Fr. Huy thaân meán,

Tröôùc luùc tieãn Fr. ra nôi an nghæ cuoái cuøng, toâi xin ñöôïc nhaéc laïi moät vaøi ghi nhaän vöøa ñeå töôûng nhôù Freøre, vöøa laáy ñoù laøm baøi hoïc cho chuùng toâi. Freøre ñöôïc bieát ñeán nhö laø moät trong nhöõng SH môû ñöôøng cho nhieàu ôn goïi laøm linh muïc hoaëc tu só, trong suoát ñôøi laøm SH. La San cuûa Fr. Khoâng chæ môû ñöôøng, maø Fr. coøn höôùng daãn, naâng ñôõ caùc ôn goïi aáy.

Trong hoaøn caûnh thieáu thoán nhaân söï, Fr. ñaõ khoâng ngaïi tham gia vieäc Huaán luyeän khi Tænh Doøng baét ñaàu nhaän laïi nhöõng tu sinh sau thôøi gian khan hieám ôn goïi keå töø ngaøy giaûi phoùng… Hoïc vôùi Fr. cöïc laém, ngaùn laém, nhöng caùc Anh Em treû - maø moät soá ñang coù maët taïi ñaây - vaãn haêng haùi vaø kieân trì ñaïp xe leân doác Phuù Sôn ñeå thuï giaùo nôi Freøre caùch ñeàu ñaën.

Laø moät con ngöôøi soáng heát mình cho Chuùa trong ôn goïi La San, Fr. ñeå laïi cho chuùng toâi hình aûnh moät SH maïnh daïn keâu goïi Anh Em mình cuõng soáng heát mình nhö vaäy qua nhöõng laàn Fr. chia seû moät caùch soâi noåi nhöõng taâm tö cuûa Fr. trong nhöõng kyø Tónh taâm Naêm hoaëc Tónh taâm Thaùng. Loái soáng nghieâm nghò cuûa Fr. nhaéc nhôû chuùng toâi khoâng ñöôïc soáng ôn goïi cuûa mình moät caùch nöûa vôøi, maø phaûi soáng heát mình.

Trong nhöõng ngaøy thaùng cuoái ñôøi, khi bieát ñöôïc caên beänh cuûa mình, sau nhöõng giaây phuùt baøng hoaøng chaán ñoäng, Fr. ñaõ töï kieàm cheá laáy laïi bình tónh vaø ñaõ can ñaûm soáng nhöõng ngaøy coøn laïi trong söï thanh thaûn, chuaån bò, vaø ñôïi chôø ngaøy giôø Chuùa goïi. Cho neân ñoái vôùi Fr. giôø Chuùa goïi khoâng phaûi laø ñieàu baát ngôø, vaø ñaây quaû thaät laø moät hoàng aân lôùn lao maø Chuùa ñaõ daønh cho Fr.

Treân ñaây laø nhöõng lôøi taâm tình, maø thay maët Anh Em - toâi xin chia seû vôùi Fr. trong noãi nieàm luyeán tieác vaø meán thöông. Toâi tin raèng vôùi söï chuaån bò ñaày ñuû ñeå trôû veà Nhaø Cha, giôø phuùt naøy Fr. ñang ñöôïc ñoùn tieáp nieàm nôû haân hoan trong Thaùnh toå phuï La San vaø caùc Thaùnh nhaân Doøng La San nôi Vónh phuùc.

Xin Fr. nhôù ñeán chuùng toâi, nhöõng ngöôøi coøn phaûi chieán ñaáu nôi traàn gian naøy.

Mai Thoân, 17/12/1998.
Freøre Lucien Hoaøng Gia Quaûng.

Freøre Hubert Thôùi Xuaân Huy ñaõ giaõ töø chuùng ta ñeå veà nhaø Cha ngaøy 06/11/1998 luùc 2:30g saùng, sau boán thaùng chòu ñöïng chöùng beänh nan y. Maáy haøng döôùi ñaây laø ñeå töôûng nieäm Freøre.

Thaùnh Phaoloâ khuyeân : "Anh em ñöøng maéc nôï nhau ñieàu gì, tröø ra tình thöông meán".

Ñoái vôùi Freøre Huy, toâi khoâng nhöõng maéc moùn nôï tình thöông meán, maø coøn maéc moùn nôï bieát ôn ñoái vôùi moät ngöôøi baïn, ñaõ coäng taùc vôùi toâi trong vieäc môû tröôøng Trung hoïc La San Bình Lôïi - Qui Nhôn.

Caùch ñaây boán möôi naêm, toâi ñöôïc cöû ra Qui Nhôn, môû moät tröôøng Trung hoïc theo lôøi yeâu caàu cuûa haøng Giaùo só cuõng nhö cuûa caùc gia ñình Coâng giaùo. Qui Nhôn ñaõ coù tröôøng Trung hoïc Coâng laäp Cöôøng Ñeå vaø tröôøng Trung hoïc Tö thuïc Boà ñeà, nhöng chöa coù tröôøng Trung hoïc cho con em ngöôøi Coâng giaùo. Maëc daàu coù aùp löïc ñeå môû ngay taát caû caùc lôùp, chuùng toâi ñaõ thaän troïng ñi töøng böôùc. Naêm ñaàu chæ môû lôùp Ñeä Thaát (lôùp 6), naêm sau lôùp Ñeä Luïc (lôùùp 7)… cöù moãi naêm môû moät lôùp, ñeå baûo ñaûm chaát löôïng. Sau ba naêm hoaït ñoäng, ñaõ ñeán luùc môû lôùp Ñeä Töù (lôùp 9), lôùp doïn thi Trung hoïc Ñeä nhaát caáp (töùc Trung hoïc cô sôû). Toâi caàn moät giaùo vieân Toaùn - Lyù - Hoùa cho lôùp Ñeä Töù. Beà treân Giaùm tænh ñaõ cho toâi Freøre Huy. Freøre baét tay vaøo vieäc vôùi moät tinh thaàn traùch nhieäm cao, moät quyeát taâm maïnh neân cuoái naêm ñoù, hoïc sinh La San ñaäu nhieàu, laøm uy tín tröôøng taêng vaø cho pheùp leân keá hoaïch ñeå tieán tôùi vieäc môû Ban Trung hoïc Ñeä nhò caáp.

Freøre Huy laø moät nhaø giaùo raát taän taâm. Freøre muoán hoïc sinh tieán. Freøre doïn baøi, chaám baøi raát kyõ. Vaø Freøre cuõng raát nghieâm. Hoïc vôùi Freøre khoâng theå leø pheø ñöôïc. Baøi cho thì phaûi hoïc, phaûi laøm, khoâng hoïc, khoâng laøm thì bò phaït.

Freøre cuõng raát nghieâm trong vieäc giaùo duïc. Freøre ñoøi hoïc sinh phaûi aên maëc saïch seõ, ñi hoïc ñuùng giôø, khoâng noùi chuyeän trong lôùp, leã pheùp vôùi moïi ngöôøi. Toâi coøn nhôù moät laàn kia, Freøre ñi xe ñaïp ngoaøi phoá, gaëp hai hoïc sinh cuûa lôùp ñang ñaïp xe ngöôïc chieàu : khoâng bieát chuùng coù thaáy Freøre khoâng maø chuùng khoâng boû muõ, cuùi ñaàu chaøo. Hoâm sau, vaøo lôùp, Freøre keâu hai caäu leân, laøm cho moät traän taù hoûa. Ñoâi khi, Freøre cuõng khoâng ngaïi duøng bieän phaùp maïnh. Coù caùi laï laø nhöõng cöïu hoïc sinh Bình Lôïi gaëp toâi, hoûi thaêm Freøre vôùi loøng kính neå, khoâng moät lôøi oaùn traùch. Coù leõ kinh nghieäm soáng ñaõ daïy cho hoï raèng : Thaày coù nghieâm thì troø môùi neân ngöôøi.

Söï nghieâm khaéc cuûa Freøre Huy coøn ñöôïc chaáp nhaän deã daøng hôn khi ngöôøi ta thaáy Freøre khoâng chæ nghieâm vôùi ngöôøi khaùc maø cuõng nghieâm vôùi chính mình. Trong ñôøi soáng tu trì, Freøre soáng ñôn giaûn, thanh thoaùt, trung tín vôùi boån phaän haèng ngaøy. Moät con ngöôøi raát nguyeân taéc : Tu laø Tu, phaûi döùt khoaùt, khoâng nöûa vôøi. Chính vì xaùc tín nhö vaäy neân ñoâi khi Freøre cuõng coù nhöõng nhaän ñònh quaù nghieâm khaéc vôùi Anh em. ÔÛ ñaây, Freøre ñeå loä caù tính maïnh cuûa moät con ngöôøi soáng nhieàu baèng yù chí, baèng nghò löïc, moät khi ñaõ xaùc ñònh muïc tieâu thì chæ coù moät vieäc laø kieân trì ñi tôùi. Freøre ñuùng laø con ngöôøi ñaát Quaûng, say meâ vôùi lyù töôûng : lyù töôûng Caùch maïng hay lyù töôûng Nöôùc Trôøi.

Freøre khoâng xuaát thaân töø moät gia ñình ñaïo goác. Freøre ñaõ gaëp ñöôïc Chuùa qua caùc baøi giaùo lyù khi Freøre theo hoïc tröôøng Bình Linh - Hueá. Freøre ñaõ xin trôû laïi vaø laõnh bí tích röûa toäi töø tay Ñöùc Giaùm muïc. Roài Freøre xin ñi tu. Luùc ñoù, Freøre ñaõ ñoã Cao ñaúng tieåu hoïc vaø ngoaøi hai möôi tuoåi, moät söï löïa choïn tröôûng thaønh, noù caét nghóa thaùi ñoä döùt khoaùt cuûa Freøre sau naøy.

Thaùng saùu 1998, Freøre möøng leã Khaán Troïn. Nhaân dòp naøy, Freøre cho in treân taám aûnh löu nieäm, moät baøi thô tieáng Phaùp, ca ngôïi duyeân hoäi ngoä giöõa moät taâm hoàn vôùi Thieân Chuùa. Baøi thô nhö sau :

J’eùtais Seul
au fond de moi-meâme,
Une voix est venue
aøø peine perceptible,
Mais Certaine,
Irreùsistible,
Et Joyeuse.
Aø Jamais !

J’avais besoin
d’un Freøre ,
d’une Soeur
d’un Ami,
Et Toi Seigneur Secret,

Tu es Venus,
Si Sûr!

Aller vers Toi,
Chaque jour,
Patiemment,
OÂ Seigneur,
Et j’ arrive !

Vaø Freøre dieãn giaûi :

Chuùa, con ñang soáng kieáp nhaân sinh
nhö haøng vaïn sinh linh khaùc !
Boãng beân tai, coù tieáng thì thaøo,
Roõ hôn … caøng roõ hôn
Vui quaù ! Tuyeät vôøi quaù !
Treân con ñöôøng ñôøi,
chæ caàn coù oâng Anh, baø Chò, chuùt baïn thaâm tình …
Nhöng laï thaät … Hôn caû ruoät thòt …
Quaù caû chí tình …

Ngaøi ! … Ngaøi ! … Ngaøi ñeán !
Cuøøng ñi … cuøng ñi …
Maõi cuøng ñi …
Cho ñeán giôø naøy …

Freøre ñaõ linh caûm giôø Chuùa tôùi khoâng xa. Quaû vaäy, sau leã laø Freøre ñi naèm Beänh vieän. Caùc Baùc só cho bieát Freøre bò Ung thö thöïc quaûn, ôû giai ñoaïn di caên, nhöng coøn nöôùc coøn taùt. Theá laø trong suoát boán thaùng, ôû Beänh vieän hay ôû nhaø, Freøre ñöôïc theo doõi, chaêm soùc. Moãi tuaàn, moät, roài hai laàn, Freøre phaûi truyeàn nöôùc bieån pha chaát ñaïm, ñoàng thôøi phaûi huùt chaát dòch do maùu thaûi ra, keûo tröông buïng, ngoäp thôû. Ñaây laø moät noãi khoå cöïc cho Freøre, nhöng Freøre khoâng phaøn naøn. Thaân xaùc ngaøy ra tieàu tuïy nhöng taâm hoàn vaãn cöùng caùt. Chieàu thöù naêm 05/11, Freøre ñöôïc xöùc daàu beänh nhaân, coù caùc Anh em quaây quaàn chung quanh. Vaø saùng thöù saùu, 6/11, luùc 2:30g saùng, Freøre ñaõ aâm thaàm ra ñi, khoâng muoán laøm phieàn ai.

Ñaùm tang cuûa Freøre raát ñoâng ngöôøi döï. Ñaëc bieät coù Cha Sôû vaø moät soá ñaïi dieän giaùo xöù Phuù Sôn, nôi Freøre ñaõ soáng aâm thaàm moät thôøi gian daøi sau 1975, tröôùc khi veà nhaø höu döôõng. Moät voøng hoa coù ghi chöõ "caùc con Phuù Sôn kính vieáng" noùi leân loøng bieát ôn cuûa nhöõng ngöôøi maø Freøre ñaõ daïy doã, ñöa veà vôùi Chuùa. Freøre Huy khoâng thuoäc haøng caùc Sö huynh khoa baûng trong Tænh Doøng, Freøre cuõng khoâng giöõ nhöõng chöùc vuï quan troïng veà haønh chính, Freøre chæ laøm coâng taùc giaùo duïc bình thöôøng cuûa moät Sö huynh La San, nhöng con ngöôøi cuûa Freøre ñaõ ghi aán daáu treân coâng vieäc cuûa Freøre vaø nhöõng hoïc sinh cuøng nhöõng ngöôøi tieáp xuùc vôùi Freøre, haún khoâng sôùm queân hình aûnh cuûa moät con ngöôøi xaùc tín veà con ñöôøng ñaõ choïn.