LASAN Ban Meâ Thuoät

      Nieân khoùa 1959 – 1960

Ñöùc cha Seitz, giaùm muïc ñòa phaän KonTum ñaõ töø laâu xin vôùi doøng La San gôûi caùc sh ñeán lo tröôøng cuûa ngaøi taïi Ban Meâ Thuoät. Vì tình traïng nhaân söï coøn thieáu thoán neân sh giaùm tænh ñaàu tieân ngöôøi Vieät Nam, sh Cyprien Thieân, ñaønh khaát laàn.

Tuy nhieân vaøo naêm 1959, cha xöù raát naêng ñoäng cuûa nhaø thôø Thaùnh Taâm Ban Meâ Thuoät, ngoaøi taøi aên noùi coù duyeân, cha naïi ñeán nhieàu lyù do quan troïng, trong ñoù coù lyù do veà aûnh höôûng baønh tröôùng maïnh meõ cuûa Anh Em Tin Laønh, cuoái cuøng ñaõ thaønh coâng thuùc ñaåy Anh Em La San ñeán quyeát ñònh laäp cö treân vuøng cao nguyeân naøy.

Ngaøy 20/07/1959, 04 Huynh La San ñöôïc gôûi leân BMT. Coäng ñoaøn môùi naøy taïm truù trong moät nhaø xöù cuõ. Coâng taùc söûa chöõa tröôøng lôùp vaø nhaø ôû ñöôïc tieán haønh ngay. Ngaøy 10/08/59, caùc lôùp hoïc ñaõ saün saøng ñoùn tieáp caùc hoïc sinh ñaàu tieân cuûa tröôøng. Ngay ngaøy töïu tröôøng, 386 treû goàm Vieät, Thöôïng (Rhadeù), coù ñaïo hay khoâng, ñaõ trình dieän vaø ñöôïc chia ra laøm 9 lôùp, töø lôùp maãu giaùo (12eø) ñeán lôùp ñeä nguõ (5eø). 08 thaày hôïp taùc vôùi 04 sö huynh ñeå ñieàu haønh tröôøng vaø baûo ñaûm coâng taùc giaûng daïy. Vaøi thaùng sau, só soá hoïc sinh leân ñeán 431 em.

Nhaø tröôøng naèm ngay trung taâm thò xaõ (ngay phía sau nhaø thôø chaùnh toøa hieän nay) nhöng dieän tích laïi khaù nhoû neân caùc sh ñaõ coá coâng vaän ñoäng vôùi chính quyeàn sôû taïi vaø tìm ra ñöôïc moät sôû ñaát roäng 17ha ñeå xaây döïng ngoâi tröôøng töông lai.

Toång thoáng Vieät Nam Coäng Hoøa quan taâm ñaëc bieät ñeán döï aùn vaø hoã trôï vôùi heát khaû naêng. Vôùi laïi vieäc môû theâm trung taâm vaên hoùa naøy cuõng naèm trong döï ñònh cuûa toång thoáng laø quyeát taâm bieán BMT thaønh thuû phuû cuûa vuøng cao nguyeân phía Taây naøy : ai laøm chuû BMT seõ laøm chuû Taây Nguyeân. Theá neân chính quyeàn daân söï vaø quaân söï ñöôïc leänh giuùp mau giaûi toûa khu ñaát coøn thöa thôùt cö daân naøy. Theo leänh cuûa ngaøi, kieán truùc sö Ngoâ Vieát Thuï, quaùn quaân giaûi kieán truùc La Maõ, ñaõ ñeán ngay ñeå nghieân cöùu hieän tröôøng vaø laäp döï aùn xaây döïng moät ngoâi tröôøng trung hoïc ñoà soä vôùi thôøi giaù öôùc löôïng khoaûng 20 trieäu ñoàng, moät con soá khuûng khieáp !

Cuõng neân theâm chi tieát laø tröôøng La san BMT ñang hoaït ñoäng trong tình traïng raát ñaëc bieät : phaàn lôùn hoïc sinh ñang theo hoïc ñöôïc höôûng cheá ñoä mieãn phí hoaøn toaøn, theá neân vieäc thu hoïc phí haïn cheá chæ vöøa ñuû cho pheùp coäng ñoaøn caùc sh taïm soáng qua ngaøy !

      Naêm 1960

Töø ngaøy thaønh laäp, tröôøng La San Ban Meâ Thuoät “chæ” bieát ñeán moät söï phaùt trieån lieân tuïc. Só soá hoïc sinh laø moät thí duï ñieån hình : 386 vaøo thaùng baûy naêm 1959, 630 vaøo thaùng chaïp naêm 1960. Con soá naøy seõ ñaït ñeán moät ngaøn vaøo nieân khoùa tôùi (1961) vôùi vieäc môû theâm 5 hay 6 lôùp theo döï tính. Soá lôùp ñang hoaït ñoäng hieän nay laø 12 so vôùi 8 lôùp luùc thaønh laäp (1959).

Nhôø loøng haûo taâm cuûa caùc aân nhaân ban giaùm hieäu tröôøng coù theå tieán haønh söûa chöõa, laøm môùi vaø nôùi roäng caùc phoøng oác cuõ kyõ vaø nay tröôøng hieän ra döôùi moät daùng veû khaù dieãm leä (!) vaø deã meán. Theo yù kieán cuûa caùc nhaân vaät “cao caáp nhaát” veà daân söï laãn quaân ñoäi, ñaây laø tröôøng thöù nhaát vaø laø maãu cuûa caùc tröôøng trong tænh, xeùt veà maët saïch seõ vaø toå chöùc laãn veà maët giaûng daïy vaø giaùo duïc.

Ngay töø baây giôø, chöa chi choã hoïc daønh cho treû ñaõ quaù thieáu theá neân nhaø tröôøng ñaõ cho tieán haønh vieäc xaây döïng theâm 5 phoøng hoïc môùi vaø hy voïng seõ saün saøng kòp cho nieân khoùa tôùi.

Nhôø söï thaùo vaùt cuûa ban giaùm hieäu treû, vaø aûnh höôûng thuaän lôïi cuûa caùc cöïu hoïc sinh La San ñaõ töøng tieáp nhaän tích cöïc neàn giaùo duïc toát cuûa caùc sh, neân chính quyeàn ñòa phöông tin caäy giao cho tröôøng moät khu ñaát roäng 69ha33 ñeå xaây döïng moät tröôøng môùi naèm ôû ngoaøi oâ cuûa thaønh phoá nhöng trong töông lai seõ laø khu vaên hoùa noäi oâ cuûa thuû phuû Taây Nguyeân laø Ban Meâ Thuoät. Baèng moät nghò ñònh thö ngaøy 05/12/1960, toång thoáng Vieät Nam Coäng Hoøa, ngaøi Ngoâ Ñình Dieäm, ñaõ ñoàng yù nhöôïng laïi cho doøng La San möôùn trong voøng 99 naêm vôùi giaù tieàn töôïng tröng laø 1$00. Ngoaøi ra cô quan coâng quyeàn cuõng ñieàu moät xe uûi ñaát ñeán giuùp san laáp khu ñaát treân. Moät con ñöôøng nhöïa noäi boä daãn töø quoác loä 14 ñeán khu nhaø tröôøng daøi khoaûng 0,4 km cuõng seõ ñöôïc sôû coâng chaùnh Cao Nguyeân leân keá hoaïch thöïc hieän. Moät ngoâi tröôøng trung hoïc ñoà soä taân tieán nhaát cuõng seõ ñöôïc kieán truùc sö löøng danh, oâng Ngoâ Vieát Thuï, nghieân cöùu, ñöa leân baûn veõ vaø seõ ñöôïc chính quyeàn ôû caáp cao nhaát kyù duyeät. Ban giaùm ñoác tröôøng La San ñaët heát loøng tin caäy vaøo Chuùa Quan Phoøng trong vieäc tieán haønh chöông trình qui moâ naøy ñeå danh Thieân Chuùa “caû saùng” vaø vì “phaàn roãi linh hoàn” cuûa caùc hoïc sinh töông lai khoâng phaân bieät nguoàn goác, Thöôïng hay Kinh.

      Naêm 1961

Sau vieäc sh phoù huynh tröôûng Feùlix rôøi Ban Meâ Thuoät vaøo ngaøy 27/12, tröôøng La San coøn maát theâm sh hieäu tröôûng Gabriel ñöôïc thuyeân chuyeån veà La San Thuû Ñöùc ngaøy 07/01. Ngöôøi taïm quyeàn keá nhieäm laø sö huynh Emmanuel, moät sö huynh ñích thöïc La san, raát thoâng caûm vaø deã meán, ñaõ mang laïi cho tröôøng nhieàu an uûi.

Chuùa nhaät 26/02 : nhaø tröôøng möøng kính troïng theå laàn ñaàu tieân leã thaùnh Gio-an Bao-ti-xi-ta La San, quan thaày caùc nhaø giaùo duïc Ki-toâ. Vôùi caùc phöông tieän haïn cheá cuûa tröôøng, chi phí toái thieåu vaø söï coäng taùc chaân thaønh cuûa taát caû caùc sh, giaùo vieân vaø hoïc sinh, tröôøng ñaõ thöïc hieän thaønh coâng moät vaøi tieát muïc raát môùi laï cho khaùn giaû laø phuï huynh hoïc sinh vaø nhaân só , chính quyeàn trong tænh. Chöông trình bao goàm :

Moät thaùnh leã ngoaøi trôøi do cha tuyeân uùùy Louison cöû haønh theo yù nguyeän cuûa caùc hs, phuï huynh cuûa chuùng, caùc thaày cuûa chuùng vaø taát caû caùc aân nhaân cuûa tröôøng.

Moät leã hoäi thao : theå duïc ñoàng dieãn cuûa 400 hs, bieåu dieãn nhaûy ngöïa goã do nhoùm vaän ñoäng vieân treû cuûa tröôøng, theå duïc xeáp haøng chöõ “caùm ôn” do ñoaøn Tuøng Taâm theå hieän, vaø cuoái cuøng, ñeå keát thuùc  laø cuoäc thao dieãn theo tieáng quaân nhaïc cuûa taát caû caùc hoïc sinh töø lôùp ba ñeán lôùp ñeä töù. Cuoäc hoäi thao naøy ñöôïc vò ñaïi dieän chính phuû taïi Cao Nguyeân vaø chuaån töôùng chæ huy tröôûng quaân ñoaøn II vaø vuøng 4 quaân söï.

Cuoäc phaùt thöôûng cuoái naêm nay daønh cho hs dieãn ra trong voøng thaân maät, khoâng keøn khoâng troáng.

Töø hai thaùng nay, moät chieác xe uûi ñaát cuûa Dinh Ñieàn ñaõ giuùp nhaø tröôøng san laáp maët baèng khu ñaát ñeå chuaån bò cho vieäc xaây caát tröôøng môùi. Chuaån töôùng quaân ñoaøn cuõng cho nhaø tröôøng möôïn moät xe Jeep ñeå ñi lui tôùi troâng chöøng vieäc san laáp vaø chuaån bò taäp trung vaät tö xaây döïng.

Sau kyø caám phoøng naêm taïi Ñaø Laït, tröôøng La san laïi ñöôïc dòp vui möøng ñoùn taân hieäu tröôûng laø sh Gabriel (?)

Naêm 1962

11/02. Ñöùc cha Seitz, giaùm muïc toâng toøa Kontum (maø Ban Meâ Thuoät vaãn coøn tuøy thuoäc) ñaõ cöû haønh thaùnh leã cho caùc em röôùc leã Bao Ñoàng vaø ban bí tích theâm söùc cho khoaûng 100 em hs cuûa tröôøng. Tröôùc ñaáy, caùc em ñaõ ñöôïc chuaån bò kyõ löôõng baèng 3 ngaøy tónh taâm soát saéng do caùc ch doøng Chuùa Cöùu Theá höôùng daãn.

01/03. Leã kính chaân phöôùc Baù Ninh. Tröôøng haân hoan daãn khoaûn g 50 em hs cuûa tröôøng ñeán beân baøn thaùnh ñeå cho caùc em ñöôïc sung söôùng röôùc Mình Maùu Thaùnh Chuùa laàn ñaàu.

25/03. Naêm nay nhaø tröôøng toå chöùc leã muøng thaùnh Gio-an La San, boån maïng caùc nhaø giaùo duïc taïi saân vaän ñoäng cuûa thò xaõ döôùi söï chuû toaï cuûa vò ñaïi dieän chính phuû cao nguyeân trung phaàn. Taát caû caùc nhaân só tai maét trong thò xaõ BMT vaø phuï huynh hoïc sinh ñeàu coù maët treân saân. Raát nhieàu tröôøng trong tænh cuõng ñeán tham döï. Ñaàu chöông trình toân giaùo laø Thaùnh leã ngoaøi trôøi do cha xöù nhaø thôø chính Thaùnh Taâm chuû söï, vôùi ca ñoaøn maø thaønh vieân laø hoïc sinh tröôøng ñaûm traùch vôùi chaát löôïng cao vaø vôùi söï phuï hoïa cuûa ñoaøn quaân nhaïc (trình dieãn nhaïc ñaïo) raát ñöôïc ñaùm ñoâng theo doõi vaø taùn thöôûng. Sau lôøi phaùt bieåu cuûa sh hieäu tröôûng veà yù nghóa cuûa cuoäc leã hoäi, laø cuoäc dieãn haønh cuûa caùc tröôøng baïn ñaïi dieän. Phaàn dieãn haønh ñeàu böôùc cuûa hoïc sinh baûn tröôøng trong boä ñoàng phuïc xanh traéng môùi tinh “buoäc” khaùn giaû phaûi nhieät lieät voã tay taùn thöôûng. Caùc tieát muïc phuï nhö taïo hình kim töï thaùp, theå duïc ñoàng dieãn, trình dieãn ñoäi quaân Toâ Caùch Lan, ñöôïc caùc hoïc sinh tröôøng theå hieän xuaát saéc vaø ñaày töï tin. Nhaát laø ñoäi hình theo kieåu Toâ Caùch Lan do caùc hoïc sinh lôùn cuûa tröôøng ñaûm traùch ñoàng dieãn ñeàu ñaën, nghieâm tuùc, trong trang phuïc töông tôï haï só quan, ñaõ gieo vaøo loøng khaùn giaû söï khaâm phuïc veà kyû luaät cao ñoä cuûa hoïc sinh La San. Moät chuyeân gia quay phim töø ñoâ thaønh Saøi Goøn chuû taâm ñeán ñeå thu hình maøu taát caû caùc giai ñoaïn cuûa buoåi leã vaø giao laïi cho tröôøng ñeå löu nieäm ngaøy khoù queân naøy.

Thaùng 06. Vôùi kyø töïu tröôøng cuûa nieân khoùa 1962-63, thaønh vieân tu só cuûa coäng ñoaøn La San BMT ñöôïc ñoåi môùi phaân nöõa. Caùc sh Salomon Hoä, Francois Saéc vaø Leùon Dzuõng thay theá caùc sh EÙtienne (le jeune nhöng giaø !), Firmin, vaø Ñaït Thanh. Só soá hoïc sinh taêng leân ñeán 840 em, moät con soá kyû luïc töø tröôùc tôùi nay, trong ñoù, tieåu hoïc laø 520 vaø trung hoïc laø 320. Taát caû caùc phoøng oác raûnh roãi ñeàu ñöôïc tröng duïng vaø bieán thaønh lôùp hoïc, ngay caû phoøng hoïp cuûa hieäp hoäi Huøng Taâm. Ngay taïi nhaø chôi coù maùi che, hai lôùp hoïc ñöôïc nhanh choùng döïng leân vaøo giôø choùt ñeå môû theâm lôùp ñeä nguõ B vaø lôùp ba B. Nhôø söï giuùp ñôõ cuûa moät cöïu hoïc sinh quaûng ñaïi, moät khung nhaø tieàn cheá baèng goã sao ñöôïc cho tröôøng möôïn söû duïng ñeå laøm nhaø chôi môùi. Cuõng neân löu yù laø moät xöôûng thuû coâng nghieäp saûn xuaát ñoà duøng baèng maây tre cuõng ñöôïc môû ra taïi tröôøng ñeå taïo nguoàn lôïi cho caùc hoïc sinh vuøng cao.

Thaùng baûy. Sau nhöõng cuoäc vaän ñoäng kieân nhaãn treân phuû toång thoáng ñeå taïo voán caàn thieát cho vieäc xaây döïng ngoâi tröôøng ñöôïc kieán truùc sö chính coáng veõ kieåu, cuoái cuøng roài a/e La San cuõng kyù ñöôïc baûn giao keøo vay möôøi trieäu ñoàng (10 000 000$),vaø phaûi traû trong 5 naêm vôùi tieàn lôøi laø 3% moãi naêm. Leã ñaët vieân ñaù ñaàu tieân ñöôïc chính kieán truùc sö Ngoâ Vieát Thuï chuû toïa vaøo ngaøy 20/08/62 vaø coâng vieäc san laáp khu vöïc nôi xaây döïng tröôøng ñöôïc tieán haønh ngaøy 01/09 vôùi söï giuùp ñôõ cuûa “xe maùy”ä cuûa sôû coâng chaùnh vaø cuûa coâng binh. Trong thôøi gian naøy, 04 gieáng saâu 50m - maø ba trong soá naøy coù gaén maùy bôm vaø moät coù quaït gioù ñeå bôm nöôùc - ñöôïc sôû noâng nghieäp cho ñaøo vaø vôùi nghóa cöû thaân aùi, ñaët döôùi quyeàn söû duïng cuûa ngoâi tröôøng töông lai. Nhôø vaäy vaán ñeà ñau ñaàu nhaát veà nöôùc noâi, taïi moät vò trí coù cao ñoä laø 500m ñaõ nhanh choùng ñöôïc giaûi quyeát oån thoûa vaø toát ñeïp hôn mô öôùc laø ñaøng khaùc. Coâng cuoäc ñaøo moùng ñöôïc tieán haønh ñaàu thaùng 10 vaø vaøo ngaøy 31/12, vieäc xaây caát ñaõ ñaït tôùi cao trình laø laàu 1 (gaàn 10m). Moïi thaønh vieân cuûa tröôøng La San taïi thò xaõ BMT ñeàu hy voïng traøn treà laø vaøo thaùng 8 naêm 1963, hoï seõ ñöôïc vui möøng tham döï leã khai giaûng cuûa ngoâi tröôøng môùi tuyeät ñeïp cuûa hoï vöôn mình trong naéng mai, ngaïo ngheã treân ñoài cao gioù loäng !

Thaùng 10. Cuoäc dieãn binh cuûa löïc löôïng quaân söï vaøo dòp leã quoác khaùnh khoâng ñöôïc toå chöùc nhö nhöõng naêm tröôùc. Thay vaøo ñoù, ñeå laáp vaøo choã troáng, ngöôøi ta cho môøi taát caû caùc tröôøng trong thò xaõ tham döï. Theo ñaùnh giaù cuûa moïi ngöôøi trong thò xaõ, hoïc sinh tröôøng La san chieám vò trí haøng ñaàu trong cuoäc dieãn haønh vì soá hs tham gia ñoâng nhaát (400), y phuïc goïn gaøng vaø ñeïp nhaát vaø nhaát laø ñeàu böôùc nhaát ! Buoåi chieàu, nieàm kieâu haõnh laïi ñeán vôùi hs tröôøng La san khi chuùng haân haïnh ñöôïc môøi thöïc hieän maøn ñoàng dieãn theå duïc taïi saân vaän ñoäng cuûa thò xaõ.

Thaùng chaïp : 08/12. Leã Ñöùc Meï Voâ Nhieãm ñöôïc tröôøng La San haân hoan cöû haønh moät caùch ñaëc bieät. Buoåi saùng, thaùnh leã cho caû tröôøng vaø coù nghi thöùc röôùc leã laàn ñaàu cho khoaûng 60 em hs. Sau ñoù, caùc em naøy ñöôïc taëng moät buoåi dieåm taâm taïi tröôøng vôùi söï chöùng kieán cuûa phuï huynh chuùng. Buoåi toái, luùc 20g00, saân tröôøng ñöôïc thaép saùng röïc ñeå ñoùn tieáp ñoaøn kieäu Ñöùc Meï Loä Ñöùc ñöôïc dieãn ra trong saân tröôøng. Tröôùc ngaøy hoâm aáy, moãi lôùp ñeàu ra söùc trang hoaøng ñoaïn ñöôøng vôùi nhöõng chieác ñaøn loàng xinh xaén maø ñoaøn kieäu seõ ñi qua vaø ñaõ ñöôïc phaân chia tröôùc cho lôùp ñaûm traùch. 15 maàu nhieäm cuûa chuoãi Maân Coâi ñöôïc duøng laøm chuû ñeà cho 15 böùc tranh hoäp baèng giaáy kieáng boùng maøu tuyeät ñeïp, ñaët ôû 15 vò trí nôi maø ñoaøn kieäu seõ döøng laïi ñeå suy gaãm vaøi phuùt, ñoïc 3 kinh Kính möøng vaø haùt moät khuùc ca toân vinh Ñöùc Meï.

Leã Giaùng Sinh : 25/12 . Nhôø söï hieän dieän cuûa caùc cha doøng Thieân An Bieån Ñöùc ñaõ ñeán laäp moät tu vieän taïi BMT neân caùc sh, hs La San vaø caùc tín höõu vuøng laân caän ñaõ coù ñöôïc thaùnh leã nöõa ñeâm treân saân tröôøng. Tuy soá ngöôøi tham döï khoâng ñoâng nhöng baàu khí raát aám cuùng, soát saéng vaø nghieâm trang. Baøn thôø, maùng coû theo kieåu daùng ñôn sô nhöng trang trí raát myõ thuaät vaø do sh Vaân Xuyeân thöïc hieän. Caùc böùc tranh baèng giaáy kieán maøu vôùi hoïa tieát ña daïng theo chuû ñeà Giaùng Sinh ñaõ laø nieàm haõnh dieän cho taùc giaû cuûa chuùng laø sh Hermel. Veà phaàn ñoaøn Nghóa só, vì Giaùng Sinh laø leã boån maïng cuûa ñoaøn, neân vieäc möøng leã kyõ löôõng hôn qua vieäc toå chöùc moät buoåi canh thöùc vöøa ñoäc ñaùo laïi vöøa mang “tính daân toäc” : Moãi ñoäi, tröôùc khi tham döï thaùnh leã, ruùt lui veà laùng traïi cuûa mình khoâng phaûi ñeå thaûo luaän nhaèm hoïc taäp hay suy nghó vaø nguyeän gaãm veà maàu nhieäm Ngoâi Hai giaùng traàn nhöng laø ñeå … giöõ aám vaø traùnh caùi laïnh buoát da ngoaøi trôøi … !

      Naêm 1963.

Chuyeån ñoäng : ñaàu thaùng tö, song song vôùi vieäc xaây döïng tröôøng môùi ñang tieán haønh, ban giaùm hieäu “tröôøng hieän haønh” nhaän ñöôïc leänh khôûi ñaàu coâng taùc söûa chöõa vaø nôùi roäng cô xöôûng thaùnh Teâ-reâ-xa nhaèm di dôøi ban tieåu hoïc cuûa tröôøng veà ñoù vaøo ngaøy töïu tröôøng trong thaùng saùu cuûa nieân khoùa 1963-64. Cô sôû naøy thuoäc nhaø chung giaùo phaän Kontum vaø ñöôïc ñöùc cha Seitz nhöôøng laïi cho doøng La San ñeå buø laïi khu ñaát maø treân ñoù tröôøng La San ñang hoaït ñoäng vaø seõ ñöôïc baøn giao laïi cho caùc nöõ tu Baùc AÙi thaùnh Vinh Sôn söû duïng. Sau ba thaùng söûa chöõa vaø coù khi thay ñoåi saâu xa caáu truùc, khu cô xöôûng ñaõ hoaøn toaøn ñoåi môùi. 14 lôùp hoïc khang trang, roäng raõi, ñaõ môû cöûa ñeå vui möøng ñoùn 500 em hs tieåu hoïc vaøo ngaøy töïu tröôøng 15 thaùng saùu naêm 1963.

Thi cöû : cuoái nieân khoùa 1962-63, tröôøng vui möøng ñöôïc tin 17/20 thí sinh cuûa tröôøng ñaõ ñöôïc chaám ñaäu baèng trung hoïc ñeä nhaát caáp. Vôùi tæ leä 85% tröôøng La San BMT laø tröôøng coù soá hoïc sinh ñaäu cao nhaát cuûa trung taâm thi cöû toaøn vuøng cao nguyeân.

Moät böôùc ñoåi môùi taùo baïo ! Raát nhieàu phuï huynh coù “quí töû” ñang theo hoïc taïi ban tieåu hoïc La San ñaõ trình baøy mong muoán caùc “tieåu aùi nöõ” cuûa hoï cuõng ñöôïc nhaän vaøo cuøng vôùi anh em chuùng. Trong yù muoán phuïc vuï nhu caàu chính ñaùng vaø ñoàng thôøi cuõng muoán “theâm daân” cho caùc lôùp hoïc cuûa ban tieåu hoïc, sh giaùm tænh Bernard Böôøng ñaõ laáy saùng kieán chaáp thuaän cho pheùp thaâu nhaän caùc beù gaùi töø lôùp maãu giaùo cho ñeán lôùp ba cuûa ban tieåu hoïc. Cuøng luùc, ñeå ñoái phoù vôùi tình hình khoù khaên thieáu giaùo vieân nam do leänh ñoäng vieân, sh cuõng ñoàng yù cho tröôøng ñöôïc pheùp chieâu moä nöõ giaùo vieân ñeå phuï traùch caùc lôùp thuoäc caáp tieåu hoïc.  Ñöùc cha Seitz vöøa nghe phong phanh caùc tin treân lieàn söû duïng quyeàn taøi phaùn trong giaùo phaän cuûa ngaøi vaø yeâu caàu tröôøng La San ñình hoaõn ngay vieäc aùp duïng caùc pheùp noùi treân.

Cuoäc vieáng thaêm cuûa vò laõnh ñaïo toái cao. Cuoái thaùng chín, toång thoáng Ngoâ Ñình Dieâm ñaõ ñích thaân ñeán vieáng thaêm coâng tröôøng xaây döïng cuûa ngoâi tröôøng môùi treân “ñoài La San”. Ngaøi quan taâm ñaëc bieät ñeán döï aùn xaây döïng naøy – coù theå noùi moät phaàn laø do saùng kieán vaø hoã trôï cuûa ngaøi – aân caàn hoûi han caën keõ veà nhöõng thuaän lôïi vaø khoù khaên maø ban giaùm hieäu tröôøng gaëp phaûi khi tieán haønh xaây döïng theo ñeà aùn maø chính ngaøi ñaõ töï tay pheâ duyeät ! Toång thoáng coøn xem xeùt tæ mæ moâ hình tröôøng vaø “tôùi taáp” khuyeán khích cuõng nhö cho chæ thò trong vieäc tieáp tuïc ñaåy maïnh tieán ñoä thi coâng.

Ngaøy 01/11/1963 : nhöõng dao ñoäng vaø kinh hoaøng luùc ban ñaàu nhanh choùng ñöôïc vöôït qua : cuoäc caùch maïng khoâng gaây aûnh höôûng quaù ñaùng treân caùc sh vaø hs La San. Tuy nhieân tröôøng La San BMT ñeàu nhaát trí thaáy raèng, chæ treân phöông dieän nhaân baûn vaø tình nghóa con ngöôøi, thì vò toång thoáng quaù coá quaû laø “moät cöïu hoïc sinh La San toát”, soáng ra ngöôøi, laø moät coâng daân göông maãu … vaø laø moät aân nhaân xuaát saéc vaø ñích thöïc cuûa tröôøng.

Leã Giaùng sinh naêm nay ñöôïc cöû haønh vôùi nhieàu haân hoan vaø raàm roä beân ngoaøi. Nhaø tröôøng ñaõ ñoùng goùp vaøo leã hoäi cuûa giaùo xöù baèng ñoaøn kieäu töôïng Chuùa Haøi Nhi vôùi ñoaøn hoïc sinh hoä toáng 300 em, tay caàm nhöõng boù ñuoác saùng vaø ñöôïc trang trí ñaày maøu saéc.

Coâng trình xaây döïng tröôøng môùi : Ngaøy 31/12/1963, hai caùnh naèm hai beân khu nhaø chính haàu nhö ñaõ gaàn xong vaø coù theå ôû ñöôïc. Taàng treät cuûa khu nhaø trung taâm coù chieàu cao ñaëc bieät (8m), coù caáu truùc cuûa moät hoäi tröôøng-nhaø haùt vôùi saân khaáu roäng lôùn vaø taàng haàm vôùi phoøng hoùa trang, ñaïo cuï … vöøa laø saân chôi coù maùi che cho hs trong nhöõng ngaøy möa baûo. Veà nhaø nguyeän, theo baûn veõ thì nhaø nguyeän naèm beân treân hoäi tröôøng-nhaø haùt, caùch maët ñaát 8m vôùi chieàu cao laø 15m, roäng 16m. Ñeå xaây döïng ñöôïc, ñoäi thi coâng phaûi taäp trung thaät nhieàu kyõ thuaät phöùc taïp vôùi nhieàu ruûi ro ña daïng … vaø nhaát laø nhieàu phí toån. Vieäc thöïc hieän ñoøi hoûi theâm nhieàu thì giôø vaø taøi chaùnh. Chaéc chaén khi khai giaûng nieân hoïc môùi, moät soá phoøng oác cuûa ngoâi tröôøng ñoà soä naøy caàn phaûi ñöôïc tieáp tuïc xaây döïng … tuy nhieân veà cô baûn, tröôøng deã daøng hoaït ñoäng toát vôùi nhöõng phoøng oác ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh.

      Naêm 1964.

Coäng ñoaøn caùc sh :

Coäng ñoaøn La San BMT goàm 7 thaønh vieân vaøo ñaàu naêm 1964, nhöng sau kyø tónh taâm naêm vaøo thaùng naêm, soá naøy suït giaûm coøn 6.
Colomban Loäc, taân hieäu tröôûng.
Salomon, quaûn lyù.
François Nghi, giaùo sö ñöùng lôùp
Joachim Thuaàn, giaùm hoïc tröôøng tieåu hoïc Teâ-reâ-xa
Arseøne Phan, giaùo sö ñöùng lôùp.
Eùmilien Khöông, giaùo sö ñöùng lôùp.
(hieäu tröôûng Beùnilde ñaõ rôøi doøng vaøo ñaàu thaùng 10/64 !)

Ban giaûng huaán ñôøi.

Ñeå coäng taùc vôùi 6 sh lo cho 2 tröôøng tieåu hoïc Teâ-reâ-xa vaø La San Ñoài (BMT) goàm 9 lôùp trung hoïc ñeä nhaát caáp vaø 16 lôùp tieåu hoïc, ban giaùm ñoác nhaø tröôøng coù môøi 26 nam giaùo vieân vôùi haønh trang ñuû veà kieán thöùc nhöng veà phöông phaùp sö phaïm thì caàn baøn laïi. Tuy nhieân phaûi noùi laø hoï ñaày nhieät taâm vaø coù ñaïo ñöùc. Phaàn lôùn hoï ñeàu laø Coâng giaùo vaø cuõng tham gia daïy giaùo lyù cho hs mình.

Só soá hoïc sinh.

Toång soá hs cuûa tröôøng ñaõ töø con soá 900 voït leân thaønh 1150. Sôû dó con soá naøy taêng maïnh coù theå laø nhôø nhöõng keát quaû khaû quan veà hoïc taäp vaø thi cöû vaø cuõng vì tröôøng treân ñoài (La San) môû theâm ban tieåu hoïc : 30 hs tieåu hoïc quanh vuøng ñeán ghi danh vaøo ngaøy töïu tröôøng cuûa nieân khoùa 64-65 coù, nhöng con soá aáy leân ñeán 200 moät thôøi gian ngaén sau ñoù. Caùch chung, hoïc sinh coù tinh thaàn toát vaø raát haõnh dieän mang danh La San. Chuùng deã daïy tuy taùnh tình coù phaàn moäc maïc vì phaàn ñoâng thuoäc thaønh phaàn gia ñình di cö vaø laøm noâng hay coù cha laø quaân nhaân … Chuùng cuõng hôi thuï ñoäng, theá neân caùc thaày coù boån phaän phaûi thay ñoåi naõo traïng chuùng thaønh tích cöïc hôn vaø giuùp chuùng kieán taïo loøng yeâu thích hoïc taäp.

Hoïc taäp.

Chöông trình hoïc taäp cuûa Boä giaùo duïc ñeà ra vôùi söï taêng cöôøng veà Phaùp vaên. Kieåm tra hoïc taäp thöôøng xuyeân : thi moãi thaùng vaø thi tam caù nguyeät vôùi baûn ñieåm phaûi coù cha meï kyù duyeät. Kyø thi chaùnh thöùc:
Baèng Tieåu hoïc : 65/80 ñöôïc chaám ñaäu.
Baèng Trung hoïc ñeä nhaát caáp : 41/42 ñöôïc chaám ñaäu (98%).

Nhöõng söï kieän ñaùng chuù yù.

Chuyeån veà tröôøng môùi : ngaøy töïu tröôøng cuûa nieân khoùa 64-65 ñöôïc aán ñònh vaøo ngaøy 03/07/1964. Phaân ban trung hoïc ñöôïc di chuyeån veà tröôøng môùi (taïm xong moät phaàn) naèm treân ñoài caùch thò xaõ khoaûng 3 km , treân ñöôøng veà Saøi Goøn. Cô sôû cuõ seõ ñöôïc giao laïi cho ñöùc giaùm muïc giaùo phaän ñeå ngaøi trao cho caùc Nöõ Töû Baùc AÙi Vinh Sôn söû duïng.

28/09/64 : Sh Toång phuï quyeàn Lawrence O’Toole ñaõ ñeán thaêm BMT ñeå ñoäng vieân moïi thaønh vieân  La San ñang mieät maøi thi haønh söù vuï vaø sau khi thaêm hoûi caën keõ caùc sh, ngaøi coù lôøi coá vaán khoân ngoan ñeå tröôøng hoaït ñoäng toát giöõa giôùi treû kinh thöôïng.

Tröôøng cuõng tieáp ñoùn oâng phuï taù quaûn trò cuûa vò töôùng chæ huy vuøng II chieán thuaät, caùc oâng chaùnh vaø phoù tænh tröôûng Ñaéc Laéc … Moïi quan khaùch ñeàu toû ra haøi loøng veà coâng taùc giaùo duïc coù chaát löôïng maø tröôøng La San ñang thöïc hieän treân ñoài naøy.

Vun troàng ôn goïi : Caâu laïc boä Baù Ninh ñöôïc hình thaønh. Moät nhoùm haïn cheá goàm nhöõng thieáu nieân ñang theo hoïc caùc lôùp ñeä thaát, ñeä luïc, ñeä nguõ ñöôïc tuyeån choïn ñeå taïo neân noøng coát cho caâu laïc boä. Ñoaøn Thanh Sinh Coâng (JEC) vaø vaøi nhoùm Coâng giaùo cuõng coá taïo neân baàu khí thuaän lôïi cho caùc ôn goïi ñöôïc phaùt trieån.

Moái lieân heä : raát toát ñeïp vôùi caùc chính quyeàn ñaïo ñôøi vaø vôùi cô quan giaùo duïc !

Baøn gheá & hoïc cuï : Taát caû hoïc cuï vaø baøn gheá töø cô sôû cuõ ñöôïc chuyeån veà tröôøng môùi nhôø söï lao ñoäng haêng say vaø taän tình cuûa thaày troø La San. Tuy nhieân veà laâu daøi, chuùng caàn phaûi ñöôïc nhanh choùng thay theá ñeå ñaûm baûo an toaøn vaø myõ thuaät ! Cuõng caàn noùi theâm laø ban giaùm hieäu ñaõ cho ñoùng xong taïi ngoâi tröôøng môùi 100 giöôøng vaø 100 baøn vieát baèng goã sao ñeïp, roäng raõi vaø chaéc chaén cho caùc noäi truù töông lai.

Tình hình taøi chaùnh. Xeùt veà maët coâng taùc xaây döïng caàn hoaøn thaønh, cho duø neáu khoâng coù thaát thoaùt ñaây ñoù, quyõ nhaø tröôøng cuõng khoâng theå caùng ñaùng noåi. Phaàn nöõa, löông boång cho caùc thaày daïy beân ñôøi cuõng chieám moät phaàn quan troïng trong chi tieâu cuûa tröôøng.

      Naêm 1965 (La San Kbuoân)

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : töø ñaàu naêm cho ñeán kyø tónh taâm naêm vaøo thaùng naêm (1965),  soá sh coøn laïi laø 6. Sau ñoù sh Francois Nghi ñoåi veà La San Baù Ninh Nha Trang, caùc sh Arseøne Phan vaø Eùmilien Khöông veà ñeä töû vieän Nha Trang. Coâng ñoaøn môùi goàm : beà treân Colomban Loäc, sh Martial Tuøy, giaùm hoïc ban trung hoïc, sh Salomon quaûn lyù vaø giaùm hoïc tieåu hoïc ñoài, sh Joachim Thuaàn, giaùm hoïc tieåu hoïc Lam Sôn, Sh Auguste Huy, sh Gustave Taân vaø sh Vital Hieàn.

Ban giaùo vieân beân ñôøi : Phaàn ñoâng 27 giaùo vieân giaùo sö tieáp tuïc coâng taùc trong nieân khoùa môùi. Hoï laøm quen daàn vôùi phöông phaùp daïy hoïc La San  vaø laø nhöõng coäng taùc vieân quí giaù cuûa caùc sh trong hai tröôøng, treân ñoài vaø taïi thò xaõ BMT. Moät soá lôùn laøm chuû nhieäm lôùp vaø kieâm luoân giaùo lyù vieân cho lôùp mình ! Chöa chi leänh toång ñoäng vieân ñaõ ñe doïa töôùc ñi moät soá caùc thaày giaùo gioûi naøy.

Só soá hoïc sinh : soá hoïc sinh La San BMT, cuûa tröôøng treân ñoài vaø ngoaøi thò xaõ (Lam Sôn), toång coäng laø 1415 em. Naêm tröôùc toång soá laø 1 115, nhö vaäy taêng ñöôïc 300 em. Caùch chung, “Tinh thaàn” chuùng raát cao. Chuùng raát haõnh dieän , coù khi quaù möùc laø ñaøng khaùc ! Duø soáng trong khung caûnh coøn hôi hoang sô vaø phaàn ñoâng thuoäc gia ñình laøm aên chaân chaát hay di cö neân caùc hoïc sinh coù veû thoâ keäch tuy nhieân ñaïo döùc, chaêm chæ, vaø deã uoán naén. Kyõ luaät deã daøng ñöôïc ña soá hoïc sinh tuaân thuû.

Vieäc hoïc : thi ñua hoïc taäp ñöôïc phaùt ñoäng maïnh. Vieäc giaûng daïy coù veû höõu hieäu do bieát quan taâm ñeán chuyeän moãi caù nhaân hoïc sinh phaûi chuyeân caàn hoïc taäp. Coâng taùc kieåm tra baøi vôû ñöôïc thöïc hieän ñeàu ñaën. Keát quaû caùc kyø thi chính thöùc :
Thi tieåu hoïc : 88/98 ñöôïc chaám ñaäu
Thi trung hoïc ñeä nhaát caáp : 39/49
Naêm nay (65-66) tröôøng chuaån bò cho hoïc sinh döï thi tuù taøi 1 (Vieät Nam)

Vaøi söï kieän lôùn :

Tröôøng haân haïnh ñoùn chaøo cuoäc vieáng thaêm cuûa ñöùc cha Seitz, giaùm muïc giaùo phaän Kontum-Pleiku-Ban Meâ Thuoät. Ngaøi haøi loøng veà hoïc sinh vaø veà tröôøng sôû.

Ngaøy 16/12/1965, trong chuyeán vieáng thaêm nhaén nguûi BMT, (böùc töôïng) Ñöùc Meï Fatima ñaõ aâu yeám döøng laïi taïi coång tröôøng (beân quoác loä 14). Toaøn tröôøng trong boä ñoàng phuïc cuûa nhöõng ngaøy leã lôùn kính caån ñöùng daøn chaøo taïi ñaáy vaø ñeå daâng leân Meï moät lôøi kinh soát saéng caàu nguyeän hoøa bình cho ñaát nöôùc ñang bò chieán tranh taøn phaù vaø cho coâng cuoäc truyeàn giaùo thu ñöôïc nhieàu keát quaû.

Vun troàng ôn goïi : “Caâu laïc boä Baù Ninh” ñöôïc cuûng coá. Khoaûng möôi em ñöôïc choïn trong soá nhöõng hoïc sinh öu tuù cuûa tröôøng ñeå gôûi ñi ñeä töû vieän hay chuaån vieän Nha Trang.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn : noùi chung, moái lieân heä vôùi chaùnh quyeàn ñôøi, ñaïo, giaùo duïc vaø quaân ñoäi ñeàu toát. Khaép nôi, nhaø tröôøng ñöôïc caùc giôùi thaåm quyeàn coi troïng vaø ñoái xöû töû teá.

Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : nhöõng coâng trình xaây döïng môùi, nhaát laø ngoâi nhaø nguyeän cao roäng … vaãn chöa ñöôïc hoaøn thaønh ñuùng nhö döï ñònh. Thieáu huït traàm troïng vaät lieäu xaây döïng vaø nhaát laø veà xi maêng… Tieán trình thi coâng coøn chaäm. Caùc lôùp môùi tuy caàn theâm trang bò theâm nhöng veà cô baûn ñaõ coù gaàn nhö ñaày ñuû baøn gheá cho hoïc sinh.

Tình traïng taøi chính : Nhö thoâng leä (!), neàn taøi chính cuûa tröôøng coøn eøo uoät do nhöõng xaây caát ñang tieán haønh vaø do vieäc quaûn trò trong quaù khöù coù vaøi sai soùt. Nhaân soá caùc sö huynh coù taêng leân thì chi phí ñeå traû löông cho giaùo vieân seõ giaûm ñi vaø vieäc tieát kieäm chaéc seõ khaû quan hôn vaø vieäc söûa sang cô sôû tröôøng lôùp seõ coù cô may tieán haønh nhanh hôn.

      Naêm 1966

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : Nhaân soá caùc sh laø 7 vaø ñöôïc giöõ nguyeân ñeán kyø tónh taâm naêm vaøo thaùng saùu 1966. Sau thôøi ñieåm naøy, sh Martial Tuøy vaø sh Auguste Huy ñöôïc ñoåi veà Taberd Saøi Goøn. Nhaân soá cuûa coäng ñoaøn ñöôïc naâng leân thaønh 09, goàm :
Huynh tröôûng : sh Colomban Loäc (Ñaøo)
Giaùm hoïc caáp 2&3 : sh Vital Hieàn (Quang)
Quaûn lyù vaø vaên phoøng : sh Salomon Minh (Hoä).
Quaûn nhieäm tröôøng tieåu hoïc Lam Sôn : sh Joachim Thuaàn
Giaùm hoïc tieåu hoïc treân ñoài : sh Henri Haïnh (Dieäp).
Thaày vieäc : sh Norbert Nam.
Tröôûng ban theå thao : sh Gustave Taân (Ñöùc)
Ñaûm traùch Thanh Sinh Coâng : sh Abel Bình (Quang).
Ñaûm traùch JEC treû : sh Damasceøne Tuaân.

Ngoaøi ra, taát caû caùc sh, tröø hai ba sh lôùn tuoåi, ñeàu laøm coá vaán khoái (3 lôùp) hoaëc chuû nhieäm lôùp vaø ñöùng lôùp daïy khaù nhieàu giôø, goùp phaàn giaùo duïc kieán thöùc vaø nhaân baûn caùc hoïc sinh cuûa mình.

Ban giaùo vieân beân ñôøi : Vieäc tìm giaùo vieân coù taøi naêng khaù taïi vuøng ñaát ñaày bieán ñoäng vì chieán tranh quaû laø ñieàu raát khoù khaên. Leänh ñoäng vieân cuõng goùp phaàn xaùo troän maïnh ñoäi nguõ giaùo vieân cuûa tröôøng vaøo baát cöù thôøi ñieåm naøo trong nieân hoïc. Ban giaùm hieäu phaûi ñaëc bieät quan taâm ñeán vieäc giuùp caùc giaùo vieân môùi laøm quen vôùi phong caùch La san ñeå vieäc giaùo duïc hoïc sinh ñi vaøo quy cuû, neà neáp. Caùc giaùo vieân naøy thöôøng ñöùng lôùp lieân tuïc neân hoï coù theå chaêm lo cho hoïc sinh, daïy giaùo lyù hay kieán thöùc nhaân baûn cho chuùng. Toång soá caùc thaày giaùo laø 30 vò.

Só soá hoïc sinh : Naêm nay toång soá hoïc sinh laø 1 658, nhieàu hôn naêm roài (1415). Caùch chung, raát nhieàu em nhaø ôû taïi thò xaõ gaëp trôû ngaïi vì tröôøng naèm beân ngoaøi (töông lai gaàn, seõ laø noäi thaønh) thò xaõ, caùch khaù xa, khoaûng 3 km. Tuy nhieân töø töø, quaûng ñöôøng trôû neân ngaén vôùi thoùi quen ñi boä. Thaønh phaàn hoïc sinh coâng giaùo khaù lôùn (vuøng di cö) , nhaát laø taïi tröôøng tieåu hoïc La San Lam Sôn (naèm giöõa khu xoùm ñaïo). Nhöõng nguy hieåm veà luaân lyù treân ñöôøng phoá quaû laø côn aùc moäng ñoái vôùi caùc baäc cha meï quan taâm ñeán vieäc giaùo duïc con caùi mình. Tuy nhieân phaûi nhìn nhaän raèng caùc hoïc sinh haõy coøn ñôn sô (vì ñaây laø moät tænh leõ). Chuùng tham gia ñoâng ñaûo vaø heát mình moïi sinh hoaït ñöôïc toå chöùc taïi tröôøng do caùc sh (5/9 caùc sh ôû ñoä tuoåi 26 trôû laïi !) vaø caùc giaùo vieân thöôøng xuyeân toå chöùc. Chuùng cuõng laøm quen vôùi neáp soáng ñoaøn ñoäi (xaõ hoäi) vôùi vieäc thöïc hieän thöôøng xuyeân nhöõng traän ñaáu theå thao, caém traïi (dieän tích cuûa tröôøng khaù roäng, hôn 72 maãu taây, vaø coù suoái, coù röøng, coù ñoài …) vaø caùc troø giaûi trí khaùc vaøo caùc dòp leã laïc…

Hoïc taäp : xung löïc gaén lieàn vôùi hoïc taäp ñaõ ñöôïc khai maøo töø nhöõng naêm qua tieáp tuïc ñöôïc ñaåy maïnh töø nieân khoùa 65-66 sang ñeán nieân khoùa 66-67. Baøi vôû hoïc sinh ñöôïc caùc thaày kieåm tra thöôøng xuyeân. Caùc taäp vôû ñöôïc xem xeùt vaø chaám ñieåm gaàn nhö haèng ngaøy. Caùc kyø thi hoïc kyø(tam caù nguyeät, luïc caùc nguyeät) ñöôïc toå chöùc raát nghieâm tuùc, ít khi xaûy ra chuyeän coùp baøi ! Baûn ñieåm ñöôïc gôûi veà phuï huynh kieåm tra vaø kyù nhaän haèng thaùng. Vieäc leân lôùp ñöôïc dieãn ra theo qui luaät chaët cheõ. Thi nhaäp hoïc cho caùc hoïc sinh töø caùc nôi khaùc ñeán cuõng ñöôïc toå chöùc raát qui cuû.

Kyø thi tuù taøi I Vieät : 7/8 ban B (toaùn), 5/14 ban A (sinh vaät) !

Söï kieän quan troïng : Cuoái thaùng gieâng 66, cuoäc phaùo kích cuûa löïc löôïng Baéc Vieät nhaèm taán coâng moät ñoaøn “coâng-voa” lính Coäng Hoøa ngay tröôùc coång tröôøng tuy khoâng gaây thieät haïi gì cho binh só nhöng laïi laøm baùc “gaùc-dan” giaø cheát ñau thöông. Nhaø tröôøng baûo laõnh nuoâi ñöùa con duy nhaát coøn soáng soùt cuûa baùc !

Söï kieän troïng ñaïi tieáp theo laø vieäc tham gia möøng leã “ñeä nhaát baùch chu nieân” ngaøy caùc sh ñaët chaân ñaàu tieân leân ñaát nöôùc VN (taïi Saøi Goøn) vaøo ngaøy 08/01/1866. Luùc ñaàu, buoåi leã ñöôïc döï tính dieãn ra vaøo cuoái thaùng tö 66, song cuoái cuøng thì ñöôïc dôøi laïi vaøo caùc ngaøy 13,14,15 thaùng 05/1966 do caùc dieãn tieán chính trò trong nöôùc. Ñoù thaät söï laø moät tam nhaät ñaày haân hoan vaø laøm nöùc loøng ngöôøi, ba ngaøy trong ñoù ngoâi sao La San voït leân cao treân baàu trôøi Ban-meâ. Treân chöông trình, ngöôøi ta thaáy xuaát hieän : Thaùnh leã khai maïc vaø thaùnh leã beá maïc, Chaàu Thaùnh Theå taï ôn, trình dieãn theå duïc vôùi dieãn haønh ñuû kieåu cuûa caùc hoïc sinh theo tieáng keøn cuûa ñoäi quaân nhaïc, caùc buoåi trình dieãn vaên ngheä taïi nhaø haùt thò xaõ (raïp Thaêng Long), trieån laõm sinh hoaït hoïc ñöôøng vaø veà hoaït ñoäng cuûa doøng La San treân theá giôùi vaø taïi Vieät Nam, ñaïi hoäi khoaùng ñaïi cuûa phuï huynh hoïc sinh, tieäc traø danh döï. Söï hieän dieän cuûa haàu heát caùc nhaân vaät vaø nhaân só coù tieáng trong tænh taêng theâm nieàm haõnh dieän cho nhaø tröôøng chuùng ta. Ngay caû “Chuùa Trôøi” cuõng thuoäc veà phe chuùng ta vì thôøi tieát thaät dieäu kyø : baàu trôøi tuyeät ñeïp ñöôïc ban cho chuùng ta vaøo caùc ngaøy leã hoäi nhöng hoâm sau leã, möa rôi taàm taõ suoát ngaøy !

Ngaøy 20/11/1966, tröôøng La San ñöôïc haân haïnh vaø vui möøng ñoùn tieáp sh Theodoret Michael, taân phuï quyeàn vuøng Ñoâng Nam AÙ. Ngaøi ñeán ñeå tröïc tieáp cuøng möøng leã vôùi ñeä töû vieän.

Ngaøy 07/12/1966, nhaân dòp leã möøng ñeä nhaát chu nieân cuûa toaøn tænh doøng VN taïi Saøi Goøn, Vaø vì tinh thaàn lieân keát vôùi caùc sh, La San Ban Meâ chaáp nhaän thaét löng buoäc buïng gôûi moät phaùi ñoaøn ñoâng ñaûo ñi phoù hoäi goàm sh giaùo vieân vaø hoïc sinh. Tröôøng cuõng tham giam tröng baøy moät phoøng trieån laõm vôùi moâ hình tröôøng vaø hình aûnh sinh hoaït thaät phong phuù cuûa La San Ban Meâ Thuoät. Ngoaøi ra caùc hoïc sinh cuûa chuùng ta cuõng tham gia vaøo cuoäc toång dieãn haønh cuûa caùc tröôøng trong heä thoáng giaùo duïc tö thuïc taïi thaønh ñoâ nöõa.

Ngaøy 16/07/1966, ñeä töû vieän Baù Ninh Nha Trang ñeán tröng duïng phoøng oác daønh cho ban hoïc sinh noäi truù cuûa tröôøng Ls Ban-Meâ vaø nhö theá ban naøy chaùnh thöùc keå nhö bò xoaù soå !

Caâu laïc boä thaùnh Baù-Ninh : Caâu laïc boä vaãn tieáp tuïc coâng taùc trong giôùi hoïc sinh cuûa tröôøng. Caùc hoïc sinh naøy thuoäc caùc lôùp ñeä tam, ñeä töù, ñeä luïc vaø ñeä thaát vaø toång coäng khoaûng moät chuïc em. Chuùng ta gôûi caùc em ñi Nha Trang neáu möùc hy voïng beàn ñoã töông ñoái cao.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn: luoân luoân tröôøng giöõ ñöôïc moái lieân heä thaät toát ñoái caùc giôùi chöùc trong tænh. Phaûi noùi raèng chuùng ta nhaän ñöôïc moái thieän caûm töø moïi giôùi maø chuùng ta phaûi coù vieäc caàn lieân heä, coù leõ do tröôøng chuùng ta hoaït ñoäng nghieâm tuùc vaø ñaùng tin caäy.

Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : Nhaø nguyeän ñöôïc ñöa vaøo söû duïng duø coâng taùc tu boå coøn ñang tieán haønh. Nhôù laø trong naêm qua, sau moät côn möa vöøa, taát caû giaøn giaùo cao lôùn (cao khoaûng 10m, roäng 10m, daøi 15m) ñaõ ñoã aäp xuoáng. May maø khoâng thieät haïi hay nguy hieåm gì cho hoïc sinh vaø giaùo sö ! Sau ñoù tröôøng ñaõ coù noã löïc lôùn ñeå mua ngoùi xi maêng (töø Nha Trang) , kieáng (haøng chuïc cöûa soå roäng 2m cao 8m…) vaø tu boå toaøn boä nhaø nguyeän roäng lôùn … Tuy nhieân vieäc lo gaïch neàn vaãn chöa hoaøn taát vì thieáu taøi chaùnh ! Cuõng phaûi theâm raèng nhieàu haïng muïc coâng trình xaây döïng ñöôïc leänh döøng laïi vì vaán ñeà taøi chaùnh vaø moät soá nôï chöa thanh toaùn xong. Sau moät thôøi gian söû duïng haïn kyø tu boå baøn gheá cuûa nhaø tröôøng laïi saép ñeán nôi roài …

Tình hình taøi chaùnh : Töø hai naêm qua, taát caû soá tieàn dö maø nhaø tröôøng thu ñöôïc ñeàu ñöôïc duøng vaøo coâng taùc xaây caát tieáp ngoâi tröôøng coøn trong thôøi kyø xaây döïng dôû dang. Phaûi thuù nhaän raèng, ngoâi tröôøng naøy ñöôïc tieáp thu töø moät tình traïng coøn ngoån ngang vaø quyõ xaây döïng laø con soá khoâng to töôùng. Caùc sh phaûi vay möôïn caùc coäng ñoaøn baïn ñeå chi traû cho nhöõng coâng taùc söûa chöõa caáp thieát (heä thoáng veä sinh, nhaø nguû vaø nhaø aên cho hoïc sinh noäi truù …), nhaát laø töø khi tröôøng ñöôïc leänh phaûi doïn choã cho ñeä töû vieän Nha Trang leân taù tuùc daøi haïn. Do vaäy, nhö “thoâng leä”, tình hình taøi chaùnh cuûa tröôøng vaãn eøo uoät do caùc haïng muïc xaây döïng hay söûa chöõa (ví duï nhö heä thoáng ñieän chaïy daây trong töôøng bò hö haïi naëng – do phaù hoaïi ? ! – hay heä thoáng veä sinh daønh cho hoïc sinh cuûa tröôøng ). Theá neân vieäc taêng só soá caùc sh raát caàn cho baøi toaùn taøi chaùnh !

      Naêm 1967

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : cho ñeán thaùng saùu 1987, coäng ñoaøn LS Ban-meâ-thuoät bao goàm 9 sh nhöng sau ñoù sh Norbert Nam ñöôïc ñoåi ñi ñeä töû vieän Thuû Ñöùc vaø sh Joachim Thuaàn veà Taberd SG. Khi nieân hoïc 67-68 khôûi söï vaøo thaùnh taùm 67, thì coäng ñoaøn maát ñi 01 sh vaø bao goàm :
Huynh tröôûng : sh Colomban Loäc (Ñaøo)
Giaùm hoïc caáp 2&3 : sh Vital Hieàn (Quang)
Quaûn lyù vaø vaên phoøng : sh Salomon Minh (Hoä).
Quaûn nhieäm tröôøng tieåu hoïc Lam Sôn : sh Giu-se Nguyeãn Anh Vaân (sh Vaân Xuyeân)
Giaùm hoïc tieåu hoïc treân ñoài : sh Henri Haïnh (Dieäp).
Sh Gustave Taân (Ñöùc) : giaùo sö vaø ñaûm traùch chöùc vuï tröôûng ban theå thao.
Sh Abel Bình (Quang) : giaùo sö vaø ñaûm traùch Thanh Sinh Coâng (Jec).
Sh Damasceøne Tuaân : giaùo sö.

Ban giaùo vieân beân ñôøi : 29 giaùo vieân beân ñôøi giuùp caùc sh trong vieäc giaûng daïy vaø giaùo duïc hoïc sinh tröôøng La san. Phaàn ñoâng caùc giaùo vieân naøy ñeàu daïy nguyeân buoåi taïi tröôøng vì theá hoï theo doõi hoïc sinh raát khaù. Caùc giaùo vieân coâng giaùo ñaûm nhieäm theâm moân giaùo lyù vaø hoaït ñoäng coâng giaùo tieán haønh. Caùc giaùo vieân khaùc (raát ít) lo caùc hoaït ñoäng xaõ hoäi. Moät soá caùc giaùo vieân naøy sau khi quen vôùi phong caùch giaùo duïc La san laïi leân ñöôøng thi haønh nghóa vuï quaân söï vaø taïo neân moät maát maùt lôùn cho hoïc sinh cuûa tröôøng. Phaàn ñoâng caùc giaùo vieân naøy raát taän tuïy vôùi nghieäp giaùo chöùc !

Só soá hoïc sinh : Naêm nay toång soá hoïc sinh laø 1 674, nhieàu hôn naêm roài moät tí (1658). Sôû dó soá hoïc sinh khoâng taêng nhieàu vì nhaø tröôøng thieáu phoøng oác (nhöôøng cho ñeä töû vieän töø thaùng baûy 1966) neân soá lôùp hoïc sinh ban trung hoïc thay gì laø 12, nay chæ coøn 10. Kyõ luaät hoïc ñöôøng khoâng ngöøng caûi thieän vaø ñöôïc tuaân thuû caøng luùc caøng toát hôn qua nhöõng chieán dòch nhö phaùt trieån tính trung thöïc, veä sinh tröôøng lôùp, giöõ im laëng … Caùc phong traøo hoïc ñöôøng naøy laøm caû tröôøng luoân ôû trong tình traïng saün saøng vaø töø töø giuùp taïo cho hoïc sinh yù thöùc caàn sôû ñaéc tinh thaàn töï quaûn. Hoaït ñoäng hieäu ñoaøn daønh cho moïi hoïc sinh cuõng toû ra ra höõu hieäu trong vieäc giaùo duïc boïn treû. Ñoaøn Thanh sinh coâng töø töø thaønh hình. Hoaït ñoäng xaõ hoäi raát naêng ñoäng. Vieäc hoïc taäp cuûa caùc hoïc sinh Coâng giaùo veà hoaït ñoäng coâng giaùo tieán haønh treân bình dieän lyù thuyeát vaø thöïc haønh ñöôïc xuùc tieán ñeàu ñaën vaø coù baøi baûn.

Hoïc taäp : Moïi ngöôøi ñeàu bieát raèng vieäc hoïc trong caùc tröôøng chuùng ta ñöôïc tieán haønh caùch nghieâm tuùc. Ban giaûng huaán cuûa chuùng ta laøm heát caùch ñeå caùc hoïc sinh yù thöùc coi troïng vieäc hoïc vöøa xem ñaáy laø moät boån phaän haøng ñaàu. Vaø ñaáy laø moät ñieàu kieän caàn ñeå ñaït ñöôïc tieán boä. Kieåm soaùt baøi vôû cuõng nghieâm tuùc. Tuy nhieân keát quaû kyø thi tuù taøi phaàn 1 (VN) coù phaàn ñaùng buoàn : 11/30. Ngöôøi ta laáy laøm buoàn veà keát quaû thaûm haïi cuûa caùc hoïc sinh xuaát saéc nhaát lôùp vaø coù ngöôøi cho raèng vì chuùng ñeå caùc baïn trong phoøng thi quay coùp ! Vì caùc thí sinh chuùng ta phaûi xuoáng thi taïi trung taâm Nha Trang neân chuùng coù phaàn bôû ngôû. Ñaáy laø chöa keå tröôøng hôïp laàm loän cuûa coâng taùc loan baùo keát quaû : Hoïc sinh Y Dhyung thuoäc saéc toäc Rha-ñeâ, xuaát saéc veà moïi moân hoïc caû veà theå thao vaø theå hình bò ñaùnh rôùt nhöng naêm sau khi ghi danh thi laïi, laïi ñöôïc thoâng baùo laø ñaõ ñaäu roài sau laïi coøn laøm ñôn döï thi ! Thieät thoøi quaû laø lôùn lao !

Söï kieän ñaëc bieät :

Ngaøy 28/08/1967 laø leã ñaêng quang cho vò giaùm muïc môùi cuûa giaùo phaän Ban-meâ-thuoät môùi ñöôïc thaønh laäp. Vò taân muïc töû naøy, ñöùc cha Pheâ-roâ Nguyeãn Huy Mai, laø cöïu hoïc sinh cuûa tröôøng Puginier Haø Noäi. Caùc tín höõu cuûa taân giaùo phaän, phaàn ñoâng laø daân di cö, haân hoan daønh cho ngaøi moät cuoäc ñoùn tieáp thaät qui moâ vaø raát xöùng ñaùng.

Ngaøy 20/11/1967, 1700 hoïc sinh cuûa hai tröôøng trung hoïc La San Kbuoân (ñoài) vaø tröôøng tieåu hoïc La San Lam Sôn ñaõ daønh cho ñöùc cha Mai moät leã ñoùn tieáp noàng nhieät : ngheânh tieáp vôùi côø hoa, haùt hoø vaø dieãn vaên khoâng heà thieáu. Sau ñoù caùc hoïc sinh bieåu dieãn theå duïc tröôùc söï chöùng kieán ñaày thaùn phuïc cuûa ngöôøi anh caû (cöïu hoïc sinh !) : maøn trình dieãn theå duïc ñoàng dieãn cuûa caùc hoïc sinh tieåu hoïc Lam Sôn, thao dieãn cô baûn cuûa boán lôùp ñeä nguõ (2), ñeä töù  vaø ñeä tam, laäp kim töï thaùp cuûa lôùp ñeä nhò. Vaø ñeå keát thuùc, taát caû hoïc sinh vôùi côø lôùp ñi tröôùc dieãu haønh ngang qua khaùn ñaøi danh döï. Tröôùc khi rôøi tröôøng, vò taân giaùm muïc coøn daønh thôøi gian khai tröông trieån laõm caùc hoaït ñoäng cuûa caùc lôùp hoïc.

Ngaøy 21/11/1967, ñöùc giaùm muïc trôû laïi La San Kbuoân (Ñoài) ñeå daâng leã taï ôn trong dòp leã boån maïng cuûa ñeä töû vieän vaø ñoàng thôøi khai tröông trieån laõm nhöõng saûn phaåm ñieâu khaéc goã do caùc ñeä töû thöïc hieän khaù taøi tình vaø myõ thuaät. Cuõng neân nhaéc laïi huynh tröôûng cuûa ñeä töû vieän, sh Bertrand Nguyeãn Duïc Ñöùc cuõng laø cöïu hoïc sinh Puginier Haø Noäi !

Vun troàng ôn goïi tu trì : Ñoù laø moät coâng taùc maø chuùng toâi taâm ñaéc nhieàu vì coâng vieäc giaùo duïc, döï tính cuûa Thieân Chuùa daønh cho moät xaõ hoäi laønh maïnh, caàn ñöôïc tieáp tuïc sau khi chuùng toâi qua ñi. Caâu laïc boä Baù-Ninh vaån hoaït ñoäng ñeàu. Thaùng baûy 67, 4 thaønh vieân cuûa caâu laïc boä ñeàu coù trình ñoä ñeä tam  ñaõ gia nhaäp chuaån vieän Nha Trang. Hieän taïi khoaûng möôi em khaùc cuõng ñang coá gaéng ñeå ñöôïc toâi luyeän haàu tieáp noái theo böôùc chaân caùc ñaøn anh. Tuaàn cöûu nhaät kính Chuùa Haøi Ñoàng ñeå caàu nguyeän cho ôn goïi ñöôïc phoå bieán trong taát caû caùc lôùp.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn : cuõng nhö trong quaù khöù, chuùng toâi tieáp tuïc gìn giöõ nhöõng moái lieân heä thaân höõu vôùi caùc giôùi chöùc ñaïo ñôøi vaø haøn laâm. Tröôøng La San luoân gaëp khaép nôi trong tænh lî cao nguyeân naøy nhieàu thieän caûm vaø ñieàu naøy giuùp moät tay ñaéc löïc cho moïi toå chöùc cuûa tröôøng ñöôïc theâm deã daøng.

Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : laõnh ñòa roäng lôùn (hôn 72 maãu) cuûa tröôøng La San Kbuoân khoâng ñöôïc khai thaùc trieät ñeå vì thieáu ngöôøi vaø voán lieáng. 30 maãu cao su ñang saép cho moät muøa thu hoaïch khaù toát. Nhöng giaù caû cao su töï nhieân coù phaàn thaáp neân vieäc thu hoaïch phaûi chaäm laïi ! 4 maãu khaùc ñöôïc leân keá hoaïch troàng caây aên traùi vaø 2 maãu ñeå troàng chuoái. Ngoaøi ra coøn phaûi keå theâm 300 goác caø pheâ naêm ven suoái La San. Nhaø tröôøng vöøa taäu ñöôïc moät xe buyùt ñeå chuyeân chôû hoïc sinh töø tieàn tieát kieäm ñöôïc (moät khoaûn tieàn laø 1,3 trieäu ñoàng). Maët khaùc vieäc xaây caát cuõng ñaõ ngöng laïi. Trong töông lai gaàn, nhaø tröôøng seõ taäp trung vaøo vieäc loùt gaïch neàn nhaø nguyeän vaø caùc haønh lang doïc hai beân lôùp hoïc. Caùc phoøng hoïc môùi cuõng ñöôïc leân keá hoaïch ñeå chuaån bò cho nieân khoùa tôùi, 68-69.

Tình hình taøi chaùnh : Nhieàu haïng muïc xaây döïng ñeå hoaøn taát ngôi tröôøng theo baûn veõ - nhöng coù söûa ñoåi ñoâi chuùt ñeå thích nghi vôùi nhu caàu cuûa thôøi buoåi hieän taïi – ñang ñöôïc taïm thôøi ngöng ñoïng vì thieáu taøi chaùnh. Naêm nay taát caû soá tieàn daønh duïm ñöôïc ñöôïc duøng vaøo vieäc mua saém xe buyùt 53 choã ñeå chuyeân chôû hoïc sinh (vöøa sinh ñöôïc moät ít lôøi, vöøa taïo ñieàu kieän toát cho caùc hoïc sinh coù theå ñeán lôùp an toaøn vaø ñoâng hôn. Sh giaùm tænh coù höùa seõ buø ñaép chi phí maø coäng ñoaøn Ban Meâ öùng tröôùc nhaèm söûa sang phoøng oác vaø deïp boû ban noäi truù ñeå ñoùn tieáp ñeä töû vieän Nha Trang.

Naêm 1968

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : ngaøy 13/04/1968, sh Norbert quay laïi BMT sau moät thôøi gian ngaén hoaït ñoäng toâng ñoà taïi ñeä töû vieän Thuû Ñöùc vaø soá caùc sh trong CÑ ñöôïc naâng leân thaønh 9. Tuy nhieân sau kyø tónh taâm vaøo thaùng baûy naêm 1968, só soá caùc sh thu laïi coøn 8 ñeå baét tay vaøo coâng taùc giaûng daïy cho nieân khoùa 68-69 :
Huynh tröôûng Colomban Loäc kieâm nhieäm theâm chöùc giaùm hoïc tieåu hoïc “La San Kbuoân”.
Phoù huynh tröôûng Albin Nguyeãn Ñöùc AÂn kieâm nhieäm giaùm hoïc hai caáp trung hoïc vaø ñaûm traùch Hieäu Ñoaøn tröôøng.
Sh Salomon Leâ vaên Hoä, quaûn lyù vaên phoøng vaø giaùo sö.
Sh Norbert Nam giöõ chöùc vuï thaày vieäc.
Sh Ephrem Traàn ngoïc Tuù phuï traùch tröôøng chi nhaùnh Lam Sôn taïi thò xaõ.
Sh Constance Nguyeãn vaên Höõu, giaùo sö.
Sh Damasceøne Tuaân , giaùo sö.
Sh Pierre Nguyeãn Höõu Thuaän, giaùo sö.

Ban giaûng huaán beân ñôøi : Nhaø tröôøng caäy nhôø ñeán söï tieáp tay cuûa 30 giaùo vieân beân ngoaøi : 20 ôû caáp tieåu hoïc vaø 10 ôû trung hoïc ñeä nhaát vaø ñeä nhò caáp. Vì lyù do leänh ñoäng vieân neân vieäc thu nhaän caùc giaùo vieân nam vaøo daïy taïi tröôøng gaëp nhieàu khoù khaên vaø do vaäy khoù traùnh khoûi nhöõng aûnh höôûng tieâu cöïc treân vieäc hoïc taäp cuûa hoïc sinh. Naêm nay coù söï coäng taùc cuûa 10 giaùo vieân nöõ trong caùc lôùp cuûa ban tieåu hoïc.

Só soá hoïc sinh : Ngaøy 31/12/1967, só soá toaøn tröôøng laø 1674, trong ñoù hoïc sinh ban trung hoïc laø 578. Sau bieán coá Maäu Thaân, só soá hoïc sinh chæ coøn 1480. Sau ngaøy nhaäp hoïc cho nieân khoaù 68-69, 05/08/1968, só soá hoaïc sinh taêng theâm ñöôïc ñoâi chuùt : 1506. Nhö vaäy só soá giaûm ñi 168 em hoïc sinh. Giaûi thích hieän töôïng naøy nhö theá naøo ? Khoâng coù giaûi thích naøo khaùc ngoaøi lyù do laø gia ñình caùc hoïc sinh phaûi di chuyeån sang nhöõng thaønh phoá khaùc an toaøn hôn nhö Saøi Goøn, Nha Trang, Qui Nhôn hay Ñaø Naúng. Ñoù laø chöa keå moät soá hoïc sinh vaø thaân nhaân cuûa chuùng bò thieät maïng trong cuoäc toång taán coâng Maäu Thaân !

Hoïc taäp : Nhaø tröôøng aùp duïng sít sao chöông trình hoïc do boä quoác gia giaùo duïc soaïn thaûo vôùi moät vaøi thay ñoåi ñöôïc nhaän xeùt laø caàn thieát : soá tieát hoïc caùc moân toaùn vaø sinh ngöõ ñöôïc taêng theâm taïi moät vaøi lôùp chuaån bò tham döï caùc kyø thi, vaø töø lôùp ñeä luïc trôû leân, chuùng toâi theâm giôø cho moân “sinh ngöõ hai” baèng caùch giaûm bôùt tieát hoïc cuûa moät soá moân phuï.

Keát quaû cuoái naêm (67-68) cuûa kyø thi tuù taøi 1 VN laø ban B : 20/21 vaø ban A : 08/12

Nhö vaäy toång coäng laø 28/33 ñaäu (84,84%).

Söï kieän ñaëc bieät : Caùc ngaøy muøng 4, 5 vaø 7 thaùng gieâng 68 laø tam nhaät möøng leã thaùnh Baù Ninh vaø truøng hôïp vôùi ngaøy leã phuï huynh. Treân chöông trình, ta thaáy coù Thaùnh leã taï ôn, chaàu Thaùnh Theå troïng theå vaø bieåu dieãn vaên ngheä.

30/01/1968 : toång taán coâng cuûa Vieät Coäng treân toaøn quoác nhöng ñoái vôùi Ban Meâ Thuoät thì sôùm hôn, ngay ñeâm 29/01/1968.Caùc sh trong coäng ñoaøn, theâm sh Zacharie Kieät cuûa CÑ Adran sang nghæ döôõng söùc trong vaøi ngaøy, nhöng thieáu huynh tröôûng Colomban vì phaûi ñi Saøi Goøn töø hoâm tröôùc ñeå kòp döï hoäi ñoàng coá vaán vaø sh Gustave Ñöùc phaûi sang Ñaø Laït ñeå hoïc thi, taát caû ñeàu bò Vieät Coäng giam giöõ suoát saùng moàng hai Teát. Tuy nhieân, sau moät cuoäc taán coâng chôùp nhoaùng töø phía sau vöôøn cao su, quaân ñoäi Coäng Hoøa ñeán giaûi thoaùt kòp thôøi. Moïi ngöôøi, caùc sh, linh muïc tuyeân uùy vaø luoân caû nhaân vieân phuïc vuï cuûa tröôøng, cuøng nhau tìm caùch di taûn sang thò xaõ ñeå ñöôïc an toaøn. Moïi ngöôøi nhìn nhaän quaû laø Chuùa Quan Phoøng che chôû hoï thoaùt cheát caùch laï luøng vaø soi saùng cho sh nieân tröôûng Salomon Hoä can ñaûm mang côø traéng chaïy ra giöõa laèn ñaïn ñeå thoâng baùo vôùi hai beân traùnh baén vaøo choã truù aån cuûa ñaùm daân thöôøng (caùc sh, nhaân vieân nhaø tröôøng vaø caùc ngöôøi haøng xoùm). Tuy nhieân cuõng coù moät ngöôøi laø vôï cuûa moät nhaân vieân nhaø beáp bò thieät maïng vì ñaïn laïc.  Quaû thaät caùi cheát ñaõ ñi qua hoï trong gang taác, hoï chòu caûnh naèm giöõa laèn ñaïn muõi suùng vaø bom phaùo ñoã xuoáng ñaày daãy quanh tröôøng (leänh töø boä chæ huy toái cao ñaõ ra laø phaûi doäi bom phaù huûy toaøn boä nhaø tröôøng vì nôi ñaây boä chæ huy tieàn phöông cuûa boä ñoäi ñang truù ñoùng, nhöng coù ngöôøi can thieäp kòp thôøi, cho ngöng ngay cuoäc oanh kích…). Taûn cö sang thò xaõ, tröôùc tieân caùc sö huynh vaø taát caû caùc nhaân vieân cuûa La San ñeán taïm truù taïi nhaø caùc Nöõ töû Baùc AÙi ngay taïi trung taâm vaø sau ñoù vì coù nhieàu baát tieän, neân di chuyeån sang tröôøng tieåu hoïc La San Lam Sôn, naèm ôû bìa ranh thò xaõ (thôøi ñieåm 1968) ! Ngay sau khi caùc traän chieán dòu bôùt cöôøng ñoä, caùc sö huynh, vôùi söï caån troïng caàn thieát, ñaõ trôû laïi tröôøng ñeå mang ñi laàn hoài nhöõng gì maø lính traùng vaø daân chuùng quanh vuøng coøn boû soùt laïi. Ngaøy 16/02/68, sh hieäu tröôûng trôû veà Ban-meâ-thuoät haàu chæ huy vieäc baûo veä tröôøng sôû khoûi nhöõng cuoäc “hoâi cuûa” xaûy ra thöôøng xuyeân. Thôøi gian  ñaàu, caùc sh lo doïn deïp nhaø cöûa suoát ngaøy töø saùng sôùm ñeán khoaûng 4g chieàu, vaø vì ban ñeâm vaãn coøn ñaùnh nhau neân caùc sh phaûi trôû veà choã taïm truù ngoaøi thò xaõ.

Ngaøy 02/03/1968, khi taïm oån ñoâi chuùt caû CÑ ñöôïc ñi nghæ 10 ngaøy taïi Nha Trang hay Saøi Goøn ñeå taïm döôõng söùc vaø ñeå nhöõng côn aùc moäng cheát choùc vôi ñi phaàn naøo. Huynh tröôûng Colomban vaø sh Gustave ít bò “soác taâm lyù” vì nhöõng nguy hieåm caän keà ñaõ cuøng vôùi moät nhaân vieân thaân tín truï laïi taïi tröôøng – moät baõi chieán tröôøng ñuùng nghóa vôùi nhöõng töû thi ñuû kieåu (bò ñöùt laøm hai, naèm vaét qua coâng söï, thaân theå tröông leân vì bò laáp voäi ôû goác caây caø pheâ, haøng chuïc xaùc ngöôøi ñöôïc röôùi xaêng ñoát chaùy ñeå giaûm bôùt oâ nhieãm moâi tröôøng …) töø töø choân caát caùc xaùc cheát coøn naèm vöông vaõi khaép saân tröôøng hay xung quanh haøng raøo phía tieáp giaùp vôùi buoân Aleâ-A, doïn deïp nhaø cöûa vaø tieán haønh vaøi söûa chöõa caáp baùch phoøng cuûa caùc sö huynh nhö laáp kieáng …! Toång coäng thieät haïi cuûa tröôøng leân ñeán ít laém laø 6 trieäu ñoàng

Caùc sö huynh trôû veà thieät thoï taïi La San Kbuoân vaøo ngaøy 17/03/1968. Tröôøng môû cöûa laïi vaøo ngaøy 01/04/68 sau hai thaùng troøn bò buoäc phaûi taïm nghæ.

Ngaøy 05/04/1968, ñöùc khaâm söù Toøa Thaùnh taïi Vieät Nam ñeán thaêm vieáng, an uûi CÑ vaø tröôøng. Theo gôïi yù cuûa ngaøi, chuùng toâi ñaõ laøm ñôn xin Toaø thaùnh giuùp ñôõ. Boä truyeàn giaùo ñaõ xem xeùt ñôn vaø vaøo thaùng 08 naêm aáy, Toaø Thaùnh ñaõ giuùp chuùng toâi 10 000 us ñeå phuï giuùp söûa chöõa nhaø cöûa

Ngaøy 29/06/1968, vaøo dòp leã Thaùnh Taâm Chuùa Gieâ-su, khoaûng hai möôi em hoïc sinh tieåu hoïc cuûa chuùng ta chòu leã laàn ñaàu.

Vun troàng ôn goïi tu trì : Caâu laïc boä Baù Ninh maø ngöôøi tröïc tieáp chaêm lo laø huynh tröôûng CÑ, tieáp tuïc theo doõi ñeå giuùp khoaûng 6 hoïc sinh chuaån bò vaøo chuaån vieän. Vaøo dòp töïu tröôøng, La san Ban Meâ haân haïnh gôûi ñeán chuaån vieän Nha Trang 1 öùng sinh. Caùc em khaùc seõ theo chaân em naøy vaøo kyø töïu tröôøng tôùi. Ba öùng sinh tröôùc ñaây cuûa chuùng ta ñang chuaån bò laõnh nhaän aùo doøng trong naêm nay.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn : lieân heä luoân luoân toát ñeïp vôùi caùc chaùnh quyeàn ñaïo ñôøi vaø caû beân giaùo duïc.

 Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : nhaø cöûa xaây döïng vaãn chöa hoaøn taát theo baûn veõ vaø vôùi chieán cuoäc Maäu Thaân döõ doäi, laïi caøng trôû neân “ít deã coi” hôn !

Tình hình taøi chaùnh : Chuùng toâi troâng chôø vaøo söï giuùp ñôõ cuûa Boä Truyeàn giaùo vaø moät phaàn cuûa chaùnh quyeàn ñeå söûa chöõa nhöõng thieät haïi do cuoäc toång taán coâng dòp teát Maäu Thaân cuûa boä ñoäi gaây ra. Tieàn tieát kieäm moät caùch “tuûn muûn” coù ñöôïc trong naêm ñöôïc daønh ñeå traû heát nôï vay mua xe buyùt vaø ñoùng goùp vì boån phaän cho quyõ Tænh doøng !

      Naêm 1969

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : Nieân khoaù 1969-1970 chöùng kieán vieäc huynh tröôûng Colomban Loäc rôøi ñi sang Bæ ñeå theo hoïc taïi Lumen Vitae, cuûa sh Ephrem Tuù trôû veà Saøi Goøn, cuûa sh Norbert Nam (Choùi) ñi veà Mai Thoân (Thò Ngheø) vaø cuûa sh Damasceøne Tuaân veà Mossard Thuû Ñöùc. Ñeå thay cho nhöõng ngöôøi ra ñi, La San BANMEÂTHUOÄT vui möøng ñoùn tieáp long troïng sh taân hieäu tröôûng Jules Nguyeãn Chí Hoøa vöøa töø Phaùp trôû veà sau bao naêm ñeøn saùch cuøng vôùi 4 sh khaùc.

Nhö vaäy nhaân soá CÑ taêng theâm moät vaø goàm coù :
Huynh tröôûng : sh Jules Nguyeãn Chí Hoøa
Phoù huynh tröôûng : sh Albin Nguyeãn Ñöùc AÂn.
Quaûn lyù aåm thöïc : sh Marcellien Nguyeãn vaên Thoâng
Hoïc vuï vaø keá toaùn : sh Salomon Hoä
Tröôûng chi nhaùnh La Sôn : sh Fabien Nguyeãn vaên Vinh
Giaùo sö : sh Constance Nguyeãn vaên Höõu.
Giaùo sö : sh Mathias Nguyeãn Ñöùc Taâm.
Giaoù sö : sh Hubert Thôùi Xuaân Huy.
Giaùo sö : sh Pierre Nguyeãn Höõu Thuaän.

Ban giaûng huaán beân ñôøi : Tröôøng coøn caàn söï giuùp ñôõ cuûa 30 giaùo vieân ngoaøi : 20 trong hai ban tieåu hoïc vaø 10 ôû ban trung hoïc. Phaàn ñoâng ñeàu laø coâng giaùo vaø raát quan taâm ñeán söï phaùt trieån cuûa coâng cuoäc giaùo duïc La san daønh cho caùc chaùu hoïc sinh.

Vì tình hình baát an cuûa ñaát nöôùc, caùc nam giaùo vieân phaûi leân ñöôøng laøm nghóa vuï neân tröôøng thaâu nhaän 11 nöõ giaùo vieân ñöùng lôùp trong nieân khoùa naøy : 10 ôû caáp tieåu hoïc vaø 1 ôû trung hoïc.

Hoïc sinh : só soá hoïc sinh naêm nay coù phaàn taêng nhieàu. Toång soá laø 1586 vaø nhö vaäy taêng theâm 80 hoïc sinh so vôùi naêm ngoaùi, 1506. Hai lyù giaûi cho söï kieän naøy : moät laø vieäc nhieàu gia ñình ñaõ hoài cö sau cuoäc di taûn dòp teát Maäu Thaân, hai laø keát quaû boäi thu trong caùc kyø thi chính thöùc trong nieân khoùa roài. Trong kyø thi Tuù taøi 1 vöøa qua, soá hoïc sinh La San ñaäu cao nhaát so vôùi caùc tröôøng khaùc trong tænh Ñarlac.

Hoïc taäp : Tröôøng vaãn theo chöông trình cuûa Boä quoác gia giaùo duïc vôùi phaàn taêng cöôøng hai sinh ngöõ Anh Phaùp. Caùc lôùp trung hoïc ñöôïc chia thaønh nhieàu khoái, moãi khoái ñöôïc ñaët döôùi traùch nhiaäm cuûa moät sö huynh. Sh naøy kieåm soaùt söï chuyeân caàn, trình ñoä hoïc taäp, lieân heä vôùi caùc phuï huynh, trao ñoåi veà vieäc hoïc vaø taùnh tình cuûa hoïc sinh vôùi caùc giaùo vieân phuï traùch boä moân …

Vaøo thaùng taùm 1969, caùc thí sinh tuù taøi 1 cuûa tröôøng thu hoaïch keát quaû khaû quan, tuy khoâng cao laém nhöng cao nhaát tænh : 24/44 ñöôïc chaám ñaäu, trong ñoù 2 ñaït haïng bình, vaø 2 bình thöù. Tæ leä ñaäu laø 54,4 %

Nieân khoùa naøy, lôùp ñeä nhò cuûa tröôøng coù 42 hoïc sinh, thay vì 30 nhö khi chuùng coøn hoïc ôû ñeä tam. Moät ñieàu môùi laø naêm nay, laàn ñaàu tieân LS Ban-meâ-thuoät nhaän khoaûng 12 nöõ sinh vaøo caùc lôùp ñeä tam vaø ñeä nhò.

Hoaït ñoäng hoïc ñöôøng : Veà phong traøo Coâng giaùo tieán haønh, nhaø tröôøng coù toå chöùc ñoaøn Thanh Sinh Coâng. Caùc thaønh vieân cuûa nhoùm ñeán töø caùc lôùp ñeä töù, ñeä tam vaø nhaát laø ñeä nhò. Duø ban ñieàu haønh nhoùm coù nhieàu lo toan veà vieäc hoïc taäp, song hoï cuõng coá gaéng phaùt huy tính naêng ñoäng cuûa phong traøo.

Veà vieäc giaûi trí mang tính ngheä thuaät, moät caâu laïc boä thanh lòch ra ñôøi : ñoù laø caâu laïc boä aûnh ngheä thuaät. Caâu laïc boä maø chuû tòch laø sh Constance, giuùp cho caùc thaønh vieân taøi töû cuûa mình ngheä thuaät chuïp vaø traùng roïi phim hình ñeå coù moät böùc aûnh ngheä thuaät ñoäc ñaùo. Caû chuû tòch laãn caùc thaønh vieân cuûa caâu laïc boä toû ra raát haêng say vaø mieät maøi saùng taùc caùc taùc phaåm “ñoäc” !

Nhaø tröôøng cuõng ñang tieán haønh gaày döïng moät phoøng ñoïc saùch mieãn phí cho caùc hoïc sinh. Vaøi traêm quyeån chuyeän, nhöõng boä saùch hoïc laøm ngöôøi ñaõ hieän dieän trong thö vieän boû tuùi ñang töø töø hình thaønh.

Vôùi sh Hubert, phong traøo theå thao trong nhaø tröôøng bieát ñeán moät phaùt trieån môùi. Ty theå thao cuûa tænh Darlac vöøa môùi toå chöùc giaûi voâ ñòch tuùc caàu cho caùc ñoaøn theå trong tænh nhaân dòp leã quoác khaùnh. Ñaây quaû laø moät dòp toát ñeå caùc hoïc sinh chuùng ta phoâ dieãn taøi naêng vaø “baùo caùo keát quaû” cuûa nhöõng cuoäc taäp luyeän thöôøng xuyeân treân saân tröôøng roäng meânh moâng ! Keát quaû laø ñoäi boùng tröôøng ñaõ tieán ñeán traän chung keát vaø gaëp moät ñoäi boùng baùn chuyeân nghieäp vôùi nhöõng caàu thuû laõo luyeän neân thaát baïi laø chuyeän ñöông nhieân, duø trong loøng coøn khoâng ít tieác nuoái ! Moân boùng roã, moân theå thao ruoät cuûa caùc tröôøng La san taïi Vieät Nam cuõng ñöôïc khuyeán khích maïnh : moät saân môùi vöøa ñöôïc khaùnh thaønh taïi saân chôi lôùn cuûa tröôøng. Tröôøng La san Lam Sôn cuõng coù moät saân boùng roã xi-maêng ñuùc ñöôïc laøm döôùi thôøi sö huynh Vaân Xuyeân ñaûm traùch coâng vieäc ñieàu khieån tröôøng.

Söï kieän ñaùng nhôù : Moät khoaù tu nghieäp cho caùc thaày coâ coâng giaùo ñöôïc toå chöùc taïi caùc phoøng roäng lôùn cuûa La San BMT vaøo thaùng baûy naêm 1969. Sau hai tuaàn leã hoïc taäp vaø thöïc haønh, caùc khoùa sinh ñöôïc ñieåm cao ñeàu nhaän laõnh moät vaên baèng toát nghieäp. Leã beá maïc ñöôïc ñaët döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc giaùm muïc BMT laø ñöùc cha Pheâ-roâ Nguyeãn Huy Mai, vôùi söï hieän dieän cuûa Ñaïi taù tænh tröôûng vaø nhieàu quan khaùch ñaïo ñôøi.

Hieäp hoäi phuï huynh hoïc sinh nhoùm phieân khoaùng ñaïi haèng naêm theo thoâng leä vaøo ngaøy 16/11/1969. Trong phieân hoïp naøy, ngöôøi ta thaáy söï hieän dieän cuûa hoïc sinh lôùn caùc lôùp ñeä tam vaø ñeä nhò ñeå lo traät töï vaø nöôùc noâi.

Naêm nay, cô quan cöùu trôï coâng giaùo Caritas ñaõ yeâu caàu caùc hoïc sinh cuûa tröôøng tham gia phaân phaùt nhöõng quaø taëng Giaùng Sinh cho caùc binh só. Tröôøng La San BMT cuõng ñoùng goùp theâm 300 phaàn quaø goàm söõa, thuoác huùt, xaø boâng, khaên taém … Moãi phaàn quaø trò giaù khoaûng 250 $

Vun troàng ôn goïi tu trì : Caâu laïc boä Baù Ninh ñang chuaån bò cho khoaûng 6 em vaøo chuûng vieän Nha Trang. Tröôøng vui möøng thaáy trong soá caùc taân sö huynh taïi taäp vieän coù söï hieän dieän cuûa caùc cöïu hoïc sinh La San BMT nhö sh Joseph Traàn ñình Sôn, sh Joseph Nguyeãn vaên Toaøn.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn : Lieân heä raát toát vôùi caùc chaùnh quyeàn ñaïo ñôøi. OÂng thanh tra môùi cuûa ban trung hoïc cuûa ty giaùo duïc tænh toû veû neå phuïc La San BMT.

Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : Vôùi sh taân hieäu tröôûng, moät noã löïc ñaëc bieät nhaém ñeán vieäc söûa chöõa vaø laøm ñeïp ngoâi tröôøng La San Ñoài : caùc ñöôøng ñi laïi trong khuoân vieân tröôøng ñöôïc ñieàu chænh cho thaúng, haønh lang ñöôïc laùt gaïch toaøn boä,nhaø haùt cuõng laø nhaø chôi coù maùi che ñöôïc traùng xi-maêng, vaùch töôøng ñöôïc sôn pheát laïi … Tröôøng sôû, phoøng oác troâng coù veû khang trang vaø ñeïp hôn tröôùc nhieàu, xöùng ñaùng laø moâi tröôøng thuaän tieän vaø chuyeân veà giaùo duïc giôùi treû.

Tình hình taøi chaùnh : Tröôøng ñaõ traû döùt ñieåm nôï vay mua xe buyùt ñeå ñöa ñoùn hoïc sinh. Tieàn tieát kieäm trong naêm seõ ñöôïc daønh cho “chia seû huynh ñeä”, vaø hoaøn taát cuõng nhö laøm ñeïp caùc coâng trình xaây döïng tröôøng. Ngaøy 10/10/1969, Boä quoác gia giaùo duïc ñaõ trao taëng tröôøng La san BMT moät moùn tieàn laø 76 300 $ nhö laø goùp moät phaàn boài thöôøng thieät haïi do cuoäc chieán dòp Teát Maäu Thaân. Nhaø tröôøng vaãn troâng chôø söï giuùp ñôõ maø chaùnh quyeàn ñaõ höùa heïn …

      Naêm 1970

Nhaân söï cuûa coäng ñoaøn : Vôùi söï thay ñoåi nhaân söï , sh Albin AÂn vaø Hubert Huy ra ñi vaø ñöôïc thay baèng caùc sh NorbertNam vaø Antoine Hoøa, CÑ vaãn giöõ nguyeân tuùc soá :
Sh Jules Nguyeãn Chí Hoøa, huynh tröôûng-hieäu tröôûng vaø kieâm luoân giaùm hoïc ban tieåu hoïc treân ñoài.
Sh Constance Nguyeãn vaên Höõu, phoù tuynh tröôûng kieâm giaùm hoïc ban trung hoïc.
Sh Nguyeãn vaên Thoâng, thaày vieäc ñaày uy danh.
Sh Salomon Leâ vaên Hoä, toång ñaïi lyù nhö bao thuôû.
Sh Norbert Nam, toång giaùm thò.
Sh Fabien Vinh, tröôûng chi nhaùnh tieåu hoïc La Sôn.
Sh Mathias, sh Pierre Thuaän vaø sh Antoine Hoøa (?) : giaùo sö.

Ban giaûng huaán beân ñôøi : 36 giaùo vieân daïy trong caùc lôùp cuûa 2 tröôøng chính vaø chi nhaùnh : 16 thaày coâ treân ban trung hoïc vaø 20 giaùo vieân ôû ban tieåu hoïc. Caùch chung, hoï coù veû thaùo vaùt hôn caùc naêm tröôùc. Phaàn ñoâng hoï ñeàu tham gia daïy giaùo lyù vaø laøm chuû nhieäm lôùp. Hoï raát taän taâm trong vieäc daïy doã hoïc sinh La San.

Hoïc sinh : Naêm nay soá hoïc sinh vaãn gia taêng ñeàu. Caùc hoïc sinh lôùp ñeä nhò, trong naêm qua laø 36, nay taêng leân thaønh 68. Vieäc gia taêng naøy ñöôïc giaûi thích laø tröôøng La San raát coù uy tín ñoái vôùi thòc xaõ BMT (vaø cuõng vì coù thaâu nhaän nöõ sinh !) : daân Ban Meâ vaãn ñaët La San ñöùng ñaàu caùc tröôøng cuûa thò xaõ buïi muø trôøi naøy !

Hoïc taäp : Nhö naêm roài, caùc lôùp hoïc ñöôïc giao phoù cho caùc sh vaø thaày coâ ñieàu haønh. Sh giaùm hoïc chæ lo toå chöùc chung vieäc hoïc taäp vaø thôøi khoùa bieåu cho caùc lôùp vaø thaày coâ ñöùng lôùp. Caùc kyø thi luïc caù nguyeät ñöôïc toå chöùc coù heä thoáng vaø nghieâm tuùc. Keát quaû kyø thi tuù taøi 1 cuûa caùc hoïc sinh tröôøng raát toát : 12/19 thí sinh ban A ñöôïc chaám ñaäu vôùi 1 öu haïng, 2 bình thöù.

16/17 thí sinh ban B ñöôïc chaám ñaäu vôùi 1 bình vaø 7 bình thöù.

Keát quaû thi cöû cuûa La San BMT cao nhaát tænh.

Vaøo kyø khai giaûng trong thaùng taùm 1970, vieäc giaûng daïy phoå thoâng ñöôïc thöïc hieän chæ vaøo buoåi saùng. Buoåi chieàu ñöôïc daønh cho caùc khoùa sinh ngöõ, ñieän töû, hoäi hoïa vaø moân voõ thaùi cöïc ñaïo. Raát nhieàu hoïc sinh ñeán ghi danh theo hoïc moät hay hai caùc khoùa naøy.

Sinh hoaït hoïc ñöôøng : Naêm nay, phong traøo hieäu ñoaøn ñaõ gaëp nôi caùc chæ huy nhöõng ñoäng löïc raát hieäu nghieäm. Vaøo dòp teát Trung Thu, caùc thaønh vieân ñaõ toå chöùc ñöôïc buoåi trình dieãn vaên ngheä taïi tröôøng vaø moät cuoäc laïc quyeân vì caùc em nhoû daân toäc vuøng cao. Vieäc phaân phaùt quaø ñöôïc thöïc hieän taïi ngoâi tröôøng thuoäc buoân Aleâ-B trong baàu khí haân hoan vaø vui veû vôùi söï tham gia cuûa caùc thaày coâ vaø sh, caùc hoïc sinh vaø caùc thaày coâ cuûa tröôøng buoân. Ñeå tieáp tay giuùp ñôõ caùc naïn nhaân Mieàn Trung bò thieân tai baûo luït, caùc cuoäc laïc quyeân ñöôïc toå chöùc soâi noåi trong caùc lôùp hoïc La San vaø moät buoåi trình chieáu xi-neâ : toång soá thu laø 82 000$.

Hoài ñaàu naêm, phong traøo Huøng Taâm ñöôïc thaønh hình döôùi söï dìu daét cuûa sh Antoine Hoøa. Phong traøo naøy tuy môùi chaäp chöõng trong böôùc ñaàu, ñaõ daáy leân ñöôïc baàu khí soâi ñoäng nhôø nhöõng cuoäc caém traïi ngoaøi trôøi vaø nhöõng buoåi sinh hoaït löûa traïi.

Boä moân theå duïc vaø theå thao döôùi söï ñieàu haønh cuûa sh Mathias ñöôïc öùng duïng coù phöông phaùp vaø vôùi nhòp ñoä ñeàu ñaën, ñaõ mang laïi nhieàu boå ích cho caùc hoïc sinh La San.

Nhöõng bieán coá quan troïng :

Ngaøy 26/03/1970 : nhaø tröôøng mua theâm moät xe buyùt môùi hieäu International giaù 2 trieäu ñoàng ñeå chuyeân chôû hoïc sinh. Vieäc taäu maõi naøy ñöôïc thöïc hieän vôùi pheùp cuûa Beà treân caáp cao vaø cuõng nhôø loøng haûo taâm cuûa oâng Del Fante, toång giaùm ñoác coâng ty cao su C.H.P.I, ngöôøi ñaõ cho tröôøng vay möôïn 1 trieäu ñoàng khoâng laáy lôøi.

Ngaøy 02/05/1970 : theo lôøi môøi cuûa oâng thanh tra caùc tröôøng tieåu hoïc cuûa tænh Ñaéc Laéc, sh hieäu tröôûng Jules ñeán thuyeát trình veà sö phaïm cho 400 thaày coâ giaùo coâng laäp vaø tö thuïc trong tænh taïi phoøng khaùnh tieát cuûa tröôøng Nguyeãn Coâng Tröù.

Ngaøy 28 ñeán 11 thaùng 07 1970 : tieán haønh khoùa tu nghieäp sö phaïm cho 250 thaày coâ giaùo coù ñaïo trong vuøng hai chieán thuaät. Khoùa hoïc hoûi naøy dieãn ra trong caùc phoøng roäng lôùn cuûa nhaø tröôøng, moät nôi maø nhieàu ngöôøi coi laø trung taâm sö phaïm cuûa caû giaùo phaän Ban Meâ.

Ngaøy 15/11/1970 : khai maïc phieân khoaùng ñaïi cuûa hoäi phuï huynh hoïc sinh döôùi söï chuû toïa danh döï cuûa oâng tænh tröôûng Ñaéc Laéc. Caùc phuï huynh hoïc sinh cuûa tröôøng ñeán tham döï ñoâng ñuû (khoâng coøn choã troáng …) taïi phoøng khaùnh tieát lôùn (vaø cuõng laø nhaø haùt …) cuûa tröôøng. Ngoaøi phaàn noäi dung  chính thöùc, buoåi hoïp coøn döï ñònh : trieån laõm coâng vieäc hoïc taäp cuûa hoïc sinh, bieåu dieãn theå duïc theå thao, toïa ñaøm veà nghieân cöùu giaùo duïc. Baàu khí raát thaân thieän. Moät thaønh coâng myõ maõn.

Vun troàng ôn goïi tu trì : tröôøng La San naêm nay coù 5 ôn goïi. Moät vaøo La San, moät vaøo doøng Bosco (Sa-leâ-dieâng), 3 vaøo tieåu chuûng vieän. Hieän taïi coøn 4 em hoïc sinh ñang chuaån bò vaøo chuaån vieän Nha Trang.

Lieân heä vôùi giôùi thaåm quyeàn : Luoân luoân toát ñeïp. Caùc giôùi chöùc quyeàn ñaïo vaø ñôøi neã phuïc vaø ñeàu ñaùnh giaù cao coâng taùc giaùo duïc cuûa La San.

Ñoäng saûn vaø baát ñoäng saûn : Moät coá gaéng môùi nhaèm caûi thieän vaø laøm ñeïp ngoâi tröôøng vöôn mình treân ñænh ñoài. Traàn cuûa nhaø nguõ cuõ ñöôïc söûa chöõa vaø laøm môùi. Caàu thang giöõa daãn leân nhaø nguyeän ñöôïc thay ñoåi cho xöùng ñaùng vôùi vò trí trung taâm. Beân ngoaøi cuûa khoái nhaø cao lôùn cuøng vôùi nhaø nguyeän cao vuùt ñöôïc queùt voâi laïi vôùi maøu saéc deã thöông. Ngoâi tröôøng giôø ñaây coù daùng veû deã coi, neáu khoâng noùi laø xinh xinh !

Tình hình taøi chaùnh : Sau hôn hai naêm chôø ñôïi vaø nhöõng vaän ñoäng thaät phieàn toaùi, cuoái cuøng roài chuùng ta cuõng ñöôïc nhaø nöôùc ñeàn buø thieät haïi do chieán tranh gaây ra : nhaø tröôøng nhaän ñöôïc moät soá tieàn laø 297 500$ ! Soá tieàn naøy ñöôïc duøng ñeå söûa chöõa moät phaàn hö haïi do aûnh höôûng cuûa cuoäc toång taán coâng cuûa boä ñoäi Vieät Coäng gaây ra.

Tieàn tieát kieäm trong naêm cuûa chuùng ta vöøa ñuû ñeå traû nôï khoâng laõi cho oâng Del Fante vaøo ngaøy 12/11/1970.

La San chuùng ta soáng trong nieàm tin vaøo söï quan phoøng cuûa Thieân Chuùa vaø trong loøng ao öôùc saét son muoán bieán ngoâi tröôøng naøy thaønh moät trung taâm giaùo duïc ñích thöïc cho Giaùo Hoäi vaø cho ñaát nöôùc. Raát nhieàu döï tính ñaõ ñöôïc veõ ra vaø ñang ñöôïc leân keá hoaïch … . Nhöng taát caû xin phoù taát caû trong tay Chuùa vaø caàu mong danh Ngaøi ñöôïc caû saùng …

Ñaéc-Ñoa, Pleiku, 09/04/2006
       nhaèm ngaøy Chuùa Nhaät leã laù
       Söu taàm vaø boå sung taïm : sh Gust Ñöùc

*********************************

Sau vôï, ñeán löôït toâi cuõng ñeán oâm laáy Dò. Toâi khoâng theå naøo dieãn ñaït heát nhöõng caûm xuùc rieâng tö cuûa ba chuùng toâi. Toâi chæ bieát raèng: Thaùi Höõu Dò, moät ngöôøi baïn baát haïnh, moät ñieån hình cho caùc thöông binh, nhöõng ngöôøi gaùnh chòu nhieàu khoå ñau nhaát trong cuoäc chieán taøn khoác vöøa qua. Thaùi Höõu Dò khoâng theå naøo töï mình ñeán gaàn chuùng toâi ñöôïc maø chính chuùng toâi phaûi ñeán vôùi Thaùi Höõu Dò. Ngay trong giaây phuùt aáy toâi nhaän ra trong bao naêm qua, mình ñaõ boû queân baïn beø, boû queân ñoàng ñoäi. Voøng tay aám aùp trao cho nhau buoåi tieãn ñöa hoâm aáy, tuy khoâng ñöôïc ghi laïi baèng hình aûnh. Nhöng noù seõ khaéc saâu vaøo loøng ba chuùng toâi. Rieâng toâi, toâi bieát mình seõ phaûi laøm nhöõng gì thöïc teá nhaát cho Thaùi Höõu Dò noùi rieâng vaø cho caùc thöông binh noùi chung trong nhöõng ngaøy thaùng saép tôùi.