaøo trong nhöõng xaõ hoäi cuûa theá giôùi, - nhöõng xaõ hoäi thöôøng bò caøy xôùi bôûi nhöõng ñam meâ vaø quyeàn lôïi xung ñoät nhau, ñang khao khaùt hieäp nhaát nhöng laïi ngaäp ngöøng veà nhöõng ñöôøng loái phaûi theo -, caùc coäng ñoaøn soáng ñôøi thaùnh hieán, nôi maø nhöõng con ngöôøi khaùc nhau veà tuoåi taùc, ngoân ngöõ vaø vaên hoaù laïi gaëp nhau nhö nhöõng anh em chò em, trôû thaønh nhöõng daáu chæ chöùng minh raèng luoân luoân coù theå ñoái thoaïi ñöôïc vôùi nhau, vaø coù theå haøi hoaø ñöôïc nhôø coù hieäp thoâng.

Caùc coäng ñoaøn soáng ñôøi thaùnh hieán ñöôïc sai ñi ñeå qua chöùng taù ñôøi soáng, loan baùo giaù trò cuûa tình huynh ñeä Ki-toâ giaùo vaø söùc maïnh bieán ñoåi cuûa Tin Möøng (117), nhìn nhaän moãi ngöôøi laø con caùi Thieân Chuùa, vaø thuùc ñaåy ñi tôùi tình yeâu daâng hieán ñoái vôùi heát moïi ngöôøi, caùch rieâng vôùi nhöõng ngöôøi thaáp keùm nhaát. Caùc coäng ñoaøn naøy laø nhöõng nôi soáng nieàm hy voïng vaø khaùm phaù ra caùc moái phuùc, nhöõng nôi maø tình yeâu ñöôïc boài döôõng nhôø kinh nguyeän, nguoàn hieäp thoâng, ñöôïc keâu goïi trôû thaønh khuoân maãu cuûa cuoäc soáng vaø nguoàn maïch nieàm vui.

Vaøo thôøi ñaïi chuùng ta, vôùi ñaëc ñieåm laø caùc vaán ñeà mang tính toaøn caàu vaø caùc thaàn töôïng cuûa chuû nghóa quoác gia laïi xuaát hieän, caùc tu hoäi quoác teá coù traùch nhieäm ñaëc bieät laø duy trì caûm thöùc veà söï hieäp thoâng giöõa caùc daân toäc, caùc maøu da, caùc neàn vaên hoaù, vaø laøm chöùng veà caùc ñieàu ñoù. Trong moät baàu khí huynh ñeä, thaùi ñoä côûi môû vôùi chieàu kích toaøn caàu cuûa caùc vaán ñeà seõ khoâng boùp ngheït nhöõng neùt phong phuù ñòa phöông, vaø vieäc khaúng ñònh moät saéc thaùi ñòa phöông khoâng xung khaéc vôùi caùc saéc thaùi khaùc hoaëc vôùi söï hieäp nhaát. Caùc tu hoäi quoác teá coù theå thöïc hieän ñieàu ñoù caùch höõu hieäu, bôûi vì chính hoï phaûi chaáp nhaän thaùch ñoá hoäi nhaäp vaên hoaù baèng caùch vöøa chöùng toû coù oùc saùng taïo vöøa vaãn baûo toaøn ñöôïc caên tính cuûa mình.

Hieäp thoâng giöõa caùc tu hoäi khaùc nhau

52. Caùc moái quan heä thieâng lieâng huynh ñeä vaø söï coäng taùc giöõa caùc hoäi doøng taän hieán vaø tu ñoaøn toâng ñoà khaùc nhau ñöôïc cuûng coá vaø nuoâi döôõng bôûi caûm thöùc veà söï hieäp thoâng trong Giaùo Hoäi. Nhöõng con ngöôøi hieäp nhaát vôùi nhau vì ñaõ cuøng cam keát böôùc theo Ñöùc Ki-toâ - sequela Christi - vaø ñöôïc thuùc ñaåy bôûi cuøng moät Thaùnh Thaàn, khoâng theå naøo khoâng bieåu loä caùch höõu hình söï vieân maõn cuûa Tin Möøng tình yeâu, nhö laø nhöõng caønh cuûa moät Caây Nho duy nhaát. Khi nhaéc laïi göông caùc ñaáng laäp doøng nam nöõ, luùc coøn soáng ôû traàn gian, ñaõ keát thaân vôùi nhau trong moät tình baïn thieâng lieâng maø vaãn trung thaønh vôùi baûn tính cuûa tu hoäi mình, thì nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng ñöôïc keâu môøi soáng trong moät tình huynh ñeä göông maãu, coù söùc khích leä caùc thaønh phaàn khaùc nhau trong Giaùo Hoäi laøm chöùng cho Tin Möøng trong vieäc daán thaân haèng ngaøy.

Lôøi cuûa thaùnh Beâ-na-ñoâ veà caùc hoäi doøng khaùc nhau vaãn luoân luoân mang tính hieän ñaïi : "Toâi thaùn phuïc taát caû caùc doøng [...]. Toâi thuoäc veà moät trong caùc doøng ñoù do kyû luaät, nhöng thuoäc veà taát caû do ñöùc meán. Taát caû chuùng ta ñeàu caàn ñeán nhau : ñieàu thieän haûo thieâng lieâng maø toâi khoâng coù, hay khoâng chieám höõu, thì toâi nhaän ñöôïc töø nhöõng doøng khaùc [...]. Trong cuoäc löu ñaøy naøy, khi maø Giaùo Hoäi coøn ñang löõ haønh, coù theå noùi raèng tính duy nhaát cuûa Giaùo Hoäi thì ña daïng vaø tính ña daïng cuûa Giaùo Hoäi thì duy nhaát [...]. Vaø taát caû nhöõng khaùc bieät cuûa chuùng ta, bieåu loä caùc aân hueä phong phuù cuûa Thieân Chuùa, seõ coøn toàn taïi trong nhaø Cha, vì nôi ñaây coù nhieàu choã ôû. Ngaøy nay thì coù söï phaân phoái caùc aân suûng, ngaøy aáy seõ coù söï phaân bieät caùc vinh döï. Söï hieäp nhaát, ôû döôùi theá naøy cuõng nhö ôû treân ñoù, laø do cuøng moät ñöùc meán" (118).

Caùc cô quan ñieàu phoái

53. Nhöõng Hieäp hoäi beà treân nam nöõ thöôïng caáp vaø Hieäp hoäi caùc tu hoäi ñôøi coù theå goùp phaàn ñaùng keå vaøo söï hieäp thoâng. Ñöôïc Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II (119) vaø caùc vaên kieän sau naøy (120) khích leä vaø ra nhöõng quy taéc, caùc cô quan aáy coù muïc tieâu chính laø coå voõ ñôøi soáng thaùnh hieán thaùp nhaäp vaøo toaøn theå söù maïng cuûa Giaùo Hoäi.

Do trung gian caùc Hieäp hoäi keå treân, caùc tu hoäi bieåu loä söï hieäp thoâng giöõa caùc tu hoäi vaø tìm kieám nhöõng phöông tieän ñeå cuûng coá söï hieäp thoâng naøy maø vaãn toân troïng vaø neâu baät giaù trò caùc ñaëc ñieåm rieâng cuûa nhöõng ñoaøn suûng khaùc nhau, phaûn aùnh maàu nhieäm Giaùo Hoäi vaø söï khoân ngoan muoân hình vaïn traïng cuûa Thieân Chuùa (121). Toâi khuyeán khích caùc tu hoäi taän hieán coäng taùc vôùi nhau, nhaát laø taïi nhöõng quoác gia vì gaëp nhöõng khoù khaên rieâng, neân deã bò caùm doã co quaép laïi chính mình, laøm haïi cho chính ñôøi thaùnh hieán vaø cho Giaùo Hoäi. Traùi laïi, hoï phaûi giuùp nhau tìm hieåu chöông trình cuûa Thieân Chuùa trong nhöõng thaêng traàm hieän taïi cuûa lòch söû (122), haàu ñaùp traû troïn veïn hôn baèng nhöõng saùng kieán toâng ñoà thích hôïp. Trong vieãn töôïng hieäp thoâng vaø côûi môû tröôùc nhöõng thaùch ñoá cuûa thôøi ñaïi chuùng ta, caùc beà treân nam nöõ, "trong khi laøm vieäc haøi hoaø vôùi haøng giaùm muïc", haõy "bieát söû duïng nhöõng coäng söï vieân khaù nhaát cuûa moãi tu hoäi vaø haõy taïo ra nhöõng chöông trình khoâng chæ nhaèm giaûi quyeát nhöõng giôùi haïn taïm thôøi maø coøn nhaèm taïo ra moät kieåu huaán luyeän ñôøi thaùnh hieán cho coù phaåm chaát" (123).

Toâi môøi caùc Hieäp hoäi beà treân nam nöõ thöôïng caáp tìm caùch tieáp xuùc thöôøng xuyeân vaø ñeàu ñaën vôùi Boä hoäi doøng taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà, ñeå bieåu loä söï hieäp thoâng cuûa hoï vôùi Toaø Thaùnh. Cuõng neân duy trì nhöõng quan heä tích cöïc vaø tin töôûng vôùi caùc Hoäi ñoàng giaùm muïc cuûa moãi quoác gia. Trong tinh thaàn cuûa vaên kieän "Caùc lieân heä hoã töông", Mutuae relationes, neân thieát laäp moät hình thöùc lieân heä beàn vöõng, ngoõ haàu coù theå duy trì moät söï ñieàu phoái thöôøng xuyeân vaø thích hôïp moãi khi naûy ra saùng kieán môùi. Neáu kieân trì laøm ñuùng nhöõng ñieàu naøy trong tinh thaàn gaén boù trung thaønh vôùi caùc chæ thò cuûa Huaán quyeàn, thì caùc cô quan ñieàu phoái vaø hieäp thoâng seõ raát höõu ích, giuùp tìm ra nhöõng giaûi phaùp traùnh ñöôïc bao hieåu laàm vaø caêng thaúng caû treân bình dieän lyù thuyeát laãn thöïc haønh (124) : Nhö vaäy caùc cô quan aáy seõ goùp phaàn vaøo vieäc phaùt huy söï hieäp thoâng giöõa caùc hoäi doøng taän hieán vaø caùc giaùm muïc, cuõng nhö vaøo vieäc hoaøn taát chính söù maïng cuûa caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông.

Hieäp thoâng vaø coäng taùc vôùi caùc giaùo daân

54. Vaøo nhöõng naêm gaàn ñaây, ñaïo lyù veà Giaùo Hoäi laø hieäp thoâng ñaõ giuùp hieåu roõ hôn raèng caùc thaønh phaàn khaùc nhau trong Giaùo Hoäi coù theå vaø phaûi hieäp löïc, trong tinh thaàn coäng taùc vaø trao ñoåi caùc aân hueä, ñeå tham gia höõu hieäu hôn vaøo söù maïng Giaùo Hoäi. Chuùng ta seõ coù moät hình aûnh ñuùng ñaén vaø ñaày ñuû hôn veà Giaùo Hoäi, vaø nhaát laø chuùng ta seõ vöõng maïnh hôn ñeå giaûi ñaùp nhöõng thaùch ñoá lôùn cuûa thôøi ñaïi chuùng ta, nhôø söï goùp phaàn haøi hoaø cuûa caùc aân hueä khaùc nhau.

Ñoái vôùi caùc doøng ñan tu vaø chieâm nieäm, moái quan heä vôùi caùc giaùo daân chuû yeáu naèm ôû bình dieän thieâng lieâng, coøn ñoái vôùi caùc tu hoäi daán thaân vaøo vieäc toâng ñoà thì moái quan heä aáy ñöôïc dieãn taû qua söï hôïp taùc muïc vuï. Nhöõng thaønh vieân caùc tu hoäi ñôøi, giaùo daân hoaëc giaùo só, duy trì nhöõng quan heä vôùi caùc tín höõu khaùc, trong nhöõng hình thöùc thoâng thöôøng cuûa cuoäc soáng haèng ngaøy. Ngaøy nay, nhieàu tu hoäi, thöôøng laø do nhöõng hoaøn caûnh môùi, xaùc tín raèng ñoaøn suûng cuûa hoï coù theå ñöôïc chia seû vôùi giaùo daân ; do ñoù, caùc giaùo daân ñöôïc môøi goïi tham döï nhieàu hôn vaøo linh ñaïo vaø söù maïng cuûa chính tu hoäi. Ta coù theå noùi raèng, döïa treân kinh nghieäm lòch söû töïa nhö kinh nghieäm cuûa caùc doøng ba hoaëc huynh ñoaøn giaùo daân khaùc nhau, moät chöông môùi, ñaày hy voïng, ñang ñöôïc môû ra veà nhöõng töông quan giöõa nhöõng ngöôøi taän hieán vaø giaùo daân.

Ñeå ñi tôùi moät naêng ñoäng thieâng lieâng vaø toâng ñoà môùi meû

55. Nhöõng kinh nghieäm môùi veà hieäp thoâng vaø coäng taùc naøy ñaùng ñöôïc khuyeán khích vì nhieàu lyù do. Thaät vaäy, tieân vaøn chuùng giuùp phoå bieán linh ñaïo ñöa tôùi hoaït ñoäng vöôït qua bieân giôùi cuûa tu hoäi : nhôø ñoù maø tu hoäi coù theâm nhaân löïc môùi, coù theå baûo ñaûm tieáp tuïc trong Giaùo Hoäi nhöõng sinh hoaït tieâu bieåu cuûa tu hoäi. Moät hieäu quaû nöõa raát tích cöïc laø nhöõng ngöôøi taän hieán vaø giaùo daân seõ deã hôïp taùc vôùi nhau chaët cheõ hôn, döïa treân söù maïng cuûa tu hoäi ; nhôø göông thaùnh thieän cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán, giaùo daân seõ coù kinh nghieäm tröïc tieáp veà tinh thaàn cuûa caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm, vaø ñöôïc khích leä soáng vaø laøm chöùng cho tinh thaàn caùc moái phuùc (125), haàu coù theå bieán ñoåi theá giôùi theo chöông trình cuûa Chuùa.

Vieäc tham gia cuûa caùc giaùo daân thöôøng mang laïi moät soá caùi nhìn môùi meû vaø saâu saéc hôn veà moät vaøi khía caïnh cuûa ñoaøn suûng, ñöa tôùi vieäc giaûi thích noù moät caùch thieâng lieâng hôn vaø ruùt ra nhöõng höôùng ñi môùi cho sinh hoaït toâng ñoà. Khi tham gia baát cöù hoaït ñoäng hoaëc taùc vuï naøo, nhöõng ngöôøi taän hieán neân nhôù raèng, tröôùc heát hoï phaûi laø nhöõng ngöôøi coù khaû naêng höôùng daãn ñôøi soáng thieâng lieâng, do ñoù, hoï phaûi laøm sao vun troàng cho "taøi naêng quyù baùu nhaát : ñoù laø tinh thaàn" (126). Veà phaàn mình, giaùo daân mang laïi cho caùc doøng tu moät phaàn ñoùng goùp quyù baùu cuûa hoï laø soáng giöõa ñôøi vaø phuïc vuï chuyeân bieät.

Caùc giaùo daân tình nguyeän vaø hoäi vieân

56. Moät hình thöùc raát yù nghóa ñeå giaùo daân tham gia vaøo söï phong phuù cuûa ñôøi thaùnh hieán laø cho caùc tín höõu giaùo daân ñöôïc keát naïp vaøo caùc tu hoäi döôùi hình thöùc môùi goïi laø "hoäi vieân", hoaëc tuyø theo nhu caàu cuûa töøng boái caûnh vaên hoaù, coù theå laø moät hình thöùc tham gia trong moät thôøi gian vaøo ñôøi soáng coäng ñoaøn vaø moät cam keát ñaëc bieät tham gia vaøo vieäc chieâm nieäm hay hoaït ñoäng toâng ñoà cuûa tu hoäi. Dó nhieân vôùi ñieàu kieän laø nhöõng hình thöùc vöøa noùi khoâng ñöôïc laøm phöông haïi baûn chaát ñôøi soáng noäi boä cuûa tu hoäi (127).

Thaät ñaùng traân troïng theå thöùc tình nguyeän naøy phaùt sinh töø söï phong phuù cuûa ñôøi thaùnh hieán : tuy nhieân phaûi quan taâm ñeán vieäc huaán luyeän nhöõng ngöôøi tình nguyeän, ñeå ngoaøi söï ñoùng goùp baèng khaû naêng chuyeân moân, hoï luoân coù nhöõng ñoäng löïc thieâng lieâng saâu saéc trong yù höôùng vaø moät caûm thöùc saéc beùn veà coäng ñoaøn vaø Giaùo Hoäi trong caùc döï phoùng cuûa hoï (128). Cuõng neân nhôù raèng, neáu nhöõng saùng kieán trong ñoù giaùo daân tham gia ôû caáp quyeát ñònh muoán ñöôïc coâng nhaän laø nhöõng coâng vieäc cuûa moät tu hoäi naøo ñoù, thì saùng kieán aáy phaûi theo saùt muïc tieâu cuûa tu hoäi vaø phaûi ñöôïc thöïc hieän döôùi söï traùch nhieäm cuûa tu hoäi. Vì theá, neáu giaùo daân ñaûm nhaän ñieàu haønh nhöõng coâng vieäc ñoù thì hoï phaûi baùo caùo vôùi caùc beà treân nam nöõ coù thaåm quyeàn. Taát caû caùc ñieàu naøy caàn ñöôïc cöùu xeùt roõ raøng vaø quy ñònh theå theo nhöõng höôùng daãn rieâng cuûa moãi tu hoäi, ñöôïc quyeàn bính thöôïng caáp chuaån nhaän. Trong caùc vaên baûn ñoù, caàn xaùc ñònh thaåm quyeàn cuûa tu hoäi, cuûa coäng ñoaøn, vaø thaåm quyeàn cuûa caùc hoäi vieân hoaëc cuûa nhöõng ngöôøi tình nguyeän.

Nhöõng ngöôøi taän hieán, ñöôïc caùc beà treân phaùi ñi vaø luoân vaãn tuyø thuoäc caùc ngaøi, coù theå coäng taùc theo caùc theå thöùc thích hôïp vôùi nhöõng saùng kieán cuûa giaùo daân, ñaëc bieät trong nhöõng toå chöùc vaø nhöõng ñònh cheá ñang phuïc vuï nhöõng ngöôøi ôû beân leà, vaø coù muïc tieâu xoa dòu noãi ñau khoå cuûa nhaân loaïi. Neáu söï coäng taùc naøy ñöôïc thuùc ñaåy vaø hoã trôï bôûi moät baûn saéc Ki-toâ höõu trong saùng vaø maïnh meõ, vaø neáu toân troïng nhöõng ñaëc tính cuûa ñôøi thaùnh hieán, thì söï coäng taùc naøy coù theå chieáu toaû söùc maïnh vaø aùnh saùng cuûa Tin Möøng vaøo nhöõng hoaøn caûnh taêm toái nhaát cuûa cuoäc soáng con ngöôøi.

Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, nhieàu ngöôøi taän hieán ñaõ tham gia vaøo moät vaøi phong traøo Giaùo Hoäi hieän nay ñang thònh haønh. Noùi chung, nhöõng ngöôøi ôû trong caùc phong traøo ñoù cuõng ñöôïc höôûng nhieàu ñieàu toát qua kinh nghieäm naøy, ñaëc bieät laø moät söï ñoåi môùi thieâng lieâng. Tuy vaäy, cuõng khoâng theå choái caõi laø coù nhöõng tröôøng hôïp, vieäc tham gia ñoù ñaõ gaây phieàn toaùi, khieán cho coù nhöõng caù nhaân vaø coäng ñoaøn ñi laïc höôùng, nhaát laø khi coù nhöõng xung ñoät vôùi ñôøi soáng coäng ñoaøn vaø linh ñaïo cuûa tu hoäi. Vaäy phaûi laøm sao ñeå cho vieäc tham gia caùc phong traøo Giaùo Hoäi ñöôïc thöïc hieän trong söï toân troïng ñoaøn suûng vaø kyû luaät cuûa tu hoäi (129), vôùi pheùp cuûa caùc beà treân vaø vaãn hoaøn toaøn ñoùn nhaän nhöõng quyeát ñònh cuûa caùc ngaøi.

Phaåm giaù vaø vai troø cuûa ngöôøi phuï nöõ taän hieán

57. Giaùo Hoäi chöùng toû söï phong phuù thieân hình vaïn traïng cuûa mình veà maët thieâng lieâng, khi bieát vöôït leân moïi thöù kyø thò vaø bieát ñoùn nhaän nhö moät hoàng phuùc ñích thöïc nhöõng aân hueä Thieân Chuùa ban cho nhöõng ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ, bôûi vì ñoâi beân ñeàu bình ñaúng veà nhaân phaåm. Nhöõng phuï nöõ taän hieán ñöôïc môøi moät caùch raát ñaëc bieät haõy soáng ñôøi thaùnh hieán thaät vieân maõn vaø vui töôi. haàu trôû neân daáu chæ cuûa loøng aâu yeám Thieân Chuùa daønh cho loaøi ngöôøi vaø laøm chöùng moät caùch ñaëc bieät veà maàu nhieäm Giaùo Hoäi laø trinh nöõ, hieàn theâ, hieàn maãu (130). Söù maïng cuûa phuï nöõ taän hieán ñöôïc neâu leân taïi Thöôïng hoäi ñoàng, taïi ñaây moät soá ñoâng ñaõ tham gia, ñaõ leân tieáng vaø ñöôïc moïi ngöôøi traân troïng laéng nghe. Nhôø nhöõng ñoùng goùp cuûa hoï maø coù theâm nhöõng ñeà nghò höõu ích cho ñôøi soáng Giaùo Hoäi vaø cho söù maïng loan baùo Tin Möøng cuûa Giaùo Hoäi. Khoâng theå choái caõi tính caùch hôïp lyù cuûa nhieàu ñoøi hoûi lieân quan ñeán vò trí cuûa ngöôøi nöõ trong nhieàu moâi tröôøng xaõ hoäi vaø Giaùo Hoäi. Cuõng neân ghi nhaän raèng yù thöùc môùi cuûa caùc phuï nöõ veà chính mình ñaõ giuùp nhöõng ngöôøi nam xeùt laïi naõo traïng, caùch hieåu bieát veà chính baûn thaân hoï, caùch hoï töï ñònh vò trong lòch söû vaø caùch hoï giaûi thích lòch söû, toå chöùc ñôøi soáng xaõ hoäi, chính trò, kinh teá, toân giaùo vaø ñôøi soáng Giaùo Hoäi.

Ñöùc Ki-toâ ñaõ trao cho Giaùo Hoäi moät söù ñieäp coù söùc giaûi phoùng, vaäy Giaùo Hoäi coù söù maïng ngoân söù laø phoå bieán söù ñieäp aáy, baèng caùch khuyeán khích ngöôøi ta coù nhöõng ñöôøng loái suy nghó vaø xöû söï phuø hôïp vôùi yù muoán cuûa Chuùa. Trong boái caûnh naøy, ngöôøi phuï nöõ taän hieán coù theå khôûi ñi töø kinh nghieäm cuûa mình veà Giaùo Hoäi vaø töø ñôøi soáng phuï nöõ cuûa mình trong Giaùo Hoäi, maø goùp phaàn loaïi tröø moät soá quan nieäm moät chieàu khoâng giuùp nhìn nhaän troïn veïn phaåm giaù cuûa ngöôøi nöõ, nhìn nhaän phaàn ñoùng goùp chuyeân bieät cuûa hoï vaøo ñôøi soáng, vaøo hoaït ñoäng muïc vuï vaø truyeàn giaùo cuûa Giaùo Hoäi. Nhö theá, thaät laø hôïp phaùp khi ngöôøi nöõ taän hieán khao khaùt muoán thaáy caên tính cuûa mình, khaû naêng chuyeân moân, söù maïng vaø traùch nhieäm cuûa mình ñöôïc nhìn nhaän roõ raøng hôn, caû trong taâm thöùc cuûa Giaùo Hoäi laãn trong ñôøi soáng haèng ngaøy.

Khoâng theå naøo nghó ñeán töông lai cuûa coâng cuoäc taùi truyeàn giaûng Tin Möøng, cuõng nhö cuûa taát caû hình thaùi hoaït ñoäng truyeàn giaùo khaùc, neáu khoâng coù phaàn ñoùng goùp môùi meû cuûa caùc phuï nöõ, ñaëc bieät cuûa nhöõng phuï nöõ taän hieán.

Nhöõng vieãn töôïng môùi veà hieän dieän vaø hoaït ñoäng

58. Bôûi vaäy, caàn coù ngay moät vaøi haønh ñoäng cuï theå, baét ñaàu baèng caùch môû cho phuï nöõ nhöõng cô hoäi tham gia nhöõng laõnh vöïc khaùc nhau vaø treân moïi bình dieän, keå caû tham gia vaøo tieán trình quyeát nghò quyeát ñònh, vaø ñaëc bieät trong nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán phuï nöõ.

Vieäc huaán luyeän nhöõng phuï nöõ taän hieán, ngang vôùi vieäc huaán luyeän nhöõng ngöôøi nam, caàn phaûi ñöôïc thích nghi vôùi nhöõng ñoøi hoûi khaån caáp môùi xuaát hieän, vaø phaûi tieân lieäu moät thôøi gian vaø moät cô cheá ñaày ñuû ñeå thöïc hieän moät söï ñaøo taïo coù heä thoáng, bao truøm moïi laõnh vöïc, töø laõnh vöïc thaàn hoïc vaø muïc vuï ñeán laõnh vöïc ngheà nghieäp. Vieäc huaán luyeän muïc vuï vaø huaán giaùo voán dó raát quan troïng, laïi caøng höõu duïng cho cuoäc taùi truyeàn giaûng Tin Möøng, ñang chôø mong phuï nöõ tham gia moät caùch môùi meû.

Dó nhieân, moät söï ñaøo taïo vöõng chaéc seõ giuùp ngöôøi phuï nöõ ñöôïc thaùnh hieán hieåu roõ nhöõng ôn hueä hoï ñaõ laõnh nhaän, ñoàng thôøi seõ khích leä moät söï trao ñoåi hai chieàu trong loøng Giaùo Hoäi. Trong laõnh vöïc suy tö thaàn hoïc, vaên hoaù vaø taâm linh, ngöôøi ta chôø ñôïi nhieàu ôû thieân taøi cuûa ngöôøi nöõ, khoâng nhöõng lieân quan ñeán nhöõng khía caïnh chuyeân bieät cuûa ñôøi taän hieán nöõ giôùi, maø coøn trong moïi hieåu bieát veà nhöõng phöông thöùc dieãn taû ñöùc tin. Veà ñieåm naøy, lòch söû linh ñaïo raát mang ôn caùc thaùnh nöõ nhö Teâ-reâ-xa Gieâ-su vaø Ca-ta-ri-na Xi-eâ-na, hai phuï nöõ ñaàu tieân ñöôïc toân phong danh hieäu tieán só Giaùo Hoäi, vaø bieát bao nhaø thaàn bí khaùc ñaõ ñaøo saâu maàu nhieäm Thieân Chuùa vaø phaân tích ñöôøng loái Thieân Chuùa haønh ñoäng nôi caùc tín höõu ! Giaùo Hoäi troâng chôø nhieàu vaøo phaàn ñoùng goùp ñoäc ñaùo cuûa caùc phuï nöõ taän hieán ñeå phaùt trieån ñaïo lyù, phong hoaù, ñôøi soáng gia ñình vaø xaõ hoäi, ñaëc bieät trong nhöõng gì lieân quan ñeán phaåm giaù phuï nöõ vaø vieäc toân troïng ñôøi soáng con ngöôøi (131). Quaû theá, "caùc phuï nöõ ñoùng moät vai troø ñoäc ñaùo vaø haún laø quyeát ñònh caû veà tö töôûng laãn veà haønh ñoäng : hoï coù nhieäm vuï thaêng tieán moät phong traøo nöõ quyeàn môùi, khoâng bò caùm doã hoaï laïi nhöõng maãu ñieån hình troïng nam, ngoõ haàu nhìn nhaän vaø dieãn taû thieân taøi chaân thöïc cuûa nöõ giôùi qua phong caùch soáng trong xaõ hoäi, bieát choáng laïi moïi hình thöùc kyø thò, baïo ñoäng vaø boùc loät" (132).

Coù nhöõng lyù do ñeå hy voïng raèng, moät khi söù maïng cuûa ngöôøi nöõ ñöôïc coâng nhaän roõ raøng hôn, thì ñôøi thaùnh hieán cuûa nöõ giôùi seõ yù thöùc soáng ñoäng hôn veà chính vai troø cuûa mình, vaø seõ taän taâm taän löïc soáng cho Nöôùc Thieân Chuùa hôn. Ñieàu naøy ñöôïc minh hoaï qua nhieàu coâng trình, nhö daán thaân vaøo vieäc truyeàn giaûng Phuùc AÂm, hoaït ñoäng giaùo duïc, tham gia vaøo vieäc huaán luyeän caùc linh muïc töông lai vaø nhöõng ngöôøi taän hieán, linh hoaït caùc coäng ñoaøn Ki-toâ höõu, ñoàng haønh thieâng lieâng, thaêng tieán nhöõng ñieàu thieän cô baûn cuûa ñôøi soáng vaø hoaø bình. Ngoû lôøi vôùi caùc phuï nöõ taän hieán vôùi khaû naêng taän taâm phi thöôøng cuûa hoï, toâi noùi leân moät laàn nöõa söï thaùn phuïc vaø loøng bieát ôn cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi ; Giaùo Hoäi naâng ñôõ hoï bôûi vì hoï ñang soáng vieân maõn vaø vui töôi ôn goïi cuûa hoï vaø hoï ñang caûm thaáy ñöôïc keâu môøi chu toaøn moät nhieäm vuï cao caû, ñoù laø huaán luyeän ngöôøi phuï nöõ hoâm nay.

muïc luïc

II. TIEÁP TUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA THAÙNH THAÀN : TRUNG THAØNH TRONG ÑOÅI MÔÙI

Caùc nöõ ñan só soáng trong doøng kín

59. Ñôøi soáng ñan tu nöõ giôùi vaø noäi vi cuûa caùc ñan só ñaùng ñöôïc quan taâm ñaëc bieät, vì coäng ñoaøn Ki-toâ giaùo vaãn raát traân troïng loái soáng aáy, laø daáu chæ veà söï hieäp nhaát tuyeät ñoái cuûa Giaùo Hoäi - Hieàn Theâ vôùi Chuùa cuûa mình, Ñaáng ñöôïc yeâu meán treân heát moïi söï. Quaû thaät, caùc nöõ ñan só doøng kín chuû yeáu soáng ñôøi caàu nguyeän, khoå cheá vaø ra söùc tieán leân trong ñôøi soáng thieâng lieâng, "laø moät con ñöôøng ñöa veà Gieâ-ru-sa-lem thieân quoác vaø moät söï tieàn döï vaøo Giaùo Hoäi caùnh chung, khi ñöôïc sôû höõu vaø chieâm ngöôõng Thieân Chuùa" (133). Döôùi aùnh saùng cuûa ôn goïi vaø söù maïng aáy trong Giaùo Hoäi, noäi vi ñaùp laïi ñoøi hoûi ñöôïc nhìn nhaän laø öu tieân, ñoù laø ñöôïc ôû vôùi Chuùa. Khi choïn moät khoâng gian giôùi haïn laøm nôi soáng, caùc nöõ tu doøng kín tham döï vaøo söï töï huyû cuûa Ñöùc Ki-toâ, trong moät söï ngheøo khoù trieät ñeå, khoâng nhöõng töø boû caùc söï vaät vaät chaát, maø caû "khoâng gian", caû nhöõng cuoäc tieáp xuùc vaø nhöõng ñieàu thieän haûo cuûa coâng trình saùng taïo nöõa. Vieäc hieán daâng "thaân xaùc" mình moät caùch chuyeân bieät nhö theá ñöa caùc chò ñi vaøo maàu nhieäm Thaùnh Theå caùch khaû giaùc hôn. Caùc nöõ tu doøng kín cuøng daâng mình vôùi Ñöùc Gieâ-su ñeå cöùu ñoä theá giôùi. Ngoaøi chieàu kích hy leã vaø ñeàn taï, leã daâng cuûa caùc chò cuõng mang yù nghóa moät leã taï ôn daâng leân Chuùa Cha, trong söï tham döï vaøo leã taï ôn cuûa Chuùa Con yeâu daáu.

Baùm reã trong moät khaùt voïng thieâng lieâng saâu xa nhö theá, noäi vi khoâng chæ laø moät phöông theá khoå cheá coù giaù trò voâ song, nhöng cuõng laø moät caùch soáng cuoäc vöôït qua cuûa Ñöùc Ki-toâ (134). Töø kinh nghieäm laø "caùi cheát", noäi vi trôû thaønh söï soáng voâ cuøng doài daøo, vaø xuaát hieän nhö moät lôøi loan baùo vui töôi vaø moät cuoäc tieàn döï, mang tính ngoân söù, vaøo khaû naêng ñöôïc ban cho moïi ngöôøi vaø cho toaøn theå nhaân loaïi, ñoù laø soáng chæ rieâng cho moät mình Thieân Chuùa, trong Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ (x. Rm 6,11). Vaäy noäi vi gôïi leân phoøng kín cuûa con tim trong ñoù moãi ngöôøi ñöôïc keâu goïi soáng keát hôïp vôùi Chuùa. Ñöôïc ñoùn nhaän nhö moät aân hueä vaø ñöôïc löïa choïn nhö moät ñaùp traû töï do trong tình yeâu, noäi vi laø nôi soáng hieäp thoâng thieâng lieâng vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi anh chò em, nôi maø khoâng gian vaø caùc tieáp xuùc bò giôùi haïn nhaèm coå voõ vieäc noäi taâm hoaù caùc giaù trò Tin möøng (x. Ga 13,34 ; Mt 5,3.8).

Caùc coäng ñoaøn doøng kín, ñöôïc ñaët nhö moät thaønh phoá treân nuùi vaø nhö moät ngoïn ñeøn treân giaù ñeøn (x. Mt 5,14-15), duø trong neáp soáng ñôn giaûn, vaãn gôïi leân caùch höõu hình muïc tieâu toaøn theå coäng ñoaøn Giaùo Hoäi ñang höôùng ñeán, moät Giaùo Hoäi "vöøa nhieät thaønh hoaït ñoäng vöøa chuyeân caàn chieâm nieäm" (135), ñang tieán treân nhöõng neûo ñöôøng cuûa ñôøi naøy, maét ñaêm ñaêm höôùng veà cuoäc chung keát töông lai cuûa taát caû moïi söï trong Ñöùc Ki-toâ, khi Giaùo Hoäi "xuaát hieän vôùi Ñöùc Lang Quaân cuûa mình ñeå höôûng phuùc vinh quang" (x. Cl 3,1-4), vaø khi Ñöùc Ki-toâ "trao vöông quyeàn laïi cho Thieân Chuùa laø Cha, sau khi ñaõ tieâu dieät heát moïi quaûn thaàn, moïi quyeàn thaàn vaø moïi duõng thaàn [...], vaø nhö vaäy Thieân Chuùa coù toaøn quyeàn treân muoân loaøi" (1 Cr 15,24.28).

Vaäy toâi xin toû loøng bieát ôn ñoái vôùi caùc chò em raát thaân yeâu naøy vaø toâi khuyeán khích chò em trung thaønh vôùi ñôøi soáng doøng kín theo ñoaøn suûng rieâng bieät cuûa chò em. Nhôø göông saùng cuûa chò em, loái soáng naøy vaãn coøn nhaän ñöôïc nhieàu ôn goïi, vì ñöôïc loâi cuoán bôûi tính trieät ñeå cuûa moät cuoäc soáng "hoân öôùc" hoaøn toaøn daønh cho Thieân Chuùa trong chieâm nieäm. Ñôøi soáng chieâm nieäm laø moät caùch dieãn taû tình yeâu thuaàn tuyù coù giaù trò hôn moïi hoaït ñoäng, phaùt sinh hieäu naêng toâng ñoà vaø truyeàn giaùo phi thöôøng (137).

Caùc nghò phuï Thöôïng hoäi ñoàng raát traân troïng giaù trò cuûa noäi vi, ñoàng thôøi caùc ngaøi quan taâm cöùu xeùt nhöõng thænh caàu choã naøy choã kia neâu leân veà kyû luaät cuï theå cuûa noäi vi. Caùc goùp yù cuûa Thöôïng hoäi ñoàng veà vaán ñeà naøy vaø, ñaëc bieät, nguyeän öôùc trao traùch nhieäm bao quaùt hôn cho caùc beà treân thöôïng caáp veà nhöõng lieân heä ñeán vieäc huyû boû noäi vi vì nhöõng lyù do nghieâm troïng vaø chính ñaùng (138), seõ ñöôïc cöùu xeùt kyõ caøng, trong chieàu höôùng cuoäc canh taân ñöôïc thöïc hieän keå töø Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II (139). Theo chieàu höôùng naøy, noäi vi ñöôïc phaân thaønh hình thöùc khaùc nhau vaø möùc ñoä khaùc nhau - töø noäi vi giaùo hoaøng, vaø theo hieán chöông cho tôùi noäi vi ñan vieän - seõ phuø hôïp hôn vôùi caùc tu hoäi chieâm nieäm vaø caùc truyeàn thoáng ñan vieän raát khaùc nhau.

Nhö Thöôïng hoäi ñoàng nhaéc laïi, caàn coå voõ caùc hieäp hoäi vaø lieân hieäp giöõa caùc ñan vieän, ñieàu maø Ñöùc Pi-oâ XII vaø Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II khuyeán khích (140), nhaát laø taïi nhöõng nôi khoâng coù nhöõng hình thöùc höõu hieäu ñeå ñieàu phoái vaø töông trôï, haàu baûo toaøn vaø thaêng tieán nhöõng giaù trò cuûa ñôøi soáng chieâm nieäm. Tuy vaãn baûo veä tính töï trò hôïp phaùp cuûa caùc ñan vieän, caùc cô cheá ñoù giuùp giaûi quyeát thoaû ñaùng caùc vaán ñeà chung, chaúng haïn nhö coâng vieäc canh taân thích hôïp, huaán luyeän sô khôûi vaø huaán luyeän thöôøng xuyeân, vieäc töông trôï veà maët kinh teá, vaø caû vieäc toå chöùc laïi caùc ñan vieän nöõa.

Caùc tu huynh

60. Theå theo ñaïo lyù truyeàn thoáng cuûa Giaùo Hoäi, ñôøi thaùnh hieán do baûn tính khoâng mang tính giaùo daân hoaëc giaùo só (141) vaø, do ñoù, "söï thaùnh hieán giaùo daân" nam giôùi hoaëc nöõ giôùi, töï noù laø moät baäc soáng ñaày ñuû vôùi vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm (142). Vì vaäy, ñôøi soáng thaùnh hieán coù moät giaù trò chuyeân bieät cho caù nhaân cuõng nhö cho Giaùo Hoäi, khoâng gaén lieàn vôùi taùc vuï chöùc thaùnh.

Theo giaùo huaán Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II (143), Thöôïng hoäi ñoàng raát traân troïng loái soáng ñôøi thaùnh hieán cuûa caùc tu huynh. Caùc anh em ñang chu toaøn nhöõng vieäc phuïc vuï quyù baùu vaø ña daïng ôû trong hay ngoaøi caùc coäng ñoaøn ; nhö theá laø tham gia vaøo söù maïng loan baùo Tin Möøng vaø laøm chöùng veà söù maïng aáy baèng ñöùc meán trong ñôøi soáng haèng ngaøy. Quaû theá, moät soá nhöõng vieäc phuïc vuï aáy ñaõ ñöôïc coi nhö nhöõng thöøa taùc vuï Giaùo Hoäi thöïc thuï, maø quyeàn bính hôïp phaùp kyù thaùc cho hoï. Ñieàu naøy ñoøi hoûi ñöôïc huaán luyeän thích hôïp vaø toaøn dieän : huaán luyeän nhaân baûn, thieâng lieâng, thaàn hoïc, muïc vuï vaø ngheà nghieäp.

Theo töø ngöõ hieän haønh, caùc tu hoäi, do yù höôùng cuûa ñaáng saùng laäp vaø moät truyeàn thoáng hôïp phaùp, coù ñaëc tính vaø muïc tieâu khoâng haøm chöùa vieäc thi haønh chöùc thaùnh, ñöôïc goïi laø caùc "doøng giaùo daân" (144). Tuy nhieân, taïi Thöôïng hoäi ñoàng, ngöôøi ta cho thaáy laø caùc töø ngöõ naøy khoâng dieãn taû thích hôïp ñaëc tính rieâng cuûa ôn goïi caùc thaønh vieân thuoäc caùc tu hoäi aáy. Quaû theá, cho duø vaãn thöïc hieän nhieàu hoaït ñoäng gioáng nhö caùc tín höõu giaùo daân, caùc tu só laøm theo caên tính cuûa hoï laø nhöõng ngöôøi taän hieán vaø nhö theá hoï dieãn taû moät tinh thaàn hieán daâng troïn veïn cho Ñöùc Ki-toâ vaø cho Giaùo Hoäi, theå theo ñoaøn suûng chuyeân bieät cuûa hoï.

Vì lyù do ñoù, ñeå traùnh haøm hoà vaø laãn loän vôùi ñaëc tính traàn theá cuûa caùc tín höõu giaùo daân (145), caùc nghò phuï taïi Thöôïng hoäi ñoàng muoán ñeà nghò töø ngöõ caùc doøng anh em (doøng caùc tu huynh) (146). Ñeà nghò naøy thaät yù nghóa, nhaát laø khi ngöôøi ta nhaän raèng töø ngöõ "anh em" cuõng gôïi leân moät noäi dung thieâng lieâng phong phuù. "Caùc tu só naøy ñöôïc keâu goïi trôû thaønh nhöõng anh em cuûa Ñöùc Ki-toâ, keát hôïp saâu xa vôùi Ngöôøi, "tröôûng töû giöõa moät ñoaøn anh em ñoâng ñuùc" (Rm 8,29) ; trôû thaønh anh em vôùi nhau, trong tình yeâu meán nhau vaø trong söï coäng taùc vaøo cuøng moät coâng vieäc phuïc vuï ñeå möu ích cho Giaùo Hoäi ; trôû thaønh anh em cuûa töøng ngöôøi baèng vieäc laøm chöùng veà ñöùc meán cuûa Ñöùc Ki-toâ ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi, ñaëc bieät ñoái vôùi nhöõng ngöôøi nhoû beù vaø nhöõng ngöôøi ngheøo tuùng nhaát ; trôû thaønh anh em ñeå ñaït tôùi moät tình huynh ñeä lôùn lao hôn trong Giaùo Hoäi" (147). Khi soáng caùch ñaëc bieät ñaëc ñieåm chung cuûa ñôøi Ki-toâ höõu vaø ñôøi thaùnh hieán, "tu huynh" nhaéc nhôû cho caùc tu só linh muïc caùch höõu hieäu veà chieàu kích caên baûn cuûa tình huynh ñeä trong Ñöùc Ki-toâ, vì hoï phaûi soáng vôùi nhau vaø vôùi baát cöù ngöôøi naøo, vaø hoï coâng boá cho moïi ngöôøi lôøi cuûa Chuùa : "Taát caû caùc con ñeàu laø anh em vôùi nhau" (Mt 23,8).

Trong caùc doøng tu huynh, khi tu nghò toaøn doøng ñaõ bieåu quyeát, thì khoâng coù gì caám caûn moät soá thaønh vieân nhaän caùc chöùc thaùnh ñeå phuïc vuï coäng ñoaøn tu só trong tö caùch linh muïc (148). Tuy nhieân, Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II khoâng minh nhieân khuyeán khích theo chieàu höôùng naøy, nhaát laø bôûi vì Coâng Ñoàng öôùc muoán caùc doøng anh em cöù trung thaønh vôùi ôn goïi vaø vôùi söù maïng cuûa hoï. Ñieàu naøy roõ raøng khi noùi tôùi tö caùch ñeå ñaûm nhaän nhieäm vuï beà treân, lyù do vì nhieäm vuï naøy phaûn aùnh caùch ñaëc bieät baûn tính cuûa chính tu hoäi.

Ôn goïi cuûa caùc tu huynh trong caùc doøng goïi laø "giaùo só" thì khaùc ; bôûi vì, theo döï phoùng cuûa ñaáng saùng laäp hoaëc theo moät truyeàn thoáng hôïp phaùp, caùc tu hoäi naøy tieân lieäu vieäc thi haønh caùc chöùc thaùnh, trao quyeàn cai quaûn cho caùc giaùo só vaø quyeàn bính cuûa Giaùo Hoäi coâng nhaän nhö theá (149). Trong caùc tu hoäi naøy, taùc vuï chöùc thaùnh caáu thaønh yeáu toá cuûa ñoaøn suûng, xaùc ñònh baûn tính, muïc tieâu vaø tinh thaàn cuûa ñoaøn suûng. Caùc tu huynh hieän dieän trong tu hoäi tham gia moät caùch khaùc vaøo söù maïng cuûa tu hoäi, baèng vieäc ñaûm nhaän nhöõng vieäc phuïc vuï beân trong coäng ñoaøn hoaëc nhöõng coâng taùc toâng ñoà, hoï coäng taùc nhöõng ngöôøi thi haønh taùc vuï linh muïc.

Caùc tu hoäi hoãn hôïp

61. Coù vaøi tu hoäi, theo döï ñònh nguyeân thuyû cuûa ñaáng saùng laäp, laø nhöõng huynh ñeä ñoaøn, trong ñoù moïi thaønh vieân, linh muïc vaø khoâng linh muïc, ñöôïc coi nhö bình ñaúng ; nhöng qua doøng thôøi gian, hoï ñaõ mang moät hình thaùi khaùc. Caùc tu hoäi aáy mang danh laø "hoãn hôïp", caàn phaûi ñaøo saâu ñoaøn suûng saùng laäp, ñeå cöùu xeùt coù neân vaø coù theå trôû laïi vôùi caûm höùng nguyeân thuyû chaêng.

Caùc nghò phuï taïi Thöôïng hoäi ñoàng baøy toû nguyeän öôùc laø trong caùc tu hoäi aáy, taát caû caùc tu só ñöôïc nhìn nhaän laø coù nhöõng quyeàn lôïi vaø nghóa vuï nhö nhau, ngoaïi tröø nhöõng quyeàn lôïi vaø nghóa vuï xuaát phaùt töø chöùc thaùnh (150). Ñeå cöùu xeùt vaø giaûi quyeát caùc vaán ñeà lieân heä ñeán ñieàu naøy, moät uyû ban ñaëc bieät ñaõ ñöôïc thieát laäp, chuùng ta neân chôø keát luaän cuûa uyû ban naøy ñeå choïn löïa cho thích hôïp, theå theo nhöõng gì seõ ñöôïc xaùc ñònh caùch hôïp phaùp.

Nhöõng hình thaùi môùi cuûa ñôøi soáng Phuùc AÂm

62. Neáu ôû nhöõng thôøi ñaïi tröôùc ñaây, Thaùnh Thaàn ñaõ luoân luoân khôi daäy nhieàu hình thöùc ñôøi thaùnh hieán, thì ngaøy nay Ngöôøi cuõng vaãn khoâng ngöøng trôï giuùp Giaùo Hoäi, hoaëc laø khích leä caùc tu hoäi hieän haønh quyeát taâm töï canh taân ñôøi soáng ñeå trung thaønh vôùi ñoaøn suûng nguyeân thuyû, hoaëc laø ban doài daøo nhöõng aân suûng môùi cho nhöõng ngöôøi nam nöõ thuoäc thôøi ñaïi naøy ñeå hoï laøm naûy sinh nhöõng ñònh cheá ñaùp öùng ñöôïc nhöõng thaùch ñoá cuûa ngaøy hoâm nay. Moät daáu chæ cuûa vieäc Thieân Chuùa can thieäp coù theå nhaän thaáy nôi caùi ñöôïc goïi laø nhöõng cô sôû môùi, vôùi ñieåm ñoäc ñaùo khaùc so vôùi nhöõng gì ñaõ coù töø tröôùc tôùi nay.

Tính ñoäc ñaùo cuûa nhöõng coäng ñoaøn môùi meû thöôøng heä taïi choã hoï goàm ngöôøi nam vaø nöõ, giaùo só vaø giaùo daân, ngöôøi ñaõ laäp gia ñình vaø nhöõng ngöôøi ñoäc thaân, choïn moät neáp soáng ñaëc bieät, coù khi thì döïa theo moät neáp soáng coå truyeàn naøo ñoù, coù khi thì thích öùng neáp soáng cho phuø hôïp vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa xaõ hoäi hieän ñaïi. Hoï cam keát soáng Tin Möøng döôùi nhöõng hình thöùc khaùc nhau, nhöng yù höôùng chung laø khao khaùt maõnh lieät soáng coäng ñoaøn, khoù ngheøo vaø caàu nguyeän. Giaùo só vaø giaùo daân tham gia vaøo vieäc quaûn lyù caùc coäng ñoaøn naøy, tuyø theo khaû naêng chuyeân moân cuûa hoï. Caùc coâng vieäc toâng ñoà cuûa caùc coäng ñoaøn naøy chuù troïng ñeán nhöõng ñoøi hoûi cuûa vieäc taùi truyeàn giaûng Tin Möøng.

Döôùi moät maët naøo ñoù thì ñaùng vui möøng vì thaáy Thaùnh Thaàn hoaït ñoäng, coøn döôùi maët khaùc thì thaáy caàn phaûi söû duïng vieäc bieän phaân caùc ñoaøn suûng. Ñeå coù theå goïi laø ñôøi thaùnh hieán, ñieàu caên baûn laø nhöõng neùt chuyeân bieät cuûa caùc coäng ñoaøn môùi vaø caùc neáp soáng môùi ra ñôøi caàn phaûi caên cöù treân nhöõng yeáu toá thaàn hoïc vaø giaùo luaät chính yeáu thuoäc ñôøi thaùnh hieán (151). Caàn phaûi bieän phaân ôû caáp ñoä ñòa phöông laãn caáp ñoä toaøn caàu, nhaèm ñi tôùi choã cuøng vaâng phuïc moät Thaùnh Thaàn duy nhaát. Trong moãi giaùo phaän, giaùm muïc seõ cöùu xeùt tính chính thoáng vaø chöùng taù ñôøi soáng cuûa caùc vò saùng laäp caùc coäng ñoaøn aáy, linh ñaïo cuûa hoï vaø caùch hoï caûm thöùc veà Giaùo Hoäi khi hoï thöïc hieän söù maïng, caùc phöông phaùp huaán luyeän vaø caùch gia nhaäp coäng ñoaøn ; ngöôøi phaûi khoân ngoan löôïng ñònh nhöõng nhöôïc ñieåm neáu coù, trong khi kieân nhaãn chôø ñôïi hoa traùi (x. Mt 7,16), ñeå coù theå xaùc nhaän tính trung thöïc cuûa ñoaøn suûng (152). Caùch rieâng, caên cöù treân nhöõng tieâu chuaån roõ raøng, ngöôøi phaûi xaùc ñònh ñöôïc khaû naêng cuûa nhöõng thaønh phaàn trong caùc coäng ñoaøn naøy muoán laõnh chöùc thaùnh (153).

Ñôøi thaùnh hieán laø moät theå loaïi chuyeân bieät, vaäy theå theo nguyeân taéc bieän phaân vöøa noùi, ngöôøi ta khoâng theå xeáp vaøo loaïi ñôøi thaùnh hieán nhöõng hình thöùc daán thaân raát ñaùng ca ngôïi cuûa nhöõng caëp vôï choàng tìm gia nhaäp moät hieäp hoäi hay moät phong traøo. Vì muoán ñöa tình yeâu ñaõ ñöôïc "thaùnh hieán" moät caùch naøo ñoù trong bí tích hoân nhaân ñeán möùc toaøn haûo cuûa ñöùc aùi (154), neân hoï xaùc nhaän yù muoán ñoù baèng moät lôøi khaán soáng ñöùc khieát tònh trong ñôøi hoân nhaân, roài tuy khoâng sao nhaõng boån phaän ñoái vôùi con caùi, hoï tuyeân khaán khoù ngheøo vaø vaâng phuïc (155). Vieäc xaùc ñònh baûn chaát nhöõng thöû nghieäm naøy khoâng nhaèm ñaùnh giaù thaáp con ñöôøng neân thaùnh ñaëc bieät trong ñoù chaéc haún coù söï can thieäp cuûa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ban muoân vaøn aân hueä vaø caûm höùng.

Tröôùc hieän traïng caùc aân hueä vaø ñaø tieán canh taân ñang nôû roä, thieát töôûng neân laäp ra moät uyû ban ñaëc traùch caùc vaán ñeà lieân quan ñeán nhöõng hình thaùi môùi soáng ñôøi thaùnh hieán, haàu neâu leân nhöõng tieâu chuaån xaùc nhaän tính trung thöïc, giuùp cho vieäc bieän phaân vaø quyeát ñònh (156). Moät trong soá nhöõng coâng taùc phaûi laøm laø, sau khi ruùt kinh nghieäm cuûa nhöõng thaäp nieân vöøa qua, uyû ban phaûi nhaän ñònh nhöõng hình thöùc thaùnh hieán naøo coù theå ñöôïc giaùo quyeàn chính thöùc coâng nhaän, vôùi söï caån troïng muïc vuï vaø nhaèm ích lôïi chung, ñeå giôùi thieäu cho caùc tín höõu ñang khao khaùt soáng moät ñôøi Ki-toâ höõu hoaøn haûo hôn.

Caùc hieäp hoäi môùi xuaát hieän ñeå soáng theo Tin Möøng khoâng thay theá nhöõng tu hoäi ñaõ coù töø tröôùc ñeán nay ; caùc ñònh cheá naøy vaãn giöõ moät vò trí cao maø truyeàn thoáng ñaõ daønh cho chuùng. Duø vaäy, caùc hình thaùi môùi cuõng laø aân hueä cuûa Thaùnh Thaàn, giuùp cho Giaùo Hoäi ñi theo Chuùa vôùi taâm tình quaûng ñaïi, chaêm chuù laéng nghe lôøi môøi goïi cuûa Thieân Chuùa ñöôïc dieãn taû qua nhöõng daáu chæ cuûa thôøi ñaïi. Nhö theá, Giaùo Hoäi toû mình ra cho theá giôùi, vôùi voâ vaøn nhöõng loái soáng thaùnh thieän vaø phuïc vuï khaùc nhau, nhö laø daáu chæ vaø khí cuï cuûa söï keát hôïp maät thieát vôùi Thieân Chuùa vaø cuûa söï hieäp nhaát toaøn theå nhaân loaïi" (157). Caùc tu hoäi coå ñieån, trong soá ñoù nhieàu tu hoäi ñaõ traûi qua nhöõng thöû thaùch raát ñau ñôùn maø vaãn can ñaûm chòu ñöïng qua caùc thôøi ñaïi, coù theå ñöôïc trau doài kinh nghieäm nhôø ñoái thoaïi vaø trao ñoåi aân hueä vôùi caùc tu hoäi môùi chaøo ñôøi trong thôøi ñaïi chuùng ta.

Nhö theá, sinh löïc cuûa nhöõng hình thöùc khaùc nhau thuoäc ñôøi thaùnh hieán, töø nhöõng hình thaùi coå nhaát cho ñeán nhöõng hình thaùi môùi nhaát, cuõng nhö söùc naêng ñoäng cuûa nhöõng coäng ñoaøn môùi, seõ duy trì ñöôïc loøng trung thaønh vôùi Chuùa Thaùnh Thaàn, laø nguyeân lyù hieäp thoâng vaø ban söï soáng ñoåi môùi thöôøng xuyeân.

muïc luïc

III. NHÌN VEÀ TÖÔNG LAI

Nhöõng khoù khaên vaø vieãn töôïng

63. Trong nhieàu vuøng treân theá giôùi, ñôøi thaùnh hieán phaûi ñöông ñaàu vôùi nhöõng ñoåi thay hieän nay cuûa xaõ hoäi vaø söï giaûm suùt soá ôn goïi. Caùc coâng cuoäc toâng ñoà cuûa nhieàu tu hoäi vaø ngay caû söï hieän dieän cuûa hoï taïi moät vaøi Giaùo Hoäi ñòa phöông cuõng bò ñe doaï. Nhö ñaõ töøng xaûy ra trong lòch söû, thaäm chí moät soá tu hoäi coøn coù cô nguy bò xoaù soå. Giaùo Hoäi phoå quaùt raát bieát ôn caùc tu hoäi ñoù ñaõ goùp phaàn lôùn lao vaøo vieäc xaây döïng Giaùo Hoäi, baèng chöùng taù vaø vieäc phuïc vuï cuûa hoï (158). Nhöõng gian truaân hieän nay cuûa hoï khoâng xoaù boû caùc coâng lao vaø keát quaû ñaït ñöôïc nhôø coá gaéng cuûa hoï.

Ñoái vôùi moät soá tu hoäi khaùc thì vaán ñeà laïi laø toå chöùc laïi caùc coâng vieäc. Vieäc naøy khoù khaên vaø thöôøng gaây ñau khoå, ñoøi hoûi phaûi tìm kieám vaø bieát bieän phaân, döïa vaøo moät soá tieâu chuaån. Chaúng haïn, neân baûo toaøn yù nghóa cuûa ñoaøn suûng rieâng, thaêng tieán ñôøi soáng huynh ñeä, quan taâm tôùi nhöõng nhu caàu cuûa Giaùo Hoäi phoå quaùt vaø Giaùo Hoäi ñòa phöông, chuù troïng tôùi nhöõng gì maø theá gian xao laõng, ñaùp laïi moät caùch quaûng ñaïi vaø taùo baïo, ngay caû baèng nhöõng haønh ñoäng dó nhieân laø coù giôùi haïn, nhöõng hình thöùc môùi cuûa ngheøo khoù, nhaát laø ôû nhöõng nôi xa xoâi heûo laùnh nhaát (159).

Caùc khoù khaên ñuû loaïi, phaùt xuaát do vieäc giaûm bôùt nhaân söï vaø coâng taùc khoâng bao giôø ñöôïc laøm maát nieàm tin vaøo söùc maïnh Tin Möøng cuûa ñôøi thaùnh hieán, moät ñôøi soáng luoân luoân coù yù nghóa vaø khoâng ngöøng taùc ñoäng trong Giaùo Hoäi. Neáu khoâng moät tu hoäi naøo daùm nghó mình seõ soáng maõi, ñôøi thaùnh hieán khoâng vì theá maø khoâng tieáp tuïc nuoâi döôõng nôi caùc tín höõu lôøi ñaùp traû cuûa tình yeâu ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø ñoái vôùi anh em. Vì vaäy, caàn phaân bieät giöõa ñònh meänh lòch söû cuûa moät tu hoäi nhaát ñònh, hay cuûa moät hình thöùc ñôøi thaùnh hieán, vôùi söù maïng Giaùo Hoäi cuûa ñôøi thaùnh hieán xeùt nhö ñôøi thaùnh hieán. Hình thöùc coù theå ñoåi theo hoaøn caûnh nhöng söù maïng vaãn toàn taïi.

Ñieàu naøy ñuùng cho hình thöùc chieâm nieäm cuõng nhö cho hình thöùc daán thaân vaøo caùc coâng cuoäc toâng ñoà. Caùch chung, döôùi taùc ñoäng luoân luoân môùi meû cuûa Thaàn Khí, ñôøi thaùnh hieán luoân luoân laøm chöùng xaùn laïn veà söï keát hieäp baát khaû phaân ly giöõa tình yeâu Thieân Chuùa vaø tình yeâu anh em. Ñôøi thaùnh hieán toû ra laø kyù öùc soáng ñoäng cuûa söï phong nhieâu cuûa tình yeâu Thieân Chuùa, keå caû treân bình dieän nhaân baûn vaø xaõ hoäi. Nhöng hoaøn caûnh khan hieám caàn ñöôïc giaûi quyeát vôùi thaùi ñoä bình thaûn cuûa nhöõng ngöôøi bieát raèng Thieân Chuùa ñoøi nôi moãi ngöôøi söï trung tín daán thaân hôn laø söï thaønh coâng. Tuyeät ñoái phaûi traùnh söï thaát baïi thöïc söï cuûa ñôøi thaùnh hieán, töùc laø thaát baïi khoâng phaûi do soá ôn goïi giaûm suùt maø do vieäc keùm gaén boù vôùi Thieân Chuùa, vôùi ôn goïi rieâng vaø vôùi söù maïng. Ngöôïc laïi, khi trung tín beàn ñoã trong söï gaén boù noùi treân, ngöôøi ta coâng boá roõ raøng, tröôùc maët theá giôùi, nieàm troâng caäy vöõng vaøng nôi Ñaáng laø Chuû lòch söû. Ngöôøi naém trong tay thôøi gian vaø ñònh meänh con ngöôøi, caùc cô cheá vaø caùc daân toäc vaø do ñoù, Ngöôøi saép ñaët vieäc ban ôn vaøo nhöõng thôøi ñieåm khaùc nhau. Caùc tình traïng khuûng hoaûng ñau khoå thuùc ñaåy ngöôøi taän hieán tuyeân xöng moät caùch maïnh meõ nieàm tin vaøo söï cheát vaø soáng laïi cuûa Ñöùc Ki-toâ, ñeå trôû neân nhöõng daáu chæ höõu hình cuûa cuoäc vöôït qua töø söï cheát ñeán söï soáng.

Nhöõng noã löïc môùi cho muïc vuï ôn goïi

64. Söù maïng cuûa ñôøi thaùnh hieán vaø söùc soáng cuûa caùc tu hoäi haún laø tuyø thuoäc vaøo söï haêng say trung tín cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán ñaùp laïi ôn goïi cuûa hoï, nhöng töông lai cuûa hoï tuyø thuoäc vaøo söï kieän laø caàn coù nhöõng ngöôøi nam nöõ khaùc saün saøng ñoùn nhaän tieáng Chuùa goïi. Vaán ñeà ôn goïi laø moät thaùch thöùc tröïc tieáp cho caùc tu hoäi, nhöng cuõng lieân quan tôùi toaøn theå Giaùo Hoäi. Nhieàu söùc löïc tinh thaàn vaø vaät chaát quan troïng ñaõ ñöôïc ñem duøng vaøo muïc vuï ôn goïi, nhöng keát quaû khoâng luoân luoân ñaùp öùng nhöõng mong ñôïi vaø coá gaéng. Maëc daàu coù söï gia taêng trong nhöõng Giaùo Hoäi treû vaø trong nhöõng Giaùo Hoäi ñaõ bò caùc cheá ñoä ñoäc taøi baùch haïi, caùc ôn goïi soáng ñôøi thaùnh hieán ñoâi khi trôû neân hieám hoi taïi caùc nöôùc maø theo truyeàn thoáng vaãn coù nhieàu ôn goïi, nhaát laø ôn goïi truyeàn giaùo.

Hoaøn caûnh khoù khaên treân laøm caùc ngöôøi taän hieán ñoâi khi töï hoûi : coù leõ chuùng ta khoâng coøn khaû naêng thu huùt ñöôïc caùc ôn goïi môùi nöõa chaêng ? Phaûi tin vaøo Chuùa Gieâ-su, Ngöôøi vaãn coøn tieáp tuïc goïi ngöôøi ta theo Ngöôøi, vaø phaûi troâng caäy nôi Chuùa Thaùnh Thaàn laø nguoàn maïch vaø laø Ñaáng ban phaùt caùc ñoaøn suûng cuûa ñôøi thaùnh hieán. Vì theá, ñang khi vui söôùng khi thaáy taùc ñoäng cuûa Thaàn Khí laøm treû laïi Hieàn Theâ cuûa Ñöùc Ki-toâ baèng caùch cho ñôøi thaùnh hieán naûy nôû trong nhieàu nöôùc, chuùng ta phaûi daâng leân lôøi tha thieát khaån caàu Chuû gaët, xin Ngöôøi sai thôï tôùi caùnh ñoàng Giaùo Hoäi, haàu ñaùp öùng nhöõng ñoøi hoûi caáp thieát cuûa vieäc taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm (x. Mt 9,37-38). Ngoaøi vieäc coå voõ caàu nguyeän cho ôn goïi, coøn phaûi caáp thôøi trình baøy roõ raøng vaø huaán giaùo thích hôïp ñeå khuyeán khích nhöõng ai ñöôïc goïi vaøo ñôøi thaùnh hieán, bieát ñaùp laïi moät caùch töï do, mau maén vaø quaûng ñaïi, nhôø vaäy ôn goïi ñaït ñöôïc keát quaû.

Lôøi môøi cuûa Ñöùc Gieâ-su "Haõy ñeán maø xem" (Ga 1,39) vaãn coøn laø quy luaät vaøng cho muïc vuï ôn goïi. Theo göông caùc ñaáng saùng laäp, muïc vuï ôn goïi nhaèm cho thaáy söùc thu huùt cuûa baûn thaân Chuùa Gieâ-su vaø veû ñeïp cuûa vieäc taän hieán vì Tin Möøng. Nhö vaäy, nhieäm vuï ñaàu tieân cuûa taát caû moïi ngöôøi taän hieán laø can ñaûm coâng boá baèng lôøi noùi vaø göông saùng lyù töôûng theo Chuùa Ki-toâ, sequela Christi, vaø tieáp ñoù naâng ñôõ lôøi ñaùp traû nhöõng thoâi thuùc cuûa Thaàn Khí trong loøng caùc ngöôøi ñöôïc goïi.

Sau nhöõng giaây phuùt phaán khôûi cuûa laàn gaëp gôõ ñaàu tieân vôùi Ñöùc Ki-toâ, dó nhieân caàn phaûi coá gaéng kieân trì ñaùp traû moãi ngaøy haàu bieán ôn goïi thaønh moät moái tình baèng höõu vôùi Chuùa. Ñeå ñaït muïc ñích ñoù, muïc vuï ôn goïi phaûi duøng caùc phöông tieän thích hôïp, nhö linh höôùng, ñeå nuoâi döôõng lôøi ñaùp traû yeâu thöông cuûa moãi ngöôøi vôùi Chuùa, ñieàu kieän chính yeáu ñeå trôû thaønh moân ñeä vaø toâng ñoà cuûa Nöôùc Chuùa. Neáu vieäc gia taêng soá ôn goïi trong nhieàu vuøng treân theá giôùi cho pheùp laïc quan, thì vieäc giaûm suùt taïi moät soá vuøng khaùc khoâng ñöôïc ñöa tôùi choã ngaõ loøng, hay bò caùm doã chieâu moä caùch deã daøng vaø thieáu thaän troïng. Nhieäm vuï coå voõ ôn goïi caàn ñöôïc thöïc hieän sao cho ngöôøi ta thaáy roõ hôn, ñaây laø coâng vieäc chung cuûa caû Giaùo Hoäi (160). Cho neân nhieäm vuï naøy ñoøi hoûi söï coäng taùc tích cöïc cuûa caùc chuû chaên, caùc tu só, caùc gia ñình, caùc nhaø giaùo duïc, bôûi vì noù töông öùng vôùi moät vieäc phuïc vuï naèm trong toaøn boä chöông trình muïc vuï cuûa moãi Giaùo Hoäi ñòa phöông. Trong moãi giaùo phaän, neân coù moät toå chöùc chung ñeå phoái hôïp vaø taêng cöôøng naêng löïc, khoâng nhöõng khoâng gaây thieät haïi maø coøn taïo ñieàu kieän thuaän lôïi hôn nöõa cho hoaït ñoäng coå ñoäng ôn goïi cuûa töøng tu hoäi (161).

Söï coäng taùc tích cöïc cuûa toaøn theå Daân Thieân Chuùa, ñöôïc Chuùa Quan Phoøng naâng ñôõ, theá naøo cuõng thu huùt doài daøo ôn hueä cuûa Thieân Chuùa. Tình lieân ñôùi Ki-toâ höõu giuùp giaûi quyeát caùc nhu caàu ñaøo taïo ôn goïi trong caùc nöôùc ngheøo veà kinh teá. Vieäc coå voõ ôn goïi taïi caùc nöôùc naøy phaûi ñöôïc caùc tu hoäi thöïc hieän trong söï hoaø hôïp vôùi caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông, khôûi ñaàu baèng söï hoäi nhaäp tích cöïc vaø beàn bæ vaøo sinh hoaït muïc vuï cuûa caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông (162). Caùch trung thöïc nhaát ñeå goùp phaàn vaøo coâng vieäc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn laø ñaàu tö roäng raõi caùc taøi löïc xuaát saéc nhaát vaøo coâng taùc coå ñoäng ôn goïi, vaø ñaëc bieät laø taän tình quan taâm tôùi muïc vuï giôùi treû.

Ñaøo taïo sô khôûi

65. Thöôïng hoäi ñoàng ñaëc bieät quan taâm tôùi vieäc ñaøo taïo nhöõng ngöôøi muoán hieán mình cho Chuùa (163) vì Thöôïng hoäi ñoàng nhaän thaáy vieäc naøy coù taàm quan troïng quyeát ñònh. Muïc tieâu chính cuûa tieán trình ñaøo taïo laø chuaån bò moät ngöôøi daâng troùt mình cho Thieân Chuùa trong vieäc theo Chuùa Ki-toâ, ñeå phuïc vuï söù maïng cuûa Giaùo Hoäi. Traû lôøi "xin vaâng" ñaùp laïi tieáng Chuùa goïi baèng caùch chính mình daán thaân laøm cho ôn goïi cuûa mình ngaøy moät tröôûng thaønh theâm, vieäc naøy thuoäc traùch nhieäm khoâng theå thoaùi thaùc ñöôïc cuûa nhöõng ngöôøi ñöôïc goïi, hoï phaûi môû loøng cho Chuùa Thaùnh Thaàn taùc ñoäng ; ñieàu naøy giaû thieát quaûng ñaïi theo loä trình ñaøo taïo, ñoùn nhaän, trong ñöùc tin, caùc trung gian maø Chuùa vaø Giaùo Hoäi ñeà nghò (164).

Do ñoù, vieäc ñaøo taïo phaûi thaám nhaäp saâu xa chính con ngöôøi, sao cho toaøn boä caùch aên ôû, trong nhöõng luùc quan troïng vaø trong nhöõng luùc bình thöôøng cuûa cuoäc soáng, cho thaáy ngöôøi ñoù vui söôùng thuoäc veà Chuùa caùch troïn veïn (165). Do cöùu caùnh cuûa ñôøi thaùnh hieán laø trôû neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Chuùa Gieâ-su trong leã daâng troïn veïn cuûa Ngöôøi (166), vieäc ñaøo taïo phaûi höôùng veà ñoù. Ñaây laø moät loä trình giuùp töø töø coù ñöôïc nhöõng taâm tình cuûa Ñöùc Ki-toâ ñoái vôùi Chuùa Cha.

Neáu muïc ñích cuûa ñôøi thaùnh hieán laø vaäy, thì quy trình ñöa tôùi ñoù caàn phaûi coù vaø cho thaáy tính toaøn dieän : vieäc ñaøo taïo phaûi bao truøm toaøn dieän con ngöôøi (167) trong moïi khía caïnh nhaân caùch ngöôøi ñoù, trong caùch aên ôû cuõng nhö trong caùc yù höôùng. Vì noù nhaèm bieán caûi toaøn boä con ngöôøi, neân nhieäm vuï ñaøo taïo khoâng bao giôø chaám döùt. Thaät vaäy, neân luoân luoân taïo cho nhöõng ngöôøi taän hieán nhöõng cô hoäi cuûng coá söï gaén boù cuûa hoï vôùi ñoaøn suûng vaø söù maïng cuûa tu hoäi hoï.

Vieäc ñaøo taïo toaøn dieän phaûi bao goàm moïi laõnh vöïc cuûa ñôøi soáng Ki-toâ höõu vaø ñôøi soáng thaùnh hieán. Do ñoù phaûi tieân lieäu vieäc chuaån bò nhaân baûn, vaên hoaù, thieâng lieâng, muïc vuï, sao cho caùc yeáu toá ñoù ñöôïc hoäi nhaäp haøi hoaø vôùi nhau. Phaûi daønh cho vieäc ñaøo taïo sô khôûi moät thôøi gian khaù daøi, vì ñaây laø moät tieán trình tieäm tieán, traûi qua taát caû caùc giai ñoaïn tröôûng thaønh cuûa con ngöôøi, - töø tröôûng thaønh taâm lyù vaø thieâng lieâng ñeán tröôûng thaønh thaàn hoïc vaø muïc vuï -. Ñoái vôùi caùc öùng sinh tieán leân chöùc linh muïc, thôøi gian naøy seõ truøng hôïp vaø hoaø hôïp vôùi moät chöông trình hoïc chuyeân moân, ñaët vaøo trong moät quy trình ñaøo taïo roäng hôn.

Nhieäm vuï cuûa caùc ngöôøi phuï traùch ñaøo taïo

66. Qua vieäc khoâng ngöøng ban phaùt Ñöùc Ki-toâ vaø Thaùnh Thaàn, Chuùa Cha laø Ñaáng ñaøo taïo sieâu vieät nhöõng ngöôøi taän hieán cho Ngöôøi. Nhöng trong moät tieán trình nhö theá, Ngöôøi duøng trung gian con ngöôøi vaø ñaët beân caïnh nhöõng ngöôøi ñöôïc Ngöôøi goïi, moät vaøi anh, chò töøng traûi. Nhö vaäy, ñaøo taïo laø tham gia vaøo coâng vieäc cuûa Chuùa Cha ; qua Thaùnh Thaàn, Chuùa Cha phaùt huy trong loøng ngöôøi treû, thanh nieân, thieáu nöõ, nhöõng taâm tình Ngöôøi Con. Caùc ngöôøi phuï traùch ñaøo taïo phaûi laø nhöõng ngöôøi coù böôùc ñi vöõng chaéc treân con ñöôøng tìm kieám Thieân Chuùa, ñeå coù theå ñoàng haønh vôùi nhöõng ngöôøi khaùc trong cuoäc haønh trình. Quan taâm tôùi taùc ñoäng cuûa ôn suûng, hoï chæ cho thaáy caùc trôû ngaïi kín ñaùo nhaát, nhöng nhaát laø hoï cho thaáy veû ñeïp cuûa vieäc theo Chuùa Ki-toâ vaø giaù trò cuûa ñoaøn suûng theå hieän vieäc theo Chuùa. Caùc kieán thöùc do söï khoân ngoan thieâng lieâng ñöôïc lieân keát vôùi nhöõng kieán thöùc do caùc phöông tieän loaøi ngöôøi cung caáp, seõ giuùp bieän phaân ôn goïi vaø ñaøo taïo con ngöôøi môùi thaønh moät con ngöôøi thöïc söï töï do. Vieäc gaëp gôõ rieâng laø moät phöông tieän ñaøo taïo caên baûn caàn ñöôïc söû duïng moät caùch ñeàu ñaën theo moät nhòp ñoä naøo ñoù, vì ñaây laø moät vieäc laøm ñöôïc coi laø höõu hieäu vaø khoâng theå thay theá ñöôïc.

Tröôùc nhöõng nhieäm vuï teá nhò nhö vaäy, caàn phaûi chuaån bò nhöõng ngöôøi phuï traùch ñaøo taïo coù khaû naêng, bieát lo thi haønh nhieäm vuï moät caùch haøi hoaø, cuøng moät nhòp böôùc vôùi toaøn theå Giaùo Hoäi. Neân coù nhöõng cô cheá thích hôïp ñeå ñaøo taïo caùc vò ñaøo taïo, neáu ñöôïc, taïi nhöõng nôi coù theå tieáp xuùc vôùi moâi tröôøng vaên hoaù trong ñoù caùc nhaø ñaøo taïo seõ phaûi thi haønh coâng taùc muïc vuï. Trong nhieäm vuï ñaøo taïo, caùc tu hoäi ñaõ coù neàn taûng vöõng vaøng phaûi giuùp caùc tu hoäi môùi laäp, baèng caùch cho möôïn moät vaøi thaønh phaàn öu tuù cuûa mình (168).

Moät vieäc ñaøo taïo coù tính coäng ñoaøn vaø toâng ñoà

67. Neáu vieäc ñaøo taïo cuõng phaûi coù tính coäng ñoaøn, thì coäng ñoaøn laø nôi ñaøo taïo chính ñoái vôùi caùc hoäi doøng taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà. Coäng ñoaøn taäp cho bieát coá gaéng vaø höôûng nieàm vui cuûa ñôøi soáng chung. Trong ñôøi soáng huynh ñeä, moãi ngöôøi hoïc soáng vôùi nhöõng ngöôøi maø Thieân Chuùa ñaët beân caïnh mình, chaáp nhaän nhöõng tính tình cuøng vôùi nhöõng khaùc bieät vaø giôùi haïn cuûa hoï. Caùch rieâng, moãi ngöôøi taäp chia seû caùc aân hueä ñaõ lónh nhaän, haàu xaây döïng moïi ngöôøi, vì "Thaàn Khí toû mình ra nôi moãi ngöôøi moät caùch, laø vì ích chung" (1 Cr 12,7) (169). Ñoàng thôøi, ñôøi soáng coäng ñoaøn, ngay böôùc ñaàu ñaøo taïo, phaûi cho thaáy chieàu kích truyeàn giaùo taát yeáu cuûa vieäc thaùnh hieán. Ñeå ñöôïc vaäy, trong caùc hoäi doøng taän hieán, trong thôøi kyø ñaøo taïo sô khôûi, neân coù nhöõng thöû nghieäm cuï theå, vôùi söï ñoàng haønh thaän troïng cuûa ngöôøi phuï traùch, haàu phaùt huy tinh thaàn toâng ñoà, caùc khaû naêng thích nghi vaø oùc saùng taïo, tuyø theo khung caûnh vaên hoaù ñòa phöông.

Moät ñieàu quan troïng laø ngöôøi taän hieán phaûi daàn daàn taïo cho mình moät trí phaùn ñoaùn döïa vaøo Tin Möøng, ñeå pheâ phaùn nhöõng giaù trò tích cöïc vaø tieâu cöïc trong neàn vaên hoaù cuûa hoï, vaø trong nhöõng neàn vaên hoaù hoï seõ tieáp xuùc trong moâi tröôøng hoaït ñoäng töông lai. Maët khaùc, hoï phaûi luyeän taäp ngheä thuaät khoù khaên laø thoáng nhaát ñôøi soáng cuûa hoï, bieát keát hôïp chaët cheõ loøng yeâu meán Thieân Chuùa vôùi loøng yeâu meán anh chò em mình, caàn yù thöùc raèng caàu nguyeän laø linh hoàn cuûa coâng vieäc toâng ñoà, coøn coâng vieäc toâng ñoà laïi theâm söùc soáng cho caàu nguyeän vaø thuùc ñaåy caàu nguyeän.

Caàn coù moät chöông trình ñaøo taïo ñaày ñuû vaø caäp nhaät hoaù

68. Trong caùc doøng nöõ cuõng nhö caùc doøng tu huynh, neân saép ñaët moät thôøi kyø daønh cho vieäc ñaøo taïo, keùo daøi cho tôùi khi khaán troïn. Ñieàu naøy veà cô baûn cuõng aùp duïng cho nhöõng coäng ñoaøn doøng kín ; phaûi soaïn moät chöông trình thích hôïp ñeå thöïc söï ñaøo taïo soáng ñôøi tu chieâm nieäm vaø thi haønh söù maïng ñaëc thuø cuûa ñôøi chieâm nieäm trong Giaùo Hoäi.

Caùc nghò phuï aân caàn môøi goïi taát caû caùc hoäi doøng taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà haõy sôùm soaïn moät chöông trình ñaøo taïo döïa theo ñoaøn suûng saùng laäp, trình baøy roõ raøng vaø naêng ñoäng con ñöôøng phaûi theo ñeå ñöôïc thaám nhuaàn linh ñaïo tu hoäi. Chöông trình ñaøo taïo ñaùp öùng moät nhu caàu khaån caáp ngaøy nay : moät ñaøng noù cho thaáy caùch truyeàn ñaït tinh thaàn tu hoäi ñeå caùc theá heä môùi soáng tinh thaàn aáy moät caùch trung thöïc, trong söï khaùc bieät veà vaên hoaù vaø hoaøn caûnh ñòa lyù ; ñaøng khaùc, giôùi thieäu cho caùc ngöôøi taän hieán nhöõng phöông tieän soáng tinh thaàn naøy trong nhöõng giai ñoaïn khaùc nhau cuûa cuoäc soáng, tieán daàn tôùi moät nieàm tin thaät tröôûng thaønh vaøo Ñöùc Ki-toâ.

Nhö vaäy, neáu quaû laø cuoäc ñoåi môùi ñôøi thaùnh hieán tuyø thuoäc vaøo vieäc ñaøo taïo thì cuõng ñuùng laø vieäc ñaøo taïo laïi tuyø thuoäc vaøo khaû naêng ñöa ra ñöôïc moät phöông phaùp ñaày khoân ngoan thieâng lieâng vaø sö phaïm, daãn ñöa daàn daàn nhöõng ai khao khaùt taän hieán ñeán choã thaám nhuaàn taâm tình Chuùa Ki-toâ. Ñaøo taïo laø nhöõng quy trình soáng ñöa ngöôøi ta tôùi choã hoaùn caûi, trôû veà vôùi Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa töø trong thaâm taâm, vaø ñoàng thôøi hoïc ñöôïc ngheä thuaät nhaän ra daáu chæ cuûa Thieân Chuùa giöõa caùc thöïc taïi traàn theá. Vaøo moät thôøi maø vaên hoaù ngaøy moät taùch khoûi caùc giaù trò toân giaùo, quy trình ñaøo taïo ñoù quan troïng gaáp ñoâi : nhôø ñoù, ngöôøi taän hieán coù theå khoâng nhöõng tieáp tuïc "thaáy" Thieân Chuùa vôùi caëp maét ñöùc tin trong moät theá giôùi khoâng nhaän ra söï hieän dieän cuûa Ngöôøi, maø coøn laøm cho ngöôøi khaùc, moät caùch naøo ñoù, "caûm nhaän" ñöôïc söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa, nhôø moät chöùng taù tuyø theo ñoaøn suûng cuûa moãi doøng.

Thöôøng huaán

69. Ñoái vôùi caùc tu hoäi toâng ñoà cuõng nhö nhöõng tu hoäi chieâm nieäm, thöôøng huaán laø moät ñoøi hoûi cuûa vieäc thaùnh hieán tu trì. Tieán trình ñaøo taïo, nhö ñaõ noùi, khoâng bò giôùi haïn vaøo giai ñoaïn sô khôûi : Do caùc giôùi haïn cuûa con ngöôøi, ngöôøi taän hieán khoâng bao giôø coù theå coi laø ñaõ hoaøn taát nôi mình vieäc thai ngheùn "con ngöôøi môùi", con ngöôøi maø trong moïi hoaøn caûnh soáng ñeàu phaûi mang chính nhöõng taâm tình cuûa Ñöùc Ki-toâ. Do ñoù, vieäc ñaøo taïo sô khôûi phaûi ñöôïc cuûng coá baèng vieäc thöôøng huaán, ñaët ngöôøi taän hieán trong theá saün saøng ñeå ñöôïc ñaøo taïo moãi ngaøy trong ñôøi mình (170).

Vì theá ñieàu raát quan troïng laø moãi tu hoäi phaûi tieân lieäu trong khuoân khoå cuûa chöông trình ñaøo taïo, vieäc aán ñònh - caøng chính xaùc vaø caøng coù heä thoáng caøng toát - döï phoùng thöôøng huaán maø muïc ñích chính laø höôùng daãn taát caû moïi ngöôøi taän hieán baèng moät chöông trình lieân tuïc, keùo daøi suoát cuoäc ñôøi. Khoâng ai coù theå mieãn cho mình khoûi phaûi quan taâm tôùi vieäc taêng tröôûng veà maët nhaân baûn vaø veà maët tu trì ; cuõng vaäy, khoâng ai coù theå töï maõn vaø muoán soáng coâ laäp ñöôïc. Khoâng giai ñoaïn naøo trong cuoäc ñôøi ngöôøi ta coù theå töï coi nhö ñuû töï tin, ñuû soát saéng ñeå khoâng caàn coù nhöõng coá gaéng cuï theå nhaèm baûo ñaûm söï trung tín beàn ñoã, cuõng nhö khoâng coù tuoåi naøo maø ngöôøi ta coù theå coi laø mình ñaõ hoaøn toaøn tröôûng thaønh.

Trong söï trung tín naêng ñoäng

70. Coù moät söï treû trung cuûa tinh thaàn maø thôøi gian khoâng theå xoaù ñöôïc : ñoù laø khi ñöông söï tìm vaø thaáy ñöôïc trong moïi giai ñoaïn cuûa cuoäc soáng, moät nhieäm vuï môùi caàn thöïc hieän, moät phong caùch rieâng bieät khi soáng phuïc vuï vaø yeâu meán (171).

Trong ñôøi thaùnh hieán, nhöõng naêm ñaàu cuûa vieäc hoäi nhaäp troïn veïn vaøo hoaït ñoäng toâng ñoà laø moät thôøi kyø ñaày khoù khaên, vì chuyeån töø moät ñôøi soáng ñöôïc höôùng daãn sang moät ñôøi soáng maø mình phaûi laõnh traùch nhieäm hoaøn toaøn veà coâng vieäc. Ngöôøi treû taän hieán caàn ñöôïc naâng ñôõ vaø ñoàng haønh vôùi moät ngöôøi anh hay moät ngöôøi chò giuùp hoï soáng troïn veïn moái tình töôi treû vaø loøng haêng say noàng nhieät ñoái vôùi Ñöùc Ki-toâ.

Giai ñoaïn tieáp theo coù theå coù nguy cô soáng theo thoùi quen vaø do ñoù, bò caùm doã chaùn naûn tröôùc nhöõng keát quaû sô saøi. Luùc ñoù caàn giuùp nhöõng ngöôøi taän hieán ôû tuoåi trung nieân, xeùt laïi söï löïa choïn ban ñaàu cuûa hoï döôùi aùnh saùng cuûa Tin Möøng vaø cuûa ñoaøn suûng, khoâng laãn loän caùi tuyeät ñoái cuûa taän hieán vôùi caùi tuyeät ñoái cuûa keát quaû. Ñieàu naøy seõ giuùp tìm laïi moät ñaø tieán môùi vaø nhöõng ñoäng löïc môùi cho vieäc choïn löïa caù nhaân. Ñaây laø thôøi gian tìm kieám caùi coát yeáu.

Cuøng vôùi vieäc taêng tröôûng baûn lónh, giai ñoaïn ñöùng tuoåi coù theå coù nguy cô rôi vaøo moät neáp soáng caù nhaân chuû nghóa naøo ñoù, keøm theo söï lo sôï khoâng thích nghi ñöôïc vôùi thôøi theá ; hoaëc taät cöùng coûi, kheùp kín vaø buoâng thaû. Vieäc thöôøng huaán ôû ñaây coù muïc ñích khoâng nhöõng giuùp soáng ñôøi thieâng lieâng vaø toâng ñoà soát saéng hôn, maø coøn khaùm phaù ra tính ñaëc thuø cuûa giai ñoaïn naøy trong cuoäc soáng. Thaät vaäy, nhôø moät vaøi khía caïnh cuûa nhaân caùch ñöôïc thanh luyeän, vieäc taän hieán cho Thieân Chuùa trôû neân trong saùng hôn, quaûng ñaïi hôn ; vaø tuoân traøo ra cho anh em chò em mình moät cung caùch an bình hôn, kín ñaùo hôn, vaø doài daøo ôn Chuùa hôn. Ñoù laø hoàng aân vaø laø kinh nghieäm cuûa söï laøm cha laøm meï thieâng lieâng.

Vôùi tuoåi cao nieân, moät soá vaán ñeà môùi seõ ñöôïc ñaët ra, vaø caàn ñöôïc chuaån bò ñoái phoù, nhôø moät chöông trình hoã trôï thieâng lieâng khoân ngoan. Vieäc bôùt daàn sinh hoaït vaø, trong moät soá tröôøng hôïp, beänh taät vaø bò buoäc ngöng hoaït ñoäng, laø moät kinh nghieäm coù theå coù tính caùch giaùo duïc saâu xa. Giai ñoaïn naøy thöôøng laø moät giai ñoaïn ñau khoå, nhöng ngöôøi taän hieán cao nieân ñöôïc toâi luyeän bôûi kinh nghieäm vöôït qua naøy (172) ñeå neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ chòu ñoùng ñinh, Ñaáng laøm theo yù Chuùa Cha ñeán möùc trao cho Ngöôøi hôi thôû cuoái cuøng. Söï ñoàng hình vôùi Ñöùc Ki-toâ laø moät caùch môùi meû ñeå soáng vieäc taän hieán luùc naøy khoâng coøn gaén lieàn vôùi tính höõu hieäu cuûa moät traùch nhieäm quaûn trò hay moät coâng taùc toâng ñoà nöõa.

Khi tôùi luùc keát hieäp vôùi giôø cao ñieåm cuûa cuoäc thöông khoù Ñöùc Ki-toâ, ngöôøi taän hieán bieát raèng töø nay Chuùa Cha hoaøn taát nôi mình con ñöôøng ñaøo taïo nhieäm maàu ñaõ baét ñaàu töø laâu. Caùi cheát luùc ñoù seõ ñöôïc chôø ñoùn vaø chuaån bò nhö haønh vi toái haäu cuûa tình yeâu vaø daâng hieán.

Neân theâm raèng ngöôøi ta coù theå gaëp nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên trong moïi giai ñoaïn cuûa cuoäc soáng, do nhöõng yeáu toá beân ngoaøi - nhö chuyeån coâng taùc, khoù khaên trong coâng vieäc hay thaát baïi trong coâng cuoäc toâng ñoà, bò hieåu laàm hay bò ñaët ra ngoaøi leà ...-, hoaëc do nhöõng nguyeân nhaân coù tính caùch caù nhaân hôn, - nhö beänh hoaïn theå lyù hay tinh thaàn, khoâ khan thieâng lieâng, tang toùc, caùc vaán ñeà thuoäc phaïm vi töông giao nhaân baûn, côn caùm doã maïnh meõ, khuûng hoaûng ñöùc tin hay khuûng hoaûng caên tính, caûm thaáy mình voâ duïng ... - Khi ngöôøi naøo thaáy khoù giöõ loøng trung tín thì hoï phaûi ñöôïc naâng ñôõ baèng moät söï tin caäy lôùn hôn, moät tình yeâu ñaëm noàng hôn, ôû bình dieän caù nhaân cuõng nhö ôû bình dieän coäng ñoaøn. Luùc aáy, söï gaàn guõi aâu yeám cuûa beà treân raát caàn, söï giuùp ñôõ ñaày kinh nghieäm cuûa moät ngöôøi anh hay moät ngöôøi chò seõ laø moät trôï löïc quyù baùu. Söï hieän dieän aân caàn vaø thaùi ñoä saün saøng cuûa hoï coù theå giuùp tìm laïi ñöôïc yù nghóa cuûa giao öôùc maø Thieân Chuùa ñaõ coù saùng kieán vaø Ngöôøi khoâng muoán töø boû. Nhôø ñoù, ngöôøi bò thöû thaùch seõ ñi tôùi choã chaáp nhaän ñöôïc thanh luyeän vaø loät xaùc, nhö con ñöôøng öu vieät ñeå ñi theo Ñöùc Ki-toâ bò ñoùng ñinh. Chính thöû thaùch cuõng seõ hieän ra nhö moät phöông tieän ñaøo taïo trong tay Chuùa Cha an baøi saép ñaët, nhö moät chuoäc chieán khoâng chæ coù tính caùch taâm lyù cuûa caùi toâi ñoái dieän vôùi chính mình vaø vôùi nhöõng yeáu ñuoái cuûa mình, maø coøn coù tính caùch ñaïo ñöùc, vì haøng ngaøy mang daáu hieän dieän cuûa Thieân Chuùa vaø quyeàn naêng cuûa thaäp giaù.

Chieàu kích cuûa thöôøng huaán

71. Neáu trong moïi giai ñoaïn cuûa cuoäc soáng, con ngöôøi phaûi chuû ñoäng trong vieäc ñaøo taïo mình, thì cöùu caùnh cuûa vieäc ñaøo taïo phaûi nhaém tôùi toaøn theå con ngöôøi, ñöôïc môøi goïi tìm kieám vaø yeâu meán Thieân Chuùa "heát loøng, heát linh hoàn vaø heát söùc löïc" (Ñnl 6,5) vaø yeâu tha nhaân nhö chính mình (x. Lv 19,18 ; Mt 22,37-39). Tình yeâu Thieân Chuùa vaø anh em laø moät söùc maïnh naêng ñoäng, luoân luoân coù theå laøm nguoàn caûm höùng cho tieán trình taêng tröôûng vaø trung tín.

Ñôøi soáng trong Thaàn Khí hieån nhieân phaûi ñöôïc ñaët leân haøng ñaàu. Soáng trong Thaàn Khí, ngöôøi taän hieán tìm laïi ñöôïc caên tính cuûa mình vaø moät söï thanh thaûn saâu xa, quan taâm nhieàu hôn tôùi nhöõng lôøi môøi goïi thöôøng nhaät cuûa Lôøi Thieân Chuùa, vaø ñeå cho tröïc giaùc nguyeân thuyû cuûa tu hoäi höôùng daãn. Döôùi taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, caùc buoåi nguyeän gaãm, thinh laëng vaø coâ tòch phaûi ñöôïc kieân trì baûo toaøn, khaån khoaûn naøi xin Ñaáng Toái Cao ôn khoân ngoan trong coâng vieäc moãi ngaøy (x. Kn 9,10).

Chieàu kích nhaân loaïi vaø huynh ñeä bao haøm söï bieát mình vaø bieát giôùi haïn cuûa mình, ñeå ñöôïc khích leä vaø naâng ñôõ treân ñöôøng giaûi phoùng hoaøn toaøn. Trong boái caûnh ngaøy nay, phaûi ñaëc bieät quan taâm ñeán töï do noäi taâm cuûa ngöôøi taän hieán, söï tröôûng thaønh tình caûm, khaû naêng thoâng ñaït vôùi moïi ngöôøi, ñaëc bieät trong chính coäng ñoaøn cuûa mình, söï thanh thaûn cuûa tinh thaàn, söï thoâng caûm vôùi nhöõng ngöôøi ñau khoå, loøng yeâu meán söï thaät vaø söï hoaø hôïp giöõa lôøi noùi vaø vieäc laøm.

Chieàu kích toâng ñoà môû loøng môû trí ngöôøi taän hieán vaø chuaån bò cho hoï lieân tuïc coá gaéng trong hoaït ñoäng toâng ñoà, ñoù laø daáu chæ cuûa tình yeâu Ñöùc Ki-toâ thuùc ñaåy (x. 2 Cr 5,1-4). Treân thöïc teá, ñieàu naøy coù nghóa laø phaûi caäp nhaät hoaù caùc phöông phaùp vaø caùc muïc tieâu hoaït ñoäng toâng ñoà, trong söï trung tín vôùi tinh thaàn vaø yù ñònh cuûa ñaáng saùng laäp vaø vôùi nhöõng truyeàn thoáng ñaõ ñöôïc thaønh hình sau naøy, nhöng cuõng bieát ñeå yù tôùi nhöõng thay ñoåi trong caùc ñieàu kieän lòch söû vaø vaên hoaù phoå quaùt hay ñòa phöông taïi moâi tröôøng laøm vieäc.

Döïa treân moät huaán luyeän thaàn hoïc vöõng chaéc giuùp bieän phaân, chieàu kích vaên hoaù vaø ngheà nghieäp caàn ñöôïc caäp nhaät hoaù lieân tuïc vaø quan taâm ñaëc bieät tôùi nhöõng laõnh vöïc khaùc nhau, tuyø theo moãi ñoaøn suûng. Vì theá, caàn phaûi giöõ tinh thaàn côûi môû vaø saün saøng hoïc hoûi, ñeå vieäc phuïc vuï ñöôïc quan nieäm vaø thöïc hieän theo nhöõng ñoøi hoûi cuûa thôøi nay, bieát duøng nhöõng phöông tieän maø tieán boä vaên hoaù cung caáp.

Sau heát, xeùt theo chieàu kích ñoaøn suûng cuûa moãi tu hoäi, taát caû caùc yeáu toá khaùc ñöôïc keát laïi, laøm thaønh moät toång hôïp, toång hôïp naøy ñoøi khoâng ngöøng ñaøo saâu vieäc thaùnh hieán rieâng, trong nhöõng chieàu kích toâng ñoà, tu ñöùc vaø thaàn bí. Ñieàu naøy coù nghóa laø moïi phaàn <%7>töû phaûi chuyeân caàn hoïc hoûi veà tinh thaàn tu hoäi mình, veà lòch söû söù maïng cuûa tu hoäi, ñeå caù nhaân vaø coäng ñoaøn cuøng thaám nhuaàn (173).

muïc luïc

CHÖÔNG III - SERVITIUM CARITATIS
ÑÔØI THAÙNH HIEÁN TOÛ BAØY TÌNH YEÂU THIEÂN CHUÙA TRONG THEÁ GIÔÙI

Ñöôïc thaùnh hieán cho söù maïng

72. Theo hình aûnh Ñöùc Gieâ-su, Con yeâu daáu "maø Chuùa Cha ñaõ thaùnh hieán vaø sai ñeán theá gian" (Ga 10,36), nhöõng ngöôøi Thieân Chuùa goïi theo Ngöôøi, cuõng ñöôïc thaùnh hieán vaø sai ñeán theá gian ñeå baét chöôùc göông Ngöôøi vaø tieáp tuïc söù maïng cuûa Ngöôøi. Ñieàu naøy ñöôïc aùp duïng cho moïi moân ñeä noùi chung. Tuy nhieân, noù ñöôïc aùp duïng caùch rieâng cho nhöõng ai ñöôïc môøi goïi theo Chuùa Ki-toâ "saùt hôn" trong hình thöùc ñaëc thuø laø ñôøi thaùnh hieán vaø laáy Ngöôøi laøm "taát caû" cuûa ñôøi mình. Nhö vaäy, lôøi môøi goïi, ñoái vôùi hoï, bao haøm cam keát daâng hieán toaøn thaân cho söù maïng ; hôn nöõa, döôùi taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, nguoàn goác moïi ôn goïi vaø moïi ñoaøn suûng, chính ñôøi thaùnh hieán trôû thaønh moät söù maïng, nhö caû cuoäc ñôøi Ñöùc Gieâ-su ñaõ laø moät söù maïng. Nhìn töø goùc ñoä ñoù, chuùng ta caøng thaáy roõ taàm quan troïng cuûa vieäc tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm, giuùp cho con ngöôøi hoaøn toaøn töï do ñeå phuïc vuï Tin Möøng. Vì vaäy, phaûi khaúng ñònh raèng söù maïng laø thieát yeáu cho moïi tu hoäi, khoâng nhöõng cho nhöõng tu hoäi hoaït ñoäng toâng ñoà maø coøn cho caû nhöõng tu hoäi chieâm nieäm nöõa. Thaät vaäy, tröôùc khi ñöôïc theå hieän baèng nhöõng coâng vieäc beà ngoaøi, söù maïng coát ôû vieäc laøm cho chính Ñöùc Ki-toâ hieän dieän baèng chöùng taù baûn thaân. Ñoù laø thaùch ñoá, ñoù laø muïc ñích ñaàu tieân cuûa ñôøi thaùnh hieán ! Caøng ñeå cho mình ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ñöùc Ki-toâ, ngöôøi taän hieán caøng laøm cho Ngöôøi hieän dieän vaø haønh ñoäng trong theá giôùi, ñeå cöùu ñoä nhaân loaïi.

Do ñoù, coù theå noùi raèng ngöôøi taän hieán "ñöôïc sai ñi" do chính söï thaùnh hieán cuûa mình, ngöôøi aáy laøm chöùng cho söù maïng theo lyù töôûng cuûa tu hoäi mình. Khi ñoaøn suûng saùng laäp tieân lieäu coù nhöõng hoaït ñoäng muïc vuï, hieån nhieân laø chöùng taù ñôøi soáng vaø chöùng taù hoaït ñoäng toâng ñoà hay thaêng tieán con ngöôøi ñeàu caàn thieát : caû hai ñeàu nhaèm laøm cho Ñöùc Ki-toâ hieän dieän, Ngöôøi laø Ñaáng vöøa ñöôïc thaùnh hieán cho vinh quang cuûa Chuùa Cha, vöøa ñöôïc sai ñeán vôùi theá gian nhaèm cöùu ñoä anh chò em mình (174).

Hôn nöõa, ñôøi tu laïi coøn tham gia vaøo söù maïng cuûa Ñöùc Ki-toâ baèng moät yeáu toá khaùc, rieâng cuûa mình, ñoù laø ñôøi soáng huynh ñeä trong coäng ñoaøn, höôùng veà söù maïng. Nhö vaäy, vieäc hieán daâng cho Chuùa Gieâ-su caøng ñi vaøo noäi taâm, caùch soáng coäng ñoaøn caøng ñaäm tình huynh ñeä, söï daán thaân vaøo söù maïng ñaëc thuø cuûa tu hoäi caøng haêng say, thì ñôøi tu caøng coù giaù trò toâng ñoà.

Phuïc vuï Thieân Chuùa vaø con ngöôøi

73. Ñôøi thaùnh hieán nhaän laõnh söù maïng ngoân söù laø nhaéc nhôû vaø phuïc vuï yù ñònh cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi loaøi ngöôøi, nhö ñöôïc Kinh Thaùnh loan baùo vaø nhö vieäc chaêm chuù ñoïc daáu chæ cuûa hoaït ñoäng Chuùa Quan Phoøng trong lòch söû cho thaáy. Ñoù laø keá hoaïch cuûa moät nhaân loaïi ñöôïc cöùu thoaùt vaø giaûi hoaø (x. Cl 2,20-22). Ñeå chu toaøn nhieäm vuï ñoù, nhöõng ngöôøi taän hieán phaûi coù moät kinh nghieäm saâu xa veà Thieân Chuùa vaø yù thöùc ñöôïc caùc thaùch ñoá cuûa thôøi ñaïi mình, khaùm phaù ra yù nghóa thaàn hoïc saâu xa cuûa chuùng, nhôø bieát bieän phaân vôùi söï trôï löïc cuûa Thaàn Khí. Thaät vaäy, trong nhöõng bieán coá lòch söû, thöôøng aån giaáu tieáng Thieân Chuùa môøi goïi laøm vieäc theo yù ñònh cuûa Ngöôøi, baèng vieäc quan taâm moät caùch naêng ñoäng vaø höõu hieäu tôùi nhöõng vaán ñeà cuûa thôøi ñaïi chuùng ta (175).

Nhö Coâng Ñoàng ñaõ noùi, vieäc bieän phaân caùc daáu chæ thôøi ñaïi phaûi ñöôïc thöïc hieän döôùi aùnh saùng cuûa Tin Möøng ñeå coù theå "giaûi ñaùp nhöõng thaéc maéc muoân thuôû cuûa con ngöôøi veà yù nghóa cuoäc soáng hieän taïi vaø mai haäu, cuõng nhö veà moái töông quan giöõa hai cuoäc soáng aáy" (176). Cho neân caàn môû taâm hoàn ñoùn nhaän nhöõng lôøi khuyeân baûo beân trong cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ngöôøi môøi goïi ñi saâu vaøo nhöõng yù ñònh cuûa Chuùa Quan Phoøng. Chuùa Thaùnh Thaàn keâu goïi caùc ngöôøi taän hieán ñöa ra nhöõng caâu giaûi ñaùp môùi cho nhöõng vaán ñeà môùi cuûa theá giôùi hoâm nay. Ñoù laø nhöõng lôøi môøi goïi cuûa Thieân Chuùa maø chæ nhöõng taâm hoàn quen tìm kieám yù muoán cuûa Thieân Chuùa môùi bieát ñoùn nhaän caùch trung tín vaø roài can ñaûm ñem ra thöïc thi, baèng nhöõng löïa choïn phuø hôïp vôùi ñoaøn suûng nguyeân thuyû vaø vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa hoaøn caûnh lòch söû cuï theå.

Tröôùc bao nhieâu vaán ñeà vaø nhöõng tình traïng khaån caáp ñoâi khi ra nhö gaây thieät haïi vaø ñe doaï ñôøi thaùnh hieán, nhöõng ngöôøi coù ôn goïi naøy khoâng theå khoâng caûm thaáy caàn phaûi daán thaân, mang theo trong loøng vaø trong lôøi caàu nguyeän nhöõng nhu caàu ña daïng cuûa toaøn theå theá giôùi, tuy vaãn hoaït ñoäng haêng say trong nhöõng laõnh vöïc haïn cheá bôûi ñoaøn suûng saùng laäp. Dó nhieân laø loøng nhieät thaønh toâng ñoà cuûa hoï phaûi ñöôïc höôùng daãn bôûi vieäc bieän phaân sieâu nhieân, bieát phaân bieät caùi gì ñeán töø Thaàn Khí vaø caùi gì nghòch vôùi Thaàn Khí (x. Gl 5,16 - 17,22 ; 1 Ga 4,6). Trung thaønh vôùi tu luaät vaø hieán chöông, söï bieän phaân phaûi ñöôïc thöïc hieän trong moái hieäp thoâng troïn veïn vôùi Giaùo Hoäi (177).

Nhö vaäy, ñôøi thaùnh hieán seõ khoâng chæ tìm ñoïc caùc daáu chæ thôøi ñaïi maø coøn goùp phaàn soaïn vaø ñem ra thi haønh nhöõng döï phoùng môùi cho vieäc truyeàn giaûng Phuùc AÂm ôû nhöõng hoaøn caûnh hieän taïi. Taát caû nhöõng ñieàu ñoù ñöôïc laøm vôùi xaùc tín cuûa nieàm tin raèng Chuùa Thaùnh Thaàn bieát ñem laïi nhöõng giaûi ñaùp thích hôïp cho nhöõng vaán ñeà teá nhò nhaát. Veà vieäc naøy, neân nhôù ñieàu maø caùc baäc thaày veà hoaït ñoäng toâng ñoà vaãn daïy, ñoù laø phaûi tin caäy vaøo Thieân Chuùa nhö theå moïi söï ñeàu tuyø thuoäc vaøo Ngöôøi, vaø ñoàng thôøi phaûi heát mình hoaït ñoäng nhö theå taát caû tuyø thuoäc vaøo ta.

Söï coäng taùc trong Giaùo hoäi vaø linh ñaïo toâng ñoà

74. Taát caû moïi vieäc phaûi ñöôïc laøm trong hieäp thoâng vaø trong ñoái thoaïi vôùi nhöõng thaønh phaàn khaùc trong Giaùo Hoäi. Caùc thaùch ñoá cuûa söù maïng quan troïng ñeán noãi khoâng theå ñöông ñaàu höõu hieäu ñöôïc neáu khoâng coù söï hôïp taùc cuûa taát caû caùc thaønh phaàn cuûa Giaùo Hoäi, khi bieän phaân cuõng nhö luùc haønh ñoäng. Caù nhaân khoù maø coù ñöôïc nhöõng caâu traû lôøi thích ñaùng ; traùi laïi nhöõng giaûi ñaùp coù theå naûy sinh töø choã so saùnh quan ñieåm, trao ñoåi. Caùch rieâng, söï hieäp thoâng tích cöïc giöõa caùc ñoaøn suûng khaùc nhau khoâng nhöõng laøm cho ñoâi beân theâm phong phuù maø coøn baûo ñaûm cho söù maïng theâm höõu hieäu. Kinh nghieäm nhöõng naêm vöøa qua xaùc nhaän roäng raõi raèng "ñoái thoaïi laø danh hieäu môùi cuûa ñöùc aùi" (178) nhaát laø ñöùc aùi soáng trong Giaùo Hoäi ; ñoái thoaïi giuùp cho thaáy nhöõng vaán ñeà trong nhöõng chieàu kích ñích thaät vaø khi phaûi ñöông ñaàu thì coù nhieàu cô may thaønh coâng nhaát. Nhôø vun troàng ñôøi soáng huynh ñeä, ñôøi thaùnh hieán laø moät kinh nghieäm ñaëc bieät veà ñoái thoaïi. Nhö vaäy noù coù theå goùp phaàn taïo neân moät baàu khí chaáp nhaän laãn nhau, trong ñoù caùc thaønh phaàn cuûa Giaùo Hoäi, khi caûm thaáy con ngöôøi mình ñöôïc kính neå, seõ tôùi gaëp nhau caùch xaùc tín hôn trong söï hieäp thoâng cuûa Giaùo Hoäi, saün saøng nhaém tôùi söù maïng phoå quaùt lôùn lao.

Do ñoù, caùc tu hoäi daán thaân vaøo nhöõng hình thöùc phuïc vuï toâng ñoà khaùc bieät caàn phaûi vun troàng moät linh ñaïo vöõng chaéc veà haønh ñoäng, baèng caùch thaáy Thieân Chuùa trong moïi söï vaø moïi söï trong Thieân Chuùa. Thaät vaäy, "caàn phaûi bieát raèng neáu muoán soáng cho coù traät töï thì caàn bieát chuyeån töø ñôøi soáng hoaït ñoäng sang ñôøi soáng chieâm nieäm ; nhieàu khi cuõng neân töø ñôøi chieâm nieäm trôû laïi ñôøi soáng hoaït ñoäng, ñeå cho ngoïn löûa thaép leân trong taâm trí nhôø chieâm nieäm seõ toaû lan troïn veïn trong haønh ñoäng. Nhö theá ñôøi soáng hoaït ñoäng phaûi ñöa tôùi ñôøi soáng chieâm nieäm vaø töø ñoù ñôøi soáng chieâm nieäm, döïa treân nhöõng gì taâm trí chuùng ta ñaõ nhaän bieát, ñöa chuùng ta trôû laïi haønh ñoäng moät caùch chaéc chaén hôn" (179). Chính Ñöùc Gieâ-su ñaõ cho chuùng ta thaáy roõ laøm theá naøo ñeå coù theå soáng keát hôïp vôùi Chuùa Cha, ñoàng thôøi laïi coù moät ñôøi soáng vôùi nhieàu hoaït ñoäng toâng ñoà. Neáu khoâng lieân tuïc tìm kieám söï thoáng nhaát noùi treân thì luoân coù nguy cô bò suy suïp beân trong, hoang mang vaø chaùn naûn. Söï keát hôïp maät thieát giöõa chieâm nieäm vaø haønh ñoäng, ngaøy nay cuõng nhö ngaøy xöa, giuùp ngöôøi ta ñöông ñaàu vôùi nhöõng söù maïng khoù khaên nhaát.

muïc luïc

I. YEÂU THÖÔNG TÔÙI CUØNG

Yeâu thöông vôùi traùi tim cuûa Ñöùc Ki-toâ

75. "Ngöôøi ñaõ yeâu thöông nhöõng keû thuoäc veà mình coøn ôû theá gian vaø Ngöôøi yeâu thöông hoï ñeán cuøng. Trong böõa aên toái, Ngöôøi ñöùng daäy [...] vaø baét ñaàu röûa chaân cho caùc moân ñeä vaø laáy khaên thaét löng maø lau" (Ga 13,1-2.4-5).

Trong khi röûa chaân, Ñöùc Gieâ-su heù cho thaáy Thieân Chuùa thöông yeâu con ngöôøi ñeán möùc ñoä naøo : nôi Ngöôøi, chính Thieân Chuùa ñaõ muoán phuïc vuï loaøi ngöôøi. Ñoàng thôøi, Ngöôøi maïc khaûi yù nghóa cuûa ñôøi soáng Ki-toâ höõu vaø taát nhieân cuûa ñôøi thaùnh hieán, ñoù phaûi laø moät ñôøi soáng yeâu thöông trao hieán, moät cuoäc ñôøi phuïc vuï cuï theå vaø quaûng ñaïi. Khi muoán theo chaân Con Ngöôøi, Ñaáng "ñaõ ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc phuïc vuï nhöng ñeå phuïc vuï" (Mt 20,28), ñôøi thaùnh hieán coù moät lòch söû thaät daøi, vaø trong nhöõng thôøi kyø toát ñeïp nhaát cuûa lòch söû naøy, ngöôøi ta quen nhaän bieát ñôøi thaùnh hieán qua vieäc "röûa chaân" nghóa laø qua vieäc phuïc vuï, öu tieân cho nhöõng ngöôøi ngheøo khoå vaø thieáu thoán nhaát. Neáu moät beân, ñôøi thaùnh hieán chieâm ngöôõng maàu nhieäm cao caû cuûa Ngoâi Lôøi trong loøng Chuùa Cha (x. Ga 1,1) thì beân kia, ñôøi thaùnh hieán cuõng theo goùt Ngoâi Lôøi trong maàu nhieäm laøm ngöôøi (x. Ga 1,14), haï mình ñeå phuïc vuï loaøi ngöôøi. Ngaøy hoâm nay, nhöõng ngöôøi theo Ñöùc Ki-toâ treân con ñöôøng caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm cuõng muoán ñi tôùi nôi Ngöôøi ñaõ ñi vaø laøm ñieàu Ngöôøi ñaõ laøm.

Ngöôøi khoâng ngöøng môøi goïi nhöõng ngöôøi nam nöõ vaø ñoå Thaàn Khí xuoáng treân hoï (x. Rm 5,5) vaø nhôø ñoù, thoâng ban cho hoï loøng meán - agape - cuûa Thieân Chuùa, töùc laø caùch Thieân Chuùa yeâu meán, vaø thuùc ñaåy hoï phuïc vuï ngöôøi khaùc trong söï hieán mình khieâm haï khoâng tính toaùn ích kyû. Thaùnh Pheâ-roâ, xuaát thaàn tröôùc aùnh saùng cuûa cuoäc Bieán Hình, ñaõ keâu lôùn tieáng "Laïy Chuùa, chuùng con ôû ñaây thaät ñeïp" (Mt 17,4) nhöng oâng ñaõ ñöôïc môøi trôû laïi con ñöôøng traàn theá, ñeå tieáp tuïc phuïc vuï Nöôùc Thieân Chuùa. "Haõy xuoáng ñi, Pheâ-roâ ! Anh cöù muoán nghæ laïi treân nuùi, nhöng xin haõy xuoáng. Haõy coâng boá Lôøi Chuùa, haõy can thieäp luùc nghòch nhö luùc thuaän, haõy raên baûo, daïy doã, khuyeán khích vôùi ñaày loøng nhaân haäu vaø baèng moïi kieåu giaùo huaán ! Haõy laøm vieäc, haõy chòu khoù, haõy nhaãn nhuïc trong ñau khoå, ngoõ haàu nhôø veû traéng ñeïp cuûa haønh ñoäng chaân chính do loøng meán thuùc ñaåy, anh coù theå ñaït ñöôïc ñieàu ñöôïc töôïng tröng qua taám aùo traéng tinh cuûa Chuùa" (180). Vò toâng ñoà khoâng ngôùt ngaém dung nhan Chuùa, nhöng khoâng vì theá maø oâng giaûm bôùt vieäc daán thaân möu ích cho con ngöôøi ; traùi laïi, vieäc chieâm ngaém taêng cöôøng söï daán thaân, taêng theâm khaû naêng taùc ñoäng treân lòch söû, giaûi thoaùt noù khoûi nhöõng gì laøm noù ra meùo moù.

Vieäc tìm kieám veû ñeïp cuûa Thieân Chuùa thuùc ñaåy ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán chaêm soùc hình aûnh Thieân Chuùa ñaõ bò boùp meùo treân boä maët anh chò em mình, nhöõng boä maët hoác haùc vì ñoùi khoå, nhöõng boä maët thaát voïng vì nhöõng lôøi höùa heïn chính trò, nhöõng boä maët tuûi hoå vì thaáy vaên hoaù cuûa mình bò chaø ñaïp, nhöõng boä maët kinh ñaûm vì baïo löïc muø quaùng xaûy ra thöôøng ngaøy, nhöõng boä maët lo aâu cuûa ngöôøi treû, nhöõng boä maët cuûa nhöõng phuï nöõ bò xuùc phaïm vaø haï giaù, nhöõng boä maët meät moûi cuûa nhöõng ngöôøi di daân khoâng ñöôïc ai tieáp nhaän, nhöõng boä maët u buoàn cuûa nhöõng ngöôøi coù tuoåi khoâng coù nhöõng ñieàu kieän toái thieåu ñeå soáng cho ra soáng (181). Ñôøi thaùnh hieán duøng ngoân ngöõ cuûa vieäc laøm ñeå noùi raèng loøng meán Thieân Chuùa laø neàn taûng vaø laø thuoác kích thích moät tình yeâu nhöng khoâng vaø aân caàn. Thaùnh Vinh Sôn Phao-loâ ñaõ xaùc tín ñieàu ñoù khi môû cho caùc nöõ töû baùc aùi chöông trình soáng sau ñaây : "Tinh thaàn cuûa doøng coát ôû vieäc hieán mình cho Thieân Chuùa ñeå yeâu meán Chuùa Ki-toâ vaø phuïc vuï Ngöôøi trong baûn thaân nhöõng ngöôøi ngheøo, theå xaùc vaø tinh thaàn, taïi nhaø hoï hay ôû nôi khaùc, ñeå daïy doã nhöõng thieáu nöõ ngheøo tuùng, nhöõng treû nhoû vaø, noùi chung, taát caû nhöõng ai maø Chuùa Quan Phoøng göûi tôùi cho chò em" (182).

Thôøi nay, trong soá nhieàu laõnh vöïc ñeå thöïc thi loøng meán, laõnh vöïc toû baøy cho theá giôùi moät caùch ñaëc bieät loøng yeâu thöông "ñeán cuøng" haún phaûi laø vieäc say meâ loan baùo Chuùa Gieâ-su Ki-toâ cho nhöõng ai chöa bieát Ngöôøi, cho nhöõng ai ñaõ queân Ngöôøi, vaø moät caùch öu tieân cho ngöôøi ngheøo.

Ñoùng goùp ñaëc thuø cuûa ñôøi thaùnh hieán vaøo vieäc truyeàn giaûng Phuùc AÂm

76. Nhöõng ngöôøi taän hieán coù nhieäm vuï ñaëc bieät ñoùng goùp vaøo vieäc Phuùc AÂm hoaù, tröôùc heát baèng chöùng taù moät cuoäc ñôøi hoaøn toaøn soáng cho Thieân Chuùa vaø cho anh chò em mình, baèng caùch baét chöôùc Chuùa laø Ñaáng vì yeâu thöông con ngöôøi ñaõ muoán haï mình laøm keû noâ leä. Thaät vaäy, trong coâng trình cöùu ñoä, taát caû ñeàu baét nguoàn töø söï thoâng phaàn vaøo loøng meán cuûa Thieân Chuùa - agapeâ. Caùc ngöôøi taän hieán, nhôø vieäc thaùnh hieán vaø vieäc hoaøn toaøn hieán mình, laøm cho ngöôøi khaùc thaáy ñöôïc söï hieän dieän yeâu thöông vaø cöùu ñoä cuûa Ñöùc Ki-toâ, Ñaáng ñöôïc Chuùa Cha thaùnh hieán vaø sai ñi (183). Khi ñeå Ñöùc Ki-toâ chieám ñoaït (x. Pl 3,12) hoï chuaån bò trôû thaønh, caùch naøo ñoù, nhaân tính keùo daøi cuûa Chuùa Ki-toâ (184). Ñôøi thaùnh hieán cho thaáy caùch huøng hoàn raèng, caøng soáng trong Ñöùc Ki-toâ, ngöôøi ta caøng phuïc vuï ngöôøi khaùc toát hôn, saün saøng ñi tôùi nhöõng tieàn traïm truyeàn giaùo vaø daùm ñöông ñaàu vôùi nhöõng nguy cô lôùn nhaát.

Vieäc loan truyeàn Tin Möøng : loan baùo Ñöùc Ki-toâ cho muoân daân

77. Khi ngöôøi ta yeâu meán Thieân Chuùa, Ñaáng laø Cha cuûa moïi ngöôøi, thì ngöôøi ta khoâng theå khoâng yeâu meán ñoàng loaïi, nhaän ra hoï laø anh em chò em mình. Vì vaäy, khi thaáy nhieàu ngöôøi chöa ñöôïc bieát tình yeâu Thieân Chuùa toû baøy troïn veïn trong Ñöùc Ki-toâ thì ngöôøi ta khoâng theå ngoài yeân. Chính töø choã ñoù maø, vaâng leänh Ñöùc Ki-toâ, xuaát phaùt phong traøo truyeàn giaùo cho daân ngoaïi - ad gentes - moïi Ki-toâ höõu coù yù thöùc ñeàu chia seû vôùi Giaùo Hoäi töï baûn chaát laø truyeàn giaùo. Noãi thao thöùc naøy ñöôïc nuoâi döôõng ñaëc bieät nôi caùc ngöôøi taän hieán, duø laø thaønh vieân tu hoäi chieâm nieäm hay hoaït ñoäng (186). Thaät vaäy, caùc ngöôøi taän hieán phuïc vuï söù maïng laøm cho Ñöùc Ki-toâ khieát tònh, khoù ngheøo, vaâng phuïc, caàu nguyeän vaø truyeàn giaùo (187) ñöôïc hieän dieän ngay caû giöõa nhöõng ngöôøi khoâng phaûi laø Ki-toâ höõu (188). Tuy vaãn trung thaønh gaén boù vôùi ñoaøn suûng rieâng, nhöng bôûi vì ñöôïc taän hieán cho Thieân Chuùa (189) neân hoï coù theå caûm thaáy ñöôïc ñaëc bieät thuùc ñaåy coäng taùc vaøo hoaït ñoäng truyeàn giaùo cuûa Giaùo Hoäi. Coù theå thaáy nôi nhieàu vò thaùnh nhieät tình truyeàn giaùo cao ñoä voán laø ñaëc tính vaø nieàm vinh döï cuûa ñôøi thaùnh hieán : ngöôøi ta coøn nhôù thaùnh nöõ Teâ-reâ-xa Lisieux naêng noùi tôùi öôùc nguyeän ñöôïc "yeâu meán Ngaøi vaø laøm cho Ngaøi ñöôïc yeâu meán", thaùnh Phan-xi-coâ Xa-vi-e noân noùng vì thaáy "nhieàu ngöôøi nghó tôùi vieäc tính soå vôùi Chuùa vaø caùch mình ñaõ duøng nhöõng neùn baïc Ngöôøi ban, neân baèng nhieàu phöông tieän vaø nhôø linh thao, lo tìm kieám thaùnh yù Thieân Chuùa vaø nghe <%5>nhöõng gì Ngöôøi noùi trong taâm hoàn. Öôùc gì hoï laøm nhö Chuùa muoán thay vì laøm theo yù rieâng ; chôù gì hoï noùi : "Naøy con ñaây, laïy Chuùa, Chuùa muoán duøng con laøm gì ? Xin Chuùa sai con ñi nôi Ngaøi muoán" (190).

Hieän dieän khaép nôi treân maët ñaát

78. "Tình yeâu Chuùa Ki-toâ thuùc ñaåy chuùng ta" (2 Cr 5,14) : caùc thaønh vieân cuûa moãi tu hoäi phaûi coù theå laäp laïi lôøi treân cuûa vò Toâng Ñoà, bôûi vì ñôøi thaùnh hieán coù söù maïng laøm vieäc ôû moïi nôi treân traùi ñaát, ñeå cuûng coá vaø môû roäng Nöôùc cuûa Chuùa Ki-toâ, rao giaûng Tin Möøng khaép nôi, caû ôû nhöõng vuøng xa xoâi nhaát (191). Thöïc vaäy, lòch söû truyeàn giaùo laøm chöùng raèng nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ ñoùng goùp nhieàu vaøo vieäc loan truyeàn Phuùc AÂm cho caùc daân toäc : töø nhöõng gia ñình ñan vieän xöa tôùi nhöõng toå chöùc ñöôïc thaønh laäp gaàn ñaây, chuyeân ñi truyeàn giaùo cho daân ngoaïi - ad gentes - töø nhöõng tu hoäi soáng ñôøi hoaït ñoäng tôùi caùc tu hoäi chieâm nieäm (192), bao nhieâu ngöôøi ñaõ hy sinh cho "hoaït ñoäng cô baûn cuûa Giaùo Hoäi, hoaït ñoäng chính yeáu vaø khoâng bao giôø keát thuùc" (193), bôûi vì nhaém vaøo ñaùm ñoâng ngaøy moät gia taêng nhöõng ngöôøi khoâng bieát Ñöùc Ki-toâ.

Ngaøy hoâm nay, caùc hoäi doøng taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà vaãn coù boån phaän thöïc thi moät caùch khaån tröông ñieàu ñoù ; ngöôøi ta troâng chôø hoï daán thaân heát mình vaøo vieäc rao giaûng Tin Möøng cuûa Ñöùc Ki-toâ. Caùc tu hoäi ñang naûy sinh hay ñang hoaït ñoäng trong caùc Giaùo Hoäi treû cuõng ñöôïc môøi goïi höôùng veà söù maïng giöõa nhöõng ngöôøi ngoaøi Ki-toâ giaùo, taïi queâ höông hoï hay ôû ngoaïi quoác. Maëc duø nhöõng khoù khaên coù theå gaëp phaûi, vaãn neân nhaéc cho moïi ngöôøi bieát raèng, cuõng nhö "ñöùc tin ñöôïc cuûng coá khi ñöôïc chia seû" (194) thì vieäc truyeàn giaùo cuûng coá ñôøi thaùnh hieán, ñem laïi cho noù moät nguoàn haêng say môùi vaø nhöõng ñoäng cô môùi, thuùc giuïc soáng trung thaønh. Ñoái laïi, hoaït ñoäng truyeàn giaùo cung caáp moät caùnh ñoàng bao la trong ñoù caùc hình thöùc khaùc nhau cuûa ñôøi thaùnh hieán ñeàu coù choã ñöùng vaø phaùt trieån.

Söù maïng truyeàn giaùo cho daân ngoaïi ad gentes coáng hieán nhöõng cô hoäi ñaëc bieät haêng say daán thaân laøm vieäc toâng ñoà cho nhöõng phuï nöõ taän hieán, nhöõng tu huynh vaø nhöõng thaønh vieân caùc tu hoäi ñôøi. Nhöõng thaønh vieân caùc tu hoäi ñôøi, do söï coù maët cuûa hoï trong nhieàu laõnh vöïc khaùc nhau daønh cho ôn goïi giaùo daân, coù theå thöïc hieän moät coâng cuoäc cao quyù nhaèm Phuùc AÂm hoaù caùc moâi tröôøng, caùc cô caáu vaø ngay caû caùc luaät leä chi phoái ñôøi soáng xaõ hoäi. Ngoaøi ra, hoï coù theå laøm chöùng veà caùc giaù trò Tin Möøng cho nhöõng ngöôøi chöa bieát Ñöùc Gieâ-su ; baèng caùch ñoù hoï ñoùng goùp ñaëc bieät cho söù maïng truyeàn giaùo.

Phaûi nhaán maïnh raèng taïi nhöõng quoác gia coù caùc toân giaùo ngoaøi Ki-toâ giaùo ñaõ aên saâu, söï hieän dieän cuûa ñôøi thaùnh hieán coù moät taàm quan troïng raát lôùn, vöøa do caùc hoaït ñoäng giaùo duïc, töø thieän vaø vaên hoaù, vöøa do chöùng taù cuûa ñôøi chieâm nieäm. Cho neân trong nhöõng giaùo hoäi môùi thaønh laäp, phaûi ñaëc bieät khuyeán khích vieäc laäp caùc coäng ñoaøn chuyeân lo chieâm nieäm vì "ñôøi soáng chieâm nieäm thuoäc veà söï hieän dieän ñaày ñuû cuûa Giaùo Hoäi" (195). Keá ñoù, caàn coå voõ, baèng nhöõng phöông tieän thích hôïp, moät söï phaân phoái quaân bình ñôøi soáng thaùnh hieán trong nhöõng hình thöùc khaùc nhau, ñeå khôi leân moät phong traøo môùi ñi truyeàn giaùo, hoaëc caét cöû caùc thöøa sai nam nöõ, hoaëc nhôø caùc hoäi doøng taän hieán ñeán giuùp cho caùc giaùo phaän thieáu thoán (196).

Loan baùo Ñöùc Ki-toâ vaø hoäi nhaäp vaên hoaù

79. Vieäc loan baùo Ñöùc Ki-toâ "ñöôïc thöôøng xuyeân daønh choã öu tieân trong söù maïng cuûa Giaùo Hoäi" (197), vôùi muïc ñích nhaém tôùi vieäc hoaùn caûi, nghóa laø gaén boù hoaøn toaøn vaø thaät loøng vôùi Ñöùc Ki-toâ vaø Tin Möøng cuûa Ngöôøi (198). Tieán trình hoäi nhaäp vaên hoaù vaø cuoäc ñoái thoaïi lieân toân cuõng naèm trong khuoân khoå cuûa hoaït ñoäng truyeàn giaùo. Caùc ngöôøi taän hieán phaûi coi vieäc hoäi nhaäp vaên hoaù nhö moät lôøi môøi goïi coäng taùc höõu hieäu vôùi ôn Chuùa trong vieäc tieáp xuùc vôùi caùc neàn vaên hoaù dò bieät. Ñieàu naøy giaû thieát ñöông söï ñöôïc chuaån bò nghieâm tuùc, coù ôn bieän phaân ñaõ ñöôïc chöùng thöïc, gaén boù trung thaønh vôùi nhöõng tieâu chuaån phaûi coù : giaùo lyù chính thoáng, luaân lyù nguyeân tuyeàn, hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi (199). Ñöôïc naâng ñôõ bôûi ñoaøn suûng cuûa caùc ñaáng saùng laäp, nhieàu ngöôøi taän hieán ñaõ ñeán gaëp gôõ nhöõng neàn vaên hoaù khaùc nhau vôùi thaùi ñoä cuûa Ñöùc Gieâ-su laø Ñaáng "huyû mình ñi, mang laáy thaân phaän toâi ñoøi" (Pl 2,7). Nhôø coá gaéng ñoái thoaïi kieân trì vaø taùo baïo, hoï ñaõ taïo ñöôïc nhöõng quan heä höõu ích vôùi caùc daân toäc khaùc nhau, loan baùo cho moïi ngöôøi con ñöôøng cöùu ñoä. Ngaøy nay cuõng vaäy, coù bao nhieâu ngöôøi taän hieán bieát tìm ra, trong lòch söû cuûa caùc caù nhaân vaø cuûa caùc daân toäc, nhöõng veát tích söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng muoán ñöa toaøn theå nhaân loaïi tôùi choã nhaän ra caùc daáu chæ cuûa yù ñònh cöùu ñoä cuûa Ngöôøi. Vieäc tìm kieám naøy coù lôïi cho chính ngöôøi taän hieán : thaät vaäy, caùc giaù trò khaùm phaù ñöôïc trong caùc neàn vaên hoaù khaùc nhau coù theå thuùc ñaåy hoï ñaøo saâu truyeàn thoáng Ki-toâ giaùo veà chieâm nieäm vaø caàu nguyeän, trung thaønh hôn vôùi vieäc chia seû coäng ñoaøn vaø ñoùn tieáp khaùch laï, mau maén quan taâm tôùi con ngöôøi vaø toân troïng thieân nhieân.

Ñeå ñaït ñöôïc moät söï hoäi nhaäp vaên hoaù ñích thöïc, caàn phaûi coù thaùi ñoä gioáng nhö Chuùa, Ñaáng ñaõ laøm ngöôøi vaø soáng giöõa chuùng ta, ñaày tình thöông vaø khieâm haï. Theo nghóa ñoù, ñôøi thaùnh hieán laøm cho ngöôøi ta ñaëc bieät coù khaû naêng ñoái phoù vôùi coâng vieäc hoäi nhaäp phöùc taïp, vì noù taäp cho ngöôøi ta thanh thoaùt vôùi caùc thöïc taïi vaät chaát vaø thanh thoaùt caû vôùi nhieàu khía caïnh cuûa chính neàn vaên hoaù cuûa mình. Khi coá gaéng nghieân cöùu, tìm hieåu caùc neàn vaên hoaù nhö theá, nhöõng ngöôøi taän hieán coù theå nhaän bieát roõ hôn ñaâu laø nhöõng giaù trò trung thöïc cuûa chuùng vaø thaáy phaûi ñoùn nhaän vaø kieän toaøn chuùng nhôø ñoaøn suûng rieâng nhö theá naøo (200). Daãu sao khoâng neân queân raèng trong nhieàu neàn vaên hoaù coå, caùch bieåu thò toân giaùo ñaõ ñöôïc hoäi nhaäp saâu xa ñeán möùc ñoä toân giaùo thöôøng bieåu loä chieàu kích sieâu vieät cuûa chính vaên hoaù. Trong tröôøng hôïp ñoù, söï hoäi nhaäp ñích thöïc nhaát thieát phaûi ñi keøm vôùi moät cuoäc ñoái thoaïi lieân toân, cuoäc ñoái thoaïi naøy "khoâng nghòch vôùi söù maïng truyeàn giaùo ad gentes" vaø "khoâng chuaån mieãn vieäc loan truyeàn Phuùc AÂm" (201).

Hoäi nhaäp ñôøi thaùnh hieán

80. Ñôøi thaùnh hieán mang saün nhöõng giaù trò Tin Möøng, cho neân khi soáng ñôøi thaùnh hieán moät caùch trung thöïc, thì quaû laø goùp phaàn ñoäc ñaùo vaøo vieäc chaáp nhaän nhöõng thaùch ñoá cuûa vieäc hoäi nhaäp. Thaät vaäy, vì ñôøi thaùnh hieán laø daáu chæ cuûa ñòa vò toái thöôïng cuûa Thieân Chuùa vaø cuûa Nöôùc Thieân Chuùa, noù hieän ra nhö moät söï thaùch thöùc coù theå laøm lung lay löông taâm con ngöôøi ñang khi ñoái thoaïi. Neáu ñôøi thaùnh hieán duy trì ñöôïc söùc maïnh ngoân söù cuûa mình, noù seõ trôû neân moät thöù men Phuùc AÂm beân trong moät neàn vaên hoaù, coù khaû naêng thanh luyeän vaø bieán ñoåi neàn vaên hoaù. Lòch söû nhieàu vò thaùnh nam nöõ thuoäc caùc thôøi ñaïi khaùc nhau ñaõ cho thaáy ñieàu ñoù ; caùc ngaøi ñaõ bieát traàm mình vaøo thôøi ñaïi cuûa mình maø khoâng bò nhaän chìm, nhöng laïi vaïch ra nhöõng con ñöôøng môùi cho theá heä ñöông thôøi. Moät kieåu soáng theo Tin Möøng laø moät nguoàn caûm höùng quan troïng cho moät khuoân maãu vaên hoaù môùi. Bao nhieâu ñaáng saùng laäp nam nöõ ñaõ ñoùn nhaän moät soá ñoøi hoûi cuûa thôøi ñaïi caùc ngaøi, nhöng cuõng nhaän bieát giôùi haïn cuûa chuùng, neân ñaõ ñöa ra ñöôïc moät caâu traû lôøi, vaø caâu traû lôøi ñaõ trôû thaønh moät ñeà xuaát vaên hoaù coù söùc ñoåi môùi.

Thaät vaäy, nhöõng coäng ñoaøn cuûa caùc doøng tu vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà coù theå ñöa ra caùch cuï theå nhöõng ñeà xuaát vaên hoaù coù yù nghóa, khi hoï laøm chöùng cho loái soáng theo tinh thaàn Phuùc AÂm, ñoùn nhaän laãn nhau trong söï khaùc bieät vaø caùch thi haønh quyeàn bính, vieäc chia seû cuûa caûi vaät chaát laãn tinh thaàn, chieàu kích quoác teá, söï hôïp taùc giöõa caùc doøng, vieäc laéng nghe nhöõng con ngöôøi nam nöõ cuûa thôøi ñaïi chuùng ta. Thaät vaäy, caùch suy tö vaø haønh ñoäng cuûa nhöõng ngöôøi theo Ñöùc Ki-toâ saùt hôn taïo neân moät chuaån möïc vaên hoaù, laøm saùng toû caùi gì khoâng phuø hôïp vôùi con ngöôøi, laøm chöùng raèng chæ coù Thieân Chuùa môùi laøm cho caùc giaù trò ñöôïc cuûng coá vaø kieän toaøn. Ñoái laïi, moät söï hoäi nhaäp vaên hoaù ñích thöïc seõ giuùp nhöõng ngöôøi taän hieán soáng tính trieät ñeå cuûa Tin Möøng, theo ñoaøn suûng rieâng cuûa tu hoäi vaø baûn saéc cuûa daân toäc mình tieáp xuùc. Quan heä phong phuù seõ laøm naûy sinh caùc kieåu soáng vaø nhöõng phöông phaùp muïc vuï, chuùng seõ laø moät kho taøng cho toaøn theå tu hoäi, neáu chuùng phuø hôïp vôùi ñoaøn suûng saùng laäp vaø vôùi haønh ñoäng thoáng nhaát cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Trong tieán trình ñoù, - bao haøm bieän phaân, taùo baïo, ñoái thoaïi vaø chaáp nhaän nhöõng thaùch thöùc cuûa Tin Möøng -, Toaø Thaùnh giöõ vai troø höôùng ñaïo, khuyeán khích vieäc Phuùc AÂm hoaù caùc neàn vaên hoaù cuøng kieåm nhaän vieäc tieán trieån, pheâ chuaån caùc keát quaû ñaõ ñaït ñöôïc nhôø vieäc hoäi nhaäp (202) : Coâng vieäc "thaät khoù khaên vaø teá nhò, vì lieân quan tôùi söï trung tín cuûa Giaùo Hoäi ñoái vôùi Tin Möøng vaø truyeàn thoáng caùc toâng ñoà, trong söï tieán hoaù khoâng ngöøng cuûa caùc neàn vaên hoaù" (203).

Vieäc taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm

81. Ñeå ñaùp laïi caùch höõu hieäu nhöõng thaùch ñoá lôùn lao maø lòch söû caän ñaïi ñaët ra cho vieäc taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm, tröôùc nhaát, ñôøi thaùnh hieán phaûi khoâng ngöøng ñeå cho lôøi maëc khaûi vaø nhöõng daáu chæ thôøi ñaïi chaát vaán (204) Chuùng ta haõy nhôù laïi nhöõng nhaø rao giaûng Phuùc AÂm nam nöõ noåi tieáng. Tröôùc khi ñi loan truyeàn Phuùc AÂm, hoï ñaõ ñöôïc Phuùc AÂm hoaù. Ñieàu naøy cho thaáy raèng ñeå noùi vôùi theá gian hoâm nay, phaûi coù nhöõng con ngöôøi tha thieát gaén boù vôùi Chuùa vaø Tin Möøng cuûa Ngöôøi. "Do ôn goïi rieâng, nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc môøi goïi thoáng nhaát vieäc Phuùc AÂm hoaù chính mình vôùi chöùng taù, thoáng nhaát vieäc ñoåi môùi noäi taâm vaø vieäc canh taân toâng ñoà, thoáng nhaát ñôøi soáng vaø hoaït ñoäng, baèng caùch cho thaáy raèng trong nhöõng caëp yeáu toá treân, söùc maïnh naêng ñoäng luoân luoân tôùi töø yeáu toá thöù nhaát" (205).

Vieäc taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm, cuõng nhö vieäc truyeàn giaûng Phuùc AÂm ôû caùc thôøi khaùc, seõ chæ höõu hieäu neáu bieát coâng boá cho moïi ngöôøi ñieàu maø tröôùc ñoù mình ñaõ soáng trong tình thaân vôùi Chuùa. Noù caàn nhöõng con ngöôøi coù baûn lónh vöõng chaéc, coù loøng nhieät thaønh cuûa caùc thaùnh. Coâng cuoäc taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm ñoøi nhöõng con ngöôøi taän hieán yù thöùc ñaày ñuû veà yù nghóa thaàn hoïc cuûa nhöõng thaùch ñoá thuoäc thôøi ñaïi chuùng ta. Caùc thaùch ñoá ñoù phaûi ñöôïc phaân tích kyõ trong moät bieän phaân chung, nhaèm canh taân söù maïng. Phaûi can ñaûm loan baùo Chuùa Gieâ-su ñoàng thôøi tin töôûng vaøo haønh ñoäng cuûa Chuùa Quan Phoøng, Ñaáng haønh ñoäng trong theá giôùi vaø "saép ñaët moïi söï vì ích lôïi cuûa Giaùo Hoäi, ngay caû nhöõng bieán coá traùi nghòch" (206).

Trong soá caùc yeáu toá quan troïng giuùp caùc tu hoäi hoäi nhaäp moät caùch höõu hieäu vaøo tieán trình taùi truyeàn giaûng Phuùc AÂm, caàn keå tôùi söï trung tín vôùi ñoaøn suûng saùng laäp, söï hieäp thoâng vôùi nhöõng ai trong Giaùo Hoäi ñang daán thaân phuïc vuï cuøng moät chính nghóa, caùch rieâng caùc chuû chaên, vaø söï hôïp taùc vôùi taát caû moïi ngöôøi thieän chí. Ñieàu naøy ñoøi hoûi phaûi bieän phaân nghieâm tuùc caùc tieáng goïi Thaàn Khí gôûi cho töøng tu hoäi, duø taïi nhöõng vuøng khoâng theå thaáy ngay ñöôïc nhöõng tieán boä quan troïng hoaëc taïi nhöõng vuøng ñang chöùng kieán söï hoài sinh ñaùng khích leä. ÔÛ moïi nôi vaø trong moïi hoaøn caûnh, öôùc gì caùc ngöôøi taän hieán haõy nhieät thaønh loan baùo Chuùa Gieâ-su, saün saøng traû lôøi vôùi söï khoân ngoan cuûa Tin Möøng cho nhöõng caâu hoûi do loøng trí lo aâu cuûa con ngöôøi vaø caùc vaán ñeà caáp baùch ñaët ra cho hoï ngaøy hoâm nay.

Daønh öu tieân cho ngöôøi ngheøo vaø coå voõ coâng lyù

82. Khôûi ñaàu söù vuï, trong hoäi ñöôøng Na-da-reùt, Ñöùc Gieâ-su coâng boá laø Thaùnh Thaàn ñaõ thaùnh hieán mình ñeå ñem Tin Möøng cho ngöôøi ngheøo khoù, loan baùo ôn giaûi thoaùt cho keû tuø ñaøy, môû maét cho ngöôøi muø, traû töï do cho keû bò aùp böùc vaø rao giaûng moät naêm hoàng aân cuûa Thieân Chuùa (x. Lc 4,16-19). Bôûi ñaõ nhaän söù maïng cuûa Chuùa laøm cuûa mình neân Giaùo Hoäi loan baùo Tin Möøng cho heát moïi ngöôøi nam nöõ, daán thaân phuïc vuï vieäc cöùu ñoä toaøn dieän con ngöôøi. Tuy nhieân, vôùi moät söï quan taâm ñaëc bieät, moät "löïa choïn öu tieân", Giaùo Hoäi höôùng veà nhöõng ai ôû trong moät hoaøn caûnh ngheøo khoù yeáu keùm hôn, do ñoù coù nhu caàu hôn. Nhöõng "ngöôøi ngheøo" döôùi nhöõng chieàu kích ña daïng, laø nhöõng ngöôøi bò aùp böùc, nhöõng ngöôøi bò gaït ra ngoaøi leà, nhöõng ngöôøi giaø caû, nhöõng ngöôøi beänh hoaïn, nhöõng treû em, taát caû nhöõng ai bò coi vaø bò ñoái xöû nhö nhöõng "keû roát heát" trong xaõ hoäi.

Söï löïa ngöôøi ngheøo naèm trong chính baûn chaát cuûa tình yeâu soáng theo Chuùa Ki-toâ. Taát caû caùc moân ñeä Ñöùc Ki-toâ phaûi theo söï löïa choïn naøy ; nhöng nhöõng ai muoán theo Chuùa Ki-toâ saùt hôn baèng caùch baét chöôùc caùch soáng cuûa Ngöôøi, laïi caøng khoâng theå khoâng caûm thaáy bò loâi cuoán vaøo söï löïa choïn ñoù. Vieäc thaønh thaät ñaùp laïi tình yeâu cuûa Ñöùc Ki-toâ seõ daàn daàn ñöa hoï tôùi choã soáng nhö ngöôøi ngheøo vaø beânh vöïc chính nghóa cuûa ngöôøi ngheøo. Ñieàu naøy ñoøi hoûi moãi tu hoäi, tuyø theo ñoaøn suûng rieâng, phaûi choïn moät kieåu soáng, caù nhaân cuõng nhö coäng ñoaøn, khieâm toán vaø khaéc khoå. Vôùi chöùng taù ñôøi soáng phuø hôïp vôùi söï löïa choïn do ôn goïi vaø khoâng ñeå mình bò chi phoái bôûi caùc yù thöùc heä chính trò, caùc ngöôøi taän hieán coù theå toá caùo nhöõng baát coâng maø bao con caùi Thieân Chuùa phaûi chòu ñöïng, vaø daán thaân coå voõ cho coâng lyù trong laõnh vöïc xaõ hoäi nôi hoï ñang laøm vieäc (207). Nhôø theá, ngay caû trong hoaøn caûnh hieän nay, ngöôøi ta seõ thaáy dieãn laïi, qua chöùng taù cuûa bao ngöôøi taän hieán, söï xaû thaân cuûa caùc ñaáng saùng laäp ñaõ daâng troùt cuoäc ñôøi ñeå phuïc vuï Chuùa hieän dieän nôi ngöôøi ngheøo. Thaät vaäy, "ôû döôùi theá naøy, Chuùa Ki-toâ ngheøo trong con ngöôøi keû ngheøo ... laø Thieân Chuùa tuy giaøu coù, nhöng khi laøm ngöôøi, Ngöôøi trôû neân ngheøo. Thöïc ra, cuõng con ngöôøi ñoù ñaõ neân giaøu coù, nay leân trôøi, ngöï beân höõu Chuùa Cha. Nhöng ñoàng thôøi, Ngöôøi vaãn ôû laïi döôùi theá nhö ngöôøi ngheøo, ñoùi, khaùt, khoâng aùo che thaân" (208).

Tin Möøng trôû thaønh thieát thöïc nhôø tình baùc aùi, laø vinh quang cuûa Giaùo Hoäi, laø daáu chæ cho thaáy Giaùo Hoäi trung tín vôùi Chuùa. Taát caû lòch söû ñôøi thaùnh hieán cho thaáy ñieàu ñoù, moät lòch söû coù theå ñöôïc coi nhö moät caùch chuù giaûi soáng ñoäng lôøi cuûa Ñöùc Gieâ-su : "Moãi laàn caùc ngöôi laøm nhö theá cho moät trong nhöõng anh em beù nhoû nhaát cuûa Ta ñaây, laø caùc ngöôi ñaõ laøm cho chính Ta vaäy" (Mt 25,40). Nhieàu tu hoäi nhaát laø trong thôøi hieän ñaïi, ñaõ ñöôïc laäp nhaèm ñeå ñaùp öùng moät nhu caàu naøo ñoù cuûa ngöôøi ngheøo. Vaø ngay caû khi muïc ñích ñoù khoâng ñöôïc neâu nhö laø chuû yeáu, thì moái quan taâm tôùi nhöõng ngöôøi thieáu thoán, dieãn taû qua lôøi caàu nguyeän, vieäc ñoùn tieáp, cho truù nguï, vaãn thöôøng coù trong moïi hình thöùc cuûa ñôøi thaùnh hieán, keå caû hình thöùc chieâm nieäm. Laøm sao coù theå khaùc ñöôïc khi Ñöùc Ki-toâ ñöôïc chieâm ngaém trong caàu nguyeän cuõng laø chính Ñaáng ñang soáng vaø khoå ñau nôi ngöôøi ngheøo ? Theo nghóa ñoù thì lòch söû ñôøi thaùnh hieán ñaày nhöõng göông laï luøng vaø ñoâi khi thaàn kyø. Thaùnh Pau-li-noâ Noâ-la sau khi phaân phaùt heát cuûa caûi cho ngöôøi ngheøo ñeå coù theå hieán mình troïn veïn cho Thieân Chuùa, laïi cho xaây nhöõng phoøng cuûa ñan vieän mình ôû treân moät vieän teá baàn. Ngöôøi laáy laøm vui möøng khi nghó tôùi cuoäc "trao ñoåi quaø taëng" laï luøng ñoù : nhöõng ngöôøi ngheøo ñöôïc ngöôøi caáp döôõng laïi cuûng coá, baèng nhöõng lôøi caàu nguyeän, "neàn moùng" ñan vieän cuûa ngöôøi, moät coäng ñoaøn chuyeân lo ngôïi khen Thieân Chuùa (209). Thaùnh Vinh Sôn Phao-loâ thì thích noùi raèng khi buoäc phaûi giaùn ñoaïn caàu nguyeän ñeå giuùp moät ngöôøi ngheøo trong côn quaãn baùch, thì thöïc ra ta khoâng giaùn ñoaïn caàu nguyeän bôûi vì ñoù chæ laø "rôøi Thieân Chuùa ñeå gaëp Thieân Chuùa" (210).

Ñoái vôùi ñôøi thaùnh hieán, phuïc vuï ngöôøi ngheøo laø moät haønh ñoäng truyeàn giaûng Phuùc AÂm, vaø ñoàng thôøi ñoùng aán trung tín vôùi Tin Möøng vaø môøi goïi hoaùn caûi thöôøng xuyeân, bôûi vì nhö thaùnh Gheâ-goâ-ri-oâ Caû noùi : "Loøng meán bay vuùt tôùi ñænh cao khi saün saøng môû loøng nhaân haäu ñeå cho noãi khoán cuøng cuûa ngöôøi ñoàng loaïi keùo xuoáng, vaø caøng trìu meán xuoáng saâu tôùi nhöõng ngöôøi yeáu heøn thì laïi caøng theâm söùc ñeå bay boång leân cao" (211).

Chaêm soùc caùc beänh nhaân

83. Döïa theo moät truyeàn thoáng xaùn laïn, moät soá ñoâng ngöôøi taän hieán, nhaát laø nöõ giôùi, ñaõ laøm vieäc toâng ñoà trong caùc cô sôû y teá, theo ñoaøn suûng rieâng cuûa tu hoäi. Theo doøng thôøi gian, nhieàu ngöôøi thaùnh hieán ñaõ hy sinh maïng soáng khi chaêm soùc nhöõng ngöôøi maéc beänh truyeàn nhieãm, cho thaáy vieäc hieán mình tôùi ñoä anh huøng naèm trong tính ngoân söù cuûa ñôøi thaùnh hieán.

Giaùo Hoäi nhìn, vôùi loøng caûm phuïc vaø bieát ôn, ñoâng ñaûo nhöõng ngöôøi taän hieán ñang chaêm soùc caùc beänh nhaân vaø nhöõng ngöôøi ñau khoå. Hoï ñoùng goùp vaøo söù maïng cuûa Giaùo Hoäi moät caùch coù yù nghóa : hoï keùo daøi söù vuï nhaân laønh cuûa Ñöùc Ki-toâ, Ñaáng "ñi tôùi ñaâu thì thi aân giaùng phuùc vaø chöõa laønh tôùi ñoù" (Cv 10,38). Theo böôùc chaân cuûa ngöôøi Sa-ma-ri töø trôøi xuoáng, vò löông y cuûa taâm hoàn vaø theå xaùc (212), vaø theo göông caùc ñaáng saùng laäp nam nöõ, chôù gì nhöõng ngöôøi taän hieán maø ñoaøn suûng tu hoäi höôùng veà taùc vuï naøy, haõy beàn ñoã trong chöùng taù yeâu thöông ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñau oám, phuïc vuï hoï vôùi moät loøng caûm thoâng saâu xa vaø chia seû noãi ñau khoå cuûa hoï. Chôù gì trong caùc choïn löïa cuûa hoï, choã öu tieân ñöôïc daønh cho nhöõng beänh nhaân ngheøo khoå vaø bò boû rôi nhaát, nhö nhöõng ngöôøi giaø caû, nhöõng keû taät nguyeàn, nhöõng ngöôøi phaûi soáng beân leà, nhöõng ngöôøi beänh chôø cheát, nhöõng naïn nhaân cuûa ma tuyù vaø nhöõng beänh truyeàn nhieãm môùi. Haõy giuùp nhöõng ngöôøi beänh daâng noãi ñau khoå cuûa mình, hieäp cuøng Ñöùc Ki-toâ bò ñoùng ñinh vaø ñöôïc toân vinh cho moïi ngöôøi ñöôïc cöùu ñoä (213), haõy yù thöùc raèng hoï laø nhöõng chuû theå tích cöïc cuûa muïc vuï, nhôø ñoaøn suûng rieâng cuûa thaäp giaù, khi hoï caàu nguyeän vaø laøm chöùng baèng lôøi noùi vaø loái soáng (214).

Ngoaøi ra, Giaùo Hoäi nhaéc nhôû nhöõng ngöôøi taän hieán raèng nhieäm vuï Phuùc AÂm hoaù caùc moâi tröôøng y teá nôi hoï laøm vieäc cuõng laø söù maïng cuûa hoï, baèng caùch phoå bieán caùc giaù trò Phuùc AÂm, nhôø ñoù soi saùng caùch soáng, ñau khoå vaø cheát cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi chuùng ta. Hoï coù boån phaän phaûi nhaân ñaïo hoaù y hoïc vaø ñaøo saâu ngaønh luaân lyù sinh hoïc, nhaèm phuïc vuï Tin Möøng söï soáng. Tieân vaøn hoï haõy coå voõ cho moïi ngöôøi toân troïng con ngöôøi vaø söï soáng, töø luùc thuï thai cho tôùi luùc cuoäc soáng chaám döùt moät caùch töï nhieân, phuø hôïp vôùi giaùo huaán luaân lyù cuûa Giaùo Hoäi (215), baèng caùch laäp ra caùc trung taâm ñaøo taïo (216) vaø baèng caùch hôïp taùc huynh ñeä vôùi nhöõng toå chöùc cuûa Giaùo Hoäi chuyeân lo muïc vuï y teá.

muïc luïc

II. MOÄT CHÖÙNG TAÙ MANG TÍNH NGOÂN SÖÙ TRÖÔÙC NHÖÕNG THAÙCH ÑOÁ LÔÙN

Tính ngoân söù cuûa ñôøi thaùnh hieán

84. Caùc nghò phuï taïi Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ nhaán maïnh nhieàu ñeán tính ngoân söù cuûa ñôøi thaùnh hieán, ñöôïc trình baøy nhö moät caùch tham gia ñaëc bieät vaøo chöùc vuï ngoân söù cuûa Ñöùc Ki-toâ maø Thaùnh Thaàn ñaõ ban cho toaøn theå Daân Thieân Chuùa. Tính ngoân söù ñoù gaén lieàn vôùi ñôøi thaùnh hieán, bôûi leõ noù thuùc baùch böôùc theo Chuùa Ki-toâ ñeán cuøng, vaø ñöôïc keâu môøi daán thaân thi haønh söù maïng ñaëc thuø cuûa ngöôøi taän hieán. Coâng Ñoàng Va-ti-ca-noâ II coâng nhaän ñôøi taän hieán coù phaän söï laøm daáu chæ (217), chöùng taù coù tính ngoân söù veà vò theá toái thöôïng cuûa Thieân Chuùa vaø cuûa nhöõng giaù trò Tin Möøng trong ñôøi soáng Ki-toâ höõu. Chính do vò theá troåi vöôït ñoù, khoâng coù gì ñaùng keå hôn laø moái tình daønh rieâng cho Ñöùc Ki-toâ vaø cho nhöõng ngöôøi ngheøo maø Ñöùc Ki-toâ ñang soáng trong hoï (218).

Truyeàn thoáng giaùo phuï ñaõ nhìn nhaän nôi oâng EÂ-li-a, vò ngoân söù can tröôøng vaø baïn höõu cuûa Thieân Chuùa, khuoân maët cuûa ñôøi ñan tu (219). OÂng EÂ-li-a soáng trong söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa. OÂng chieâm ngöôõng Thieân Chuùa ñi ngang qua trong thinh laëng. OÂng chuyeån caàu cho toaøn daân vaø can ñaûm coâng boá thaùnh yù cuûa Ngöôøi. OÂng ñaáu tranh cho quyeàn lôïi cuûa Thieân Chuùa vaø ñöùng ra baûo veä nhöõng ngöôøi ngheøo choáng laïi ngöôøi quyeàn theá (x. R 18-19). Trong lòch söû Giaùo Hoäi, beân caïnh nhöõng Ki-toâ höõu khaùc, vaãn luoân coù nhöõng ngöôøi nam nöõ taän hieán cho Thieân Chuùa, nhôø ñaëc aân rieâng cuûa Thaàn Khí, thi haønh taùc vuï ngoân söù chaân chính, khi hoï nhaân danh Thieân Chuùa ñeå noùi cho moïi ngöôøi vaø cho caû nhöõng muïc töû trong Giaùo Hoäi nöõa. Lôøi ngoân söù chaân chính ñeán töø nôi Thieân Chuùa, nhôø soáng trong tình thaân vôùi Thieân Chuùa, chaêm chuù laéng nghe Lôøi Ngöôøi trong nhöõng giai ñoaïn khaùc nhau cuûa lòch söû. Ngoân söù caûm thaáy trong loøng mình soâi suïc nieàm ñam meâ ñoái vôùi veû thaùnh thieän cuûa Thieân Chuùa, vaø sau khi ñaõ ñoùn nhaän Lôøi Chuùa trong ñoái thoaïi vaø caàu nguyeän, ngoân söù coâng boá lôøi ñoù baèng cuoäc soáng cuûa mình, treân moâi mieäng vaø baèng haønh ñoäng cuûa mình ; hoï trôû thaønh phaùt ngoân vieân cuûa Thieân Chuùa choáng laïi söï döõ vaø toäi loãi. Chöùng taù ngoân söù ñoøi hoûi phaûi lieân læ vaø say söa tìm yù Thieân Chuùa, nhaát thieát vaø quaûng ñaïi hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi, thöïc haønh bieän phaân thieâng lieâng vaø yeâu meán söï thaät. Chöùng taù ngoân söù cuõng ñöôïc theå hieän khi bieát toá giaùc nhöõng ñieàu traùi ngöôïc vôùi yù Thieân Chuùa, vaø bieát khai môû nhöõng con ñöôøng môùi ñem Tin Möøng vaøo lòch söû, cho Nöôùc Thieân Chuùa mau ñeán (220).

Taàm quan troïng cuûa tính ngoân söù trong theá giôùi hieän thôøi

85. Trong theá giôùi cuûa chuùng ta, nhöõng daáu veát cuûa Thieân Chuùa döôøng nhö bò xoaù nhoaø, neân ngöôøi ta caûm thaáy nhu caàu khaån tröông cuûa moät chöùng taù ngoân söù thaät maõnh lieät töø phía nhöõng ngöôøi thaùnh hieán. Tieân vaøn chöùng taù ñoù coâng boá vò theá toái thöôïng cuûa Thieân Chuùa vaø cuûa nhöõng ñieàu thieän haûo saép tôùi, bieåu loä qua vieäc böôùc theo Ñöùc Ki-toâ - sequela Christi - vaø trôû neân gioáng Ñöùc Ki-toâ trinh khieát, khoù ngheøo vaø vaâng phuïc, hoaøn toaøn taän hieán cho vinh quang Chuùa Cha vaø yeâu thöông anh chò em mình. Chính ñôøi soáng huynh ñeä laø moät lôøi ngoân söù soáng ñoäng trong moät xaõ hoäi khao khaùt saâu xa tình huynh ñeä khoâng bieân giôùi, cho duø ñoâi khi ngöôøi ta khoâng nhaän ra ñieàu ñoù. Trung thaønh vôùi ñoaøn suûng cuûa mình, nhöõng ngöôøi taän hieán daùm laøm chöùng taù caùch hieân ngang, khoâng sôï phaûi hy sinh maïng soáng.

Lôøi ngoân söù coù söùc thuyeát phuïc phi thöôøng khi lôøi loan baùo khôùp vôùi caùch soáng. Nhöõng ngöôøi taän hieán seõ trung thaønh vôùi söù maïng cuûa hoï trong Giaùo Hoäi vaø trong theá giôùi neáu hoï daùm thöôøng xuyeân töï vaán canh taân döôùi aùnh saùng Lôøi Thieân Chuùa (221). Nhôø ñoù, hoï coù theå chuyeån ñaït cho caùc tín höõu khaùc söï phong phuù cuûa caùc ñoaøn suûng mình ñaõ laõnh nhaän, ñoàng thôøi vaãn ñeå cho nhöõng thaønh phaàn khaùc trong Giaùo Hoäi coù theå chaát vaán hoï vôùi nhöõng lyù chöùng cuõng mang tính ngoân söù. Nhö vaäy, cuoäc trao ñoåi caùc aân suûng, ñöôïc chöùng thöïc nhôø hoaø hôïp hoaøn toaøn vôùi huaán quyeàn vaø kyû luaät cuûa Giaùo Hoäi, seõ bieåu döông toû töôøng taùc ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn "Ñaáng laøm cho Giaùo Hoäi hôïp nhaát trong hieäp thoâng vaø phuïc vuï, Ñaáng cung caáp cho Giaùo Hoäi nhöõng aân hueä khaùc nhau, caû nôi haøng giaùo phaåm laãn nôi caùc ñaëc suûng, daãn daét Giaùo Hoäi baèng nhöõng aân hueä ñoù" (222).

Trung thaønh cho ñeán cheát

86. Trong theá kyû naøy, cuõng nhö nhieàu thôøi ñaïi khaùc trong lòch söû, nhieàu ngöôøi nam nöõ taän hieán ñaõ laøm chöùng cho Ñöùc Ki-toâ ñeán hy sinh maïng soáng. Haøng ngaøn ngöôøi ñaõ phaûi troán traùnh trong caùc hang toaïi ñaïo khi bò caùc chính quyeàn ñoäc taøi hoaëc nhöõng nhoùm khuûng boá baùch haïi, hoï ñaõ bò saùch nhieãu vì hoaït ñoäng truyeàn giaùo, phuïc vuï ngöôøi ngheøo, saên soùc beänh nhaân vaø nhöõng ngöôøi ngoaøi leà xaõ hoäi ; hoï ñaõ vaø ñang phaûi traû giaù cao ñeå ñöôïc soáng ñôøi thaùnh hieán, phaûi anh duõng chòu khoå cöïc laâu daøi, nhieàu khi phaûi ñoå maùu ñaøo, nhö vaäy hoï ñöôïc neân hoaøn toaøn ñoàng daïng vôùi Chuùa chòu ñoùng ñinh. Hoäi Thaùnh ñaõ chính thöùc tuyeân döông söï thaùnh thieän cuûa moät soá ngöôøi taän hieán, toân phong caùc ngaøi leân haøng chöùng nhaân töû ñaïo cuûa Ñöùc Ki-toâ. Caùc ngaøi soi saùng chuùng ta nhôø göông saùng, caùc ngaøi chuyeån caàu cho chuùng ta ñöôïc trung kieân, caùc ngaøi chôø ñôïi chuùng ta trong coõi vinh quang.

Nhieàu ngöôøi mong öôùc raèng vieäc töôûng nhôù bao chöùng nhaân ñöùc tin seõ luoân soáng maõi trong yù thöùc cuûa Hoäi Thaùnh nhö moät lôøi môøi goïi möøng kính vaø noi göông caùc ngaøi. Caùc hoäi doøng taän hieán vaø caùc tu ñoaøn toâng ñoà coù theå ñaùp laïi öôùc mong ñoù baèng caùch thu thaäp teân tuoåi vaø chöùng töø cuûa taát caû nhöõng ngöôøi taän hieán ñaùng ñöôïc ghi vaøo danh saùch caùc chöùng nhaân töû ñaïo cuûa theá kyû XX naøy (223).

Nhöõng thaùch ñoá lôùn cuûa ñôøi thaùnh hieán

87. Söù maïng ngoân söù cuûa ñôøi thaùnh hieán phaûi ñöông ñaàu vôùi ba thaùch ñoá quan troïng ñaët ra cho chính Giaùo Hoäi : nhöõng thaùch ñoá ñoù voán ñaõ cuõ, nhöng xaõ hoäi ñöông thôøi laïi tung ra döôùi moät daïng môùi vaø coù theå buoäc ngöôøi taän hieán xeùt laïi trieät ñeå, ít laø taïi moät vaøi nôi treân theá giôùi. Nhöõng thaùch ñoá ñoù lieân quan tröïc tieáp ñeán nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm khoù ngheøo, khieát tònh vaø vaâng phuïc, vaø thuùc ñaåy Giaùo Hoäi vaø, ñaëc bieät, nhöõng ngöôøi taän hieán haõy laøm noåi baät yù nghóa nhaân baûn cuûa nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm vaø minh chöùng ñieàu ñoù. Thöïc vaäy, vieäc choïn soáng caùc lôøi khuyeân ñoù, thay vì giaûm thieåu nhöõng giaù trò nhaân baûn chaân chính, laïi thaêng tieán chuùng nöõa. Khoâng neân coi caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm nhö laø söï phuû nhaän nhöõng giaù trò gaén lieàn vôùi tính duïc, vôùi öôùc muoán chính ñaùng ñöôïc sôû höõu vaø ñöôïc töï do ñònh ñoaït cho ñôøi mình. Nhöõng xu höôùng ñoù, trong möùc ñoä chuùng hôïp vôùi baûn chaát, ñeàu toát caû. Tuy nhieân, con ngöôøi ñaõ bò suy yeáu bôûi toäi nguyeân toå neân coù nguy cô laø chieàu theo quaù trôùn caùc xu höôùng ñoù ñeán noãi vi phaïm nhöõng quy taéc luaân lyù. Tuyeân giöõ khieát tònh, khoù ngheøo vaø vaâng phuïc laø moät caùch caûnh caùo ñöøng coi nheï nhöõng chaán thöông do nguyeân toäi gaây ra ; ñoàng thôøi tuy vaãn khaúng ñònh giaù trò nhöõng ñieàu toát laønh maø Chuùa taïo döïng, noù laïi töông ñoái hoaù giaù trò cuûa nhöõng thuï taïo khi chöùng toû raèng chæ coù Thieân Chuùa môùi laø söï thieän tuyeät ñoái. Nhö theá, ñang khi nhöõng ngöôøi tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm ñi tìm söï thaùnh thieän cho baûn thaân, thì hoï nhö theå ñeà nghò moät thöù "trò lieäu thieâng lieâng" cho nhaân loaïi, bôûi vì hoï khöôùc töø toân thôø caùc loaøi thuï taïo vaø, moät caùch naøo ñoù, hoï laøm cho Thieân Chuùa haèng soáng trôû neân höõu hình. Ñaëc bieät trong nhöõng thôøi buoåi khoù khaên, cuoäc soáng thaùnh hieán laø moät phuùc laønh cho ñôøi soáng cuûa nhaân loaïi vaø cuûa chính Hoäi Thaùnh.

Thaùch ñoá cuûa khieát tònh taän hieán

88. Thaùch ñoá ñaàu tieân ñeán töø moät neàn vaên hoaù höôûng thuï ñang thaùo gôõ moïi quy taéc ñaïo ñöùc khaùch quan cuûa tính duïc, thöôøng giaûn löôïc tính duïc thaønh moät thöù troø chôi vaø moät moùn haøng tieâu thuï, cuõng nhö toân thôø baûn naêng tính duïc vôùi söï ñoàng loaõ cuûa caùc phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi. Ai cuõng thaáy ñöôïc nhöõng haäu quaû cuûa tình traïng naøy : ñuû moïi thöù vi phaïm luaân lyù, keøm theo voâ vaøn ñau khoå veà maët taâm lyù vaø ñaïo ñöùc cho nhieàu caù nhaân vaø nhieàu gia ñình. Lôøi ñaùp öùng cuûa ñôøi thaùnh hieán heä taïi tröôùc tieân ôû vieäc vui veû thöïc haønh ñöùc khieát tònh hoaøn haûo, nhö moät chöùng taù veà quyeàn naêng cuûa tình yeâu Thieân Chuùa trong söï moûng doøn cuûa thaân phaän con ngöôøi. Ngöôøi taän hieán chöùng nhaän raèng ñieàu maø ña soá xem nhö khoâng theå ñöôïc laïi trôû neân coù theå vaø thaät söï mang laïi töï do, nhôø ôn thaùnh cuûa Chuùa Gieâ-su. Ñuùng vaäy, trong Ñöùc Ki-toâ, coù theå yeâu meán Thieân Chuùa vôùi heát caû con tim, ñaët Ngöôøi leân treân moïi moái tình, vaø yeâu thöông moïi thuï taïo vôùi söï töï do cuûa Thieân Chuùa ! Ñaây laø moät trong nhöõng chöùng taù caàn thieát cho hoâm nay hôn bao giôø heát, chính vì theá giôùi ít hieåu ñöôïc ñieàu naøy. Chöùng taù naøy daønh cho moïi ngöôøi - cho giôùi treû, cho nhöõng ngöôøi ñính hoân, cho nhöõng ñoâi vôï choàng, cho caùc gia ñình Ki-toâ giaùo - ñeå minh chöùng raèng söùc maïnh cuûa tình yeâu Thieân Chuùa coù theå thöïc hieän nhöõng ñieàu phi thöôøng ngay giöõa nhöõng thaêng traàm cuûa tình thöông loaøi ngöôøi. Ñaây laø moät chöùng töø cuõng ñaùp öùng nhu caàu caøng ngaøy caøng taêng laø theøm khaùt söï trong saùng trong moái töông quan giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi.

Ñôøi thaùnh hieán caàn phaûi neâu leân cho theá giôùi ngaøy nay nhöõng göông saùng cuûa nhöõng ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ soáng ñöùc khieát tònh maø vaãn quaân bình, laøm chuû ñöôïc chính mình, coù saùng kieán, tröôûng thaønh taâm linh vaø tình caûm (224). Qua chöùng taù ñoù, tình yeâu nhaân loaïi tìm ñöôïc moät ñieåm töïa vöõng chaéc, maø con ngöôøi thaùnh hieán phaùt hieän ra khi chieâm nieäm tình yeâu giöõa Ba Ngoâi Thieân Chuùa ñöôïc Ñöùc Ki-toâ maïc khaûi cho chuùng ta. Chính vì ñöôïc nhaän chìm trong maàu nhieäm ñoù, con ngöôøi taän hieán coù khaû naêng yeâu meán trieät ñeå vaø phoå quaùt, coù söùc maïnh ñeå töï chuû vaø kyû luaät caàn thieát ñeå khoûi bò noâ leä giaùc quan vaø baûn naêng. Ñöùc khieát tònh taän hieán trôû thaønh moät kinh nghieäm veà nieàm vui vaø töï do. Ñöôïc soi saùng bôûi nieàm tin vaøo Chuùa phuïc sinh vaø nieàm chôø mong trôøi môùi ñaát môùi (x. Kh 21,1), ñöùc khieát tònh taän hieán laø moät kích thích toá quyù baùu cho vieäc giaùo duïc khieát tònh, caàn cho caùc baäc soáng khaùc nöõa.

Thaùch ñoá cuûa khoù ngheøo

89. Moät thaùch ñoá khaùc ñeán töø moät chuû nghóa vaät chaát theøm khaùt chieám höõu, döûng döng vôùi nhöõng nhu caàu vaø ñau khoå cuûa nhöõng ngöôøi yeáu ñuoái, cuõng chaúng quan taâm gì ñeán vieäc laøm quaân bình nhöõng taøi nguyeân thieân nhieân. Lôøi ñaùp öùng cuûa ñôøi thaùnh hieán ñöôïc tìm thaáy trong söï khoù ngheøo theo Tin Möøng, soáng döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau, vaø thöôøng ñi ñoâi vôùi moät hoaït ñoäng daán thaân ñeå phaùt huy tình lieân ñôùi vaø baùc aùi.

Bieát bao tu hoäi ñaõ chuyeân lo vieäc giaùo duïc, huaán luyeän vaø höôùng nghieäp, ñaõ giuùp nhöõng ngöôøi treû vaø nhöõng ngöôøi coù tuoåi trôû thaønh chuû ñoäng kieán taïo töông lai cuûa hoï ! Bieát bao ngöôøi taän hieán ñaõ hy sinh maø khoâng tính toaùn coâng söùc cuûa hoï ñeå phuïc vuï nhöõng ngöôøi chòu thieät thoøi nhaát treân ñôøi naøy ! Bieát bao ngöôøi taän hieán ñaõ ra söùc ñaøo taïo nhöõng nhaø giaùo duïc töông lai vaø nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo töông lai trong ñôøi soáng xaõ hoäi, ñeå nhöõng ngöôøi aáy coá gaéng loaïi tröø nhöõng cô caáu ñaøn aùp vaø phaùt huy nhöõng chöông trình töông trôï höôùng tôùi ngöôøi ngheøo ! Nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ ñaáu tranh choáng laïi naïn ñoùi vaø nhöõng nguyeân nhaân gaây ra naïn ñoùi, hoï linh hoaït nhöõng coâng taùc thieän nguyeän vaø nhöõng cô quan nhaân ñaïo, hoï gaây yù thöùc cho nhöõng toå chöùc coâng vaø tö giuùp phaân phoái caùch thoaû ñaùng nhöõng vieän trôï quoác teá. Caùc daân toäc mang ôn hoï nhieàu, hoï laø nhöõng nhaân vieân baùc aùi ñaày saùng taïo, coù moät loøng quaûng ñaïi khoâng meät moûi, ñaõ tham gia vaø coøn ñang laøm cho theá giôùi naøy trôû neân nhaân ñaïo hôn.

Khoù ngheøo Phuùc AÂm ñeå phuïc vuï ngöôøi ngheøo

90. Trong thöïc teá, tröôùc khi nhaém phuïc vuï ngöôøi ngheøo, khoù ngheøo Phuùc AÂm töï noù ñaõ laø moät giaù trò roài, bôûi vì nhaéc ñeán moái phuùc ñaàu tieân theo göông Ñöùc Ki-toâ khoù ngheøo (225). Thaät vaäy, yù nghóa tieân khôûi cuûa khoù ngheøo laø laøm chöùng cho Thieân Chuùa, kho taøng ñích thöïc cuûa traùi tim con ngöôøi. Ñöùc khoù ngheøo phaûn ñoái quyeát lieät vieäc toân thôø Tieàn Taøi ; noù nhö theå moät lôøi ngoân söù vang leân cho xaõ hoäi taïi nhieàu nôi thuoäc theá giôùi giaøu sang ñang coù nguy cô maát yù thöùc veà möïc thöôùc vaø thaäm chí veà giaù trò cuûa söï vaät nöõa. Vì vaäy maø ngaøy nay, hôn caû moïi thôøi ñaïi khaùc, ñöùc khoù ngheøo Phuùc AÂm thu huùt chuù yù cuûa nhöõng ngöôøi yù thöùc taøi nguyeân cuûa haønh tinh coù giôùi haïn, ñang ñoøi phaûi toân troïng vaø baûo veä coâng trình taïo döïng baèng caùch giaûm bôùt tieâu thuï, bieát soáng thanh ñaïm vaø töï ñaët cho mình boån phaän kìm haõm nhöõng öôùc muoán cuûa mình.

Nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc môøi laøm chöùng cho Tin Möøng moät caùch môùi meû vaø maïnh meõ veà söï töø boû vaø tieát ñoä, baèng moät neáp soáng huynh ñeä vôùi neùt noåi baät laø ñôn sô vaø hieáu khaùch, cuõng nhö laøm göông cho nhöõng ngöôøi döûng döng vôùi nhu caàu cuûa tha nhaân. Chöùng taù ñoù ñöông nhieân ñi keøm theo moät moái tình daønh öu tieân cho ngöôøi ngheøo, vaø toû ra moät caùch ñaëc bieät trong caùch chia seû ñieàu kieän soáng cuûa nhöõng ngöôøi cuøng khoán nhaát. Bieát bao coäng ñoaøn hieän ñang soáng vaø laøm vieäc ôû giöõa ngöôøi ngheøo vaø ngöôøi ngoaøi leà xaõ hoäi, chaáp nhaän nhöõng ñieàu kieän soáng cuûa hoï vaø chia seû noãi ñau khoå, caùc khoù khaên vaø hieåm nguy cuûa hoï.

Nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ vieát leân bao trang söû dieäu kyø veà söï lieân ñôùi Phuùc AÂm vaø anh duõng xaû thaân, vaøo nhöõng naêm ñaày nhöõng bieán ñoåi saâu ñaäm vaø nhöõng baát coâng lôùn, nhöõng hy voïng laãn nhöõng thaát voïng, nhöõng chinh phuïc ñaùng keå vaø nhöõng thaát baïi eâ cheà. Coøn nhöõng trang söû khaùc cuõng khoâng keùm yù nghóa ñaõ vaø coøn ñang ñöôïc ghi laïi bôûi voâ soá nhöõng ngöôøi taän hieán khaùc, ñang soáng phong phuù moät cuoäc ñôøi "tieàm taøng vôùi Ñöùc Ki-toâ nôi Thieân Chuùa" (Cl 3,3) ñeå theá giôùi ñöôïc cöùu ñoä, maø khoâng caàu lôïi loäc naøo, vaãn suoát ñôøi daán thaân vì chính nghóa maø ít ai bieát ñeán vaø raát ít ai nhaän ra giaù trò. Döôùi nhöõng hình thöùc khaùc bieät vaø boå tuùc cho nhau, ñôøi thaùnh hieán san seû söï ngheøo khoù cuøng cöïc maø Chuùa ñaõ chaáp nhaän. Ñôøi thaùnh hieán chu toaøn moät vai troø ñaëc thuø trong maàu nhieäm cöùu ñoä cuûa cuoäc nhaäp theå vaø thöông khoù cöùu chuoäc cuûa Ñöùc Ki-toâ (226).

Thaùch ñoá cuûa töï do trong vaâng phuïc

91. Thaùch ñoá thöù ba phaùt sinh töø nhöõng quan nieäm veà töï do, muoán taùch rôøi ñaëc tröng cô baûn nhaát cuûa con ngöôøi ra khoûi töông quan vôùi chaân lyù vaø quy taéc luaân lyù (227). Thaät ra, ñeà cao töï do quaû laø moät giaù trò chaân chính, gaén lieàn vôùi söï toân troïng con ngöôøi. Nhöng ai laïi khoâng thaáy nhöõng baát coâng traàm troïng vaø caû nhöõng baïo haønh khuûng khieáp do vieäc söû duïng leäch laïc quyeàn töï do trong ñôøi soáng caù nhaân vaø caùc daân toäc ?

Ñöùc vaâng phuïc ñaëc thuø cuûa ñôøi thaùnh hieán laø moät lôøi ñaùp öùng höõu hieäu cho tình traïng treân. Ñöùc vaâng phuïc tu trì giôùi thieäu moät caùch thaät huøng hoàn vieäc Ñöùc Ki-toâ vaâng phuïc Chuùa Cha nhö moät göông maãu ñieån hình, vaø khôûi ñi töø maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ, ñöùc vaâng phuïc tu trì minh chöùng raèng vaâng phuïc vaø töï do khoâng maâu thuaãn vôùi nhau. Thaät vaäy, thaùi ñoä cuûa Chuùa Con bieåu loä cho thaáy maàu nhieäm töï do cuûa con ngöôøi laø moät con ñöôøng vaâng phuïc yù Chuùa Cha, vaø maàu nhieäm vaâng phuïc laø moät con ñöôøng ñeå daàn daàn chinh phuïc söï töï do chaân chính. Ngöôøi taän hieán muoán dieãn taû maàu nhieäm ñoù qua lôøi khaán tuaân phuïc. Nhö theá ngöôøi taän hieán muoán cho thaáy hoï yù thöùc moái töông quan nghóa töû, töø ñoù hoï ñoùn nhaän yù Chuùa Cha laøm löông thöïc haèng ngaøy (x. Ga 4,34), laøm ñaù taûng vöõng chaéc, laøm nieàm vui, laøm thuaãn ñôõ, vaø nôi truù aån cho hoï (x. Tv 18 (17),3). Ngöôøi taän hieán cho thaáy hoï lôùn leân trong chaân lyù toaøn dieän veà con ngöôøi cuûa hoï, hoï ñöôïc gaén lieàn vôùi nguoàn maïch hieän höõu cuûa hoï vaø coâng boá söù ñieäp ñaày an uûi naøy : "Keû yeâu luaät Chuùa höôûng an bình thö thaùi, chaúng coøn lo gaëp chöôùng ngaïi naøo" (Tv 119 (118),165).

Cuøng nhau thöïc hieän thaùnh yù Chuùa Cha

92. Chöùng taù cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán mang moät yù nghóa ñaëc bieät, vì chieàu kích coäng ñoaøn laø neùt ñaëc thuø cuûa ñôøi tu. Ñôøi soáng huynh ñeä laø choã toát nhaát ñeå nhaän ñònh vaø ñoùn nhaän yù Thieân Chuùa, ñeå cuøng nhau tieán böôùc moät loøng moät trí vôùi nhau. Nhôø ñöùc aùi truyeàn theâm sinh khí, ñöùc vaâng phuïc lieân keát nhöõng thaønh vieân cuûa moät tu hoäi vaøo cuøng moät chöùng taù vaø cuøng moät söù maïng, tuy vaãn toân troïng nhöõng hoàng aân khaùc bieät vaø caù tính moãi ngöôøi. Trong ñôøi soáng huynh ñeä ñöôïc Thaùnh Thaàn linh hoaït, moãi ngöôøi traân troïng ñoái thoaïi vôùi caùc ngöôøi khaùc ñeå tìm ra yù Chuùa Cha. Ñoàng thôøi taát caû moïi ngöôøi ñeàu nhaän ra nôi ngöôøi phuï traùch hieän thaân tình phuï töû cuûa Thieân Chuùa, vaø quyeàn bính Thieân Chuùa trao ban laø ñeå duøng vaøo vieäc bieän phaân vaø hieäp thoâng (228).

Trong Giaùo Hoäi vaø trong xaõ hoäi, ñôøi soáng coäng ñoaøn coøn laø moät daáu chæ ñaëc bieät cuûa moái daây lieân keát baét nguoàn töø cuøng moät tieáng goïi vaø yù ñònh muoán tuaân theo tieáng goïi aáy, cho duø coù khaùc chuûng toäc, goác gaùc, ngoân ngöõ hay vaên hoaù. Traùi ngöôïc laïi vôùi tinh thaàn baát thuaän vaø chia reõ, quyeàn bính vaø vaâng phuïc trôû thaønh moät daáu chæ saùng ngôøi cuûa tình phuï töû duy nhaát ñeán töø Thieân Chuùa, cuûa tình huynh ñeä phaùt xuaát töø Thaùnh Thaàn, cuûa töï do noäi taâm nôi nhöõng con ngöôøi ñaõ phoù thaùc cho Thieân Chuùa, baát chaáp nhöõng giôùi haïn cuûa nhöõng con ngöôøi ñaïi dieän Thieân Chuùa. Moät soá ngöôøi chaáp nhaän vaâng phuïc laøm luaät soáng, nhôø ñoù hoï kinh nghieäm ñöôïc moái phuùc Ñöùc Gieâ-su höùa cho nhöõng "keû laéng nghe vaø tuaân giöõ lôøi Thieân Chuùa" (Lc 11,28), vaø hoï coâng boá ñieàu ñoù vì lôïi ích cuûa moïi ngöôøi. Hôn nöõa, ai vaâng phuïc thì ñöôïc baûo ñaûm laø mình ñang thi haønh söù maïng, böôùc theo Chuùa chöù khoâng phaûi laø theo öôùc muoán hay theo caûm höùng rieâng cuûa mình. Nhö theá, hoï coù theå bieát raèng mình ñöôïc Thaùnh Thaàn Thieân Chuùa daãn ñöa vaø ñöôïc baøn tay duõng maõnh cuûa Ngöôøi naâng ñôõ, ngay giöõa luùc gaëp nhöõng khoù khaên gian khoå (x. Cv 20,22-24).

Cöông quyeát daán mình vaøo ñôøi soáng taâm linh

93. Moät trong nhöõng öu tö ñaõ ñöôïc Thöôïng hoäi ñoàng nhaéc tôùi nhieàu laàn, ñoù laø ñôøi thaùnh hieán caàn ñöôïc nuoâi döôõng taïi nguoàn coäi ñôøi soáng taâm linh vöõng chaéc vaø saâu xa. Thaät ra, ñaây laø yeâu saùch haøng ñaàu naèm trong baûn chaát cuûa ñôøi thaùnh hieán ; bôûi vì cuõng nhö moïi Ki-toâ höõu khaùc, vaø thaäm chí coøn hôn theá nöõa, ai ñaõ tuyeân giöõ nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm coù nghóa vuï phaûi doàn heát söùc löïc höôùng veà söï troïn laønh cuûa ñöùc aùi (229). Nghóa vuï naøy ñöôïc ñeà cao xaùn laïn qua göông saùng cuûa voâ vaøn caùc thaùnh laäp doøng vaø cuûa ñoâng ñaûo nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ trung thaønh laøm chöùng cho Ñöùc Ki-toâ cho ñeán cheát.

Höôùng veà söï thaùnh thieän, ñoù laø baûn toùm keát chöông trình moïi cuoäc ñôøi thaùnh hieán, caùch rieâng trong vieãn töôïng canh taân tröôùc theàm thieân nieân kyû thöù ba. Khôûi ñieåm cuûa chöông trình naøy laø söï kieän phaûi boû taát caû ñeå theo Ñöùc Ki-toâ (x. Mt 4,18-22 ; 19,21-27 ; Lc 5,11), khoâng laáy gì laøm hôn Ñöùc Ki-toâ, ñeå coù theå thoâng phaàn troïn veïn vaøo maàu nhieäm Vöôït Qua.

Thaùnh Phao-loâ ñaõ hieåu ñuùng ñieàu ñoù khi coâng boá : "Toâi coi taát caû moïi söï laø thieät thoøi, so vôùi moái lôïi tuyeät vôøi, laø ñöôïc bieát Ñöùc Ki-toâ Gieâ-su, Chuùa cuûa toâi [...] ñöôïc bieát chính Ñöùc Ki-toâ, nhaát laø bieát Ngöôøi quyeàn naêng theá naøo nhôø ñaõ phuïc sinh" (Pl 3,8.10). Ñaây laø con ñöôøng maø caùc Toâng Ñoà ñaõ môû ra ngay töø ñaàu, theo nhö truyeàn thoáng Ki-toâ höõu ôû Ñoâng Phöông vaø Taây Phöông ñeå laïi : "Ngaøy nay nhöõng ngöôøi theo Ñöùc Gieâ-su töø boû taát caû vì Ngöôøi laøm cho ngöôøi ta nhôù ñeán caùc toâng ñoà xöa kia cuõng ñaùp laïi lôøi Chuùa goïi, ñaõ boû moïi söï maø ñi theo Ngöôøi. Cuõng theo truyeàn thoáng ñoù, ñôøi tu ñöôïc goïi laø moät hình thöùc soáng ñôøi toâng ñoà, apostolica vivendi forma" (230). Truyeàn thoáng ñoù ñaõ neâu baät trong ñôøi taän hieán khía caïnh giao öôùc duy nhaát vôùi Thieân Chuùa, vaø caû khía caïnh hoân öôùc vôùi Ñöùc Ki-toâ nöõa, ñieàu maø thaùnh Phao-loâ rao giaûng baèng göông saùng (x. 1 Cr 7,7) baèng lôøi giaûng, nhôø ñöôïc Thaàn Khí soi saùng (x. 1 Cr 7,40).

Chuùng ta coù theå noùi raèng ñôøi soáng taâm linh, ñöôïc hieåu nhö laø soáng vôùi Ñöùc Ki-toâ vaø do Thaùnh Linh höôùng daãn, laø moät cuoäc haønh trình moãi ngaøy moät trung tín hôn, trong ñoù ngöôøi taän hieán ñöôïc Thaùnh Thaàn soi daãn vaø bieán ñoåi trôû thaønh Ñöùc Ki-toâ, troïn nieàm hieäp thoâng trong tình yeâu vaø phuïc vuï trong Giaùo Hoäi.

Taát caû nhöõng yeáu toá vöøa noùi, ñöôïc hoäi nhaäp vaøo trong nhöõng hình thöùc khaùc nhau cuûa ñôøi thaùnh hieán, keát thaønh moät linh ñaïo ñaëc thuø, nghóa laø moät döï phoùng cuï theå soáng töông quan vôùi Thieân Chuùa vaø vôùi moâi tröôøng chung quanh, vôùi nhöõng neùt nhaán veà maët tinh thaàn hay veà hình thöùc hoaït ñoäng toâng ñoà, do ñoù maø moät khía caïnh naøy hay khía caïnh khaùc trong maàu nhieäm duy nhaát cuûa Ñöùc Ki-toâ ñöôïc bieåu döông hay hoaï laïi. Khi coâng nhaän moät hình thöùc ñôøi thaùnh hieán hay moät tu hoäi, Giaùo Hoäi coâng boá raèng trong ñoaøn suûng thieâng lieâng vaø toâng ñoà ñaõ hoäi ñuû nhöõng ñieàu kieän khaùch quan ñeå ñaït tôùi söï toaøn haûo theo Tin Möøng cho moãi ngöôøi vaø cho coäng ñoaøn.

Ñôøi soáng taâm linh phaûi ñöôïc ñaët leân haøng ñaàu trong chöông trình cuûa moïi gia ñình taän hieán, ngoõ haàu moïi tu hoäi vaø moïi coäng ñoaøn trôû thaønh nhöõng tröôøng hoïc veà linh ñaïo Phuùc AÂm chaân chính. Töø vieäc löïa choïn öu tieân ñoù maø moãi ngöôøi vaø moãi coäng ñoaøn cöông quyeát soáng, phaùt sinh moät ñôøi soáng toâng ñoà phong phuù, moät moái tình quaûng ñaïi daønh cho ngöôøi ngheøo, vaø khaû naêng khai sinh nhöõng ôn goïi môùi trong theá heä treû. Chính phaåm chaát thieâng lieâng cuûa ñôøi thaùnh hieán môùi lay chuyeån ñöôïc nhöõng con ngöôøi thôøi ñaïi naøy ñang khao khaùt nhöõng giaù trò tuyeät ñoái vaø trôû thaønh moät lôøi chöùng haáp daãn.

Laéng nghe Lôøi Thieân Chuùa

94. Lôøi Thieân Chuùa laø nguoàn maïch ñaàu tieân cuûa moïi linh ñaïo Ki-toâ giaùo. Lôøi Chuùa nuoâi döôõng töông quan thaân tình vôùi Thieân Chuùa haèng soáng, vôùi yù ñònh cöùu chuoäc vaø thaùnh hoaù cuûa Ngöôøi. Vì theá maø ngay töø buoåi khai nguyeân cuûa caùc hoäi ñoaøn taän hieán, vaø ñaëc bieät trong caùc ñan vieän, vieäc suy gaãm Saùch Thaùnh - lectio divina - ñaõ ñöôïc quyù troïng. Nhôø ñoïc Saùch Thaùnh maø Lôøi Thieân Chuùa thaám vaøo cuoäc soáng, chieáu doïi aùnh saùng cuûa söï khoân ngoan, hoàng aân cuûa Thaùnh Thaàn. Ñaønh raèng troïn Kinh Thaùnh ñeàu "coù ích cho vieäc giaûng daïy" (2 Tm 3,16). laø nguoàn maïch thanh khieát vaø khoâng bao giôø caïn cho ñôøi soáng taâm linh" (231), nhöng caùc baûn vaên Taân Öôùc ñaùng ñöôïc toân troïng ñaëc bieät, nhaát laø caùc saùch Tin Möøng, "traùi tim cuûa toaøn boä Saùch Thaùnh" (232). Nhöõng ngöôøi taän hieán neân chaêm chuù suy nieäm chính baûn vaên Tin Möøng vaø caùc baûn vaên Taân Öôùc khaùc, vì chuùng dieãn ñaït lôøi noùi vaø göông saùng cuûa Chuùa Ki-toâ vaø Ñöùc Trinh Nöõ Ma-ri-a, ñoàng thôøi cuõng cho thaáy hình thöùc soáng ñôøi toâng ñoà. Caùc ñaáng laäp doøng luoân luoân quy chieáu vaøo ñoù ñeå ñaùp traû tieáng goïi vaø ñeå bieän phaân ñoaøn suûng cuõng nhö söù maïng cuûa tu hoäi.

Vieäc chung nhau suy nieäm Lôøi Chuùa trong Kinh Thaùnh coù moät giaù trò lôùn. Tuyø theo khaû naêng vaø hoaøn caûnh cuûa moãi coäng ñoaøn, khi suy nieäm Lôøi Thieân Chuùa chung vôùi nhau, caùc anh chò em vui söôùng chia seû cho nhau nhöõng kho taøng kín muùc töø Lôøi Thieân Chuùa, nhôø ñoù hoï cuøng tieán leân vaø giuùp nhau böôùc ñi trong ñôøi soáng taâm linh. Cuõng neân chia seû vieäc chung nhau suy nieäm Lôøi Chuùa cho nhöõng thaønh phaàn khaùc trong Daân Thieân Chuùa, linh muïc cuõng nhö giaùo daân. Ñieàu naøy ñöa tôùi vieäc thieát laäp, tuyø theo caùch thöùc hôïp vôùi ñoaøn suûng, nhöõng tröôøng daïy caàu nguyeän, daïy linh ñaïo, vaø caùch ñoïc vaø suy nieäm Lôøi Chuùa, trong ñoù "Thieân Chuùa ngoû lôøi vôùi loaøi ngöôøi nhö vôùi baïn höõu" (x. Xh 33,11 ; Ga 15,14-15), ñoái thoaïi vôùi hoï (Br 3,88) ñeå môøi goïi vaø ñoùn nhaän hoï hieäp thoâng vôùi Ngöôøi (233).

Suy nieäm Lôøi Thieân Chuùa vaø ñaëc bieät suy nieäm caùc maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ, nhö truyeàn thoáng chæ daïy chuùng ta, daãn tôùi chieâm nieäm saâu thaúm vaø nhieät taâm hoaït ñoäng toâng ñoà. Trong ñôøi ñan tu cuõng nhö trong ñôøi hoaït tu, luoân luoân nhöõng ngöôøi naøo bieát caàu nguyeän môùi laøm ñöôïc nhöõng coâng vieäc lôùn, bôûi vì hoï bieát nhaän ra ñuùng yù Thieân Chuùa vaø ñem ra thöïc haønh. Nhôø naêng tieáp xuùc vôùi Lôøi Thieân Chuùa, hoï ñöôïc soi saùng ñeå bieän phaân cho chính baûn thaân vaø cho coäng ñoaøn, ñeå tìm ra ñöôøng loái cuûa Chuùa trong caùc daáu chæ cuûa thôøi ñaïi. Nhôø coù moät thöù baûn naêng sieâu nhieân, hoï khoâng raäp theo naõo traïng theá tuïc, maø ñoåi môùi taâm thaàn ñeå "nhaän ra ñaâu laø yù Thieân Chuùa : caùi gì laø toát, caùi gì ñeïp loøng Thieân Chuùa, caùi gì hoaøn haûo" (Rm 12,2).

Hieäp thoâng vôùi Ñöùc Ki-toâ

95. Ñeå thöïc söï hieäp thoâng vôùi Chuùa, phuïng vuï thaùnh haún laø moät phöông tieän chính yeáu, ñaëc bieät laø vieäc cöû haønh Thaùnh leã vaø Caùc giôø kinh phuïng vuï. "Thaät vaäy, vieäc cöû haønh Thaùnh Theå chöùa ñöïng taát caû cuûa caûi thieâng lieâng cuûa Giaùo Hoäi, ñoù chính laø Ñöùc Ki-toâ, leã Vöôït Qua cuûa chuùng ta, Ngöôøi laø Baùnh haèng soáng, ban söï soáng cho nhaân loaïi baèng chính Thòt cuûa Ngöôøi, Thòt ñaõ ñöôïc soáng ñoäng nhôø Thaùnh Thaàn vaø laøm cho ngöôøi ta ñöôïc soáng" (234). Bí tích Thaùnh Theå laø taâm ñieåm cuûa ñôøi soáng Giaùo Hoäi vaø cuõng laø taâm ñieåm cuûa ñôøi soáng thaùnh hieán. Khi tuyeân giöõ nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm, laøm sao moät ngöôøi ñaõ ñöôïc keâu môøi choïn Ñöùc Ki-toâ laø Ñaáng duy nhaát coù theå ñem laïi yù nghóa cho cuoäc ñôøi mình, laïi khoâng ao öôùc hieäp thoâng saâu xa vôùi Ngöôøi, nhôø tham gia moãi ngaøy vaøo bí tích laøm cho Ngöôøi hieän dieän, vaøo hy leã laøm cho tình yeâu daâng hieán cuûa Ngöôøi treân ñoài Goân-goâ-tha taùi dieãn, vaøo böõa tieäc nuoâi döôõng vaø naâng ñôõ Daân Thieân Chuùa suoát cuoäc löõ haønh ? Do töï baûn chaát, bí tích Thaùnh Theå laø trung taâm ñôøi soáng thaùnh hieán cuûa moãi ngöôøi vaø moãi coäng ñoaøn. Ñoù laø cuûa aên ñöôøng moãi ngaøy vaø nguoàn maïch linh ñaïo cho nhöõng caù nhaân vaø caùc tu hoäi. Trong bí tích Thaùnh Theå, moãi ngöôøi taän hieán ñöôïc môøi goïi soáng maàu nhieäm vöôït qua cuûa Ñöùc Ki-toâ, hôïp nhaát vôùi Ngöôøi trong cuoäc hieán daâng maïng soáng leân cho Chuùa Cha nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn. Chuyeân caàn chieâm ngaém laâu daøi Ñöùc Ki-toâ hieän dieän trong Thaùnh Theå cho chuùng ta ñöôïc soáng phaàn naøo kinh nghieäm cuûa thaùnh Pheâ-roâ trong cuoäc Bieán Hình : "Chuùng con ôû ñaây thaät laø ñeïp". Vaø vieäc cöû haønh maàu nhieäm Mình vaø Maùu Chuùa cuûng coá vaø phaùt trieån söï hieäp nhaát vaø tình yeâu thöông cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ daâng hieán cho Thieân Chuùa troùt caû cuoäc ñôøi.

Cuøng vôùi bí tích Thaùnh Theå, vaø noái keát chaët cheõ vôùi bí tích naøy, Caùc giôø kinh phuïng vuï ñöôïc cöû haønh hoaëc chung hoaëc rieâng tuyø baûn chaát cuûa moãi tu hoäi, trong söï hieäp thoâng vaøo lôøi caàu nguyeän cuûa Giaùo Hoäi, dieãn taû ôn goïi ca ngôïi vaø chuyeån caàu laø ñaëc tröng cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán.

Bí tích Thaùnh Theå cuõng lieân heä chaët cheõ vôùi quyeát taâm hoaùn caûi lieân læ vaø nhu caàu ñöôïc thanh luyeän : ñoù laø ñieàu maø nhöõng ngöôøi taän hieán thi haønh trong bí tích Hoaø Giaûi. Nhôø thöôøng xuyeân gaëp gôõ Thieân Chuùa khoan dung, nhöõng ngöôøi taän hieán thanh taåy vaø canh taân taâm trí vaø, nhôø khieâm toán yù thöùc toäi loãi cuûa mình, nhöõng töông quan cuûa hoï vôùi Thieân Chuùa trôû neân trong saùng hôn : treân con ñöôøng cuøng ñi vôùi anh chò em mình, kinh nghieäm haïnh phuùc ñöôïc tha thöù trong bí tích, khieán loøng hoï trôû neân ngoan ngoaõn hôn vaø thuùc giuïc hoï tieán hôn trong loøng trung tín.

Ñeå tieán treân con ñöôøng Tin Möøng, ñaëc bieät trong thôøi gian huaán luyeän hay trong vaøi giai ñoaïn cuûa cuoäc soáng, ngöôøi ta ñöôïc naâng ñôõ nhieàu, khi tin töôûng vaø khieâm toán tìm ñeán vieäc linh höôùng, nhôø ñoù con ngöôøi ñöôïc naâng ñôõ ñeå quaûng ñaïi ñaùp traû nhöõng thoâi thuùc cuûa Thaùnh Thaàn vaø quyeát taâm ñaït tôùi söï thaùnh thieän.

Cuoái cuøng, toâi khích leä moïi ngöôøi taän hieán tuyø theo truyeàn thoáng rieâng cuûa mình, haèng ngaøy haõy ñoåi môùi vieäc keát hôïp thieâng lieâng vôùi Ñöùc Trinh Nöõ Ma-ri-a, khi cuøng vôùi Meï oân laïi nhöõng maàu nhieäm cuûa Con Meï, ñaëc bieät nhôø vieäc laàn chuoãi Maân Coâi.

muïc luïc

III. VAØI LAÕNH VÖÏC TRUYEÀN GIAÙO

Hieän dieän trong moâi tröôøng giaùo duïc

96. Giaùo Hoäi vaãn luoân luoân xaùc tín raèng giaùo duïc laø moät yeáu toá chính yeáu trong söù maïng cuûa Giaùo Hoäi. Thaày noäi taâm laø Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng doø thaáu nhöõng nôi thaúm saâu khoâng theå ñaït tôùi nhaát trong loøng ngöôøi, cuõng laø Ñaáng thaáu suoát chuyeån ñoäng thaàm kín cuûa lòch söû. Toaøn theå Giaùo Hoäi ñöôïc Thaùnh Thaàn linh hoaït vaø cuøng vôùi Ngöôøi chu toaøn söù vuï giaùo duïc.

Tuy vaäy, trong loøng Giaùo Hoäi, nhöõng ngöôøi taän hieán giöõ moät vai troø ñaëc bieät, vì ñöôïc môøi ñem vaøo moâi tröôøng giaùo duïc chöùng taù trieät ñeå veà nhöõng cuûa caûi Nöôùc Trôøi, ñöôïc ñeà nghò cho heát moïi ngöôøi trong khi chôø ñôïi gaëp gôõ vónh vieãn vò Chuû Teå cuûa lòch söû. Nhôø ôn thaùnh hieán ñaëc bieät, nhôø kinh nghieäm ñaëc bieät veà nhöõng aân hueä cuûa Thaùnh Thaàn, nhôø vieäc chuyeân caàn laéng nghe Lôøi Chuùa vaø thöïc hieän bieän phaân thieâng lieâng, nhôø höôûng gia taøi phong phuù cuûa nhöõng truyeàn thoáng giaùo duïc maø tu hoäi ñaõ tích luyõ ñöôïc vôùi thôøi gian, nhôø hieåu bieát uyeân thaâm veà nhöõng chaân lyù thieâng lieâng (x. Ep 1,17), nhöõng ngöôøi taän hieán coù khaû naêng tieán haønh moät coâng trình giaùo duïc ñaëc bieät höõu hieäu, ñoùng goùp moät caùch chuyeân bieät vaøo coâng trình maø nhöõng nhaø giaùo duïc khaùc ñaõ thöïc hieän.

Ñöôïc trang bò vöõng chaéc nhôø ñoaøn suûng nhö vaäy, nhöõng ngöôøi taän hieán coù theå taïo ra nhöõng cô caáu giaùo duïc thaám nhuaàn tinh thaàn töï do vaø baùc aùi Phuùc AÂm, nôi ñaây caùc thanh thieáu nieân treû ñöôïc giuùp tröôûng thaønh veà maët nhaân baûn döôùi söï höôùng daãn cuûa Thaùnh Thaàn (235). Coäng ñoaøn giaùo duïc ñöôïc trôû thaønh moät kinh nghieäm hieäp thoâng vaø moät laõnh vöïc cho aân suûng, nôi ñaây döï phoùng sö phaïm lieân keát haøi hoaø toân giaùo vôùi nhaân baûn, Tin Möøng vôùi vaên hoaù, ñöùc tin vôùi cuoäc soáng.

Lòch söû Giaùo Hoäi xöa nay ñaày daãy nhöõng göông saùng tuyeät vôøi cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ soáng vaø ñaõ neân thaùnh qua vieäc daán thaân vaøo coâng vieäc daïy doã, neâu leân söï thaùnh thieän nhö moät muïc tieâu cuûa vieäc giaùo duïc. Thaät vaäy, raát nhieàu vò ñaõ ñaït tôùi ñöùc meán hoaøn haûo qua coâng taùc giaùo duïc. Ñoù laø moät trong nhöõng taëng phaåm quyù hoaù nhaát maø nhöõng con ngöôøi taän hieán coù theå trao cho giôùi treû ngaøy nay, qua taùc vuï giaùo duïc ñaày yeâu thöông, theo nhö lôøi nhaén nhuû khoân ngoan cuûa thaùnh Gio-an Boát-coâ : "Laøm sao cho nhöõng ngöôøi treû khoâng nhöõng ñöôïc yeâu thöông maø coøn caûm nghieäm laø hoï ñöôïc yeâu thöông" (236).

Caàn phaûi canh taân vieäc daán thaân trong laõnh vöïc giaùo duïc

97. Vôùi thaùi ñoä vöøa nhaïy caûm tinh teá laïi vöøa taùo baïo truyeàn giaùo, nhöõng ngöôøi taän hieán caàn minh chöùng raèng nieàm tin vaøo Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ soi saùng laõnh vöïc giaùo duïc, khoâng nhöõng khoâng coi nheï nhöõng giaù trò nhaân baûn maø coøn cuûng coá vaø thaêng tieán chuùng nöõa. Nhöõng ngöôøi taän hieán trôû thaønh chöùng nhaân vaø khí cuï bieåu döông quyeàn naêng cuûa Nhaäp Theå vaø söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn. Hoaït ñoäng naøy laø moät trong nhöõng caùch bieåu hieän coù yù nghóa nhaát tình maãu töû maø Giaùo Hoäi daønh cho moïi con caùi, theo göông Ñöùc Ma-ri-a (237).

Vì vaäy maø Thöôïng hoäi ñoàng khaån khoaûn khuyeán khích nhöõng ngöôøi taän hieán haõy quyeát taâm trôû veà vôùi söù maïng giaùo duïc, ôû nhöõng nôi naøo coøn coù theå laøm ñöôïc, trong nhöõng loaïi tröôøng khaùc nhau, cho nhieàu caáp lôùp, caùc tröôøng ñaïi hoïc vaø caùc vieän cao hoïc (238). Toâi hoaøn toaøn taùn ñoàng chæ thò cuûa Thöôïng hoäi ñoàng, vaø toâi tha thieát khuyeân nhöõng thaønh vieân caùc tu hoäi coù ôn goïi giaùo duïc, haõy trung thaønh vôùi ñoaøn suûng tieân khôûi vaø nhöõng truyeàn thoáng cuûa hoï, haõy yù thöùc raèng tình yeâu daønh öu tieân cho ngöôøi ngheøo cuõng ñöôïc theå hieän caùch rieâng khi choïn löïa nhöõng phöông tieän ñaëc bieät nhaèm giaûi phoùng con ngöôøi khoûi hình thöùc toài teä cuûa caûnh baàn cuøng, töùc laø thieáu ñaøo taïo veà vaên hoaù vaø toân giaùo.

Xeùt vì caùc ñaïi hoïc vaø phaân khoa Coâng Giaùo vaø Giaùo Hoäi coù moät taàm quan troïng lôùn trong laõnh vöïc giaùo duïc vaø loan baùo Tin Möøng, neân caùc tu hoäi phuï traùch caùc cô sôû ñoù phaûi yù thöùc traùch nhieäm cuûa mình, vaø phaûi laøm sao cho caùc cô cheá ñoù, ngay trong cuoäc ñoái thoaïi soâi noåi vôùi neàn vaên hoaù hieän ñaïi, vaãn giöõ ñöôïc neùt Coâng Giaùo ñaëc thuø, vaãn trung thaønh vôùi giaùo huaán cuûa Hoäi Thaùnh. Hôn nöõa, tuyø theo hoaøn caûnh, nhöõng thaønh vieân cuûa caùc doøng tu vaø cuûa caùc tu ñoaøn cuõng phaûi saün saøng gia nhaäp vaøo nhöõng cô caáu giaùo duïc cuûa Nhaø Nöôùc. Nhöõng thaønh vieân cuûa caùc tu hoäi ñôøi, vì ôn goïi chuyeân bieät cuûa hoï, ñöôïc ñaëc bieät môøi tham gia vaøo nhöõng cô caáu ñoù.

Phuùc AÂm hoaù neàn vaên hoaù

98. Caùc hoäi doøng taän hieán luoân coù aûnh höôûng lôùn trong vieäc hình thaønh vaø truyeàn ñaït neàn vaên hoaù. Vaøo thôøi Trung Coå, caùc ñan vieän ñaõ trôû thaønh nôi tích tröõ kho taøng vaên hoaù cuûa quaù khöù, vaø nôi phaùt trieån neàn vaên hoaù nhaân baûn vaø Ki-toâ giaùo. Ñieàu naøy vaãn taùi dieãn moãi khi aùnh saùng Tin Möøng lan ñeán nhöõng daân toäc môùi. Bieát bao ngöôøi taän hieán ñaõ goùp phaàn phaùt trieån neàn vaên hoaù, hoï ñaõ nghieân cöùu vaø baûo veä nhöõng neàn vaên hoaù baûn xöù. Ngaøy nay trong Giaùo Hoäi, ngöôøi ta ñaëc bieät caûm thaáy nhu caàu tham gia vaøo vieäc thaêng tieán caùc neàn vaên hoaù, môû roäng cuoäc ñoái thoaïi giöõa vaên hoaù vaø ñöùc tin.

Haún laø nhöõng ngöôøi taän hieán caûm thaáy bò thoâi thuùc tröôùc nhu caàu ñoù. Ñeå loan baùo Lôøi Thieân Chuùa, nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng ñöôïc môøi choïn nhöõng phöông phaùp thích hôïp nhaát vôùi nhu caàu cuûa caùc nhoùm vaø cuûa caùc moâi tröôøng nghieäp vuï khaùc nhau, ngoõ haàu aùnh saùng cuûa Ñöùc Ki-toâ loït ñöôïc vaøo moïi laõnh vöïc ñôøi soáng con ngöôøi vaø nhöõng maàm moáng cöùu ñoä bieán ñoåi töø beân trong ñôøi soáng xaõ hoäi, phaùt huy söï hình thaønh moät neàn vaên hoaù thaám nhuaàn caùc giaù trò Tin Möøng (240). Tröôùc ngöôõng cöûa thieân nieân kyû Ki-toâ giaùo thöù ba, ñôøi thaùnh hieán cuõng coù theå daán thaân canh taân caùch thöïc hieän yù Thieân Chuùa, Ñaáng ñeán gaëp gôõ heát moïi ngöôøi ñang doø daãm ñi tìm chaân lyù vaø söï soáng (x. Cv 17,27), duø caùch coù yù thöùc hay voâ thöùc.

Duø sao, ngoaøi vieäc giuùp ñôõ tha nhaân, chính ngay trong ñôøi soáng thaùnh hieán cuõng coù nhu caàu canh taân söï mieät maøi vôùi sinh hoaït trí thöùc, bôûi vì söï chuyeân caàn hoïc taäp laø moät phöông thöùc giaùo duïc toaøn dieän con ngöôøi vaø laø moät con ñöôøng khoå cheá raát hieän ñaïi, nhaát laø phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng neàn vaên hoaù ña daïng khaùc. Söï lô laø hoïc taäp coù theå coù nhöõng haäu quaû traàm troïng ngay caû treân hoaït ñoäng toâng ñoà, ñöa tôùi maëc caûm bò gaït ra leà vaø töï ti, hoaëc ñöa tôùi nhöõng saùng kieán noâng caïn vaø hôøi hôït.

Duø vaãn toân troïng tính ña daïng cuûa caùc ñoaøn suûng vaø nhöõng khaû naêng thöïc thuï cuûa caùc tu hoäi, söï quan taâm daønh cho vieäc hoïc taäp khoâng chæ thu heïp vaøo vieäc huaán luyeän khôûi ñaàu hay laõnh ñöôïc nhöõng baèng caáp chuyeân khoa vaø chuyeân nghieäp. Quan taâm hoïc hoûi bieåu loä loøng ao öôùc khoâng bao giôø thoaû, muoán hieåu bieát saâu xa hôn nöõa veà Thieân Chuùa, Ñaáng laø aùnh saùng thaúm saâu vaø laø nguoàn maïch moïi chaân lyù veà con ngöôøi. Quan taâm hoïc hoûi khoâng chæ giaûn löôïc vaøo vieäc thu thaäp moät môù kieán thöùc tröøu töôïng, khoâng ñöôïc kheùp kín ngöôøi taän hieán trong moät voøng ñai töï maõn ngoät ngaït ; traùi laïi, quan taâm hoïc hoûi coå voõ ñoái thoaïi vaø chia seû, phaùt huy oùc phaùn ñoaùn, thuùc ñaåy chieâm nieäm vaø caàu nguyeän, luoân luoân tìm kieám Thieân Chuùa vaø nhaän ra hoaït ñoäng cuûa Ngöôøi ngay giöõa thöïc taïi phöùc taïp cuûa theá giôùi ñöông thôøi.

Nhôø ñeå cho Chuùa Thaùnh Thaàn bieán ñoåi, ngöôøi taän hieán coù khaû naêng nôùi roäng chaân trôøi nhöõng öôùc muoán phaøm traàn heïp hoøi, vaø ñoàng thôøi cuõng naém baét ñöôïc nhöõng chieàu saâu thaúm nôi moãi caù nhaân vaø nôi lòch söû, bieát löôùt qua nhöõng hình thöùc beân ngoaøi thöôøng chæ coù nghóa thöù yeáu. Raát nhieàu thaùch ñoá moïc leân trong nhöõng neàn vaên hoaù khaùc nhau : vì vaäy, caàn phaûi duy trì söï trao ñoåi phong phuù vôùi nhöõng moâi tröôøng môùi naåy sinh, hay vôùi nhöõng truyeàn thoáng quaù quen thuoäc cuûa ñôøi taän hieán, nhôø moät oùc phaùn ñoaùn saéc saûo, tuy vaãn bieát tin töôûng nhöõng ngöôøi phaûi ñoái ñaàu vôùi nhöõng khoù khaên cuûa coâng cuoäc nghieân cöùu trí thöùc, nhaát laø nhöõng luùc phaûi coá gaéng phaân tích vaø toång hôïp nhöõng vaán ñeà môùi xuaát hieän vaøo thôøi ñaïi naøy (241). Ngöôøi ta khoâng theå loan baùo Tin Möøng moät caùch nghieâm tuùc vaø ñaùng giaù cho nhöõng moâi tröôøng môùi hình thaønh vaø löu truyeàn moät neàn vaên hoaù môùi, neáu khoâng coù söï hôïp taùc tích cöïc cuûa nhöõng giaùo daân ñang daán thaân trong nhöõng moâi tröôøng ñoù.

Hieän dieän trong laõnh vöïc truyeàn thoâng xaõ hoäi

99. Trong quaù khöù, nhöõng ngöôøi taän hieán ñaõ bieát ñem moïi phöông tieän coù trong tay phuïc vuï vieäc loan baùo Tin Möøng, ñaõ bieát khoân kheùo öùng phoù vôùi nhöõng trôû ngaïi, thì ngaøy nay, nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng phaûi laøm chöùng cho Tin Möøng vôùi nhöõng phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi taân tieán. Nhôø nhöõng tieán boä kyõ thuaät ñaïi taøi, caùc phöông tieän truyeàn thoâng coù khaû naêng ñaït tôùi taän nhöõng vuøng xa xoâi nhaát treân maët ñaát. Nhöõng ngöôøi taän hieán, nhaát laø thuoäc caùc tu hoäi coù ñaëc suûng hoaït ñoäng trong laõnh vöïc naøy, laïi caøng phaûi ñaøo luyeän ñeå hieåu bieát vöõng vaøng veà ngoân ngöõ ñaëc thuø cuûa caùc phöông tieän truyeàn thoâng, ñeå noùi veà Ñöùc Ki-toâ caùch thuyeát phuïc cho con ngöôøi ngaøy nay, ñeå dieãn taû ñöôïc "nieàm vui möøng vaø hy voïng, öu saàu vaø lo laéng cuûa con ngöôøi ngaøy nay" (242) vaø ñeå goùp phaàn xaây döïng moät theá giôùi trong ñoù moïi ngöôøi ñeàu caûm nhaän ñöôïc hoï laø anh chò em vôùi nhau, cuøng ñi treân con ñöôøng tieán ñeán Thieân Chuùa.

Tuy vaäy, cuõng vaãn phaûi ñeà cao caûnh giaùc tröôùc söï söû duïng leäch laïc nhöõng phöông tieän truyeàn thoâng, nhaát laø vì khaû naêng thu huùt phi thöôøng. Khoâng neân che daáu nhöõng vaán ñeà chuùng ñaët ra cho chính ñôøi thaùnh hieán : thaø nhìn thaúng vaøo vaán ñeà vôùi oùc phaùn ñoaùn saùng suoát coøn hôn (243). Lôøi giaûi ñaùp cuûa Giaùo Hoäi tieân vaøn mang tính giaùo duïc : noù muoán giuùp thaáu ñaït nhöõng lyù luaän aån taøng, vaø bieát löôïng giaù tính chaát luaân lyù cuûa caùc chöông trình, ñoàng thôøi cuõng taïo cô hoäi ñeå luyeän nhöõng taäp quaùn toát trong vieäc söû duïng chuùng (244). Trong coâng taùc giaùo duïc nhaèm ñaøo taïo nhöõng khaùn thính giaû thaønh thaïo vaø nhöõng chuyeân vieân veà truyeàn thoâng, nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc keâu môøi laøm chöùng ñaëc bieät veà tính caùch töông ñoái cuûa moïi thöïc taïi thuï taïo. Nhôø vaäy hoï giuùp anh chò em mình bieát ñaùnh giaù caùc phöông tieän truyeàn thoâng theo keá hoaïch Thieân Chuùa, vaø ñoàng thôøi khoâng ñeå cho mình bò aùm aûnh bôûi "boä maët theá gian naøy ñang bieán ñi" (x. 1 Cr 7,31).

Phaûi khuyeán khích moïi noã löïc trong laõnh vöïc quan troïng vaø môùi meû naøy ñeå laøm vieäc toâng ñoà, ngoõ haàu Tin Möøng cuûa Ñöùc Ki-toâ ñöôïc loan baùo baèng nhöõng phöông tieän hieän ñaïi. Caùc tu só haõy saün saøng hôïp taùc baèng caùch ñaàu tö söùc löïc, phöông tieän vaø nhaân söï, ñeå thöïc hieän nhöõng döï aùn chung trong nhöõng laõnh vöïc khaùc nhau cuûa truyeàn thoâng xaõ hoäi. Hôn nöõa, nhöõng ngöôøi taän hieán, vaø ñaëc bieät nhöõng thaønh vieân cuûa caùc tu hoäi ñôøi, tuyø theo nhu caàu muïc vuï, neân nhieät tình tham gia vaøo vieäc ñaøo taïo veà maët toân giaùo cho nhöõng ngöôøi phuï traùch vaø nhaân vieân trong ngaønh truyeàn thoâng xaõ hoäi duø coâng hay tö. Nhôø vaäy, seõ vöøa haïn cheá ñöôïc nhöõng tai haïi do vieäc söû duïng leäch laïc nhöõng phöông tieän truyeàn thoâng, vöøa gia taêng phaåm chaát caùc chöông trình vôùi noäi dung bieát toân troïng luaät leä luaân lyù vaø giaù trò nhaân baûn vaø Ki-toâ giaùo.

muïc luïc

IV. DAÁN THAÂN ÑOÁI THOAÏI VÔÙI MOÏI NGÖÔØI

Phuïc vuï söï hieäp nhaát caùc Ki-toâ höõu

100. Lôøi caàu cuûa Ñöùc Ki-toâ tröôùc cuoäc thöông khoù, xin Chuùa Cha cho caùc moân ñeä ñöôïc hieäp nhaát (x. Ga 17,21-23), ñöôïc tieáp noái trong lôøi caàu nguyeän vaø hoaït ñoäng cuûa Giaùo Hoäi. Laøm sao nhöõng ngöôøi ñöôïc keâu môøi soáng ñôøi thaùnh hieán laïi khoâng caûm thaáy coù lieân can ñeán ñieàu ñoù ? Veát thöông töø söï chia reõ giöõa caùc Ki-toâ höõu vaø nhu caàu khaån tröông phaûi caàu nguyeän vaø hoaït ñoäng cho söï hieäp nhaát heát moïi Ki-toâ höõu laø ñieàu ñöôïc caûm nhaän saâu saéc taïi Thöôïng hoäi ñoàng. Caûm quan ñaïi keát cuûa nhöõng ngöôøi taän hieán ñöôïc taêng theâm khi bieát raèng trong nhöõng Giaùo Hoäi khaùc vaø nhöõng coäng ñoaøn Giaùo Hoäi, ñôøi soáng ñan tu ñaõ vaø coøn phaùt trieån maïnh meõ, nhö taïi caùc Giaùo Hoäi Ñoâng Phöông, hay vieäc tuyeân khaán caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm ñöôïc phuïc hoài, nhö trong Giaùo Hoäi Anh Quoác hay taïi nhöõng coäng ñoaøn Caûi caùch.

Thöôïng hoäi ñoàng ñaõ neâu leân moái lieân heä saâu xa giöõa ñôøi thaùnh hieán vôùi coâng trình ñaïi keát vaø söï caàn thieát coù moät chöùng taù roõ reät hôn trong laõnh vöïc naøy. Bôûi vì linh hoàn cuûa ñaïi keát laø caàu nguyeän vaø hoaùn caûi (245), neân chaéc haún caùc hoäi doøng taän hieán vaø nhöõng tu ñoaøn toâng ñoà coù boån phaän ñaëc bieät phaûi vun troàng vieäc daán thaân naøy. Ñieàu caáp thieát laø nhöõng ngöôøi taän hieán phaûi daønh nhieàu choã hôn trong cuoäc soáng cho lôøi caàu nguyeän ñaïi keát vaø cho chöùng taù chaân thaät veà Tin Möøng, nhôø vaäy vôùi söùc maïnh Chuùa Thaùnh Thaàn, nhöõng böùc töôøng chia reõ vaø nhöõng thaønh kieán giöõa caùc Ki-toâ höõu seõ ñöôïc haï xuoáng.

Caùc hình thöùc ñoái thoaïi ñaïi keát

101. Chia seû vieäc ñoïc vaø suy nieäm lôøi Chuùa - lectio divina - treân ñöôøng tìm chaân lyù, hoïp nhau caàu nguyeän chung vì Chuùa ñaõ höùa hieän dieän ôû giöõa nhöõng anh chò em hoïp laïi vôùi nhau (x. Mt 10,20), ñoái thoaïi trong tình thaân höõu vaø baùc aùi giuùp caûm nghieäm ñöôïc anh em soáng chung vôùi nhau dòu ngoït döôøng naøo (x. Tv 133 (132)), thaân aùi tieáp ñoùn nhöõng anh chò em thuoäc caùc heä phaùi Ki-toâ giaùo, tìm hieåu vaø trao ñoåi aân hueä cho nhau, hôïp taùc trong nhöõng saùng kieán chung ñeå phuïc vuï vaø ñeå laøm chöùng : ñoù laø moät vaøi hình thöùc cuûa vieäc ñoái thoaïi ñaïi keát, ñeïp loøng Cha chung, vaø laø daáu chæ cuûa yù muoán cuøng tieán tôùi söï hieäp nhaát toaøn haûo treân con ñöôøng daãn ñeán chaân lyù vaø yeâu thöông (246). Ñoàng thôøi söï hieåu bieát veà lòch söû, veà ñaïo lyù, veà phuïng vuï, veà coâng vieäc baùc aùi vaø toâng ñoà cuûa caùc Ki-toâ höõu khaùc chaéc chaén seõ giuùp cho coâng cuoäc ñaïi keát ngaøy caøng mang laïi nhieàu keát quaû (247).

Toâi muoán khích leä caùc tu hoäi, hoaëc ngay töø nguyeân thuyû hoaëc môùi nhaän ñöôïc ôn goïi phaùt huy söï hieäp nhaát Ki-toâ höõu, toå chöùc nhöõng chöông trình hoïc taäp vaø haønh ñoäng cuï theå trong chieàu höôùng ñoù. Thaät ra thì khoâng tu hoäi naøo ñöôïc caûm thaáy mình ñöôïc mieãn hoaït ñoäng cho coâng trình ñaïi keát. Hôn nöõa toâi nghó ñeán Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông vaø mong raèng chính vì nôi ñaây ñôøi ñan tu nam nöõ ñang phaùt trieån (ñoù laø moät hoàng aân cöù phaûi khaán xin luoân maõi), maø caùc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông coù theå ñoùng goùp vaøo söï hieäp nhaát vôùi caùc Giaùo Hoäi chính thoáng, nhôø ñoái thoaïi vôùi loøng yeâu thöông, chia seû moät linh ñaïo chung, di saûn cuûa Hoäi Thaùnh baát phaân ly cuûa thieân nieân kyû ñaàu tieân.

Toâi ñaëc bieät kyù thaùc cho caùc ñan vieän chieâm nieäm coâng trình ñaïi keát thieâng lieâng cuûa caàu nguyeän, cuûa hoaùn caûi traùi tim, cuûa tình baùc aùi. Nhaèm muïc ñích naøy, toâi khích leä hoï hieän dieän ôû nhöõng nôi coù nhieàu coäng ñoaøn Ki-toâ höõu coù nhöõng danh xöng khaùc nhau, ngoõ haàu vieäc hoï hieán daâng troïn veïn cho "moät ñieàu caàn thieát duy nhaát" (x. Lc 10,42) qua vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa vaø chuyeån caàu cho nhaân loaïi ñöôïc cöùu ñoä, qua chöùng taù ñôøi soáng Tin Möøng theo ñoaøn suûng rieâng, hoï thuùc giuïc moïi ngöôøi soáng hieäp nhaát theo hình aûnh Ba Ngoâi Thieân Chuùa, söï hieäp nhaát maø Ñöùc Gieâ-su ñaõ muoán vaø ñaõ caàu xin Chuùa Cha cho taát caû moân ñeä cuûa Ngöôøi.

Ñoái thoaïi giöõa caùc toân giaùo

102. Chính vì "ñoái thoaïi lieân toân laø moät phaàn söù maïng loan baùo Tin Möøng cuûa Giaùo Hoäi" (248) maø caùc hoäi doøng taän hieán khoâng theå khoâng daán thaân trong laõnh vöïc naøy, moãi tu hoäi theo ñoaøn suûng cuûa mình vaø theo höôùng daãn cuûa giaùo quyeàn. Hình thöùc ñaàu tieân loan baùo Tin Möøng cho caùc anh chò em thuoäc toân giaùo khaùc laø chöùng taù ñôn sô cuûa moät ñôøi soáng khoù ngheøo, khieâm nhu vaø khieát tònh, thaám nhuaàn tình yeâu huynh ñeä daønh cho moïi ngöôøi. Ñoàng thôøi, tinh thaàn töï do, ñaëc ñieåm cuûa ñôøi thaùnh hieán, seõ hoã trôï cho "cuoäc ñoái thoaïi töø cuoäc soáng" (249), khuoân maãu ñieån hình cuûa vieäc truyeàn giaùo vaø vieäc loan baùo Tin Möøng Ñöùc Ki-toâ. Ñeå giuùp hieåu nhau, toân troïng laãn nhau vaø yeâu thöông nhau hôn, caùc doøng tu coù theå theo ñuoåi nhöõng hình thöùc ñoái thoaïi thích hôïp, ñöôïm tình thaân aùi vaø chaân thaønh, vôùi caùc ñan só cuûa caùc toân giaùo khaùc.

Moät laõnh vöïc khaùc nöõa ñeå coäng taùc vôùi nhöõng ngöôøi thuoäc nhöõng truyeàn thoáng toân giaùo khaùc nhau laø söï cuøng quan taâm ñeán ñôøi soáng con ngöôøi, ñi töø loøng thöông caûm tröôùc noãi ñau khoå cuûa thaân xaùc vaø linh hoàn ñeán vieäc daán thaân vì coâng lyù, hoaø bình vaø baûo veä moâi sinh. Trong nhöõng laõnh vöïc naøy, caùc tu hoäi hoaït ñoäng seõ tìm caùch trao ñoåi vôùi nhöõng thaønh vieân caùc toân giaùo khaùc, qua "cuoäc ñoái thoaïi cuûa hoaït ñoäng" (250) môû ñöôøng cho moät söï chia seû saâu xa hôn.

Vieäc phuïc hoài vaø thaêng tieán phaåm giaù ngöôøi phuï nöõ cuõng laø moät laõnh vöïc ñaëc bieät ñeå nhöõng ngöôøi thuoäc nhöõng truyeàn thoáng toân giaùo khaùc nhau coù cô hoäi chung nhau hoaït ñoäng. Ñeå ñaït tôùi caùi nhìn bình ñaúng vaø hoã töông chính ñaùng giöõa ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ, nhöõng phuï nöõ taän hieán coù theå mang laïi nhöõng ñoùng goùp ñaùng giaù (251).

Duø trong laõnh vöïc naøo, nhöõng ai daán thaân vaøo cuoäc ñoái thoaïi lieân toân phaûi ñöôïc chuaån bò thích hôïp trong thôøi gian huaán luyeän khôûi ñaàu vaø thöôøng huaán, cuõng nhö trong vieäc hoïc taäp vaø nghieân cöùu (252), vì ñaây laø moät laõnh vöïc khaù phöùc taïp, ñoøi hoûi moät söï hieåu bieát saâu xa veà Ki-toâ giaùo vaø caùc toân giaùo khaùc, ñoàng thôøi cuõng caàn coù moät nieàm tin vöõng chaéc vaø moät söï tröôûng thaønh veà maët thieâng lieâng vaø nhaân baûn.

Moät giaûi ñaùp taâm linh cho nhöõng ai tìm kieám ñieàu linh thieâng vaø nhöõng ai hoaøi nieäm Thieân Chuùa

103. Taát caû nhöõng ai ñaõ oâm aáp ñôøi soáng thaùnh hieán thì, töï baûn chaát cuûa löïa choïn ñoù, ñeàu trôû thaønh nhöõng taùc nhaân öu tieân trong vieäc tìm kieám Thieân Chuùa, moät ñieàu maø loøng ngöôøi töø bao ñôøi vaãn khaùt khao vaø daãn con ngöôøi tôùi bieát bao con ñöôøng khoå haïnh vaø tu ñöùc. Ngaøy nay, taïi nhieàu nôi, vieäc tìm kieám Thieân Chuùa noåi leân nhö moät lôøi giaûi ñaùp huøng hoàn cho nhöõng neàn vaên hoaù naøo neáu chöa phuû ñònh thì ít nhaát cuõng ñaõ gaït chieàu kích toân giaùo ra ngoaøi cuoäc soáng.

Khi soáng kieân trung vaø troïn veïn nhöõng ñieàu ñaõ töï do cam keát, nhöõng ngöôøi taän hieán coù theå ñöa ra nhöõng lôøi giaûi ñaùp cho nhöõng chôø mong cuûa con ngöôøi ñöông thôøi, vaø traùnh cho hoï ñi tìm nhöõng giaûi phaùp haàu nhö hoang töôûng vaø thöôøng phuû nhaän söï Nhaäp Theå cöùu chuoäc cuûa Ñöùc Ki-toâ (x. 1 Ga 4,2-3) nhö caùc giaùo phaùi baøy veõ ra cho hoï. Khi thöïc haønh khoå cheá caù nhaân vaø coäng ñoaøn, giuùp thanh luyeän vaø bieán ñoåi toaøn theå cuoäc soáng, nhöõng ngöôøi taän hieán laøm chöùng veà nhöõng ñieàu kieän ñeå tìm Thieân Chuùa moät caùch chaân thöïc, ngöôïc haún vôùi caùm doã chæ tìm baûn ngaõ vaø caûm khoaùi. Nhöõng ngöôøi taän hieán cuõng nhaéc nhôû ñöøng ñoàng hoaù vieäc tìm Thieân Chuùa vôùi vieäc ñi tìm chính mình hoaëc troán vaøo yù töôûng cao sieâu. Moãi ngöôøi taän hieán phaûi hình thaønh con ngöôøi noäi taâm, khoâng tìm thoaùt ra ngoaøi lòch söû vaø cuõng khoâng thu laïi chính mình. Khi chaêm chuù laéng nghe vaø tuaân theo Lôøi Chuùa ñöôïc Hoäi Thaùnh baûo veä vaø giaûi thích, ngöôøi taän hieán cho thaáy nôi Ñöùc Ki-toâ maø hoï yeâu meán treân heát moïi söï, vaø nôi maàu nhieäm Ba Ngoâi Thieân Chuùa, ñieàu maø loøng ngöôøi mong öôùc saâu xa nhaát ñaõ ñöôïc ñaùp öùng, vaø moïi cuoäc haønh trình toân giaùo chaân thaønh höôùng veà coõi sieâu vieät ñaõ tìm ñöôïc ñích ñieåm.

Vì vaäy, nhöõng ngöôøi taän hieán coù boån phaän quaûng ñaïi ñoùn tieáp vaø ñoàng haønh thieâng lieâng vôùi nhöõng ai ñeán tìm hoï, vì ñöôïc thuùc ñaåy do loøng khao khaùt Thieân Chuùa vaø öôùc ao soáng nhöõng ñoøi hoûi cuûa loøng tin (253).

muïc luïc

KEÁT LUAÄN

Quaûng ñaïi cho ñi khoâng tính toaùn

104. Ngaøy nay coù nhieàu ngöôøi thaéc maéc töï hoûi : ñôøi taän hieán coù yù nghóa gì ? Taïi sao laïi choïn ñôøi soáng ñoù ñang khi coù bieát bao nhu caàu caáp baùch trong laõnh vöïc baùc aùi vaø caû trong vieäc loan baùo Tin Möøng nöõa, coù theå ñaùp öùng ñöôïc maø khoâng caàn phaûi chaáp nhaän nhöõng cam keát ñaëc bieät cuûa ñôøi thaùnh hieán ? Ñôøi thaùnh hieán laïi chaúng phaûi laø moät caùch "phung phí" nhöõng naêng löïc coù theå söû duïng coù hieäu naêng cao hôn, coù lôïi hôn cho nhaân loaïi vaø cho Giaùo Hoäi ñoù sao ?

Nhöõng caâu hoûi ñoù ñöôïc ñaët ra thöôøng xuyeân hôn ôû thôøi ñaïi chuùng ta, do aûnh höôûng moät neàn vaên hoaù thöïc duïng vaø troïng kyõ thuaät, chæ muoán ñaùnh giaù taàm quan troïng cuûa söï vaät vaø caû con ngöôøi nöõa trong möùc ñoä "höõu ích" töùc thôøi. Nhöng nhöõng caâu hoûi ñoù vaãn coù töø laâu roài, nhö trong ñoaïn vaên noùi veà vieäc xöùc daàu taïi Beâ-ta-ni-a trong Tin Möøng : "Coâ Ma-ri-a laáy moät caân daàu thôm cam tuøng nguyeân chaát vaø quyù giaù xöùc chaân Ñöùc Gieâ-su, roài laáy toùc maø lau. Caû nhaø söïc muøi thôm" (Ga 12,3). Khi Giu-ña caèn nhaèn vì söï phung phí ñoù, laáy côù laø phaûi lo cho ngöôøi ngheøo, thì Ñöùc Gieâ-su noùi : "Haõy ñeå coâ aáy yeân" (Ga 12,7).

Ñoù laø caâu traû lôøi luoân luoân coù giaù trò cho nhöõng ai ñaët caâu hoûi, cho duø laø ngay tình, veà ích lôïi cuûa ñôøi taän hieán. Taïi sao laïi khoâng theå daán thaân caùch höõu hieäu vaø hôïp lyù hôn cho coâng cuoäc caûi tieán xaõ hoäi ? Vaø ñaây laø caâu traû lôøi cuûa Chuùa Gieâ-su : "Haõy ñeå hoï yeân".

Ai ñaõ ñöôïc ban hoàng aân voâ giaù laø theo Chuùa Gieâ-su saùt hôn taát nhieân hieåu raèng Ngöôøi phaûi ñöôïc yeâu meán vôùi moät traùi tim khoâng chia seû, vaø mình phaûi daâng hieán cho Ngöôøi taát caû cuoäc soáng chöù khoâng phaûi chæ vaøi cöû chæ, vaøi maûnh thôøi gian hay vaøi coâng vieäc. Xöùc daàu thôm quyù giaù laø moät haønh ñoäng yeâu thöông nguyeân tuyeàn, hoaøn toaøn ngoaøi muïc ñích caàu lôïi, laø daáu chæ cuûa söï quaûng ñaïi cho ñi khoâng tính toaùn ; ñieàu naøy ñöôïc dieãn taû qua moät cuoäc soáng daønh rieâng ñeå yeâu meán vaø phuïng söï Chuùa, daâng hieán cho chính Chuùa vaø cho Nhieäm Theå cuûa Ngöôøi. Moät cuoäc soáng "ñöôïc cho ñi" maø khoâng tính toaùn khieán cho caû nhaø söïc muøi thôm. Ngaøy hoâm nay, khoâng thua keùm gì ngaøy hoâm qua, nhaø Thieân Chuùa laø Giaùo Hoäi vaãn ñöôïc trang ñieåm vaø theâm phong phuù nhôø söï hieän dieän cuûa ñôøi thaùnh hieán.

Ñoái vôùi ngöôøi ñöôïc thu huùt trong thaâm taâm coõi loøng bôûi veû ñeïp vaø loøng nhaân haäu cuûa Chuùa, thì ñieàu maø maét ngöôøi ñôøi coi laø phung phí laïi laø moät caùch ñaùp traû taát nhieân cho moät moái tình, moät nieàm tri aân phaán khôûi vì ñöôïc choïn moät caùch ñaëc bieät ñeå ñöôïc bieát Chuùa Con vaø ñöôïc chia seû söù maïng cuûa Ngöôøi trong theá giôùi.

"Giaû nhö moät ngöôøi con caùi Thieân Chuùa ñöôïc bieát vaø neám tình yeâu Thieân Chuùa, Thieân Chuùa töï höõu, Thieân Chuùa nhaäp theå, Thieân Chuùa chòu thöông khoù, Thieân Chuùa laø söï thieän toái haäu, aét laø ngöôøi ñoù seõ hoaøn toaøn daâng troùt mình cho Ngöôøi, khoâng nhöõng ngöôøi ñoù ruùt ra khoûi moïi taïo vaät khaùc, maø coøn ruùt ra khoûi chính mình nöõa, ñeå yeâu meán Thieân Chuùa Tình Yeâu vôùi taát caû höõu theå cuûa mình, ñeå ñöôïc bieán ñoåi hoaøn toaøn trong Thieân-Chuùa-laøm-ngöôøi, Ñaáng ñaùng ñöôïc yeâu meán treân heát moïi söï" (254).

Ñôøi thaùnh hieán phuïc vuï Nöôùc Thieân Chuùa

105. "Theá giôùi seõ ra sao neáu khoâng coù caùc tu só ?" (255) Ngoaøi nhöõng caùch ñaùnh giaù noâng caïn veà chöùc naêng höõu ích cho ñôøi, ñôøi soáng thaùnh hieán coøn quan troïng chính bôûi vì noù quaûng ñaïi cho ñi khoâng tính toaùn vaø vôùi tình yeâu, vaø ñieàu naøy laïi caøng caàn thieát ôû giöõa moät theá giôùi coù nguy cô cheát ngoäp trong côn loác cuûa caûi phuø du. "Khoâng coù daáu chæ cuï theå ñoù, thì ñöùc aùi cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi coù nguy cô nguoâi laïnh ñi, neùt nghòch lyù cuûa ôn cöùu ñoä theo Tin Möøng khoâng coøn saéc beùn, chaát muoái maën cuûa ñöùc tin seõ phai laït trong moät theá giôùi ñang bò tuïc hoaù" (256). Ñôøi soáng cuûa Giaùo Hoäi, vaø cuûa caû xaõ hoäi nöõa, ñang caàn nhöõng ngöôøi daùm daâng hieán troïn veïn cho Thieân Chuùa vaø cho tha nhaân vì loøng meán Thieân Chuùa.

Giaùo Hoäi khoâng theå naøo töø boû ñôøi thaùnh hieán ñöôïc, bôûi vì noù bieåu hieän caùch huøng hoàn baûn chaát "hieàn theâ" thaâm saâu cuûa Giaùo Hoäi. Nhôø ñôøi soáng thaùnh hieán, maø vieäc loan baùo Tin Möøng cho theá giôùi coù theâm nhieät tình vaø nghò löïc. Ñuùng vaäy, ngöôøi ta caàn ñeán nhöõng con ngöôøi giôùi thieäu göông maët ngöôøi cha laø Thieân Chuùa vaø göông maët ngöôøi meï laø Giaùo Hoäi, nhöõng con ngöôøi daùm lieàu cuoäc soáng mình ñeå cho ngöôøi khaùc nhaän ñöôïc söï soáng vaø nieàm hy voïng. Trong Giaùo Hoäi, caàn coù nhöõng con ngöôøi ñöôïc ôn Thieân Chuùa bieán ñoåi vaø ñöôïc Phuùc AÂm hoaù troïn veïn, tröôùc khi hoï daán thaân phuïc vuï moät lyù töôûng cao ñeïp naøy noï.

Toaøn theå Giaùo Hoäi ñaõ laõnh nhaän hoàng aân cao quyù ñoù, vaø vôùi loøng tri aân, Giaùo Hoäi laøm moïi caùch ñeå kính caån phaùt huy hoàng aân ñoù, baèng lôøi caàu nguyeän vaø baèng caùch lôùn tieáng môøi goïi ñoùn nhaän ôn ñoù. Caùc giaùm muïc, linh muïc vaø phoù teá, xaùc tín veà söï cao caû Phuùc AÂm cuûa ñôøi thaùnh hieán, caàn phaûi khaùm phaù vaø naâng ñôõ nhöõng maàm ôn goïi qua lôøi giaùo huaán, baèng caùch nhaän ñònh vaø baèng söï ñoàng haønh thieâng lieâng khoân ngoan. Taát caû caùc tín höõu ñöôïc keâu môøi khoâng ngöøng caàu nguyeän cho nhöõng ngöôøi taän hieán, ñeå hoï gia taêng loøng soát saéng vaø khaû naêng yeâu thöông, vaø goùp phaàn laøm toaû lan höông thôm Ñöùc Ki-toâ trong xaõ hoäi naøy (x. 2 Cr 2,15). Toaøn theå coäng ñoaøn Ki-toâ höõu - caùc muïc töû, giaùo daân vaø ngöôøi taän hieán - ñeàu coù traùch nhieäm veà ñôøi thaùnh hieán, veà söï tieáp nhaän vaø naâng ñôõ nhöõng ôn goïi môùi (257).

Vôùi giôùi treû

106. Toâi noùi vôùi caùc baïn treû laø : neáu caùc con nghe ñöôïc tieáng Chuùa goïi, thì ñöøng ñaåy lui ! Haõy can ñaûm tham gia nhöõng traøo löu neân thaùnh maø caùc baäc ñaïi thaùnh, nam vaø nöõ, ñaõ khôi daäy theo chaân Ñöùc Ki-toâ. Haõy nuoâi döôõng nôi caùc con nhöõng khaùt voïng ñaëc bieät cuûa tuoåi treû, nhöng ñöøng trì hoaõn thöïc hieän yù ñònh cuûa Thieân Chuùa neáu Ngöôøi môøi goïi caùc con neân thaùnh trong ñôøi thaùnh hieán. Haõy thaùn phuïc moïi kyø coâng Thieân Chuùa laøm trong theá giôùi, nhöng haõy bieát ngaém nhìn nhöõng thöïc taïi khoâng bao giôø qua ñi.

Thieân nieân kyû thöù ba ñang mong chôø söï ñoùng goùp cuûa loøng tin vaø oùc saùng taïo cuûa nhieàu ngöôøi treû taän hieán, ñeå cho theá giôùi soáng an bình hôn vaø coù khaû naêng tieáp ñoùn Thieân Chuùa, vaø trong Thieân Chuùa, bieát tieáp ñoùn moïi con caùi cuûa Ngöôøi.

Vôùi caùc gia ñình

107. Toâi ngoû lôøi vôùi caùc gia ñình Coâng Giaùo. Hôõi caùc baäc cha meï, haõy taï ôn Chuùa neáu Ngöôøi ñaõ keâu goïi moät ngöôøi con cuûa quyù vò vaøo soáng ñôøi thaùnh hieán. Cuõng nhö xöa, haõy caûm thaáy vinh döï vì Thieân Chuùa ñaõ ñoaùi nhìn moät gia ñình vaø choïn moät thaønh vieân ñeå môøi ñi con ñöôøng caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm. Haõy nuoâi döôõng öôùc mong daâng cho Chuùa moät ngöôøi con cuûa quyù vò ñeå tình yeâu Thieân Chuùa lôùn leân trong theá giôùi. Coøn hoa traùi naøo cuûa tình yeâu vôï choàng toát ñeïp hôn nöõa khoâng ?

Cuõng neân nhaéc laïi raèng, neáu cha meï khoâng soáng nhöõng giaù trò Tin Möøng, thì ngöôøi thanh nieân thieáu nöõ raát khoù nhaän ra tieáng Thieân Chuùa goïi, khoù hieåu ñöôïc laø caàn phaûi chaáp nhaän nhöõng hy sinh hoaëc khoù coù theå thöôûng thöùc veû ñeïp cuûa muïc ñích phaûi ñaït tôùi. Vì chính trong gia ñình maø nhöõng ngöôøi treû laàn ñaàu tieân kinh nghieäm ñöôïc nhöõng giaù trò Tin Möøng, tình yeâu daønh cho Thieân Chuùa vaø cho tha nhaân. Nhöõng ngöôøi treû caàn ñöôïc huaán luyeän ñeå söû duïng töï do coù traùch nhieäm, ñeå coù theå saün saøng soáng nhöõng giaù trò thieâng lieâng cao thöôïng, theå theo ôn goïi cuûa hoï.

Toâi caàu nguyeän cho caùc gia ñình Ki-toâ giaùo, nhôø keát hieäp vôùi Chuùa baèng caàu nguyeän vaø naêng ñoùn nhaän caùc bí tích, trôû thaønh nhöõng trung taâm ñoùn nhaän caùc ôn goïi.

Vôùi nhöõng ngöôøi nam nöõ thieän chí

108. Toâi muoán ngoû lôøi vôùi moïi ngöôøi nam nöõ thieän chí : xin haõy ñi tìm nhöõng con ñöôøng daãn ñeán Thieân Chuùa haèng soáng vaø chaân thaät, caùch rieâng laø con ñöôøng do ñôøi thaùnh hieán vaïch ra. Nhöõng ngöôøi taän hieán laøm chöùng raèng : "Ai theo Chuùa Ki-toâ, Con Ngöôøi hoaøn haûo, keû aáy seõ ñöôïc trôû neân ngöôøi hôn" (258). Bieát bao ngöôøi taän hieán ñaõ vaø ñang cuùi mình saên soùc voâ vaøn veát thöông cuûa anh chò em gaëp thaáy treân ñöôøng ñi cuûa hoï, töïa nhö nhöõng ngöôøi Sa-ma-ri nhaân haäu !

Haõy nhìn vaøo nhöõng con ngöôøi ñaõ ñöôïc Ñöùc Ki-toâ chieám ñoaït. Baèng vieäc cheá ngöï baûn thaân nhôø ôn Chuùa giuùp vaø do loøng meán yeâu Thieân Chuùa, hoï giôùi thieäu lieàu thuoác chöõa laønh loøng tham muoán chieám ñoaït, höôûng thuï, thoáng trò. Ñöøng queân nhöõng ñaëc suûng ñaõ hình thaønh nhöõng con ngöôøi tuyeät dieäu "ñi tìm Thieân Chuùa" vaø nhöõng aân nhaân cuûa nhaân loaïi, caùc vò ñoù môû nhöõng loái ñi an toaøn cho nhöõng ai ñi tìm Thieân Chuùa vôùi loøng thaønh. Haõy xem con soá ñoâng ñaûo caùc vò thaùnh trieån nôû trong neáp soáng ñoù, haõy nhaän ra bao ñieàu toát laønh nhöõng ngöôøi taän hieán cho Thieân Chuùa thöïc hieän ñöôïc, trong quaù khöù vaø trong hieän taïi. Theá giôùi ngaøy nay chaúng caàn nhöõng chöùng nhaân vui töôi, nhöõng ngoân söù minh chöùng quyeàn naêng nhaân laønh cuûa tình yeâu Thieân Chuùa hay sao ? Theá giôùi chaúng caàn nhöõng ngöôøi nam nöõ bieát gieo maàm moáng hoaø bình vaø huynh ñeä baèng cuoäc soáng vaø hoaït ñoäng cuûa hoï hay sao ? (259)

Vôùi nhöõng ngöôøi taän hieán

109. ÔÛ cuoái toâng huaán naøy, toâi tin töôûng ngoû lôøi caùch rieâng vôùi nhöõng ngöôøi nam nöõ taän hieán : Caùc con haõy soáng troïn cuoäc hieán daâng cho Thieân Chuùa, ñeå cho theá giôùi naøy ñöøng maát ñi moät tia saùng chieáu ngôøi veû ñeïp cuûa Thieân Chuùa treân ñöôøng ñôøi cuûa nhaân loaïi. Nhöõng Ki-toâ höõu, chìm ngaäp trong nhöõng baän roän vaø lo aâu cuûa theá gian naøy nhöng vaãn ñöôïc môøi goïi neân thaùnh, ñang caàn thaáy ñöôïc nôi caùc con nhöõng traùi tim thanh khieát ñang "nhìn thaáy" Thieân Chuùa trong ñöùc tin, nhöõng con ngöôøi ngoan ngoaõn ñeå Thaùnh Thaàn höôùng daãn, vui veû tieán böôùc, trung thaønh vôùi ñaëc suûng cuûa ôn goïi vaø söù maïng cuûa mình.

Caùc con ñaõ böôùc vaøo con ñöôøng hoaùn caûi tröôøng kyø, con ñöôøng trao hieán daønh rieâng cho tình yeâu Thieân Chuùa vaø anh chò em, ñeå luoân laøm chöùng caùch tuyeät ñeïp veà aân suûng ñang bieán ñoåi cuoäc ñôøi Ki-toâ höõu. Theá giôùi vaø Giaùo Hoäi ñang ñi tìm nhöõng chöùng nhaân chaân chính veà Ñöùc Ki-toâ, vaø ñôøi thaùnh hieán laø moät hoàng aân Thieân Chuùa ban ngoõ haàu "ñieàu caàn thieát duy nhaát" (x. Lc 10,42) ñöôïc toû hieän tröôùc maét moïi ngöôøi. Trong Giaùo Hoäi vaø trong theá giôùi, ñôøi thaùnh hieán coù söù maïng ñaëc bieät laø laøm chöùng cho Ñöùc Ki-toâ baèng cuoäc soáng, baèng vieäc laøm vaø lôøi noùi.

Caùc con ñaõ bieát caùc con ñaët troùt nieàm tin vaøo ai (x. 2 Tm 1,12) : haõy cho Ngöôøi taát caû ! Nhöõng ngöôøi treû khoâng bò löøa ñaâu. Khi ñeán vôùi caùc con, hoï muoán thaáy ñieàu hoï khoâng thaáy ñöôïc nôi khaùc. Caùc con coù moät traùch nhieäm lôùn ñoái vôùi töông lai : ñaëc bieät nhöõng ngöôøi taän hieán treû tuoåi, nhôø chöùng taù baèng söï daâng hieán cuûa mình, coù theå giuùp ngöôøi ñöông thôøi canh taân cuoäc soáng cuûa hoï (260). Tình yeâu noàng naøn daønh cho Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ coù söùc loâi cuoán maïnh meõ nhöõng ngöôøi treû khaùc, maø Ngöôøi vaãn coù nhaõ yù keâu môøi böôùc theo Ngöôøi thaät saùt vaø maõi maõi. Nhöõng ngöôøi thôøi ñaïi naøy muoán thaáy ñöôïc nôi nhöõng ngöôøi taän hieán nieàm vui hoï caûm nhaän ñöôïc khi ôû vôùi Chuùa.

Hôõi nhöõng ngöôøi taän hieán, duø giaø hay treû, haõy soáng trung thaønh vôùi ñieàu ñaõ cam keát vôùi Thieân Chuùa, baèng caùch laøm göông saùng cho nhau, naâng ñôõ nhau. Duø ñoâi khi caùc con gaëp nhieàu khoù khaên hay duø taïi vaøi nôi ñôøi thaùnh hieán khoâng coøn ñöôïc kính troïng ñi nöõa, caùc con coù phaän söï môøi goïi nhöõng ngöôøi thôøi ñaïi naøy haõy ngöôùc nhìn leân cao, ñöøng ñeå mình bò nguïp laën trong coâng chuyeän haøng ngaøy, nhöng haõy ñeå cho Thieân Chuùa vaø Tin Möøng cuûa Con Thieân Chuùa thu huùt. Ñöøng bao giôø queân raèng, caùc con laø nhöõng ngöôøi moät caùch ñaëc bieät coù theå vaø phaûi noùi raèng khoâng nhöõng caùc con thuoäc veà Ñöùc Ki-toâ, maø caùc con "ñaõ trôû neân Ñöùc Ki-toâ" nöõa (261).

Nhìn veà töông lai

110. Caùc con khoâng nhöõng phaûi nhôù vaø keå laïi moät lòch söû huy hoaøng, maø coøn phaûi kieán taïo moät lòch söû vó ñaïi nöõa ! Haõy höôùng veà töông lai, tôùi choã maø Thaùnh Thaàn ñang sai caùc con ñi ñeå cuøng vôùi caùc con laøm nhöõng vieäc troïng ñaïi.

Hôõi nhöõng ngöôøi taän hieán yeâu quyù, caùc con haõy bieán cuoäc ñôøi thaønh cuoäc soát saéng troâng ñôïi Ñöùc Ki-toâ ; haõy ñi ñoùn Ngöôøi nhö nhöõng trinh nöõ khoân ngoan ñi ñoùn Lang Quaân. Haõy saün saøng luoân luoân, haõy trung thaønh vôùi Ñöùc Ki-toâ, vôùi Giaùo Hoäi, vôùi tu hoäi cuûa mình vaø vôùi con ngöôøi thôøi ñaïi naøy (262). Nhôø theá, ngaøy qua ngaøy, caùc con seõ ñöôïc Ñöùc Ki-toâ ñoåi môùi, vaø nhôø Thaùnh Thaàn trôï giuùp, caùc con seõ kieán taïo nhöõng coäng ñoaøn huynh ñeä, ñeå cuøng vôùi Ñöùc Ki-toâ, röûa chaân cho ngöôøi ngheøo, vaø ñoùng goùp phaàn ñoäc ñaùo cuûa caùc con vaøo söï bieán hình cuûa theá giôùi.

Vaøo luùc böôùc sang moät thieân nieân kyû môùi, mong sao cho theá giôùi ñaõ ñöôïc trao vaøo tay con ngöôøi seõ luoân ñöôïc nhaân ñaïo hôn, coâng baèng hôn, trôû neân daáu chæ vaø hình aûnh baùo tröôùc theá giôùi saép ñeán, trong ñoù Thieân Chuùa khieâm haï vaø vinh hieån, khoù ngheøo vaø ñöôïc sieâu toân, seõ trôû thaønh nieàm hoan laïc sung maõn vaø tröôøng toàn cho chuùng ta, cho anh chò em chuùng ta, cuøng vôùi Chuùa Cha vaø Chuùa Thaùnh Thaàn.

Lôøi khaán caàu Ba Ngoâi

111. Laïy Ba Ngoâi chí thaùnh dieãm phuùc vaø laø nguoàn haïnh phuùc cuûa moïi ngöôøi, xin ñoå traøn haïnh phuùc xuoáng con caùi cuûa Chuùa, maø Chuùa ñaõ choïn löïa ñeå tuyeân xöng tình yeâu cao caû, loøng nhaân haäu xoùt thöông vaø veû ñeïp cuûa Chuùa.

Laïy Chuùa Cha chí thaùnh, xin haõy thaùnh hieán caùc con caùi ñaõ taän hieán cho Cha, ñeå laøm vinh danh Cha. Bôûi quyeàn naêng cuûa Cha, xin naâng ñôõ hoï ñeå hoï coù theå laøm chöùng cho Cha laø nguoàn cuûa moïi söï, suoái nguoàn ñoäc nhaát cuûa tình yeâu vaø töï do. Chuùng con caûm taï Cha vì hoàng aân cuûa ñôøi thaùnh hieán, ñôøi cuûa nhöõng keû trong ñöùc tin, tìm kieám Cha, vaø trong söù maïng phoå quaùt cuûa mình, môøi goïi toaøn theå nhaân loaïi tieán ñeán vôùi Cha.

Laïy Chuùa Gieâ-su Cöùu Theá, Ngoâi Lôøi nhaäp theå, Chuùa ñaõ kyù thaùc loái soáng cuûa Chuùa cho nhöõng ai ñöôïc Chuùa môøi goïi, xin tieáp tuïc loâi keùo tôùi Chuùa nhöõng ngöôøi seõ ñoùng vai troø laøm ngöôøi phaân phaùt loøng thöông xoùt cho con ngöôøi thôøi ñaïi chuùng con, tieân baùo ngaøy Chuùa trôû laïi, laøm daáu chæ soáng ñoäng nhöõng phuùc lôïi cuûa söï phuïc sinh mai sau. Xin ñöøng ñeå thöû thaùch naøo khieán hoï xa lìa Chuùa vaø tình yeâu cuûa Chuùa !

Laïy Chuùa Thaùnh Thaàn laø Tình Yeâu ñoå xuoáng taâm hoàn chuùng con. Chuùa laø Ñaáng ban ôn suûng vaø thaàn höùng cho caùc linh hoàn, laø suoái nöôùc haèng soáng giuùp hoaøn thaønh söù maïng cuûa Chuùa Ki-toâ baèng nhieàu ñaëc suûng, chuùng con caàu khaån Chuùa cho moïi ngöôøi taän hieán. Xin ñoå ñaày taâm hoàn hoï nieàm thaâm tín mình ñaõ ñöôïc choïn ñeå yeâu meán, ca ngôïi vaø phuïc vuï. Xin cho hoï neám höôûng tình baïn vôùi Chuùa, ñöôïc traøn ngaäp nieàm vui cuûa Chuùa vaø ñöôïc Chuùa an uûi. Xin giuùp hoï vöôït qua ñöôïc nhöõng luùc khoù khaên vaø tin töôûng choãi daäy sau khi sa ngaõ. Xin cho hoï trôû neân taám göông phaûn chieáu veû ñeïp thaàn linh cuûa Chuùa. Xin cho hoï can ñaûm ñöông ñaàu vôùi nhöõng thaùch ñoá cuûa thôøi ñaïi naøy vaø bieát toû cho moïi ngöôøi thaáy loøng nhaân haäu vaø laân aùi cuûa Chuùa Gieâ-su Cöùu Theá (x. Tt 3,4).

Khaån caàu Ñöùc Trinh Nöõ Ma-ri-a

112. Laïy Ñöùc Ma-ri-a, laø hình aûnh cuûa Giaùo Hoäi, laø Hieàn Theâ khoâng veát nhaên vaø khoâng tì oá, khi noi göông Meï "baûo toàn cho tinh tuyeàn moät ñöùc tin toaøn veïn, moät ñöùc caäy vöõng beàn vaø moät ñöùc meán chaân thaønh" (263), xin naâng ñôõ nhöõng ngöôøi taän hieán treân con ñöôøng höôùng tôùi chaân phuùc ñoäc nhaát vaø vónh cöûu.

Laïy Nöõ Trinh Thaêm Vieáng, chuùng con trao phoù hoï cho Meï ñeå hoï bieát mau maén tìm gaëp nhöõng ngöôøi laâm caûnh khoán cuøng ñeå mang laïi söï trôï giuùp vaø nhaát laø ñeå mang Chuùa Gieâ-su ñeán. Xin Meï daïy hoï bieát coâng boá nhöõng kyø coâng Thieân Chuùa ñang thöïc hieän trong theá giôùi ngoõ haàu muoân daân ñeàu ca ngôïi danh Ngöôøi. Xin naâng ñôõ hoï trong nhöõng coâng taùc phuïc vuï ngöôøi ngheøo khoù, keû ñoùi aên, ngöôøi thaát voïng, keû heøn moïn vaø heát moïi ngöôøi ñang thaønh taâm tìm kieám Con cuûa Meï.

Laïy Meï, Meï muoán con caùi cuûa Meï ñoåi môùi ñôøi soáng taâm linh vaø hoaït ñoäng toâng ñoà, baèng lôøi ñaùp yeâu thöông vaø taän hieán cho Chuùa Ki-toâ, chuùng con tin töôûng daâng leân Meï lôøi nguyeän caàu. Xöa Meï ñaõ thi haønh yù Chuùa Cha, ñaõ mau maén khi vaâng phuïc, can ñaûm khi khoù ngheøo, tieáp nhaän trong söï trinh khieát phong phuù cuûa Meï, haõy xin Con chí thaùnh cuûa Meï ban cho nhöõng keû nhaän ñöôïc hoàng aân ñi theo Ngöôøi trong ñôøi thaùnh hieán, bieát laøm chöùng cho Ngöôøi baèng moät cuoäc soáng ñöôïc bieán hình, baèng caùch vui veû tieán leân, cuøng vôùi moïi anh chò em, tôùi queâ höông thieân quoác vaø tôùi aùnh saùng khoâng bao giôø taøn luïi.

Chuùng con xin Meï ñieàu ñoù ñeå Thieân Chuùa cao caû, laø Chuùa Cha vaø Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn, ñöôïc toân vinh chuùc tuïng vaø yeâu meán trong moïi ngöôøi vaø trong moïi söï.

Roâ-ma, caïnh ñeàn thaùnh Pheâ-roâ, ngaøy 25 thaùng 3 naêm 1996, leã Truyeàn Tin,
naêm thöù möôøi taùm toâi laøm Giaùo hoaøng.

Gio-an Phao-loâ II

muïc luïc