Freøre Archange ôi !

Thaày cho chuùng con goïi Thaày baèng ‘Freøre’ thaân thöông, moät ngoân töø maø chuùng con töøng xöng hoâ moãi khi gaëp Thaày. Duø raèng sau naêm 1975, Thaày ñaõ nhaäp Doøng Xitoâ ñeå trôû thaønh moät Ñan Só Chieâm Nieäm vôùi teân khaán Doøng môùi laø Mai Du. Vaø giôø naøy Caùc Cöïu Hoïc Sinh cuûa Freøre ôû haûi ngoaïi ñang tuï hoïp taïi Nguyeän Ñöôøng La San ñaây, khoùc than, vónh bieät Freøre.

Freøre Archange cuûa chuùng con ôi !

Coøn ñaâu hình aûnh ‘Freøre’ giaø luùc naøo cuõng mong moûi caùc hoïc sinh ñeán thaêm Thaày. Coøn ñaâu nöõa baøn tay aám aùp naém chaët tay töøng ngöôøi moät, ôû phöông xa veà thaêm Thaày. Töø hoâm nay, Thaày maõi vónh bieät chuùng con.

Freøre ôi !

Nhôù xöa maùi tröôøng nhoû beù La San Vaên Coâi ñöôïc Freøre döïng leân, ñaõ laø maùi aám cho chuùng con nöông nhôø hoïc taäp. Ngoâi tröôøng beù nhoû naøy moät thôøi laøm nöùc danh Thaønh Phoá Bieân Hoøa vôùi keát quaû toát nghieäp trung hoïc 100%. Duø chæ 4 naêm ngaén nguûi so vôùi quaõng daøi cuûa thôøi gian ñeøn saùch khoâng coù laø bao, nhöng chuùng con laïi raát traân quyù noù. Vì nôi ñaây gioáng nhö moät maùi aám gia ñình : Coù Thaày coi nhö cha meï, coù baïn hoïc coi nhö anh em ruoät thòt. Tuy thôøi gian coù ngaén nguûi, nhöng vôùi nhaân caùch vaø ñaïo ñöùc cuûa Freøre ñaõ laø moät baøi hoïc maø chuùng con hoïc maõi khoâng heát. Freøre daïy chuùng con bieát kính sôï Thieân Chuùa. Freøre daïy chuùng con caùch caàu nguyeän, xin Chuùa thöù tha nhöõng sai phaïm, nhöõng vieäc laøm khoâng ñuû, vaø ngay caû vieäc ñaùng laøm maø khoâng laøm. Freøre coøn daïy chuùng con kính meán Ñöùc Meï. Freøre thöôøng noùi La San Vaên Coâi Hoá Nai coù ñöôïc laø nhôø moät ôn laï cuûa Ñöùc Meï. Cuõng vì vaäy ‘LA SAN VAÊN COÂI – CAÙM ÔN ÑÖÙC MEÏ’ ñaõ laø moät khaåu leänh luoân nôû treân moâi cuûa moãi hoïc sinh chuùng con.

Freøre ôi !

Freøre ñaõ coáng hieán caû moät ñôøi mình cho söï nghieäp giaùo duïc, giaùo hoùa lôùp treû chuùng con neân ngöôøi. Freøre khoâng nhöõng daïy chuùng con kieán thöùc, maø coøn daïy chuùng con bieát nhaân caùch laøm ngöôøi. Luùc naøo Freøre cuõng daïy ‘ÔÛ sao cho ngöôøi ta thöông, con ôi !’. Maø muoán ñöôïc ngöôøi thöông phaûi bieát thöông ngöôøi. Chính vì loøng nhaân aùi ñoù, ôû tröôøng, Freøre ñaõ töøng mieãn hoïc phí cho caùc hoïc sinh ngheøo nhöng chaêm hoïc. Freøre xaây nhaø löu xaù cho caùc sinh vieân thuoäc Cöïu Hoïc Sinh La San Vaên Coâi ôû Thò Ngheø, ñeå hoï coù nôi aên choán ôû, an taâm hoïc taäp. Keát quaû laø ñaõ coù raát nhieàu ngöôøi coâng thaønh danh toaïi. Ñaëc bieät nhaát, hoïc troø cuûa Freøre coù ñeán 4 Linh Muïc : Cha Uy, Cha Gia, Cha Hoaøn vaø Cha Höng.

Freøre Archange cuûa chuùng con ôi !

Nôi Freøre chuùng con coøn hoïc ñöôïc ñöùc khieâm nhöôøng vaø nhaãn nhuïc. Nhaân ñöùc aáy ñöôïc theå hieän suoát caû cuoäc ñôøi cuûa Freøre. Nhaát laø sau naêm 1975, khi nöôùc Vieät Nam laät sang moät trang söû môùi, cuoäc ñôøi cuûa Freøre vì theá cuõng ñoåi thay, böôùc sang moät böôùc ngoaët khaùc. Vôùi tuoåi ñôøi 55, vaø maáy chuïc naêm khaán Doøng Caùc Sö Huynh Tröôøng Coâng Giaùo, thöôøng goïi laø Doøng La San, cuõng khoâng coù ngoaïi leä, Freøre laïi trôû thaønh moät ñeä töû giaø nhöng beù nhoû, trong nhaø taäp Doøng Xitoâ, Ñan Vieän Thaùnh Maãu Thieân Chuùa ôû Phöôùc Lyù, vôùi ñaày thöû thaùch. Neáu tröôùc ñaây Freøre ôû treân buïc giaûng vôùi phaán traéng vaø baûng ñen, thì nay Freøre coøn phaûi bieát ñeán lao ñoäng chaân tay nöõa. Vì khaåu hieäu cuûa nhaø Doøng laø : Lao Ñoäng vaø Caàu Nguyeän.

Gaëp laïi Freøre trong Ñan Vieän Xitoâ Phöôùc Lyù, nay laø Thaày Mai Du, vôùi ñoâi chaân gaày khaúng khiu vaø ñoâi deùp sôøn moøn, nhöng loøng Freøre vaãn traøn ñaày nieàm vui. Coù anh hoûi ‘Sao Freøre laïi vaøo Doøng khoå tu naøy ?’ Freøre noùi :’Hôn nöõa cuoäc ñôøi Freøre daønh cho giaùo duïc, nay giaø roài caàn nhieàu thôøi gian ñeå chieâm nieäm ...’. Coù anh thaáy Freøre ñeå raâu thì hoûi ‘Sao Freøre laïi ñeå raâu ?’. Freøre traû lôøi :’Ñeå raâu ñeå bieát mình gaàn veà vôùi Chuùa, con ôi’.

Cuoäc soáng cuûa Freøre ñôn giaûn nhöng luoân tin caäy vaøo Thieân Chuùa quan phoøng. Freøre haèng nhaéc nhôû chuùng con luoân troâng caäy vaøo Chuùa. Freøre keå raèng, sau 1975 nhaø nöôùc Vieät Nam laáy heát ruoäng maøu môõ cuûa nhaø Doøng Phöôùc Lyù, ñeå ñuoåi leân maûnh ñaát khoâ caèn treân ñoài khoâng coù nöôùc. AÁy theá maø nhôø Chuùa vaø Ñöùc Meï thöông, caùc Thaày laïi tìm ra nguoàn nöôùc daãn vaøo ruoäng. Vaø nay ñoàng luùa laïi phì nhieâu nhö thöôøng.

Freøre ôi !

Chuùng con naøo queân ñöôïc aùnh maét hieàn hoaø cuûa Freøre raïng rôõ khi coù caùc hoïc sinh cuûa Freøre xa xöù trôû veà tôùi thaêm Freøre. Trí nhôù cuûa Freøre raát toát, töøng coù tieáng trong nhaø Doøng laø ‘OÂng Thaày nhôù dai’. Maø Freøre nhôù dai thaät, Freøre nhôù töøng ngöôøi, coù khi caû con caùi vaø ngheà nghieäp cuûa hoï ñaõ laøm tröôùc ñaây ôû Vieät Nam nöõa. Gaëp ai Freøre cuõng hoûi töøng ngöôøi ’Anh aáy theá naøo ? Chò aáy ra sao ?’. Chuùng con khoâng heà nghe thaáy Freøre môû lôøi traùch moùc, phaøn naøn, duø ai ñoù coù theá naøo ñi nöõa. Xöa Freøre soáng roäng loøng vôùi chuùng con, thì ñeán nay loøng Freøre vaãn roäng môû.

Thôøi gian tröôùc khi veà vôùi Chuùa, duø bò giaûi phaãu vaø phaûi duøng oáng daãn tieåu tieän ñi beân ngoaøi, gaëp laïi Freøre, Freøre vaãn vui veû, khoâng heà thôû than nhö khoâng coù beänh tình gì, duø raèng thaân xaùc Freøre raát ñau ñôùn. Vaøo nhöõng ngaøy tröôùc luùc laâm chung, chuùng con khoâng coù ai ôû caïnh Freøre, vì khoâng ai ñöôïc bieát Freøre laâm beänh naëng. Chæ ñöôïc bieát raèng, sau ñaùm tang Freøre ñöôïc 2 tuaàn, Cha Nguyeãn Höõu Gia, chaùnh xöù Ñôn Döông Ñaø Laït, hoïc troø thaân caän cuûa Freøre tröôùc ñaây, ñaõ nhaän ñöôïc moät laù thö do Freøre göûi tôùi. Boùc ra xem, thaáy doøng chöõ Freøre vieát vaãn coøn ñeïp nhöng haøng chöõ laïi so le khoâng thaúng haøng, coù leõ Freøre vieát trong luùc bieát mình khoâng xong. Trong ñoù Freøre vieát :’Coù leõ khi thö naøy tôùi tay con, Freøre ñaõ naèm yeân döôùi loøng ñaát roài. Haõy nhôù caàu nguyeän cho Freøre luoân. Nhôù taát caû caùc con’. Möôøng töôïng ra luùc Freøre haáp hoái, Freøre thoi thoùp trong nhöõng giaây phuùt soáng mong manh, ñöa ñoâi maét lôø ñôø nhö muoán tìm baét ñeå gaëp töøng ngöôøi chuùng con, nhö muoán göûi gaám traêm ngaøn ñieàu chæ daïy. Ñoâi moâi maáp maùy khoâng thoát leân lôøi haàu nhö muoán noùi :’La San Vaên Coâi – Caùm Ôn Ñöùc Meï’. Roài Freøre thôû haét ra, lòm daàn, ra ñi eâm aùi trong Thaùnh Gia.

Freøre Archange cuûa chuùng con ôi !

Tình cuûa Cha caøng tha thieát bao nhieâu thì söï maát maùt cuûa Freøre caøng to lôùn baáy nhieâu. Töø nay chuùng con coøn loái naøo ñeå trôû veà thaêm Freøre ? Coøn coù ai chôø ñôïi chuùng con? Coøn coù ai bòn ròn khi giaõ töø ? Coøn coù ai aân caàn hoûi han chuùng con nöõa ?

Khoùc Freøre hoâm nay, 12 nieân khoùa cuûa caùc anh chò em chuùng con trong Ñaïi Gia Ñình La San Vaên Coâi Hoá Nai, khoùc vónh bieät moät Ngöôøi Thaày khaû kính, moät Ngöôøi Cha khaû kính. Vaø chuùng con ñuû ñeå coù theå haõnh dieän noùi vôùi caùc con chaùu chuùng con mai haäu raèng : Ñôøi ba, ñôøi maù thaät laø dieãm phuùc vì ñaõ coù ñöôïc moät vò minh sö. Vò aáy chính laø Freøre Archange, Sö Huynh thaân yeâu cuûa chuùng con.

Freøre Archange ôi !

Chuùng con, nhöõng cöïu hoïc sinh cuûa Freøre xa xöù, khoâng ñöôïc dieãm phuùc gaëp Freøre laàn cuoái tröôùc luùc laâm chung, cuõng khoâng ñöôïc vinh haïnh theo sau linh cöûu cuûa Freøre ñeå tieãn ñöa Freøre moät ñoaïn ñöôøng ñeán nôi an nghæ cuoái cuøng. Xin Freøre tha thöù cho anh chò em chuùng con. Nay tröôùc di aûnh cuûa Freøre, chuùng con, nhöõng ngöôøi hieän dieän, thay maët cho taát caû caùc anh chò em trong Gia Ñình La San Vaên Coâi Hoá Nai soáng taïi haûi ngoaïi, xin laïy Freøre ba laïy, cho troïn tình nghóa thaày troø. Vónh bieät Ngöôøi Thaày kính yeâu cuûa chuùng con. Xin töø bieät Freøre, Freøre Archange cuûa chuùng con !

Vaêng vaúng ñaâu ñaây, nhö tieáng Freøre Archange noùi vôùi chuùng con :

"Xin vónh bieät moïi ngöôøi,
Freøre ra ñi laàn cuoái,
Khoâng bao giôø trôû laïi,
Heïn gaëp trong Nöôùc Trôøi".