Vaøi neùt veà tieåu söû cuûa Freøre Lu-Y Minh

Caäu Vinh sôn Ñoã Vaên Lieân sinh ngaøy 17/06/1919 taïi Ñaát Vöôït Nam Ñònh, ñaõ gia nhaäp haøng nguï ÖÙng sinh La San taïi Nha Trang naêm 1933. Sau 3 naêm Sô Taäp vieän vaø 1 naêm Taäp vieän ñaõ ñöôïc laõnh aùo doøng naêm 1936 vaø khan laàn ñaàu naêm 1937. Caùc coäng ñoaøn ñaàu tieân Freøre hoaït ñoäng laø ôû phía baéc nhö: Hueá, Nha Trang, Haûi Phoøng, Nam Ñònh, Haø Noäi. Naêm 1943, Freøre khan troïn ñôøi vaø naêm 1946, Freøre ñöôïc thuyeân chuyeån veà Taberd, Saøigoøn. Naêm 1948, Freøre ñöôïc gôûi sang Nhaø Meï ôû Rome, roài sang Phaùp ñeå hoaøn taát vieäc hoïc taïi Ñaïi hoïc Besançon. Naêm 1950 ñöôïc goïi veà sinh hoaït taïi caùc thaønh phoá phía nam nhö: Saigon, Nha Trang, Ñaø laït, Hueá.; coù luùc vöøa daïy hoïc vöøa laõnh ñaïo coäng ñoaøn trong vai troø Huynh tröôûng hoaëc Phoù Huynh tröôûng. Freøre soáng moät ñôøi soáng caàn cuø, khieâm toán, bình dò, lieân heä toát ñoái vôùi moïi ngöôøi, quaû khoâng phuï bao kyø voïng Tænh Doøng ñaõ ñaët nôi Freøre.

Moät söï trung thaønh ñeàu ñaën vôùi Luaät Doøng nhö theå giaû thieát moät ñôøi soáng thieâng lieâng cao. Freøre Lu-y minh ít taâm söï, song söï vieäc sau heù cho ta thaáy chieàu saâu cuûa ñôøi soáng ñoù. Taïi Besançon, sinh vieân Ñoã Vaên Lieân toû ra xuaát saéc, caùc giaùo sö ñaïi hoïc thaáy con ñöôøng hoïc vaán cuûa ñöông söï coù theå ñi raát xa, ñaït raát cao. Ñuøng moät caùi, moät leänh cuûa caáp treân goïi Freøre Lu-y veà. Söûng soát, giaùo sö cuûa freøre ñeà nghò can thieäp, xin cho freøre ñöôïc ôû laïi … Freøre bình thaûn leân taøu veà xöù, bieát roõ giaù trò cuûa hoïc vaán, song cuõng xaùc tín coøn coù nhöõng giaù trò cao quùy hôn vì chuùng, noùi theo Pascal, thuoäc veà moät phaåm traät khaùc.

Trong ngheà nhaø giaùo, coù nhöõng phaïm vi Freøre thaät xuaát saéc. Freøre coù taøi sö phaïm ñaë cbieät quyù baùu laø noun ñöôïc nhöõng khoù khaên, nhöõng ñieåm vaáp ngaõ cuûa hoïc sinh vaø giuùp chuùng vöôït qua ñöôïc nhôø nhöõng giaûi thích ñôn sô hôïp taàm hieåu bieát cuûa chuùng. Coù ñoàng nghieäp giaùo sö trööø«ng coâng Saigon thôùi ñoù daùm quaû quyeát maø khoâng sôï phaûn baùc: "Freøre lu-y Minh laø moät trong nhöõng thaày day moan vaät lyù gioùi ôû Saigon." Freøre cuõng xoâng xaùo vaøo nhöõng khu vöïc môùi nhö Taân toaùn hoïc (Math Modern) vaøo nhöõng thaäp nieân 60, vaø freøre ñaõ soaïn saùch ñeå giuùp khai taâm an hem veà moan môùi naøy.

Bieán coá 75 aäp tôùi vôùi nhöõng ñaûo loan vaø taùn loaïn chuùng ta bieát. Hình nhö freøre Lu-y inh khoâng bò traän cuoàng phong laøm naùo ñoäng quaù möùc. Cuøng vôùi moät soá an hem, Freøre vaãn truï ôû Taberd, vaãn can cuø, nhaãn naïi, kieân trì cöùu vaõn ñuôïc gì coù theå cöùu vaõn: nhaø cöûa, phoøng oác, cuûa caûi … coat loõi cuûa coäng ñoaøn La San Taberd cuûa chuùng ta ngaøy nay. Roài phaûi nghó ñeán söù maïng La San, ñaëc bieät vieäc Huaán giaùo trong tình caûnh môùi cuûa queâ nhaø. Ñoù laø nhöõng naêm Freøre Lu-y Minh hoaït ñoäng heat mình ôû giaùo xöù Haøng Sanh, freøre daïy tröïc tieáp caùc em, lo bieân soaïn saùch cho caùc em, cho caùc giaùo lyù vieân, lo kieám taøi chaùnh can thieát cho vieäc in aán moät soá löôïng lôùn cho moät nhu caàu coù thöïc trong caùc giaùo xöùhieän taïi, … Freøre mô öôùc raát nhieàu cho Thieân Chuùa, song maàu nhieäm Thieân Chuùa naøo ai hieåu thaáu,… moät ngaøy kia, sau Phuïc sinh 98 freøre ñaõ doät quïy, tim maïch coù vaán ñeà quan troïng. Maëc daàu nhaø doøng ñaõ lo chöõa chaïy cho Freøre baèng moïi phöông tieän nhöng Freøre ñaõ khoâng hoài phuïc, vaø ñaõ phaûi chaáp nhaän moät ñôøi soáng cuûa moät beänh nhaân ñaõ maát daàn moïi chöùc naêng caàn thieát cuûa cô theå. Maàu nhieäm cuûa ñau khoå, cuûa söï taøn taï, cuûa söï cheát …. Chæ coù cuoäc hy sinh cuûa Chuùa Gieâsu treân nuùi Soï môùi coù khaû naêng caûn trôû con ngöôøi ñaët nhöõng caâu hoûi gay gaét khoâng traû lôøi.

Freøre Lu-y bò thöû thaùch naëng neà: Freøre ñaõ ñau khoå nhieàu lame; song Freøre ñaõ thaéng cuoäc thöû thaùch trong Tin yeâu … Coù leõ chính Freøre ñaõ maùch caùi bí quyeát cuûa Freøre cho chuùng ta qua nhöõng lôøi maø Freøre ñaõ vieát cho moät baøi haùt nhö sau. Daãu sao, ta cuõng neân ñoïc laïi ñeå suy nieäm vaø ñeå nhôù Freøre:

"Thaân con töïa gioït söông seõ tan nhanh ngay khi trôøi böøng saùng. Theá maø Chuùa thöông con trao cho con moät söù maïng cao vôøi. Soáng nhaän bieát Danh Ngaøi ñeå yeâu thöông vaø toân vinh Ngaøi treân heát. Ñem chia seû Tình Ngaøi cho giôùi treû vaø cho Anh em."

Xin taïm bieät Anh Lu-y Minh cuûa chuùng toâi.