Tieåu söû & caùi cheát

Laù thö gia ñình :

TP. Hoà Chí Minh, ngaøy 02/08/1983

Thaân gôûi caùc anh em thaân meán,

Tin Anh Hoàng maát ñaõ gaây xuùc ñoäng cho nhieàu ngöôøi trong chuùng ta, neân ôû Nha Trang môùi veà toái hoâm qua, nhöõng gì maét thaáy tai nghe chöa xoùa nhoøa khoûi taâm trí, toâi muoán baùo caùo ñeå anh em bieát veà vieäc ra ñi cuûa Freøre Hoàng.

Anh Hoàng vaøo Saøi Goøn hoïp maët vôùi gia ñình La San roài trôû ra Nha Trang ngaøy 16/7. Möôøi ngaøy sau, saùng 26 toâi ñöôïc ñieän tín baùo Anh maát saùng 25, ñi taém bieån bò cheát ñuoái. Thaät laø moät tin seùt ñaùnh. Sau khi loan baùo cho caùc Coäng Ñoaøn, toâi ñi Nha Trang ngay hoâm sau, vôùi moät giaáy giôùi thieäu cuûa UÛy Ban Ñoaøn Keát Coâng Giaùo, ñeå phoøng ngöøa moïi baát traéc. Toâi tôùi Nha Trang boán giôø chieàu, keå laø raát sôùm, nhöng moïi söï ñaõ xong, anh Hoàng ñaõ ñöôïc an taùng ngay saùng hoâm toâi ra.

Toâi ñöôïc bieát Chuùa nhaät 24/7, anh Hoàng coøn Tónh taâm thaùng vôùi anh em vaø baùo caùo cuoäc gaëp gôõ gia ñình ôû Saøi Goøn. Saùng thöù hai, 25/7, thöôøng leä – Anh daïy Giaùo lyù cho caùc Fr. treû vaø ñi leã chieàu, nhöng laàn naøy, Anh laïi ñi leã saùng taïi hoï chôï Ñaàm. Khoaûng 9 giôø, Anh cuøng hai ngöôøi chaùu keâu baèng caäu ruoät, ôû Baéc vaøo chôi, ra Böu ñieän ñeå ñaùnh tin veà Haø Noäi ñaõ ñaêng kyù taøu Thoáng nhaát ngaøy 28.

Trong khi ñöùa lôùn lo ñaùnh ñieän tín, thì Fr. Hoàng cuøng ñöùa nhoû 7 tuoåi ra bieån taém. Ngöôøi ta thaáy Fr. ñaåy caùi phao trong ñoù coù con beù. Moät luùc thì ngöôøi ta thaáy Fr. nhoâ leân, nguïp xuoáng, quô tay, ngöôøi ta töôûng hai caäu chaùu chôi vì choã ñoù caùch bôø coù 5m vaø saâu ñoä 2m, bieån cuõng nhö thöôøng. Nhöng roài caùi phao bò tay ñaäp, loän nhaøo vaø con nhoû vaêng ra ngoaøi, coøn Fr. thì khoâng coøn thaáy ngoi leân nöõa, ngöôøi ta môùi bieát ñoù laø tai naïn. Coù 2 thanh nieân giaët löôùi treân ghe ñaâu gaàn ñoù, hoï môùi nhaûy xuoáng, laën moø ñöôïc Fr. vaø ñem leân bôø, roài bôi ra ñem ñöùa nhoû vaøo. Khi ñöùa lôùn ñaùnh ñieän tín xong ra baõi thaáy ñaùm ñoâng, laïi gaàn môùi nhaän ra caäu vaø em mình, noù môùi buø lu buø loa leân nhôø ngöôøi baùo veà Baù Ninh, roài lo chôû leân Beänh Vieän caáp cöùu. Tôùi nôi Baùc só chaån thaáy anh Hoàng ñaõ cheát vì ngoäp thôû, coøn con beù nhoû coøn hy voïng neân doàn heát söùc vaøo cho noù vaø cuoái cuøng ñaõ cöùu ñöôïc noù. Xaùc Fr. Hoàng ñöôïc ñöa veà 8 Leâ Lôïi, taåm lieäm vaø quaøn taïi choã tôùi saùng thöù tö 27/07. Coù theå laø Fr. Hoàng bò "crampes" (voïp beû) hoaëc do cô theå meät neân bò "hydrocuteù" (soác).

Tin anh Hoàng maát ñöôïc loan ra mau leï, ai naáy ñeàu baøng hoaøng, ngöôøi ta tôùi taáp chaïy tôùi hoûi thaêm, chia buoàn, caàu nguyeän. Hai Fr. Naêng vaø Toân chæ tieáp khaùch cuõng ñuû meät.

Ñaùm tang raát ñoâng ngöôøi tham döï. Leã an taùng cöû haønh taïi Nhaø thôø chôï Ñaàm, nôi anh Hoàng daïy Giaùo lyù vaø lo muïc vuï. Giaùo daân trong ñoù ñaõ nhöôøng Nhaø thôø cho khaùch, ra ñöùng ñaày saân ngoaøi vaø caû ra ñöôøng nöõa.

Coù ñaïi dieän chính quyeàn, Maët traän, caùc ñoaøn theå, caùc xöù ñaïo, Doøng tu, Ñöùc Cha vaø nhieàu Linh muïc coù maët, maëc daàu khoâng ñoàng teá. Leã xong, linh cöûu ñöôïc ñöa ra Nghiõa trang Vónh Phöôùc, saùt ñaát Farraut. Ba xe tang, hôn boán traêm xe ñaïp, soá ngöôøi coøn laïi muoán ñi maø khoâng coù phöông tieän – cuõng phaûi ba xe nöõa môùi ñuû. Ngöôøi ta cho ñaây laø moät ñaùm tang lôùn ít thaáy ôû Nha Trang. Cha sôû hoï Ñaàm noùi : "Khoâng chaéc gì khi toâi cheát maø ñöôïc ñaùm tang nhö vaäy".

Nhöng ñaùng ñeå yù khoâng phaûi laø con soá ñi ñöa cho baèng caùi tình caûm boäc phaùt, chaân thaønh maø daân chuùng moïi giôùi daønh cho anh Hoàng vaø qua anh Hoàng, cho caùc anh em La San. Khoâng ai baûo ai, moïi ngöôøi töï ñoäng chaïy tôùi hoûi thaêm, chia buoàn, giuùp ñôõ, ai giuùp ñöôïc gì thì giuùp, töø vieäc ñi ñaùnh ñieän tín, ñi lo beänh nhaân, laøm caùc thuû tuïc choân caát, lo toå chöùc leã… ñeán caû vieäc côm nöôùc trong nhaø. Toâi coøn thaáy maáy chò tình nguyeän lo vieäc ñoùn thaân nhaân ngoaøi Baéc vaøo, nghóa laø thöùc ñeâm ñeå canh giôø taøu tôùi (taøu baùo seõ tôùi luùc 1g30 chieàu thöù baûy, roài 1g30 saùng chuùa nhaät, roài 2g30, cuoái cuøng 3g30 môùi tôùi). Suoát tuaàn toâi ôû ngoaøi ñoù, chieàu vaø toái naøo cuõng coù nhoùm naøy nhoùm kia tôùi ñoïc kinh caàu nguyeän cho anh Hoàng.

Nhöõng ngöôøi toâi gaëp khoâng daáu noãi xuùc ñoäng khi chia buoàn vôùi Tænh Doøng. Cha Khaâm, Beà Treân Doøng Chuùa Cöùu Theá, noùi vôùi toâi : "Ñaùm tang thaät ñoâng. Hoâm ñoù con ñaõ khoùc nhieàu, ñeán noãi maáy ngöôøi beân caïnh hoûi con coù hoï gì vôùi thaày Hoàng khoâng. Thì khoâng coù hoï nhöng cuõng laø tu só vôùi nhau. Thaät laø moät söï maát maùt lôùn cho anh em La San maø cuõng cho Giaùo Hoäi nöõa, vì thaøy Hoàng laø moät chöùng nhaân thöïc söï, con ngöôøi raát ñaøng hoaøng, hoïc sinh raát meán". Cha sôû hoï Ñaàm : "Töø khi toâi veà nhaän hoï tôùi giôø, toâi chöa thaáy Hoäi ñoàng giaùo xöù lo cho moät ñaùm tang naøo caùch taän tình nhö ñaõ lo cho thaày Hoàng". Vaø moät oâng giaø toâi khoâng quen bieát nhöng gaëp beân vöôøn : "Laï thaät ! ngöôøi ta ôû ñôøi ai cuõng coù ngöôøi yeâu keû gheùt, keû thích ngöôøi khoâng thích. Chæ coù thaøy Hoàng laø ñöôïc moïi ngöôøi thöông, khoâng ai gheùt ñöôïc, oâng hieàn laønh quaù."

Toâi nghó caùi tình caûm boäc phaùt, chaân thaønh qua lôøi noùi, nhaát laø vieäc laøm, môùi thaät ñaùng quyù. Noù cho thaáy maëc daàu bò giôùi haïn trong hoaït ñoäng, moät Sö huynh vaãn coøn coù theå laøm ích cho ngöôøi khaùc, laøm chöùng cho Tin Möøng. Dó nhieân anh Hoàng coøn nhaèm vaøo taäp theå La San maø ngöôøi ta môùi möøng kyû nieäm naêm möôi naêm (50 naêm) hieän dieän taïi Nha Trang caùch ñaây maáy thaùng. Ngöôøi ta khoâng queân ñoài La San, Baù Ninh, Giuse Nghóa Thuïc, Chu Prong, La San Vónh Phöôùc … cô ñoà vaät chaát khoâng coøn nhöng söï nghieäp tinh thaàn vaãn coøn. Ngöôøi ta vaãn quyeán luyeán boä aùo ñen coå traéng vaø caùi cheát ñoät ngoät cuûa Fr. Hoàng laø moät dòp ñeå noùi leân ñieàu ñoù. Nhöng cuõng phaûi con ngöôøi cuûa anh Hoàng ñaõ khôi daäy tình caûm ñoù.

Anh Hoàng sinh naêm 1938, hoïc tröôøng Puginier, trôû laïi naêm 1949 (?), voâ Ñeä töû Vieän Nha Trang naêm 1953, maëc aùo naêm 1956, khaán troïn naêm 1963, ñaõ phuïc vuï taïi Myõ Tho, Hueá, Nha Trang. Xuaát thaân töø moät gia ñình leã giaùo, Anh ñaõ thöøa höôûng moät soá ñöùc tính töï nhieân raát quyù : loøng ngay thaúng, söï quaân bình, tính thöông ngöôøi, oùc traùch nhieäm. Anh raát troïng chöõ TÍN : laøm cho ngöôøi ta tin ñöôïc vaøo nhöõng gì mình noùi cuõng nhö nhöõng gì mình laøm ; ñaõ noùi thì phaûi laø thaät, ñaõ höùa thì phaûi giöõ, ñaõ laøm thì phaûi heát mình. Ôn Chuùa ñaõ xuoáng treân maûnh ñaát maøu môõ ñoù vaø ñaõ bieán daàn Anh thaønh moät Sö huynh ñaày xaùc tín, gaén boù vôùi ôn goïi, gaén boù vôùi anh em, taän taâm vôùi hoïc sinh. Anh vaøo Nha Trang naêm 1953 thì naêm 1954 kyù hieäp ñònh Geneøve. Suoát hai möôi naêm (20 naêm) ñaát nöôùc chia ñoâi, khoâng lieân laïc ñöôïc vôùi gia ñình, ngöôøi ta khoâng bao giôø thaáy Anh phaøn naøn, toû veû buoàn chaùn, traùi laïi Anh vaãn tieáp tuïc coâng vieäc nhö khoâng coù gì xaûy ra caû. Anh raát gaén boù vôùi A/E. Ñoåi ra Hueá vaøo moät luùc maø Bình Linh gaëp nhieàu khoù khaên, Anh vaãn vui chung löng ñaáu caät vôùi anh em ñeå lo cho tröôøng. Naêm 1975, chaïy vaøo Ñaø Naüng, Anh laïi chaïy trôû ra Hueá "vì khoâng nôõ ñeå Fr. Rodriguez Ñaøo trôû ra moät mình". Thuyeát phuïc maõi Fr. Rodriguez Ñaøo khoâng ñöôïc, Anh môùi boû voâ Nha Trang, nhöng vaãn khoâng queân chuaån bò, doïn ñöôøng cho Fr. Rodriguez Ñaøo voâ. Khi anh Bertrand Ñöùc ôû Tuy Hoøa thì Anh nhaän vieäc ñi thaêm nuoâi duøm vaø chính Anh cuõng ñeà nghò vôùi Anh Caû saün saøng nhaän tieáp teá cho anh Cyprien Thieân neáu caàn. Sau khi nghæ daïy, Anh veà nhaø lo vöôøn, lo gieáng nöôùc vaø cuoái cuøng coù saùng kieán nuoâi gaø ñeå giuùp Coäng ñoaøn giaûi quyeát vaán ñeà sinh soáng. Öùôùc mô cuûa Anh khi Anh trình baøy döï tính vôùi toâi laø laøm sao ñi tôùi choã ñuû nuoâi soáng Coäng Ñoaøn ñeå anh em coù theå daïy keøm hoïc sinh maø khoâng caàn chuùng ñoùng goùp gì caû. Anh nghó coù theå neân ñaõ ñeå heát taâm trí söùc löïc vaøo vieäc ñoù, lieân laïc ñeå hoïc hoûi kyõ thuaät, lo chaïy thöïc phaåm, thuoác men … toâi thaáy Anh doïn chuoàng, röûa maùng raát kyõ sôï gaø bò beänh. Môùi roài ôû Saøi Goøn veà, Anh coøn mang ít chim cuùt veà gaày gioáng. Anh lo cho anh em, cho Coäng Ñoaøn, Anh cuõng lo cho hoïc sinh. Anh coù tình thöông thöïc söï ñoái vôùi chuùng. Anh bieát chuùng, tìm hieåu hoaøn caûnh töøng ñöùa ; chuùng caøng ngheøo, caøng gaëp khoù khaên Anh caøng löu yù naâng ñôõ. Coù leõ vì vaäy maø Anh quyeán luyeán nhoùm hoïc sinh cuõ, cho ñöùa naøy ít gaïo, ñöùa kia ít tieàn maø ngöôøi ta cho Anh. Hoïc sinh meán Anh vì Anh daïy taän taâm, vì Anh nhaãn naïi, vì Anh thöông hoïc sinh, chuùng coøn kính troïng Anh vì Anh luoân luoân ñaøng hoaøng, ñöùng ñaén. Phuï huynh cuõng nhö nhöõng ngöôøi coù dòp lieân laïc vôùi Anh ñeàu khen Anh laø con ngöôøi ñieàm ñaïm, hieàn hoøa, töø toán, deã thöông.

Anh cuõng coù nhieàu aûnh höôûng ñoái vôùi gia ñình. Tuy chæ mình Anh theo ñaïo, ñi tu laïi xa caùch gia ñình laâu naêm nhö vaäy, Anh vaãn ñöôïc moïi ngöôøi quyù meán. Moãi laàn Anh veà, baø cuï theo Anh ñi leã moãi ngaøy. Anh bieáu meï moät cuoán Taân Öôùc, chæ cho meï nhöõng chöông neân ñoïc vaø baø cuï vaãn ñoïc caùc ñoaïn "chuù Hoàng chæ". Anh noùi vôùi meï : "Con chæ coù moät öôùc nguyeän, ñoù laø meï vaø gia ñình ñaùp laïi tieáng môøi goïi cuûa Chuùa". Bieát ñaâu caùi cheát cuûa Fr. Hoàng khoâng phaûi laø keõ hôû ñeå ôn Chuùa leùn vaøo trong gia ñình ñoù ? Vaø cuoäc hy sinh cuûa Fr. Hoàng laø caùi giaù phaûi traû ?

Treân ñaây laø ít chi tieát veà cuoäc soáng vaø veà caùi cheát cuûa anh Hoàng. Ñoái vôùi chuùng ta thì cuoäc ra ñi ñoät ngoät cuûa Anh laø moät maát maùt lôùn cho caùc coäng ñoaøn Nha Trang vaø cho Tænh Doøng. Nhöng taát caû laø aân hueä cuûa Chuùa. Trong caùi buoàn coù caùi vui. Nieàm vui ñöôïc thaáy moät ngöôøi anh em nöõa tôùi beán bình an, sau khi hoaøn taát caùch thaät toát ñeïp cuoäc haønh trình nhö chuùng ta vöøa thaáy.

Toâi muoán keát thuùc baèng moät lôøi taâm söï cuûa anh Hoàng. Hoâm chia tay ôû Saøi Goøn, Anh noùi vôùi toâi : "Coù ngöôøi hoûi con sao laïi choïn con ñöôøng vaát vaû naøy ? Thaät khoù laøm cho ngöôøi ta hieåu ñöôïc, khi khoâng ôû trong cuoäc. Con chæ cöôøi ñaùp : "Toâi thaáy noù coù yù nghóa ñoái vôùi toâi, toâi tìm thaáy nieàm vui vaø söï an bình trong taâm hoàn". ÔÛ tuoåi 45, sau ba möôi naêm (30 naêm) soáng ñôøi daâng hieán phuïc vuï, ñaõ thaáy nhieàu, nghe nhieàu, suy tö nhieàu veà nhöõng thaêng traàm cuûa theá söï cuõng nhö nhöõng chaân hö cuûa ñôøi tu, ñaõ chöùng kieán nhieàu ñoå vôõ tinh thaàn cuõng nhö vaät chaát, chính luùc naøy cuõng ñang soáng moät cuoäc ñôøi ñaïm baïc, aâm thaàm, vaát vaû, vôùi moät töông lai xeùt theo thöôøng tình thì raát baáp beânh, theá maø vaãn vui veû xaùc tín, thanh thaûn khaúng ñònh mình khoâng laàm ñöôøng, mình ñaõ tìm ñöôïc haïnh phuùc, cuoäc soáng cuûa mình coù yù nghóa, ñoù khoâng phaûi laø moät chöùng taù tuyeät dieäu veà moät ôn goïi thaønh coâng sao ?