Löôïc Söû Tröôøng La San Bình Linh

 

1876 : Premieøres  deùmarches

1883 :  Bombardement de Hueá

1884 :  Protectorat du Centre et du Nord par la F.

1895 :  2e  deùm.

1902 :  3e deùm. P.Allys , Patinier

1903 :  22/06 :  Acquisition du terrain

18/03 :  Arriveùes des FF.

17/11 :  Construction des deùpendances

18/11 :  Fondation du grand baâtiment

1904 :  15/05: Inauguration de l’eùcole Bình Linh (Dr:Aglibert Marie)

11/09 :  Typhon du Naêm Thìn !

19/10 :  Incendie exil aø l’eùveâcheù : 10 pens. (?)
        6 mois apreøs : 27 pens. (retour aø BL)

1905 :  10/05 : Reùinteùgration

21/06   : Beùnediction locaux reùpareùs et agrandis 2e eùtage (40*14)
        Toiture en terrasse
        Achat deùfinitif du terrain : jusque laø concession provisoire
        Visite du roi Thaønh Thaùi

1906 :  Arriveùe du Noviciat Thuû Ñöùc depuis (1898) :
        Installeù dans une paillote en torchis  doubleù en 1909 d’une chapele
       En avril : visite du F. Imier de Jeùsus (provinci ?)

1907 : Noel :  visite du prince Lieâm , freøre du roi Thaønh Thaùi

1908 :  Juin : 1eøre fois  candidats officiels aux examens compl. : 2 recus/4 (no 3 et 6)
        Achat du Ñình de Laêng coâ  en goõ
        Construction preùau , porptail
        Quartier Saint Louis  :  reùpareù

1909 : Janvier: Diploâme hors classe et 100 Piastres de prime pour l’eùcole .
        Diploâme d’honneur 1eøre classe : 2p/eùleøve
        Exposition artistique(dessin) aø Hueá
        Juin : 3 diploâmeùs /4(dont un est premier)
        Juillet 2 eùleøves recus T.P (agent technique)
        10 laureùats sur 34 candidats (nos :1 et 2 )
       15/09 eùcole quartier aø Gia Hoäi
        00/11  Cours du soir de langue
        Cours par correspondance d’interpreøte

1912 :  Noce d’or du F. Visiteur Louis Ivarch , deùcoreù du Kim Khaùnh
        Deùpart du F. Aglibert Marie
        Ecole de BL: 150 eùl. ( 80 pensionnaires) 50 eùl. de Gia Hoäi
        Arriveùe du nouveau F.Dr. Christophe Leùon .

1913 :  Achat du terrain de Gia Hoäi  pour creùer 2 classes
        10/01 : eùrection de la congreùgation de la TSV.
        Teát : beùneùdiction et inauguration construction de la section frs
        Achat du terrain Sauttron aø la limite proprieùteù (?)
        1 route payeùe % SP par administration ?
        Aumoânerie construite : P. Cadieøre
        Juin Incendie de la maison communale (?)
         Quangnanais…..  en ville - recueilli dans Proprieùteù de Blinh
         groupe 30 Qgnais – Externat dans proprieùteù (province?)pr Qnam

1914 : Deùpart du F. Christophe pour Phnom Penh
       Remplaceù par le F. Chrysostome , (?) .
       Ecole :  300 eùleøves  -  (17 freres ?)
       F. Domitien Jh  =  Sous-Dr.
       Construction 2 classes perpendiculaires
       au baâtiment principal aø 8m du choeur de la chapelle.
       Avec adjonction d’1 sceøne de theùaâtre (8*12m , cloisons mobiles)
       Prolongement du baâtiment pour preùau :28*12 m
       Preùau : 28 m
       Classe :  16 m
       Theùaâtre :6,5 m (en tout : 50,50 m)
       Teát : cimenter les veùrandas
        Gdes vacances : cloisons mobiles des classes
          remplaceùs par murs en briques
        Plafonds : bois kieàn kieàn , section frs. en terrasse.
        Septembre : reùorganisation des classes

1915 :  Plafond kieàn kieàn, rez de chausseù du 1er eùtage
          en remplacant bambous tresseùs …
        Distribution, prix : nouvelle salle theùaâtre
          preùsidence de Mgr Allys
        Construction dortoir paillote pour postulants : 15*7m
        01/11 : inaugurationdu P. Noviciat  (21 PN)

1916 :  13/06 reconstruction en deux villas Lang Coâ
          (26*13m et 0,6m au dessus sol ?)
        (Apreøs Typhong 10/1915) : termineùe
        25/07 : 3 semaines de villeùgiature

1917 :  11/02 nouveau Dr : Dositheùe Urbain
        F. Chrysostome Albert : Saigoøn
        F. Dunstan Alfred : Sous-Dr  aø la place de Domitien Jh

1918 :  Ouverture 7e No classe Bình Linh (7 nouvelles classes ?)
       3e classe aø Gia Hoäi

1919 : Deùpart du F. Dunstan Alfred pour
          Haûi Phoøng remplaceù par F. Cleùophas
       01/09 Arriveùe du F. Ceùcilius de Haø Noäi
       01/09 8e classe : 450 eùl. à achat nouveau terrain aø Gia Hoäi

1920 : Agrandissement du baâtiment principal: prolongeù de 30m
       Achat du terrain pour cimetieøre .

1921 :  Installation : eau , eùlectriciteù
       Terrasse remplaceùe par toiture en  tuiles
       Eùpideùmie de beùribeùri : 20  ou 90 m (?)
       Achat : harmonium avec la prime de deùmobilisation
              des FF. Ceùcilius et Alarin

1922 :  Cloâture de la retraite (24 Janv.)
        Intronisation du Sacreù C oeur par P. Darbon
        Lampe constamment bruleùe devant le Scoeur
        Messe tous les vendredi : cteù
       Quartier Gia Hoäi : ceùdeù au Scholasticat depuis 1920
         retouneù aø Blinh (07/22)

1924 :  F. Alarni : assureù interim  Dr
        F. Visiteur : F. Aglibert (Dr)
        Coutumier : approuveù par F. assistant Areøse

1925 :  Fev. : F. Chrysostome = Dr

1927 :  Fev. : F. Aglibert Marie = Dr
       Sept. : suppression du quartier Gia Hoäi
            20 el pour 3 maitres
            426 eùl. dont 200 pensionnaires
       20/03 : visite de Mgr Aniti , deùleùgueù apostolique
       09/04 : greøve scolaire (50 eùleøves exclus)
       15, 16, 17 : tridum pour le Bx Salomon .
        Grandes tables en bois Lim : reùfectoire des eùl.
        Epideùmie choleùra: 3 000 vict. aø Thöøa Thieân

1928 :  Envoi 3 cateùchistes et 3 seùminaristes de Vinh
        27 aspirants Reùdemptoristes
        Plafond en beùton , remplacer poutres rongeùs par termites (1904)
        Double rangeùe de colonnes pour consolider dortoir,
         jugeùs neùcessaires par Ingeùnieurs pour reùsister au Typhon

1929 :  15/05 – Reùception S.E. Deùleùgueù apostolique
              et ceùleùbration du 25e anniversaire ,
        Beùneùdiction eùcoles – Paneùgyrique du P Thích
        10/06 : Remise Kim Khaùnh de1eøre classe au
               F. Aglibert Marie par le Reùgent .
        23/12 :  mort du F. Aglibert Marie ,
               les anciens cotisent pour eùrection buste
         F. Domitien Jh , Dr : 484 eùl. , 256 pens.

1930 :  Feùvr.: retraite annuelle preùsideùe par F. Assi. Anaclisus.
        25/10 Erection de l’Archiconfreùrie TSEJ .
       150 admission – Don d’1 belle statue TSEJ par P Thích .

1933 : 26/07:  F. Dominique Jh  =  Dr
       16/09 :  Remise Croix chevalier leùgion d’honneur
              au F. Dom. Jh par Mgr Allys
       331 el. dont 107 pens.
      16/09 :  Arriveùe du F. Assis. Junien Victor : reùception grandiose .
       17/09 :  Erection buste F. Aglibert Marie (Visiteur – Dr)
       17/11 :  Approbation statut amical des anciens eùl.

1934 : 12/01: changement notable dans l’horaire des classes,
             surtout sortie du soir fixeùe aø 5h30 au lieu 6h30
        04/02 : 1eøre assembleùe geùn. de l’amical des anciens eùl.

1936 :  22/03: noces d’or de vie religieuse du F. Dom. Jh
       Seùance reùcreùative avec preùsence de Leur Maj. Roi et Reine
       Beùneùdiction papale  -  Kim khaùnh de 1eøre classe
       23/04 : Mort de Mgr Allys , insigne bienfaiteur de Bình Linh
       17/05 :  concours d’eùloquence frs  journeùe mareùchal Lyautey
              pour toutes les eùcoles de Hueá
              Bình Linh a obtenu :
               2e et 3e prix en frs. 1er prix en Vietnamien
       20/07 : Autorisation d’ouvrir 2 classes secondaires. Notifieù le 28/07
       25/07 :  Approbation du THF  pour l’ouv. du sec.
       10/08 : Autorisation, publication de «Messager de l’eùcole Bình Linh»
       25/09 :  Ouverture 2e secondaire :
              Avril 15 eùl. sont diploâmeùs

1837 :  04/08: Deùpart du F. Dom. Jh,
              remplaceù par F. Domiceù Rogatien
        sept.: visite du F. Assi. Cosme Dominique
        Statistique: 543 eùl. - 200 pens. (dont 34 juveùnistes)

1938 :   07/05: Reùception grandiose offerte aø Mgr Ngoâ Ñình Thuïc
               Bapteâme d’un eùleøve devenu F . Hubert
         1 film de la ceùreùmonie a eùteù tourneù et projeteù aø la foire de Hueá
         Discours remarquable d’1 eùl.

1939 : Feùv.:  F. Dominique = Dr
             aø la place du F. Domiceù nommeù Dr de Taberd
       Sept : M. Destenay , preùsident  Socieùteù
             confíe aø l’eùcole BL des pupilles recueillis sur territoire
            (Socieùteù de protection des meùtis d’Annam)
       Statique : 465 eùl. dont 200 pens.

1941 :  Organisation d’une section Jeùciste aø l’eùcole .

1942 :  Deùcoration «aux membres enseignants» au stade Olympique
            Occasion solenniteù Jeanne d’Arc .
        3 FF. de BL respectivement deùcoreùs :
             Off ir(?) Dragon d’Annam : F. Visiteur
            3e (?) classe et chevalier (?) Dragon d’Annam

 

Nhöõng ngaøy/thaùng/naêm
chính yeáu
trong vieäc thaønh laäp
tröôøng Pellerin - Hueá
sau ñoåi thaønh
tröôøng Lasan Bình Linh

 

1876 : Tieáp xuùc böôùc ñaàu nhöng thaát baïi

1883 : Thöïc daân Phaùp taán coâng Hueá (?)

1884 : Baûo hoä Mieàn Trung vaø mieàn Baéc

1895 : Tieáp xuùc laàn 2

1902 : Tieáp xuùc laàn 3 vôùi cha Allys & Patinier

1903 : 22/6 Nhaän ñaát vaø khôûi coâng san laáp
      18/03 Caùc Sö huynh (2) ñeán
      17/11 Xaây caát caùc nhaø phuï
      18/11 Ñaøo moùn xaây nhaø chính

1904 :15/5 khaùnh thaønh tröôøng Pellerin vôùi hieäu tröôûng ñaàu tieân laø sh Aglibert Marie
11/09 Traän baõo luït naêm Thìn kinh hoàn
19/10 Traän hoûa hoaïn cuõng kinh hoàn
Di dôøi sang toøa giaùm muïc Hueá

1905 : 10/05 Trôû veà tröôøng ñöôïc xaây môùi
21/06 Laøm pheùp nhaø môùi
Côi theâm 1 laàu vaø söûa thaønh noùc baèng.
Mua ñöùt luoân taát caû khuoân vieân tröôøng.
Vua Thaønh Thaùi aâm thaàm thaêm tröôøng.

1906 : Taäp vieän Thuû Ñöùc ñöôïc dôøi ra B.L.
Thg 4, sh Imier de Jeùsus thaêm tröôøng.

1907 : 24/12 Cuoäc vieáng thaêm cuûa oâng hoaøng Lieâm, ngöï ñeä cuûa vua Thaønh Thaùi.

1908 : Thg 6, hoc sinh BL laàn ñaàu döï thí : 2/4 truùng tuyeån (haïng 3 &6).
Mua laïi 1 ngoâi ñình (goõ) taïi Laêng coâ
Xaây döïng nhaø chôi, coång tröôøng.
Söûa chöõa tröôøng nhaùnh Thaùnh Louis.

1909 :Thg 1, Chaùnh quyeàn caáp baèng ngoaïi haïng vôùi 100 $ tieàn thöôûng cho tröôøng.  Caáp baèng danh döï haïng nhaát cho 2 hs vì ñaït giaûi cao (veû) taïi trieån laõm myõ thuaät.
Thg 6, thí sinh ñaäu : ¾ (1 laø thuû khoa).  
Thg 7, hai hs ñaäu (1&2) vaøo sôû Böu Ñieän
15/09 Môû tröôøng nhaùnh taïi Gia Hoäi
Thg 11, môû lôùp toái cho coâng chöùc Phaùp hoïc tieáng Vieät
Môû lôùp haøm thuï veà thoâng dòch.

1912 : Leã Kim khaùnh cuûa sh GT Louis: ñöôïc trao taëng meà ñay Kim Khaùnh cuûa T. ñình
BL. thay ñoåi  hieäu tröôûng; Aglibert ñoåi coäng ñoaøn, Christophe Leùon ñeán thay.
Só soá hs. naêm naøy cuûa tröôøng laø : 200
Goàm : 70 ngoaïi truù, 80 noäi truù, 50 hs tröôøng nhaùnh Gia Hoäi

1913 : Mua ñaát taïi Gia Hoäi ñeå môû 2 lôùp hoïc.
10/01 : thaønh laäp Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu
Teát : laøm pheùp vaø khai tröông khu caùc lôùp daønh cho chöông trình Phaùp.     26/06 : sh Jean Baptiste qua ñôøi †
Mua ñaát cuûa oâ. Sauttron naèm ngay laèn ranh
Khu nhaø tuyeân uùy ñöôïc xaây xong,lm Cadieøre laø tuyeân uùy ñaàu tieân nguï taïi BL.
Giöõa thg 6, hoäi quaùn ñoàng höông Quaûng Ngaõi taïi Hueá chaùy,
BL. ñoùn tieáp 30 hs cuûa hoäi naøy vaø môû lôùp hoïc cho chuùng.

1914 : Hieäu Tr. Christophe Leùon ñoåi ñi P.Penh. Sh Chrysostome Albert ñeán thay.
Só soá  : 300 hs – 17 sh.
Sh Domitien joseph : phoù huynh tröôûng
Xaây 2 phoøng hoïc thaúng goùc vôùi ngoâi nhaø chính, caùch cung thaùnh nhaø nguyeän 8m. Coù noái theâm moät saân khaáu (8*12m) vôùi vaùch ngaên di ñoäng.
Keùo daøi ngoâi nhaø ra ñeå laøm nhaø chôi : 28*12m
Nhaø chôi : 28 m - Lôùp hoïc : 16 m -  Saân khaáu trình dieãn vaên ngheä : 6,5 m
Teát : traùng xi-maêng caùc haønh lang.
Heø : vaùch ngaên di ñoäng cuûa caùc lôùp ñöôïc thay baèng töôøng gaïch.
Caùc vaùch gaïch ñöôïc toâ xi-maêng.
Traàn nhaø ôû khu vöïc Phaùp : vaùn kieàn kieàn
Thg 7, saép xeáp laïi caùc lôùp.

1915 : Theá baèng vaùn kieàn kieàn traàn nhaø taàng treät laøm baèng tre ñan.
Phaùt thöôûng trong hoäi tröôøng môùi döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc cha Allys
Xaây caát phoøng nguû baèng laù cho thænh sinh : 15*7m.
01/11 : khaùnh thaønh ñeä töû vieän : 21 chuù.

1916 : 13/06 Xaây xong 2 nhaø nghó taïi Laêng Coâ : 26*13m vaø neàn cao 0,6m.
25/07 : 3 tuaàn nghæ ngôi taïi Laêng Coâ

1917 :11/02 h. tröôûng môùi : sh Dositheùe Urbain
Sh Chrysostome Albert veà S.Goøn
Sh Dunstan Alfred laø phoù h.tröôûng

1918 : Khai giaûng theâm lôùp 7 taïi Bình Linh, lôùp thöù 3 taïi Gia Hoäi

1919 : Sh Duntan Alfred ñoåi ñi Haûi Phoøng
Sh Cleùophas thay theá.
01/09 sh Ceùcilius ñeán töø Haø Noäi.
01/09 môû theâm lôùp 8
Mua ñaát ôû Gia Hoäi
Só soá cuûa tröôøng : 450  hs

1920 : Nôùi roäng khu nhaø chính, daøi theâm 30m.
Mua khu ñaát laøm nghóa ñòa.

1921 : Tröôøng “vaøo” ñieän nöôùc
Noùc baèng ñöôïc thay baèng noùc ngoùi.
Dòch beänh phuø thuõng : 20 beänh nhaân
Taäu maõi moät ñaøn AÏt-moâ-nhum vôùi tieàn thöôûng cuûa 2 sh ñöôïc giaûi nguõ Ceùcilius vaø Alarin.
Söûa laïi nhaø aên cuûa hs bò ñe doïa saép saäp.

1922 : 24/01 Tuaàn tónh taâm keát thuùc
Leã toân phong Thaùnh Taâm Chuùa taïi BL do cha Darbon cöû haønh.        Ñeøn chong luoân chaùy saùng tröôùc T.Taâm
Coù thaùnh leã moãi thöù saùu ñaàu thaùng taïi coäng ñoaøn.
Tröôøng Gia Hoäi nhöôøng cho Hoïc vieän (1920), ñöôïc giao laïi cho BL (7/22).

1924 : Sh Alarin laø quyeàn hieäu tröôûng.
Sh Aglibert, h.tröôûng nay laø giaùm tænh.
Taäp tuïc CÑ ñöôïc sh Areøse pheâ chuaån.

!925 : Thg 2, sh Chrysostome laø H. tröôûng.

1927 : Thg 2, sh Aglibert Marie laø H. tröôûng
20/03 : thaêm vieáng cuûa ñöùc khaâm söù (deùleùgueù apostolique ?) Aniti
09/04 : baûi khoùa cuûa hs (50 hs bò ñuoåi !)

       Thg 9, ñoùng cöûa tröôøng nhaùnh Gia Hoäi : Chæ coù 20 hs vôùi 3sh.
Só soá tröôøng BL : 200 noäi tru ù/ 426 hs
15,16,17/10 : tam nhaät möøng AÙ T. Salomon
Thay baøn aên lôùn baèng goã Lim cho hs.
Dòch taû : Thöøa Thieân coù 3000 töû vong.

1928 : Ñoùn nhaän 3 chuûng sinh vaø 3 giaùo lyù vieân cuûa ñòa phaän Vinh.
Ñoùn nhaän 27 döï tu doøng Chuùa Cöùu Theá.
Söûa chöõa caùc ñaø traàn nhaø bò moït (1904)
Gia coá 2 haøng coät ñeå cuûng coá phoøng nguõ maø caùc kyõ sö cho laø caàn thieát choáng laïi caùc traän baûo.

1929 : 15/05 ñoùn ñöùc khaâm söù vaø cöû haønh leã möøng ngaân khaùnh tröôøng (04 – 29), Pheùp laønh cho tröôøng
Dieãn vaên ca ngôïi (Paneùgyrique ?) cuûa cha Thích.
10/06 Sh Aglibert-Marie ñöôïc quan nhieáp chính vöông ban Kim khaùnh.
23/12 Sh Aglibert qua ñôøi vaø caùc hs  ñoùng goùp ñeå döïng töôïng sh.
Sh Domitien Joseph : hieäu tröôûng môùi
Só soá :  256 noäi truù / 484hs

1930 : thg 2, tónh taâm haèng naêm sh toång phuï quyeàn Anaclisus.
25/10 : thaønh laäp ñaïi hoäi Chuùa Gieâ-su HÑ
150 hoäi vieân. Cha Thích trao taëng  moät töôïng Chuùa H.Ñ raát ñeïp.

1933 : 26/07 Sh Dominique Joseph : H. tröôûng.
Ñöùc Allys trao Thaùnh giaù hieäp só boäi tinh cho sh Dominique Joseph.
Só soá : 107 noäi truù / 331 hs
16/09 sh toång pq Junien Victor ñeán thaêm (seõ laø BT Toång quyeàn)    17/09 döïng töôïng sh Aglibert (gt – ht)
17/11 chaáp thuaän noäi qui hieäp hoäi cöïu hs

1934 : 12/01 söûa ñoåi quan troïng trong thôøi khoùa bieåu caùc lôùp hoïc, nhaát laø giôø buoåi chieàu ñöôïc ra phoá laø 17,30g thay vì 18,30 g
04/02, buoåi hoïp khoaùng ñaïi ñaàu tieân cuûa hieäp hoäi cöïu hs.

1936 : 22/03 leã kim khaùnh tu doøng cuûa sh Dom. Joseph
Trình dieãn vaên ngheä vôùi söï hieän dieän cuûa Hoaøng ñeá Baûo Ñaïi vaø Nam phöông hoaøng haäu .
Pheùp laønh toaø thaùnh vaø Kim khaùnh haïng nhaát
† 23/04, ñöùc giaùm muïc Allys qua ñôøi, ngaøi laø aân nhaân ñaëc bieät cuûa La San.
Thg 4, tröôøng coù hs ñaäu  12/15 hs
17/05 tranh taøi huøng bieän caùc tröôøng ôû Hueá
veà phaùp vaên : BL.ñoaït haïng 2 vaø 3, veà Vieät vaên : BL. ñoaït haïng 1
20/07 Pheùp môû 2 lôùp caáp hai cuûa nhaø nöôùc.
25/07 pheùp môû caáp hai cuûa sh Toång quyeàn
10/08 Pheùp xuaát baûn baùo “Ngöôøi ñöa tin cuûa tröôøng Bình Linh”
25/09 Môû lôùp thöù hai caáp hai.

1937 : Ñoåi H.tröôûng :sh Domiceù Rogatien theá sh Dominique Joseph
Thg 9, thaêm vieáng cuûa sh Toång phuï quyeàn  Cosme Dominique
Só soá : 200 n.truù / 543 hs    (goàm 34 ñeä töû).

1938 : 07/05 Ñoùn tieáp long troïng ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc, cöïu hs cuûa BL, giaùm muïc VN thöù 2 .
Moät hs chòu thaùnh taåy vaø trôû thaønh sö huynh Hubert Huy.
Buoåi leã ñöôïc quay phim vaø trình chieáu laïi taïi Hoäi chôï Hueá.
Moät dieãn vaên  ñaëc bieät ñöôïc tuyeân ñoïc.

1939 : Thg 2, sh Domiceù ñoåi veà laøm h. tröôûng Taberd
vaø sh Dominique Jh trôû laïi laøm h. tröôûng.
Thg 7, oâng Desteney, chuû tòch hoäi tbaûo veä reû lai taïi VN, giao cho tröôøng BL caùc treû moà coâi ñöôïc tieáp nhaän taïi mieàn Trung.
Só soá : 200 ntruù / 465 hs

1941 : Thaønh laäp moät hieäu ñoaøn Thanh Sinh Coâng

1942 : taëng huy chöông cho thaønh vieân ban giaùo chöùc taïi saân vaän ñoäng OÂ-lem-píc (dòp leã Giaêng-ñaït).
3 sh ñöôïc taëng huy chöông

 

Tröôøng La San Bình Linh

Naêm 1927

Nhaân söï : Töø thaùng saùu naêm naøy, 20 sh ñaûm traùch vieäc giaûng daïy taïi tröôøng. Khoâng coù giaùo vieân hay giaùo sö naøo beân ñôøi vaøo daïy. Sh Chrysostome-Albert, hieäu tröôûng tröôøng Bình Linh veà Phaùp vaø sh Aglibert-Marie, hieäu tröôûng tieân khôûi, ñöôïc ñieàu trôû laïi giöõ chöùc vuï laõnh ñaïo tröôøng.

Nhaân soá cuûa tröôøng : Só soá hoïc sinh suït giaûm tieáp theo cuoäc bieåu tình ngaøy 09/04. Vaøo thaùng chín soá hoïc sinh noäi truù gia taêng. Thaùng 12, thoáng keâ cho thaáy soá hoïc sinh toaøn tröôøng laø 426, trong ñoù coù 200 noäi truù, 22 baùn truù, 204 ngoaïi truù, 20 Phaùp kieàu hay lai, 16 Hoa kieàu hay Minh höông, 1 Nhaät vaø 390 Vieät, 171 Coâng giaùo, 255 löông daân, 20 thuoäc hoaøng toäc, 20 laø con quan laïi, 1 laø con cuûa Nhieáp chính vöông, 1 laø chaùu noäi cuûa “thöôïng quan Nguyeãn vaên Töôøng”, 1 laø con cuûa oâng hoaøng Böûu Lieâm, 4 chaùu coù ñaïo Coâng giaùo cuûa vua Minh Maïng

Vieäc hoïc.

1 lôùp tieåu hoïc sô caáp Phaùp, 4 lôùp sô caáp tieåu hoïc Phaùp Vieät, 4 lôùp cao ñaúng tieåu hoïc, chuaån bò tröïc tieáp baèng thaønh chung vaø giaùn tieáp, baèng brevet eùleùmentaire vaø vaøo caùc cô quan khaùc nhau cuûa nhaø nöôùc baûo hoä. Thaønh quaû cuûa caùc kyø thi chính thöùc trong naêm : 34 baèng caáp sô hoïc baûn xöù, 11 baèng caáp tieåu hoïc Vieät Phaùp, 3 baèng caáp tieåu hoïc Phaùp, 7 baèng Thaønh chung, 1 baèng brevet eùleùmentaire vaø 6 hoïc boàng taïi ñaïi hoïc Haø Noäi.

Hoaït ñoäng haäu hoïc ñöôøng.

Khoâng coù gì. Baùo “EÙcho” cuûa caùc hoäi aùi höõu taïi Saøi Goøn vöøa bò caám xuaát baûn laø moái lieân laïc duy nhaát coù theå  noái voøng tay vôùi caùc cöïu hoïc sinh taûn maùc khaép nôi !

Söï kieän quan troïng.

*   Cuoäc thaêm vieáng ñeå khuyeán khích cuûa ñöùc cha Vinuti (?), ñaïi dieän toâng toaø.

*  Thaêm vieáng cuûa oâng Bartheùleùmy, toång thanh tra hoïc vuï. OÂng toû ra laø moät ngöôøi nhieàu thieän chí.

*  Tieáp theo nhöõng baøi dieãn thuyeát cuûa nhaân só yeâu nöôùc Phan Boäi Chaâu, cuoäc baõi khoùa xaûy ra toaøn dieän  taïi caùc tröôøng ôû Hueá. Taïi Bình Linh tuy hoïc sinh coù tinh thaàn hieáu hoïc vaø kyû luaät nhöng khaù nhieàu hoïc sinh tham gia. Chính quyeàn baûo hoä vaø ñöông nhieân laø theo Phaùp, ñaõ caám döï thi chính thöùc 400 hoïc sinh tröôøng nhaø nöôùc. Bình Linh, bò aûnh höôûng cuûa xaõ hoäi thöïc daân neân ñaõ cho thoâi hoïc 30 em tham döï bieåu tình vaø 20 em coù lieân heä chaëc cheõ. Cuõng phaûi keå ñeán 50 em ñaõ khoâng trôû laïi tröôøng sau cuoäc chính bieán.

*  Phaùt thöôûng cuoái naêm. 2 chaùnh quyeàn ta taây ñeàu tham döï buoåi leã : nhieáp chính vöông vaø 4 vò ñaïi thaàn trieàu Nguyeãn, coâng söù kieâm ñoâ tröôûng Hueá, giaùm ñoác hoïc chaùnh, caùc quan laïi vaø gaàn nhö taát caû caùc gia ñình Phaùp coù maët taïi kinh thaønh. Buoåi leã ñöôïc ñaët döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc cha Allys Lyù, giaùm muïc Hueá. Taát nhieân caùc muïc vaên ngheä trong buoåi leã ñöôïc nhieät lieät taùn thöôûng.

*  Ñoùng cöûa tröôøng chi nhaùnh (taïi Gia hoäi ?) vì vieäc môû theâm caùc tröôøng mieãn phí ñoøi hoûi phaûi vaäy.

*  Tam nhaät kính sh chaân phöôùc Salomon ñöôïc toå chöùc vaøo nhöõng ngaøy 15, 16, 17/10. Thaùnh leã ñaïi traøo, dieãn vaên tuyeân döông ñöùc haïnh cuûa vò tu só-nhaø giaùo, chaàu Thaùnh Theå long troïng, trang trí leã ñaøi vaø caùc baøi haùt thaønh coâng troïn veïn. Nhieàu em hoïc sinh beân löông laàn ñaàu tieân ñöôïc chöùng kieán caùc nghi thöùc trong caùc buoåi leã cuøng caûnh töôïng ñoaøn röôùc trang nghieâm cuûa ñoaøn linh muïc vôùi vò giaùm muïc cuûa hoï. Chuùng ñöôïc dòp laøm quen vôùi moâi tröôøng môùi, nhöõng sinh hoaït môùi, khaùc vôùi cuoäc soáng bình thaûn traàm tö vaø ñöôïm maøu thieàn cuûa nhieàu ngöôøi daân Hueá.

*  Cuoäc thanh tra chính thöùc. OÂng Dufresne, giaùm ñoác hoïc chaùnh tieåu hoïc, ñeán thanh tra caùc lôùp hoïc vaø phoøng nguõ cuûa noäi truù. OÂng toû veû haøi loøng veà toå chöùc cuûa tröôøng. OÂng ñöôïc tieáng laø deã chòu vaø thaân Vieät Nam.

Ôn goïi vaø loøng ñaïo ñöùc. Ngaøy thöù ba trong tuaàn ñöôïc chæ ñònh cho tröôøng ñeå caàu nguyeän cho caùc ôn goïi. Naêm nay, Bình Linh ñaõ gôûi 4 hoïc sinh cuûa mình ñi chuûng vieän, 3 hoïc sinh vaøo chuaån vieän. Hieän nay, trong soá caùc cöïu hoïc sinh, Bình Linh ñeám ñöôïc 3 linh muïc, 30 sö huynh La San, 13 chuûng sinh, 12 chuaån sinh La San. Chuûng vieän, thaày giaûng, doøng Chuùa Cöùu Theá haáp daãn nhieàu ôn goïi hôn doøng La San chæ chuyeân daïy hoïc. Coù ngöôøi cho raèng coâng cuoäc giaùo duïc Ki-toâ khoâng ñöôïc ñaùnh giaù ñuùng möùc vaø nhö theá, ôn goïi laøm tu só-thaày giaùo thöa thôùt vaø ít baûo ñaûm.

Cha tuyeân uùy cuûa Bình Linh toû ra raát nhieät thaønh. Ngöôøi ta ñeám ñöôïc 1 927 laàn cha ban bí tích hoøa giaûi, 17 817 löôït ngöôøi tieán leân baøn thaùnh chòu leã. Soá lieäu naøy lieân heä ñeán 171 hoïc sinh coâng giaùo cuûa tröôøng trong voøng 9 thaùng (nieân hoïc 1927). Cuõng neân nhôù raèng 1/3 cuûa soá 171 hoïc sinh laø ngoaïi truù vaø caùc em naøy thöôøng tham döï sinh hoaït toân giaùo taïi giaùo xöù cuûa caùc em.

Lieân heä vôùi giaùo quyeàn vaø chaùnh quyeàn. Lieân heä toát vôùi “ñaáng baûn quyeàn” vaø caùc linh muïc thöøa sai. Ñöùng ñaén nhöng giöõ khoaûng caùch vôùi chính quyeàn baûo hoä. Chính quyeàn naøy ñaõ 4 laàn ñoøi baùo caùo teân vaø baèng caáp cuûa caùc sö huynh trong tröôøng.

Ñoäng saøn vaø baát ñoäng saûn. Khu nhaø chính ñöôïc xaây döïng baèng voâi gaïch chaéc chaén nhöõng noù raát caàn trong töông lai gaàn nhöõng söûa chöõa lôùn veà keøo coät vaø saøn caùc taàng laàu vì moái moït. Caùc khu nhaø phuï cuõng raát caàn tu boå thöôøng xuyeân. Moãi naêm, Bình Linh buoäc phaûi coù moät quyõ baûo trì leân ñeán 18 000f  nhaèm thöïc hieän caùc coâng taùc treân. Ñoù laø khoâng tính ñeán nhöõng söûa chöõa linh tinh trong thöôøng nhaät.

Vaán ñeà taøi chaùnh. Haèng naêm, Bình Linh ñoùng goùp veà cho tænh doøng ba ngaøn ñoàng (3 000 $) töùc khoaûng 38 000 f. Caùc loaïi chi phí khaùc nhö caùc cuoäc di chuyeån, du haønh vv… hay phí toån toång hôïp (frais geùneùraux) laàn hoài trôû neân quaù lôùn, ñeán ñoåi ñaõ ngaên trôû vieäc hoaøn traû daàn soá tieàn vay möôïn quyõ tænh doøng ñeå xaây döïng tröôøng, noùi chi ñeán vieäc goùp vaøo quyõ döï phoøng daønh cho töông lai.

Naêm 1942

10/02, chieàu hoâm tröôùc nhöõng ngaøy nghæ Teát Nguyeân Ñaùn dieãn ra buoåi vaên ngheä. Sau ñoù caùc sh daãn 88 em hoïc sinh goàm 78 em con lai vaø 10 em noäi truù (Vieät vaø Laøo) ñi Laêng-coâ, vì taïi ñaáy caùc sh coù toå chöùc traïi heø cho caùc em. Thôøi tieát quaû laø lyù töông suoát 15 ngaøy beân bôø bieån caû.

10/05, sh Cosme Gaãm, thaày quaûn lyù cuûa Bình Linh, nheï nhaøng truùt hôi thôû cuoái cuøng sau 5 thaùng naèm beänh vieän vì baïo beänh. Xin Chuùa thöông ñoùn nhaän linh hoàn trung thaønh cuûa sh.

10/05, leã thaùnh nöõ Jeanne d’Arc. Thaønh phoá coù toå chöùc ñaïi hoäi theå thao taïi saân vaän ñoäng Olympic vôùi söï tham döï ñaày ñuû cuûa caùc tröôøng. Tröôùc maët ñoâng ñaûo daân chuùng caû ta laãn taây, ñöùc ñöông kim hoaøng ñeá Baûo Ñaïi trao taëng huy chöông cho caùc nhaø giaùo cuûa caùc tröôøng coâng laãn tö. Treân 16 vò ñöôïc töôûng thöôûng, ngöôøi ta thaáy coù 12 ngöôøi laø linh muïc hay tu só nam nöõ, moät baø giaùo cuûa tröôøng Thieân Höïu (Providence) vaø 3 giaùo sö cuûa tröôøng Khaûi Ñònh (Quoác hoïc Hueá baây giôø, 2005) goàm caùc oâng Martin, Cosserat, Giammarchi. Sh hieäu tröôûng ñöôïc trao taëng huy chöông Officier du Dragon d’Annam sh Xavier nhaän huy chöông Kim Khaùnh haïng ba vaø sh Camille ñöôïc huy chöông Chevalier du Dragon d’Annam. Vieân toång coâng söù goïi ñaáy laø moät söï “phuïc hoài danh döï”. Quaû laø tình theá thay ñoåi !

15/05. 16 thuï nhaân bí tích thanh taåy. 29 treû tuyeân höùa  bai ñoàng. 17 treû laõnh bí tích Theâm söùc. 14 treû  röôùc leã laàn ñaàu. Caùc nghi thöùc toân giaùo naøy ñöôïc ñöùc cha Lamasle chuû söï : ngaøi bao khoâng bao giôø boû lôõ cô hoäi chöùng toû caûm tình vôùi caùc sh Bình Linh. Ñöùc Khaâm söù Toøa Thaùnh Drapier chuû toaï buoåi tieäc chieâu ñaõi thaân höõu.

Veà phaàn keát quaû caùc kyø thi trong naêm, tröôøng ñaït ñöôïc thaønh tích nhö sau :

Baèng sô hoïc (Diploâme preùparatoire ?) : 3/3
Chöùng chæ Phaùp vaên (Certificat français) : 1
Chöùng chæ Vieät-Phaùp : 57
Baèng (diploâme, Vieät) cao ñaúng tieåu hoïc : 23 (thuû khoa mieàn Trung).
Baèng sô ñaúng tieåu hoïc : 3
Baèng (brevet, Phaùp) cao ñaúng tieåu hoïc : 3
Tuù taøi (Bac) phaàn nhaát : 14 (17 ñaäu vieát).
Baèng bôi loäi : 64
Baèng theå duïc : 109

Theá neân vaøo ngaøy töïu tröôøng 1 thaùng 9, ai naáy ñeàu haân hoan vaø trôû neân ñoâng ñuùc. Ngaøy 30/09, só soá hoïc sinh ñaït ñeán con soá laø 680 vôùi hôn 317 xin ghi teân vaøo noäi truù. Ñieàu naøy cuõng laø moät kyû luïc ñoái vôùi Bình Linh vaø cho pheùp söï thanh loïc cuõng nhö choïn löïa khaù kyõ.

Naêm 1943

Keát quaû trong moät soá laõnh vöïc.

Toân giaùo :
Bí tích Thaùnh taåy : 8
Bao ñoàng (Röôùc leã troïng theå) : 16
Röôùc leã laàn ñaàu : 12
Bí tích Theâm söùc : 27
Ôn goïi tu trì : 21

Tri thöùc :
Chöùng chæ Vieät Phaùp : 27
Baèng Sô ñaúng tieåu hoïc : 2
Baèng (Phaùp) Cao ñaúng tieåu hoïc : 2
Baèng (Vieät) Cao ñaúng tieåu hoïc : 19
Tuù taøi phaàn nhaát : 7

Theå duïc theå thao :
Baèng bôi loäi (coù 90 hs tham döï) : - Sô : 63 -  Cao : 27
Baèng theå duïc (coù 270 hs tham döï) : - Minimes : 81 (aáu) - Jeunes cadets : 116 (thieáu nhi) - Cadets : 68 (thieáu nieân) - Juniors : 8 - Seniors : 5 (thanh nieân)

Tröôøng coù theå haøi loøng veà nhöõng thaønh quaû ñaõ gaët haùi ñöôïc.

Leã 15/05 (Cha thaùnh laäp doøng Gio-an La San) laø cao ñieåm tuyeät vôøi cuûa nieân khoùa 42-43. OÂng toång coâng söù Phaùp muoán chöùng toû caûm tình ñaëc bieät ñoái vôùi Bình Linh neân ñaõ taëng thöôûng huaân chöông cho 3 vò giaùo sö cuûa tröôøng:
Sh Dositheùe Urbain : Officier du Dragon d’Annam
Sh Maurice Loäc : Kim khaùnh haïng ba
Sh Antoine Kyù : chevalier du Dragon d’Annam.
Sh Ceùcilius ñaõ laø ñoái töôïng (Of. Dr. d’A) cuûa vieäc töôûng thöôûng naøy vaøo maáy ngaøy tröôùc, vaøo dòp leã Jeanne d’Arc.

Naêm 1944

Naêm nay kyû nieäm 40 naêm ngaøy Bình Linh ñöôïc thaønh laäp (15/05/1904). Trong dòp naøy ba sh laõo luyeän vaø töøng traûi ñöôïc aân thöôûng huaân chöông :
-  Sh Paul Böôøng : Kim Khaùnh haïng ba
-  Sh Simon Hoøa : Chevalier du Dragon d’Annam
-  Sh EÙtienne Jourdain : Chevalier du Dragon d’Annam

Thaønh tích trong caùc kyø thi khaùc nhau :

Trí thöùc :
Baèng Cao ñaúng tieåu hoïc (Vieät) : 3  (Diploâme d’E. P.P.F. ?)
Chöùng chæ tieåu hoïc Phaùp : 3 (Certificat d’E.P.F. ?)
Chöùng chæ tieåu hoïc Vieät : 36 (Certificat d’E.P.C.I. ?)
Baèng tieåu hoïc (Phaùp) : 1
Baèng Cao ñaúng tieåu hoïc Vieät : 17
Baèng tuù taøi phaàn nhaát : 7

Theå duïc theå thao :
Chöùng chæ bôi loäi : 304
Baèng theå duïc : - Minimes : 146 (aáu) - Jeunes cadets : 135 (thieáu nhi) - Cadets : 65 (thieáu nieân) - Juniors : 15 - Seniors : 2 (thanh nieân)

Toân giaùo :
Bí tích Thaùnh taåy : 17
Bao ñoàng (Röôùc leã troïng theå) : 32
Röôùc leã laàn ñaàu : 15
Bí tích Theâm söùc : 25
Ôn goïi tu trì : 13

Duø tình hình maø caùc sh ñang soáng chöùa ñöïng nhieàu khoù khaên lôùn song caùch chung toaøn boä hoaït ñoäng cuûa tröôøng Bình Linh khaû quan vaø khaù maõn nguyeän. Vaøo kyø töïu tröôøng thaùng chín vöøa qua, soá hoïc sinh coù gia taêng hôn nhieàu nhöõng naêm roài.

Naêm 1945

Ñaây laø moät naêm ñaày thöû thaùch ñoái vôùi ñaát nöôùc cuõng nhö ñoái vôùi tröôøng Bình Linh vaø vôùi coâng cuoäc hoaït ñoäng cuûa Doøng La San taïi Ñoâng Döông.

09/03/1945. Cuoäc ñaûo chính cuûa quaân ñoäi Nhaät choáng laïi thöïc daân Phaùp

02/09 : Tuyeân boá neàn ñoäc laäp cuûa Vieät Nam (heát laø An Nam !) do chuû tòch Hoà Chí Minh taïi quaûng tröôøng Ba Ñình.

Caùch chung, hoïc sinh ñöôïc nghæ hoïc vaø taïm thôøi ñôïi chôø tình theá saùng suûa hôn.

Sau ñoù, caùc tröôøng ñöôïc “Vieät hoùa” veà chöông trình hoïc vaø hoaït ñoäng ñeán thaùng saùu vôùi moät soá hoïc sinh raát giôùi haïn.

Vaøo ngaøy töïu tröôøng,01/10/45, hoïc sinh raát thöa vaéng : khoâng keå caùc em con lai ñang ôû noäi truù, chæ coù theâm khoaûng 20 em ngoaïi truù.

Tröôøng Khaûi Ñònh daïy hoïc mieãn phí vaø ñoàng thôøi môû khoaûng 10 lôùp naêm thöù nhaát (hay ñeä thaát) cuûa baäc trung hoïc caûi caùch. Vieäc naøy caùch giaùn tieáp laáy ñi hoïc sinh caùc tö thuïc do tö nhaân hay toân giaùo ñieàu haønh … trong ñoù coù Bình Linh.

09/10 : tröng duïng tröôøng cho quaân ñoäi Trung Hoa truù ñoùng. Raát nhieàu noã löïc vaø khieáu naïi, Bình Linh môùi giöõ laïi ñöôïc hai khu nhaø cho taäp vieän vaø chuaån vieän. Nhôø theá, khi caùc hoïc sinh noäi truù Vieät vaø caû chuaån sinh ra veà vôùi gia ñình, coäng ñoaøn caùc sh cuøng nhoùm con lai moà coâi cuûa hoäi SPMA maø caùc sh coù traùch nhieäm quaûn lyù môùi ñuû choã sinh hoaït. Hôn nöõa, nhoùm treû lai naøy trôû neân caùch naøo ñoù nhö laø ñöôïc Chuùa Quan Phoøng gôûi ñeán : quaân ñoäi “thieân töû” Trung Hoa phaûi toân troïng caùc phaàn baát ñoäng saûn (nhaát laø vöôøn rau quaû) coøn laïi cuûa Bình Linh vaø chính quyeàn Phaùp phaûi thöôøng xuyeân ñoùng cho caùc sh truù phí cuûa nhoùm moà coâi naøy.

Trong thôøi gian naøy, beänh dòch haïch - coù leõ laø quaø taëng duy nhaát cuûa nhoùm “quaân ñoäi con trôøi” naøy - xuaát hieän baát ngôø ngaøy 28/11 vaø baét maát ñi 3 con tin cuûa Bình Linh  laø sh Cleùmentien vaø 2 hoïc sinh. Con tin thöù tö laø sh hieäu tröôûng phaûi choáng ñôõ maõi suoát 24g00 (30/11) môùi may maén thoaùt khoûi tay töû thaàn.

Vaø naêm 1945 troâi qua trong tö theá phaäp phoøng vaø mong chôø trôøi laïi saùng aáy.

Roài Nam Vieät ñöôïc quaân ñoäi Ñoàng Minh tieáp thu coøn Baéc vaø Trung Vieät thì saép saün.

Naêm 1946

Khi naêm 1946 noùi lôøi töø giaõ, nhöõng ñieàu kieän soáng coøn cuûa Bình Linh quaû laø mong manh. Nhöõng lieân laïc vôùi phaàn coøn laïi cuûa ñaát nöôùc cuõng nhö cuûa tænh doøng Saøi Goøn dieãn ra raát khoù khaên. Caùc khu nhaø lôùn cuûa tröôøng ñeàu bò quaân ñoäi Trung Hoa tröng duïng. Soá hoïc sinh giôø chæ coøn laïi caùc treû moà coâi lai vaø vieäc cô quan coâng quyeàn chi traû caùc phí toån cuûa caùc em naøy raát thaát thöôøng, baáp beânh vaø treã naûi. Maët khaùc, vì chính bieán vaø vì thôøi tieát khaéc nghieät neân töû thaàn maëc söùc hoaønh haønh caû trong haøng nguõ giaùo vieân laãn hoïc sinh. Laïi nöõa, cuoäc chieán ôû mieàn Nam laøm phaùt sinh nhöõng bieán ñoäng, thöôøng laø khoâng toát laønh, cho caùc mieàn coøn laïi treân toaøn coõi Ñoâng Döông.

Vieäc thaêm vieáng caùc treû moà coâi lai (pupilles) cuûa vieân uûy vieân xaõ hoäi Phaùp ñaõ gaây nghi ngôø cho chính quyeàn Vieät Minh … Theá laø sh Athanase Maïng cuøng ngöôøi baø con laø oâng Phuïng (Pheâ-roâ) bò caâu löu vôùi toäi danh laø nhaân vieân tuyeân truyeàn. May nhôø söï can thieäp cuûa ñöùc khaâm maïng Toaø Thaùnh vaø cuûa cha Haân – raát coù uy tín trong vuøng – caû hai môùi ñöôïc thaû ra.

Hoaø öôùc Phaùp-Hoa (22-02-1946) qui ñònh vieäc quaân ñoäi Trung Hoa ruùt lui vaø vieäc naøy laøm cho nhoùm Phaùp kieàu – trong ñoù coù vaøi sh Phaùp – lo laéng boàn choàn. Thaät vaäy, coù tin ñoàn loan ra laø hoï seõ bò “dieät goïn”. May thay, thoûa hieäp ngaøy 06/03/1946 taïo neân tónh laëng taïm thôøi nhöng khoâng laøm tan bieán nhöõng moái ngôø vöïc.

Töø laâu nay, nhaân söï cuûa Bình Linh soáng trong ñieàu kieän raát toài tuùng, chaät choäi – vì quaân doäi tröng duïng moät phaàn nhaø cöûa – nhöng duø sao Bình Linh cuõng dang roäng ñoâi tay ñoùn tieáp hai coäng ñoaøn Qui Nhôn vaø Nha Trang ñang chaïy loaïn. Caùc sh beänh hoaïn töø xa môùi ñeán cuõng ñöôïc chaêm soùc chu ñaùo nhö nhau. Tuy ñöôïc chaêm soùc taän tình nhö vaäy song hai sh Alexis vaø Martin vì quaù kieät söùc, neân lieân tieáp theo nhau veà cuøng Chuùa vaøo caùc ngaøy 23/03 vaø 07/07/1946.

Loøng baùc aùi cuûa caùc sh Bình Linh cuõng môû roäng ra cho moïi ngöôøi. Thaät vaäy, caùc sh doøng Thaùnh Taâm vì thaáy nhaø hoï bò ñe doïa neân ñaõ ñeán gôûi nhôø Bình Linh taát caû ñoà ñaïc baøn gheá cuûa nhaø meï hoï. Trong khi aáy, caùc toaùn lính Phaùp cuõng ñeán ngöûa tay xin aên – vì hình nhö hoï bò coâ laäp  - nhaát laø xin rau quaû töôi, baøn gheá vaø cuûi chuïm. Vaøi thaùng sau, coäng ñoaøn caùc tu só doøng Phan Sinh töø Vinh cuõng vaøo xin taïm truù vaø cuõng ñöôïc ñoùn tieáp nieàm nôû.

Söï kieän noåi coäm nhaát trong sinh hoaït hoïc ñöôøng cuûa nöõa nieân khoùa ñaàu laø cuoäc “noåi loaïn” cuûa nhoùm con lai. Muoán thöøa dòp aûnh höôûng Phaùp vöøa ñöôïc vöïc daäy, chuùng ra ñieàu kieän buoäc phaûi keâ thöïc ñôn cao giaù hôn vaø moät kyû luaät töï do daân chuû hôn. Coù luùc töôûng chöøng nhö cuoäc noåi loaïn leân ñeán cöïc ñieåm, nhöng may thay, nhoùm lieân laïc Phaùp ñoàng thuaän vôùi ban kyû luaät cuûa tröôøng, vaø nguïc toái vôùi côm khoâ ñaõ laøm cho caùc phaàn töû böôùng bænh nhaát mau choùng tìm laïi ñöôïc lyù trí.

Do tình hình bieán ñoäng nhieàu neân coäng ñoaøn Bình Linh khoâng theå tham gia baàu choïn trong nhieäm kyø giaùm tænh môùi. Hoï vui veû phoù thaùc coâng taùc troïng ñaïi aáy vaøo söï khoân ngoan cuûa caùc sh ôû mieàn Nam vaø hoï chaáp nhaän trong haân hoan cuoäc baàu choïn 3 sh Domiceùe, Donatien vaø Cyprien Gaãm nhö laø giaùm tænh, giaùm tænh töø nhieäm vaø phuï taù giaùm tænh.

Cuoäc tónh taâm naêm ñöôïc huynh tröôûng Dominy chuû toïa vaø ñoàng thôøi ngaøi nhaän lôøi khaán cuûa caùc sh khaán taïm.

Töø thaùng taùm trôû ñi, giao thoâng lieân laïc trôû neân deã daøng hôn. Ngaøy 16/08/1946, caùc a/e taûn cö Nha Trang leân ñöôøng trôû veà nhaø doøng hoï. Sh Athanase vaø tieáp theo laø sh Colomban Ñaøo cuøng 9 em chuûng sinh thaùp tuøng theo. Phaàn khaùc, hoaït ñoäng giôùi haïn vaø caàm chöøng cuûa tröôøng Bình Linh cho pheùp ñöa moät soá sh giaùo sö veà tieáp vieän cho mieàn Nam.

Ngaøy 25/08/1946, sh Jeùroâme Ba ñaùp phi cô ra Hueá vaø thay choã cho sh Dominy vöøa xong nhieäm kyø saùu naêm phuïc vuï. Hai tuaàn leã sau, sh toång phuï quyeàn vaø sh giaùm tænh laïi ra Hueá. Caùc sh naøy cho môû ngay moät khoùa tónh taâm ngaén ngaøy ñeå tieáp xuùc laïi vôùi coäng ñoaøn, moät tieáp xuùc ñaõ bò giaùn ñoaïn töø naêm 1944.

Ngay töø thaùng ba naêm 1946, ngöôøi ta ñaët vaán ñeà gôûi caùc treû em lai coøn nhoû tuoåi sang Phaùp. Sau nhöõng nghi thöùc töø giaõ raát caûm ñoäng vôùi caùc giaùo vieân vaø vôùi nhöõng baïn thaân cuûa chuùng ñang naèm döôùi naám moä, chuùng leân ñöôøng ngaøy 16/10/1946 vaøo Chôï Lôùn trong khi chôø ñôïi leân taøu ñi Phaùp.

Quyeát ñònh naøy (ñöa con lai veà Phaùp) cuûa cao uûy Phaùp chi phoái moät phaàn hoaït ñoäng cuûa nhaø tröôøng vaø goùp theâm yeáu toá ñeå Bình Linh  maïnh daïn thay ñoåi caùch hoaït ñoäng cuûa mình. Moät thôøi vôùi neàn taøi chính döïa treân thu nhaäp do toå chöùc xaõ hoäi taøi trôï cho nhoùm con lai ñoùng goùp sang neàn taøi chính döïa treân vieäc khai thaùc taän löïc ba maãu vöôøn töôït vaø laøm raãy.

Ngöôøi ta ñoán haï caùc caây sa-boâ-cheâ (kapokiers), laáp caùc ao vuõng … vaø chaúng bao laâu caùc luoáng rau caûi troâng thaúng taáp. Tieáp ñoù laø caùc con boø söûa traøn ra nhôûn nhô nôi saân boùng ñöôïc bieán thaønh ñoàng coû. Nhöng roài ñoàng coû naøy laïi bieán thaønh vöôøn rau vaø ñaøn boø phaûi leo xuoáng thung luõng coû nôi tröôùc kia laø choã neo taøu beø cuûa ñöùc vua (cale du roi[5]).

Sh Dominique-Joseph töø Saøi Goøn ra ñeå ñaïi dieän cho Bình Linh tröôùc chính quyeàn Phaùp ñang bò lung lay taän goác. Sh ñöôïc sh Ceùcilius taän tình giuùp ñôõ nhöng vì khoâng chòu noåi phong thoå cuûa ñaát thaàn kinh neân “oâng giaø gaân” phaûi trôû lui veà Saøi Goøn.

Nhöõng thaùng cuoái cuøng cuûa naêm 1946 ñaày bieán ñoäng. Töïu tröôøng[6] ñöôïc thöïc hieän thaønh töøng ñôït. Sau ñoù caùc hoïc sinh ra ñi thaønh töøng nhoùm nhoû trong khi aáy coù nhöõng nhoùm khaùc ñeán thay theá chuùng. Ngoaøi phoá, ñeâm ngaøy dieãn ra nhöõng hoaït ñoäng nhoän nhòp, xe coä nöôøm nöôïp tôùi lui, chôû theo nhöõng ngöôøi di taûn vaø ñoà ñaïc cuûa hoï. Caùc cô quan chính quyeàn ñöôïc di dôøi veà Baéc. Bình Linh vaãn giöõ ñöôïc neùt maët thanh thaûn, ñoùn nhaän moïi ngöôøi vôùi tình thaân thieän Ki-toâ giaùo. Nhöng chaúng bao laâu, thaønh phoá trôû neân nhö troáng vaéng vaø ngöôøi ta cho raèng Hueá maát ñi khoaûng 1/3 daân soá.

Laïi nöõa, caùc hoïc sinh kín ñaùo ñeán cho caùc sh hay tin ñoàn laø seõ coù nhieàu nhoùm quyeát taâm dìm Bình Linh trong maùu löûa. Theá laø caùc huynh tröôûng vì caån troïng, aâm thaàm gôûi veà nhaø caùc hoïc sinh vaø caùc chuù ñeä töû. Sôï quaù, hai sh Thomas-Hyacinthe vaø Ceùcilius chaïy sang doøng Chuùa Cöùu Theá truù aån.

Trong suoát hai ñeâm, töø 7 giôø toái ñeán nöûa ñeâm, coù ngöôøi chôi aùc lieäng ñaù leân maáy noùc nhaø phuï cuûa Bình Linh. An ninh Vieät Minh, vì ñöôïc baùo cho bieát, lieàn cöû ñeán hai “ñoàng chí” coâng an tröôûng vaø chuû tòch khu phoá. Caùc ñoàng chí traán an vaø höùa seõ toân troïng söï trung laäp cuûa nhaø tröôøng vôùi ñieàu kieän laø khoâng ñöôïc ñeå cho quaân Phaùp söû duïng nhaø cöûa trong tröôøng.

Ngaøy 20 thaùng chaïp 1946, luùc 1 giôø saùng, traän chieán ñöôïc khai hoûa. Trong suoát gaàn moät thaùng trôøi, caùc sh ñöôïc chöùng kieán töø caùc cöûa soå nhöõng cuoäc chuyeån ñoäng cuûa hai ñoäi quaân … Caàu xin Thieân Chuùa nhaân töø vaø ñöùc Thaùnh Trinh Nöõ Maria ra tay cöùu vôùt töông lai cuûa Bình Linh treân mieàn ñaát töôùi ñaày maùu caùc töû ñaïo cuûa Chuùa.

Naêm 1947

Naêm 1947 xuaát hieän giöõa tieáng saám cuûa ñaïi baùc, nhöõng traøng lieân thanh, tieáng gaàm ruù cuûa maùy bay ! Töø ngaøy 20/12/46, töû thaàn ñaõ haï guïc bieát bao nhieâu sinh maïng treân hai chieán tuyeán Vieät Phaùp. Quanh tröôøng, ngöôøi ta thaáy baøy ra nhan nhaûn nhöõng caûnh quan ñieâu taøn coøn caùc sh thì may maén ñöôïc soáng yeân oån ñaèng sau nhöõng caùnh cöûa ra vaøo coù caøi then kyõ caøng ! Naèm giöõa hai laèn ñaïn ñoái ñòch, giöõa boùt lính Phaùp vaø chieán haøo Vieät Minh, ngoâi tröôøng rôi vaøo tình traïng nguy hieåm hôn baát cöù nôi naøo vaø söï yeân oån cuûa caùc sh khoâng theå naøo toàn taïi laâu daøi ñöôïc. Duø ñöôïc hoã trôï bôûi thieän chí cuûa hai phe kình ñòch nhau, ñaïn suùng vaø phaùo coái ñaõ baén naùt ngoùi, gaïch, töôøng cuûa ngoâi tröôøng thaân yeâu ñoái vôùi bao theá heä. Sau ñoù vì cuoäc chieán keùo daøi ra, noãi böïc doïc vaø söï nghi ngôø caøng ñaäm neùt hôn ôû beân naøy cuõng nhö beân kia chieán tuyeán. Hoï tin raèng caùc sh aâm möu gì vôùi beân kia. Lính Phaùp khôûi söï baèng vieäc keùo ñeán tuaàn tra vaø keát thuùc baèng vieäc tòch thu löông thöïc töôi soáng ! Söï lui tôùi naøy gaây chuù yù beân phía Vieät Minh vaø vieäc phaûi ñeán laø cuoäc chieán baèng suùng ñaïn dieãn ra khoác lieät ngay trong vöôøn tröôøng!

Trong ñeâm 16 raïng 17/01/1947, caû nhaø tröôøng nhaûy döïng leân vì moät quaû phaùo coái 75 ly noå giöõa nhaø nguõ noäi truù. Moãi ngöôøi ai naáy chaïy aøo tôùi nôi truù aån ñaõ nghieân cöùu kyõ tröôùc vì tieáp theo laø traän möa phaùo … Sh Maurice vôùi chaát gioïng teùnor noåi tieáng ñaõ coá heát söùc keâu goïi hai beân chaám döù xung ñoät, tuy nhieân quaân Vieät vaø nhaát laø quaân Phaùp chæ traû lôøi baèng nhöõng traøng suùng lieân thanh baát taän ñeán theâm hôn moät giôø nöõa. Trong luùc ñoái ñaùp baèng suùng ñaïn, thì moät soá phaàn töû Vieät Minh ñaõ chaâm löûa taïi nhieàu nôi quanh tröôøng, vaø moät soá khaùc thì röôït ñuoåi caùc nhaân vieân tröôøng khoâng cho chöõa chaùy. Vì theá sh hieäu tröôûng daâng lôøi khaán vôùi Thaùnh Taâm Chuùa Gieâ-su, vôùi Ñöùc Trinh Nöõ Maria vaø caû vôùi caùc ñaúng linh hoàn trong nôi luyeän nguïc, sau ñoù sh laáy heát gaân coå, lôùn tieáng hoâ haøo baûo nhöõng ngöôøi taán kích thoâi baét bôù nöõa. Vaø oâi kyø laï thay ! Tieáng suùng im baët vaø nhoùm lính traùng ñeàu ruùt lui.

Ñeâm kinh hoaøng aáy keát thuùc vôùi baûn toång keát nhö sau : thieät haïi chung laø 30 trieäu ñoàng, moät sh  - sh Nicolas Duval – bò thöông, cha tuyeân uùy Duï vaø 16 nhaân vieân tröôøng bò baét ñi nhöng lieàn sau ñoù ñöôïc thaû ra.

10g saùng ngaøy hoâm sau, 17/01, moät phaân ñoäi quaân Phaùp ñeán ra leänh cho caû nhaø phaûi di taûn – laáy lyù do nhaø cöûa khoâng theå ôû ñöôïc nöõa – sang tröôøng trung hoïc Khaûi Ñònh[7] vöøa ñöôïc bieán thaønh moät “phaùo ñaøi”. Taïi ñaáy caùc sh phaûi chòu nhöõng thöû thaùch môùi : ñöôïc nhöõng ngöôøi naøy tieáp ñoùn noàng haäu nhöng phaûi tranh ñaáu heát mình vôùi nhöõng keû khaùc ñeå ñöôïc chuùt phaàn côm haåm haèng ngaøy. May maén laø caùc sh ñöôïc cho truù taïi moät caên phoøng caïnh phoøng haønh quaân neân cuõng ñöôïc bieát chuùt ít veà chieán söï quanh vuøng, nhaát laø nhöõng vuøng phuï caän tröôøng Bình Linh.

Vaøo khoaûng 06/02, nhöõng toaùn quaân Phaùp töø Ñaø Naúng xuaát hieän taïi vuøng ven thaønh phoá Hueá. Ngaøy 08/02, höõu ngaïn soâng Höông ñöôïc giaûi toûa vaø moät vaøi sh tìm ñöôïc caùch moø veà tröôøng ñeå tìm chuùt ít rau quaû. Saùng chuùa nhaät 09/02, laïi tìm caùch veà nhaø tìm caùi aên thì ñoät nhieân ngöôøi ta cho leänh caùnh daân söï  phaûi ra khoûi nôi taïm truù töùc tröôøng Khaûi Ñònh, nhöôøng choã laïi cho quaân Phaùp ñang keùo ñeán ñoâng ñaûo. Theá laø trong suoát 7 tieáng ñoàng hoà, caùc sö huynh phaûi tìm moïi phöông tieän coù trong tay maø khuaân vaùc ñoà ñaïc trôû veà, döôùi söùc noùng nhö löûa ñoå, moät ñieàu laï xaûy trong muøa naøy.

Sau con naéng noùng laø côn möa raøo, möa khaép choán, khaép xoù nhaø, möa nhö caàm tónh[8] maø truùt. Gioù luøa vaøo nhö vaøo nhaø troáng nhöng moïi ngöôøi haøi loøng vì ñöôïc veà nhaø mình.

Caùc sh bò lao phoåi ñi naèm taïi beänh vieän ñang khi chieán cuoäc xaûy ra ñöôïc ñöa veà naèm taïi phoøng beänh vì caùc phoøng rieâng cuûa caùc sh ñaõ bò ñoå naùt. Moät trong maáy sh bò beänh, sh Gabriel Dufresne vì aûnh höôûng cuûa nhöõng cuù soác taïi Nha Trang vaø nay taïi Hueá, ñaõ khoâng choáng noåi côn baïo beänh trong nhöõng ñieàu kieän thieáu thoán nhö vaäy, neân ñaõ truùt hôi thôû cuoái cuøng vaøo ngaøy 11/02, sau khi ñaõ nhaän laõnh caùc bí tích cuoái cuøng cuûa Hoäi Thaùnh ban cho. Sh ñöôïc choân caát ngaøy trong khu vöôøn tröôøng vì ñöôøng leân ñaát thaùnh cuûa caùc sö huynh khoâng an ninh cho laém.

Lieàn sau khi quay veà nhaø tröôøng, thay vì than vaõn tröôùc nhöõng khoù khaên, nhöõng maát maùt, caùc sh nhanh nheïn baét tay vaøo vieäc kieåm keâ ñoà ñaïc, nhaø  cöûa phoøng oác, ñaùnh giaù nhöõng thieät haïi do chieán tranh gaây ra haàu mong vôùt vaùt ñöôïc chuùt boài khoaûn chieán tranh. Phaàn khaùc, caùc sh cuõng lieân laïc vôùi moät nhaø thaàu khoaùn, moät cöïu hoïc sinh, ñeå nhôø söûa chöõa tröôùc tieân nhöõng gì toái caàn thieát. Theá laø moïi ngöôøi haêng haùi tra tay vaøo coâng taùc söûa sang trong khi chieán cuoäc vaãn tieáp tuïc dieãn ra ngay taïi caùc vuøng phuï caän, Vieäc söûa chöõa thaønh coâng ñeán ñoåi khi sh phuï taù giaùm tænh ñeán vieáng thaêm tröôøng vaøo ngaøy 02/04, sh chæ coøn  coù ñöôïc moät yù töôûng mô hoà veà nhöõng thieät haïi to taùt maø tröôøng phaûi gaùnh chòu.

Sau cuoäc vieáng thaêm theo luaät nhöng raát giaûn löôïc, caùc ñeä töû vaø hoïc sinh ñöôïc goïi trôû laïi maùi tröôøng. Chaúng bao laâu só soá leân ñeán 138 em, trong ñoù ñeám ñöôïc 18 chuù ñeä töû. Hai taân toøng thaønh nhaân vui ñeán beân gieáng röûa cuøng nhieàu ôn goïi tu só vaø linh muïc ñaõ nhö ñeàn buø cho nhöõng coá gaéng vöôït böïc vaø nhöõng can tröôøng cuûa caùc sh khi nhaän chòu nhöõng thieáu thoán, nhöõng nguy hieåm vì söï cöùu roãi caùc linh hoàn …

Quaân ñoäi Phaùp thaáy hình nhö caùc sh ñaõ chieám “quaù nhieàu choã döôùi aùnh saùng maët trôøi” neân ñaõ ñem 80 teân lính ñeán ñoùng choát taïi caùc khu nhaø phuï cuûa tröôøng Bình Linh. Vaø sau khi toaùn lính naøy boû ñi thì caùc khu nhaø naøy bieán thaønh kho döï tröõ cuûa nhaø nöôùc laâm thôøi Vieät Nam. Tình caûnh cuûa caùc sh thaät laø baát tieän, nhöng “trong caùi ruûi thöôøng keøm theo caùi may”, söï hieän dieän cuûa toaùn lính ñaåy luøi xa hoïa troäm caép vaø caùc luoáng rau caûi, caùc caây sai quaû ñöôïc baûo veä caùch hieäu nghieäm.

Moïi söï baét ñaàu hoaït ñoäng laïi bình thöôøng, vaø caùc sh hy voïng nhieàu vaøo vöôøn töôït coù theå nuoâi soáng mình trong giai ñoaïn khoù khaên naøy, nhöng boång vaøo giöõa muøa heø, vaøo thaùng naêm döông lòch, moät côn möa nhö thaùc ñoå aäp xuoáng Hueá. Nöôùc soâng traøn bôø vaø khu vöôøn cuøng ruoäng raãy bò taøn phaù trong vaøi giôø. Kho luùa bò ngaäp nhöng may phöôùc, soá gaïo aên ñöôïc cöùu thoaùt trong gang taác khoûi tay thuûy thaàn. Traän luõ luït giöõa muøa khoâ naøy coøn ñöôïc nhaéc tôùi laâu trong bieân nieân söû cuûa thaønh phoá Hueá. Sau vuï thieân tai naøy, ñôøi soáng coäng ñoaøn Bình Linh trôû neân baáp beânh do tình traïng khoù khaên taøi chính.

Kyø heø naêm nay, thôøi gian nghæ ñöôïc haï xuoáng chæ coøn moät thaùng, thaùng taùm,  vôùi lyù do ñôn giaûn laø ñeå coù taøi chính caàn thieát cho cuoäc soáng vaø ñeå giuùp caùc hoïc sinh baét kòp thôøi gian hoïc taäp vaø thoâng hieåu baøi vôû sau 5 thaùng bò buoäc nghæ hoïc ngoaøi yù muoán.

Tuaàn tænh taâm haèng naêm cuûa caùc sh dieãn ra bình thöôøng. SH giaùm tænh ñang ñi nghæ heø beân Phaùp (mieàn Bretagne) vaø sh phuï taù giaùm tænh khoâng theå ñeán Hueá ñöôïc vì ñöôøng xaù ñi laïi quaù khoù khaên neân huynh tröôûng coäng ñoaøn töï lo ñaûm traùch vieäc giaûng phoøng cho caùc a/e.

Vì nhieàu lyù do khaùc nhau, caùc sh Thomas vaø Jean ñöôïc goïi veà Nam. Sh Manuel-EÙtienne ñeán theá caùc sh aáy vaøo luùc cuoái nieân khoùa.

Ngaøy töïu tröôøng vaøo thaùng chín quaû laø moät cuoäc hoài sinh thöïc söï cuûa Bình Linh. Só soá ñaït ñeán con soá 150 vaøo nhöõng ngaøy ñaàu khai giaûng. Sau ñoù leân tôùi con soá 250 sau gaàn moät thaùng nhaäp hoïc. Tröôøng chæ môû ñeán lôùp naêm thöù tö cuûa caáp trung hoïc vì thieáu giaùo sö chuyeân moân nhöng vieäc caûi caùch giaûng daïy, vieäc thích nghi caùc baøi hoïc theo chöông trình song haønh Vieät Phaùp, caùc khoùa ñieän thöïc haønh … ñaõ thoåi moät luoàn sinh khí môùi cho ngoâi tröôøng coå kính.

Vì trang traïi vaø vöôøn töôït baét ñaàu mang laïi chuùt lôïi töùc, taøi chính cuûa coäng ñoaøn trôû neân laønh maïnh hôn vaø maëc duø chöa hoaøn toaøn thoaùt khoûi khoù khaên song Bình Linh coù theå maïnh daïn leân keá hoaïch cho töông lai. Caùc cöïu hoïc sinh töø laâu bò phaân taùn khaép nôi, nay vui möøng töï ñoäng quay laïi thaêm tröôøng cuõ thaân yeâu vaø tham döï caùc nghi leã toân giaùo cuûa tröôøng. Raát nhieàu trong soá naøy giöõ nhöõng chöùc vuï cao caáp trong chính phuû taïm thôøi vaø haõnh dieän gôûi con hoï ñeán tröôøng caùc sh.

Ngaøy 08/12, leã Ñöùc Meï Voâ nhieãm nguyeân toäi, ñöùc giaùm muïc ñaïi dieän toâng toaø ñích thaân ñeán tröôøng ban bí tích theâm söùc cho caùc”thieân thaàn nhoû” cuûa chuùng ta.

Leã tuyeân boá keát quaû kyø thì ñeä nhaát tam caù nguyeät vaøo dòp leã Giaùng Sinh ñöôïc dieãn ra taïi buoåi trình dieãn vaên ngheä trong baàu khí naùo nhieät nhö thuôû naøo.

Ngaøy 25/12, nhôø söï roäng raõi cuûa nhieàu aân nhaân, moät caây Giaùng Sinh ñoà soä ñöôïc trang trí loäng laãy moïc leân giöõa nhaø côm bieán thaønh phoøng leã taân. Caùc thaày daïy vaø hoïc sinh quaây quaàn vui veû vaø tröôùc khi chia tay, theà höùa seõ coá heát söùc phuïc hoài danh tieáng cuûa ngoâi tröôøng thaân yeâu vaø ñeå bieán lôøi höùa treân thaønh hieän thöïc, moïi ngöôøi baét tay vaøo vieäc taäp luyeän caùc moân theå thao nhaém ñeán nhöõng cuoäc tranh taøi saép tôùi ñöôïc toå chöùc taïi Hueá.

Coå thuï Bình Linh vöøa bò traän baûo quaùi aùc quaät ngaõ naèm soùng söôït treân ñaát nay thaáy moät choài non khoeû nhuù leân roài. ÔÛ ñaáy, moïi hy voïng ñeàu ñöôïc pheùp. Hoàng aân Thieân Chuùa khoâng thieáu vì vì Ngaøi vaø vì lieân keát vôùi Ngaøi maø a/e La San ñem heát söùc mình ra coá thöïc hieän.

 Naêm 1949

Naêm 1949 ñaõ ñeán trong luùc Bình Linh ñang hoaït ñoäng raùo rieát ñeå chuaån bò ñoùn chaøo sh toång phuï quyeàn Zacharias vì ngaøi leân chöông trình seõ ñeán vieáng thaêm vaøo ngaøy 05/11/49. Vaøo naêm 1946, sau nhöõng bieán coá troïng ñaïi xaûy ra treân ñaát nöôùc Vieät Nam, ñaëc bieät ôû choán thaàn kinh, sh coù gheù qua Hueá nhöng sh khoâng muoán loä dieän. Theá neân, töø khi cuoäc thaêm vieáng cuûa sh toång phuï quyeàn Cosme-Dominique vaøo naêm 1936, daân chuùng Hueá khoâng ñöôïc dòp gaëp laïi baát cöù moät thaønh vieân naøo trong ban trung öông cuûa doøng La San. Do vaäy, moãi ngöôøi thuoäc gia ñình La San ñeàu muoán coá heát söùc goùp phaàn vaøo vieäc laøm cho cuoäc ñoùn tieáp heát söùc long troïng coù theå ñöôïc !

Caùc cöïu hoïc sinh La San, vaø khoâng chæ cuûa Bình Linh maø thoâi, Vieät, Phaùp, Hoa vv…, cuøng heïn nhau tuï hoïp taïi tröôøng. Trong khi aáy, caùc hoïc sinh ñang theo hoïc taïi tröôøng coá ñi ñeàu böôùc treân saân hay taäp trung reøn luyeän caùc moân bieåu dieãn theå duïc vaø caùc dieãn vieân vaên ngheä cuõng gia taêng caùc buoåi taäp.

Caùc cô quan chính quyeàn Vieät Nam cho möôïn côø xí ñeå trang hoaøng vaø saân tröôøng trôû neân nhoän nhòp trong daùng daáp cuûa ngaøy ñaïi leã… Trong taát caû nhöõng söï vieäc naøy, caùch naøo ñoù, thieän yù vaø thieän chí cuõng ñaõ laøm haøi loøng Thieân Chuùa phaàn naøo roài …

Ngaøy N ñaõ tôùi, chính quyeàn, cöïu hoïc sinh, giaùo vieân vaø hoïc sinh tröôøng töïu hoïp laïi ñaày ñuû ôû saân tröôøng. Ñöôøng xaù khoâng an ninh laém neân ñoaøn röôùc ñöôïc toå chöùc vaø ñöôïc hoä toáng vaø leân ñöôøng ra phi tröôøng. Ñoät nhieân moät ñieän tín ñöôïc gôûi ra baùo tin raèng sh Zacharias di haønh baèng ñöôøng saét. Thaát voïng. Moãi ngöôøi ra veà maø loøng buoàn röôøi röôïi.

Trôøi suïp toái vaø khoaûng 5giôø chieàu, trôøi ñoå möa, moät côn möa dai daúng coù theå keùo daøi suoát tuaàn ! Thoâi, xin giaõ töø caùc leã nghi ngoaøi trôøi, côø xí phaûi mau mau thu gom laïi … tröôùc khi “nhaân vaät ñaëc bieät quan troïng” xuaát hieän taïi coång tröôøng.

Taøu hoûa, moät loaïi xe löûa thôøi chieán duøng ñeå chôû lính traùng, cuoái cuøng cuõng ñeán ñöôïc nhaø ga (beân khia caàu Baïch Hoå) duø chaäm ñeán hai giôø !

Buoåi bieåu dieãn vaên ngheä ñöôïc dôøi sang ngaøy 8 thaùng gieâng, ngaøy duy nhaát coøn troáng. Nhöng “hoïa voâ ñôn chí”, ngaøy naøy laïi laø ngaøy sinh nhaät cuûa ñoâng cung thaùi töû vaø taát caû caùc coâng nhaân vieân chöùc nhaø nöôùc Vieät Nam (maø ¾ thaønh vieân caùc hoäi aùi höõu La san laïi thuoäc thaønh phaàn naøy) ñeàu phaûi ñeán taäp trung taïi cung cuûa maãu haäu. Caùc khaùn giaû laïi bò giôùi haïn theâm vì moät traän möa nhö thaùc ñoå aäp ñeán tröôùc giôø khai maïc !

Coù nhieàu chuyeän, caùi ruûi theá maø hay ! Sh toång phuï quyeàn thöøa dòp “yeân tónh baát ñaéc dó” naøy maø coù nhieàu thôøi gian hôn ñeå gaëp gôõ thaân maät vôùi caùc sh trong coäng ñoaøn.

Vaøo ngaøy 12/01, sh toång phuï quyeàn rôøi Hueá. Ngay tröôùc luùc sh leân ñöôøng, coù oâng phoù tænh tröôûng tænh Thöøa Thieân ñeán chaøo töø bieät sh. OÂng ñeán vôùi tö caùch laø ñaïi dieân cuûa hoäi aùi höõu La san vaø nhaân danh caû oâng tænh tröôûng vì oâng naøy cuõng laø moät cöïu hoïc sinh vaø ñang baän döï hoäi nghò taïi Phaùp.

Sau ngaøy hoâm aáy, Vieät Minh khai môû chieán dòch taán coâng Teát : xe löûa, xe hôi bò giaät mìn lieân tuïc vaø keùo daøi hôn 5 thaùng. Sh toång phuï quyeàn thoaùt naïn trong gang taác !

Vaøo thaùng 05, duø gaëp nhieàu khoù khaên nhöng Bình Linh cuõng gaéng toå chöùc tam nhaät möøng chaân phöôùc Baù Ninh thaät xöùng ñaùng. Tuaàn tam nhaät môû ra cho caû caùc nhaø doøng, caùc tröôøng tö thuïc thaân quen caû Vieät laãn Phaùp vaø Trung Hoa, luoân cho caû caùc coâng sôû coù thaân höõu, coù caûm tình vieân La San.

Lieàn theo tam nhaät treân, ñaïi hoäi caùc tröôøng tö thuïc taïi Hueá ñöôïc toå chöùc raàm roä vaø laøm queân ñi nhöõng “ñau khoå thôøi chieán” (11/06/1949). Chöông trình bao goàm cuoäc dieãn haønh cuûa 3 000 hoïc sinh treân caùc ñöôøng phoá. Sau ñoù laø moät thaùnh leã taï ôn, leã phaùt thöôûng, chieâu ñaõi trong phoøng khaùnh tieát roäng lôùn do caùc cha doøng Chuùa Cöùu Theá chuû trì. Caùc cuoäc bieåu döông löïc löôïng lieân tieáp naøy taïo aán töôïng maïnh leân nhaø caàm quyeàn vaø hoï ñi ñeán quyeát ñònh cuõng caáp moät soá hoïc boång cho caùc tröôøng ñaïo !

Thôøi gian nghæ heø quaû laø gaây ñau khoå cho “neàn taøi chính” cuûa Bình Linh. Giôø ñaây, nguoàn thu cuûa tröôøng duy nhaát coøn laïi ñeán töø raãy rau caûi vaø vöôøn töôït.

Trong suoát nieân khoùa 1948 – 1949, söï tha thieát cuûa caùc hoïc sinh cuõng nhö loøng trung thaønh cuûa caùc giaùo vieân ñoái vôùi tröôøng thaät ñaëc saéc vaø baùo tröôùc moät nieân khoùa 49-50 tuyeät vôøi. Vì thieáu phoøng oác vaø giaùo vieân, ñænh cao 600 hoïc sinh khoâng theå vöôït qua ñöôïc vaøo thôøi ñieåm khai giaûng nieân khoùa 1949 – 1950 (thaùng 09). Duø vaäy nieân khoùa môùi vaãn ñöôïc ñaùnh daáu baèng moät tieán boä khaû quan hôn naêm roài. Nhöõng keát quaû cao trong caùc kyø thi vaên baèng Vieät laãn Phaùp ñaõ raát haáp daãn, nhaát laø trong caùc lôùp lôùn. Sau kyø khaûo haïch khaéc khe, ban giaùm hieäu ñaõ coù theå môû theâm lôùp naêm thöù hai (2e moderne) goàm nhöõng hoïc sinh coù trình ñoä ñaày höùa heïn treân raát nhieàu phöông dieän. Trong caùc cuoäc tranh taøi theå thao lieân tröôøng, chính lôùp naøy ñaõ mang veà cho tröôøng thaät nhieàu vinh quang maø töø thôøi binh bieán vöøa qua, nay môùi thaáy laïi ñöôïc. Laïi nöõa tröôøng cuõng vöøa saém ñöôïc “maùy chieáu-phim-noùi-ra-tieáng” vaø töø ñaây vieäc toå chöùc caùc ngaøy leã ñöôïc thöïc hieän deã daøng vaø haáp daãn hôn.

Leã Giaùng sinh long troïng vaø raát thaønh coâng cho thaáy raèng nhöõng tieán boä ñöôïc thöïc hieän trong naêm roài laø coù chaát löôïng.

Coù söï thay ñoåi nheø nheï veà nhaân söï. Sh Corentin Loäc ñeán thay theá (ngaøy 11/02/1949) cho sh Leùopold Löïu. Vaøo thaùng taùm 1949, sh Archange Minh ñeán taêng cöôøng cho coäng ñoaøn vaø ban giaûng huaán.

  Naêm 1951

27/07. Ña soá caùc sh trong coäng ñoaøn “bay” leân Ñaø Laït vaøo dòp nghæ heø. Khí haäu vaø thöïc phaåm nôi ñaây raát laønh raát toát ñeå taùi taïo theå löïc cuûa nhöõng ai bò suy moøn vì khí haäu khaéc nghieät vaø nhöõng thieáu thoán traàm troïng cuûa Hueá. Neân nhôù raèng caùc sh ôû Hueá ñaõ queân yù nghóa cuûa töø “nghæ heø” töø naêm 1945 !

18/08. Caùc sh trôû veà Hueá vaø chuaån bò ngaøy töïu tröôøng seõ dieãn ra vaøo ngaøy 03 thaùng chín.

03/09. Nhaäp hoïc. Ñoâng ñaûo hoïc sinh ñeán tröôøng. Só soá leân ñeán gaàn 800 hs, trong ñoù soá noäi truù laø 132. Cuõng phaûi töø choái raát nhieàu tröôøng hôïp baát hôïp leä. Thieáu nhaân söï. Lôùp ñeä nhò (1eøre) khoâng ñöôïc môû cöûa laïi. Moät lôùp 4B (8B) töùc lôùp nhì, ñöôïc môû theâm. Ñeä töû vieän ñöôïc laäp ra vaø ñoùn nhaän 14 ñeä töû raát ngoan vaø deã meán.

26/09. Ñoùn tieáp “Ñöùc Meï Fatima” ñeán vôùi Bình Linh. Caùc sh vaø hs daønh cho Ñöùc Meï moät cuoäc ñoùn tieáp thaân aùi cuûa nhöõng ngöôøi con vaø toå chöùc nghi thöùc toân vinh Meï raát caûm ñoäng vaøo buoåi toái. Chuùng con kính chaøo Meï !

27/09. Bình Linh ñöôïc trang hoaøng nhö trong nhöõng ngaøy ñaïi leã ñeå chính thöùc möøng Meï. Röôùc kieäu troïng theå. Vieáng vaø caàu nguyeän tröôùc töôïng Meï suoát ngaøy do caùc sh, hs, nhaân vieân lao ñoäng taïi Bình Linh vaø caû “giaùo xöù Bình Linh” goàm khaù nhieàu nhöõng ngöôøi taûn cö vì chieán cuoäc. Tröôùc ñaây ñaõ coù toå chöùc tam nhaät ñeå chuaån bò baàu khí caàu nguyeän vaø giaûi thích cuoäc vieáng thaêm cuûa böùc töôïng Ñöùc Meï Fatima, vò nöõ hoaøng hay keâu goïi loøng thoáng hoái vaø cuûa hoøa bình ñích thaät.

Thaùng möôøi ñöôïc daønh cho loøng soát saéng cuûa nhöõng ngöôøi con Ñöùc Meï vaø ñoà ñeä cuûa La San. Chuaån bò cho leã möøng ba traêm naêm ngaøy sinh cuûa thaùnh laäp doøng giaùo duïc Gioan La San (1651 – 1951) ñöôïc aán ñònh vaøo caùc ngaøy 26, 27 vaø 28 thaùng 10. Tuaàn cöûu nhaät leã tam baùch chu nieân. Baøi giaùo lyù, suy tö vaø hình aûnh coå ñoäng cho ñaïi leã vv … . Quaû laø uûy ban truø bò cuûa buoåi leã phaûi baän roän quaù söùc. 

19/10. Sh Ceùcilius ñeán töø Ñaø Laït ñeå veà tham döï leã.

21/10. Thaùnh leã ñaàu tieân taïi nhaø nguyeän môùi.

22/10. Ñoùn tieáp ñöùc cha Leâ Höõu Töø ñeán döï leã. Ngaøi laø giaùm muïc toâng toøa cuûa ñòa phaän Phaùt Dieäm, nôi caùch ñaây vaøi naêm coù tröôøng La San (François Xavier) do caùc sh ñieàu khieån vaø cuõng khaù noåi tieáng nhöng nay vì thôøi cuoäc neân taïm ñoùng cöûa.

23/10. Ñoùn tieáp ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc, giaùm muïc toâng toøa ñòa phaän Vónh Long vaø cuõng laø cöïu hoïc sinh cuûa Bình Linh. Ngaøi duøng böûa vôùi coäng ñoaøn vaø vôùi söï hieän dieän cuûa oâng tænh tröôûng Thöøa Thieân Traàn vaên Lyù. Vò naøy cuõng laø moät cöïu hoïc sinh Bình Linh.

25/10. Hai phaùi ñoaøn khaùc cuõng ñeán. Phaùi ñoaøn cuûa ñöùc cha Hoaøng vaên Ñoaøn, giaùm muïc toâng toaø cuûa ñòa phaän Baéc Ninh vaø laø cöïu hoïc sinh cuûa sh Jeùroâme Ba taïi Nam Ñònh (St Thomas). Ngaøi ñeán döï leã vôùi phaùi ñoaøn Baéc Vieät baèng chuyeân cô cuûa oâng Cao uûy Phaùp taïi Ñoâng Döông. Sh giaùm tænh Cyprien höôùng daãn phaùi ñoaøn thöù hai, ñaïi dieän cho Mieàn Nam. Caùc cuoäc tieáp ñoùn khôûi söï taïi saân bay do uûy ban nghinh taân cuûa ñaïi leã vôùi caùc nghi thöùc ñaõ döï kieán.

26/10. “Ngaøy tröôøng hoïc” ñöôïc ñaët döôùi quyeàn chuû toïa cuûa ñöùc cha Leâ Höõu Töø. Nghi thöùc thaùnh hieán troïng theå nhaø nguyeän do ñöùc giaùm muïc ñòa phaän Hueá laø Urrutia tröôùc söï hieän dieän cuûa 3 vò giaùm muïc khaùc vaø raát ñoâng quan khaùch. Dieãn vaên tuyeân döông cuûa cha toång ñaïi dieän vaø beà treân chuûng vieän Hueá, Simon Hoøa Nguyeãn vaên Hieàn. Vò naøy cuõng laø cöïu hoïc sinh[9] Bình Linh. Thaùnh leã do ñöùc cha Leâ Höõu Töø cöû haønh tröôùc caùc ñoaøn theå cuûa caùc tröôøng taïi Hueá nhö Thieân Höïu (Providence), Thaùnh Taâm, Mai Khoâi, Teâreâxa, Thieáu nhi quaân, Trung ñoäi tröông[10], Khaûi Ñònh, Phuù Xuaân, Kim Long, Nguyeãn Du.

Moät “chaàu xi-neâ” cho caùc tröôøng.

Hoäi thaûo veà neàn giaùo duïc töï do, daønh cho moïi thaønh phaàn döôùi söï chuû toaï cuûa ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc vaø baûn töôøng trình cuûa sh hieäu tröôûng Bình Linh veà tình hình giaùo duïc töï do trong moät soá quoác gia.

Ca ñoaøn Bình Linh ñaûm traùch trình dieãn trong ngaøy nhaèm phuïc vuï caùc cuoäc hoäi thaûo.

Chöông trình caùc nghi leã ñöôïc ñaøi phaùt thanh Hueá phoå bieán.

Hoäi hoa ñaêng treân saân tröôøng.

Chieâu ñaõi thònh soaïn luùc 20 giôø taïi dinh tænh tröôûng.

Caùc hoïc sinh ñöông thôøi ñeøn saùch tieáp ñoùn caùc lôùp ñaøn anh, vaø caû caùc giaùm muïc taïi phoøng khaùnh tieát. Veà nhöõng lôøi ñaùp traû tröôùc nhöõng chuùc tuïng cuûa ñaùm hoïc sinh ñaøn em, caùc caâu noùi cuûa raát neân thô cuûa ñöùc cha Ñoaøn ñaõ ñöôïc nhieät lieät hoan hoâ. Duø sao ngaøi laø moät nhaø nho saéc saûo vaø thaät thoâng thaùi.

27/10. “Ngaøy cöïu hoïc sinh” ñöôïc chuû toïa bôûi moät hoïc sinh cöïu, ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc. Dieãn vaên tuyeân döông cuûa cha Cao vaên Luaän[11], giaùo sö trieát taïi trung hoïc coâng laäp[12] vaø cuõng laø cöïu hoïc sinh Bình Linh. Thaùnh leã do ñöùc cha Ñoaøn cöû haønh. Buoåi hoïp maët cuûa hoäi aùi höõu döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc cha Thuïc. Baàu cöû cuûa hoäi vôùi moät soá keát quaû : -  Chuû tòch : oâng Tröông vaên Hueâ, giaùm ñoác sôû coâng chaùnh Trung Phaàn.
-  Phoù chuû tòch : oâng Nguyeãn Traân.
-  Thuû quyõ : oâng Nguyeãn ñình Caån.
-  Thö kyù : oâng Böûu Vu[13]
-  Thö kyù phuï taù : oâng Nguyeãn ñình Phuøng.
-  UÛy vieân : caùc oâng Nguyeãn vaên Doõng vaø bs. Nguyeãn Thaïch.
-  Coá vaán : sh hieäu tröôûng, cha J.M.Thích, ngaøi Voõ Chuaån
-  Chuû tòch danh döï : caùc ñöùc cha Thuïc, Urrutia, ttr. Traàn vaên Lyù vaø sh giaùm tænh Cyprien.

Chaàu xi-neâ chp gia ñình caùc cöïu hoïc sinh.

Chieâu ñaõi vaø ñieåm taâm taïi tö dinh oâng toång cao uûy (geùneùral-commissaire).

Dieãn thuyeát veà neàn giaùo duïc töï do döôùi söï chuû toaï cuûa ñöùc cha Urrutia. Töôøng trình veà neàn giaùo duïc töï do taïi Vieät Nam do cha Laäp[14], giaùo sö taïi tröôøng Providence (Thieân Höïu) vaø cuõng laø ñaïi dieän cho neàn giaùo duïc tö beân caïnh cô quan giaùo duïc coâng quyeàn. Buoåi chieàu, tieäc chieâu ñaõi huynh ñeä cuûa caùc cöïu hoïc sinh döôùi söï chuû toïa cuûa caùc giaùm muïc vaø ngaøi tænh tröôûng.

Ñeøn ñuoác ñöôïc thaép saùng caû baàu trôøi Bình Linh. Tröôùc ñoù, cuoäc du ngoaïn treân soâng Höông ñöôïc toå chöùc ñeå bieåu döông ñöùc cha Ñoaøn, giaùm muïc Baéc Ninh. Vaên ngheä taïi caùc buoåi leã trong ngaøy naøy ñeàu do ca ñoaøn caùc sô Jeanne d’Arc ñaûm traùch.

Ñaøi phaùt thanh Hueá truyeàn taûi tin töùc veà ñaïi hoäi trong ngaøy.

28/10. “Ngaøy nhöõng nhaân vaät tham chính” ñöôïc ñöùc cha Urrutia chuû toïa döôùi söï baûo trôï toái cao cuûa quoác tröôûng maø oâng tænh tröôûng (gouverneur) laø ñaïi dieän. 9g00, caùc giaùm muïc, caùc oâng tænh tröôûng ta taây, oâng toång cao uûy cuûa coäng hoøa Phaùp ñeán – ñoaøn quaân danh döï daøn chaøo, quoác ca Toøa Thaùnh, Vieät Nam vaø Phaùp - ñoaøn röôùc tieán veà nguyeän ñöôøng cuûa Bình Linh, dieãn vaên toân vinh cuûa dom Romain, vieän phuï tu vieän Bieån Ñöùc cuûa Hueá (Thieân An) – Thaùnh leã ñaïi trieàu do ñöùc giaùm muïc Ngoâ Ñình Thuïc chuû teá vaø ñöôïc phuï teá bôûi caùc linh muïc Hieàn, giaùm ñoác chuûng vieän vaø Ñoàng (caû ba ñeàu laø cöïu hoïc sinh) – daøn ñoàng ca cuûa doøng Chuùa Cöùu Theá – ñöôïc ñaøi Hueá tröïc tieáp truyeàn thanh. Tieäc saâm-banh nôi phoøng khaùnh tieát, dieãn vaên ngaén cuûa oâng Nguyeãn Traân, chuû tòch uûy ban toå chöùc, cuûa sh giaùm tænh, cuûa ñöùc giaùm muïc Urrutia, cuûa ñaïi töôùng toång cao uûy, cuûa oâng tænh tröôûng ñaïi dieän cho quoác truôûng Baûo Ñaïi. Khai maïc trieån laõm cuûa La San taïi phoøng thoâng tin Phaùp. Buoåi ñieåm taâm ñeå toân vinh haøng giaùo phaåm. Toái laïi coù cuoäc röôùc kieäu xöông thaùnh Gio-an La San trong aùnh ñuoác baäp buøng vaø sau ñoù thaép saùng aùnh ñeøn[15] treân saân tröôøng.

Cuoäc trieån laõm ñaõ ñöôïc caùc sh chuaån bò trình baøy veà doøng, veà cha thaùnh laäp doøng. Moät cuoäc trieån laõm tuyeät vôøi veà coâng vieäc ñaõ ñöôïc doøng thöïc hieän treân theá giôùi vaø laøm nöùc loøng caùc khaùch xöù thaàn kinh ñeán chieâm ngöôõng. Quaû laø moät phaùt giaùc kinh ngaïc vaø vui cho nhieàu ngöôøi. OÂng Cosserat, cöïu hoïc sinh Bình Linh vaø laø hieäu tröôøng trung hoïc Phaùp noùi vôùi sh hieäu tröôûng : “Khoâng bieát con coù daùm khieâm toán thoå loä vôùi sh chaêng raèng cho ñeán thôøi ñieåm leã tam baùch chu nieân naøy, hình nhö con muø tòt veà boä maët vaø caùc coâng cuoäc cuûa vò thaùnh laäp doøng cuûa sh vaø maëc duø con laø cöïu hoïc sinh caùc sh, con chæ coù nhöõng yù töôûng raát muø môø veà doøng cuûa sh ! ”.

Baùo chí vaø ñaøi phaùt thanh ôû Hueá cuõng nhö ôû Saøi Goøn ñaõ phaûn aûnh nhieàu veà sinh hoaït cuûa ñaïi hoäi vaø coù moät boä phaän thoâng tin Phaùp taïi mieàn Trung laáy tin chi tieát cuûa moïi dieãn bieán xaûy ra taïi ñaây roài lieân tuïc ñieän veà baùo caùo laïi cho Saøi goøn. Theo lôøi caùc ñoaøn ñaïi dieän cuûa mieàn Baéc vaø mieàn Nam, cuoäc leã laïc naøy ñöôïc toå chöùc coù qui moâ vaø qui cuû toát nhaát. Nhöõng nghi thöùc ngoaïi giao thaät tæ mæ, söï kheùo leùo vaø taän tuïy cuûa ban toå chöùc xöùng ñaùng hôn moïi lôøi ca ngôïi.

Sau leã, thö vaø lôøi caùm ôn ñöôïc lieân tuïc gôûi ñeán caùc aân nhaân, caùc phaùi ñoaøn, caùc giaùm muïc … vaø coù keøm theo nhöõng böùc aûnh kyû nieäm.

20/11. Trong buoåi chieâu ñaõi nho nhoû ñöôïc toå chöùc aùp ngaøy ñi nghæ, sh hieäu tröôûng ñang ñöùng chuyeän vaõn vôùi ñöùc giaùm muïc Urrutia, cha giaùm tænh doøng Chuùa Cöùu Theá vaø cha beà treân ñeä töû vieän cuûa hoï, thì oâng ñaïi töôùng toång cao uûy Phaùp ñeán sieát tay ñöùc cha vaø sh hieäu tröôûng vaø noùi rieâng vôùi sh : “Toâi raát haïnh phuùc vì gaëp ñöôïc sh”. OÂng ta khoâng heà boû lôõ cô hoäi ñeå baøy toû caûm tình trong nhöõng buoåi chieâu ñaõi chính thöùc vaø ñaõ cuï theå hoùa noù baèng vieäc uûng hoä maïnh meõ Bình Linh khi nhaø tröôøng tieán haønh xin boài thöôøng nhöõng thieät haïi mình phaûi chòu do chieán tranh gaây ra.

21/11. Trong thö caùm ôn Bình Linh vì ñaõ gôûi taëng taäp aûnh kyû nieäm leã tam baùch chu nieân ngaøy sinh cuûa thaùnh laäp doøng La San, oâng ñaïi töôùng ghi nhöõng doøng chöõ sau ñaây : “Toâi xin chuùc thaønh coâng vaø tröôøng toàn cho ngoâi tröôøng Bình Linh naøy maø … vaø ñaõ ñaøo taïo bieát bao nhieâu coâng daân toát vaø hieån haùch …”

Thay ñoåi nhaân söï : caùc sh Florence, Nicolas-Duval, Geneøs Gaãm, Humbert Hoøa, Raphael Trieäu, Reùgis Trieäu ñeán thay theá caùc sh Vitalis, Julien, Feùlicien, François, Toussaint vaø Philibert.

Ôn goïi : 20 thanh thieáu nieân ñöôïc gôûi ñeán caùc nhaø huaán luyeän La San coäng theâm nhieàu ngöôøi treû cuõng ñöôïc giôùi thieäu ñi chuûng vieän hay caùc nhaø doøng khaùc.

Baát ñoäng saûn : khu nhaø chính ñöôïc tu boå. Phoøng chung ñöôïc nôùi roäng vaø trang trí ñeïp hôn. Khu nhaø phía ñoâng ñöôïc xaäy môùi laïi. Khu “neo thuyeàn cuûa nhaø vua” ñöôïc cho möôùn trong 3 naêm (10/1951 – 10/1954). Phoøng khaùnh tieát vaø phoøng chieáu boùng ñöôïc söûa sang, tu boå.

Ñoäng saûn :

Trong nhaø nguyeän, baøn thôø môùi, gheá daøi, baøn röôùc leã quanh cung thaùnh, daõy gheá coù ngaên rieâng cho caùc sh, chaëng ñaøng thaùnh giaù môùi, heä thoáng chieáu saùng baèng ñeøn neùon, tuû vaø baøn laøm vieäc cho caùc sh trong phoøng chung, khaên vaø aùo leã môùi.

08/12. Hoïp uûy ban hoäi aùi höõu ñeå nghieân cöùu qui cheá cho hoäi. Vaên phoøng Toøa Thaùnh cuûa Ñöùc giaùo hoaøng traû lôøi thö ngoû cuûa ñaïi leã tam baùch chu nieân : “Ñöùc thaùnh cha raát caùm ôn veà söï toân vinh hieáu töû maø caùc sh La San daønh cho ngaøi. Cha khuyeán khích caùc sh theâm haêng haùi trong vieäc toâng ñoà. Nhö hieàn phuï, cha gôûi ñeán phuùc laønh troïng ñaïi cuûa thaùnh toâng ñoà cho caùc tu só vaø hoïc sinh cuõ môùi”. Kyù teân Montini[16].

Hieäp hoäi Thaùnh Maãu (Ñöùc Baø haèng cöùu giuùp) taùi hoaït ñoäng vôùi 12 thaønh vieân.

Quaø taëng Giaùng Sinh goàm 300 $ daønh cho caùc sh ñang naèm taïi beänh trong Chôï Lôùn

Nhaän ñöôïc quaø taëng laø moät maùy ñaùnh chöõ töø  tay  sh …(?)

        Naêm 1952

30 thaùng 07. Trong kyø heø, caùc sh vui möøng ñöôïc ñoùn tieáp 3 sh goác Bình Linh veà thaêm gia ñình taïi Hueá. Ñoù laø caùc sh phoù hieäu tröôûng Feùlix, sh Ignace vaø sh Dominique. Hoï mang ñeán cho Bình Linh nhöõng luoàn gioù maùt töø phöông Baéc vaø phöông Nam.

11/08. Sh Ambroise veà ñeán coäng ñoaøn. Sh ñaûm traùch chöùc vuï giaùm hoïc tieåu hoïc. Sau ñoù ñeán löôït sh phoù hieäu tröôûng Placde cuõng veà ñeán coäng ñoaøn vaøo ngaøy 16/08

16/08. Sh giaùm tænh ñeán baèng Air Vieät Nam (Haøng khoâng VN) ñeå chuû toïa nhöõng ngaøy tónh taâm (töø 17 ñeán 25/08). Vieän phuï Thieân An (Bieån Ñöùc) ñaûm traùch vieäc giaûng phoøng.

26/08. Sh Geneøs ñoåi coäng ñoaøn vaø leân La San Adran Ñaø Laït.

03/09. Thoáng keâ vaøo luùc nhaäp hoïc :
- 17 sh                                             50 hoïc sinh mieãn phí
- 6 giaùo sö beân ñôøi                                   666 hoïc sinh ngoaïi truù
- 12 lôùp                                            253 hoïc sinh Coâng giaùo
- Toaøn tröôøng : 825 hoïc sinh        572 hoïc sinh khoâng Coâng giaùo
- 130 hoïc sinh noäi truù             13 chuaån sinh La San
- 17 ñeä töû La San                 05 sh hoïc vieän
- 12 baùn truù.

09/09. Bình Linh ñoùn tieáp vaø cho choã taïm truù phaùi ñoaøn giaùo xöù Laêng Coâ do cha xöù höôùng daãn ñi haønh höông Ñöùc Meï La Vang. Ñeå thoâng coâng vôùi lôøi caàu nguyeän cuûa nhöõng ngöôøi naøy cuõng nhö daønh cho hoï moät dòp giaûi trí laønh maïnh, vò sh phuï traùch chieáu phim ñaõ taëng cho hoï 2 buoåi chieáu phim mieãn phí vaøo ngaøy 19 luùc ñi vaø vaøo ngaøy 12, luùc hoï trôû veà.

15/09. Sh Hyacinthe trôû laïi sau khi ñöôïc “Anh hoùa”.

16/09. Vôùi loøng ñau soùt vaø kinh ngaïc, caùc sh ñöôïc tin sh toång quyeàn Athanase-EÙmile qua ñôøi qua baùo chí vaø ñaøi truyeàn thanh. Taïi thaùnh leã caàu nguyeän cho linh hoàn sh toång quyeàn, ngoaøi “daân” Bình Linh, ngöôøi ta thaáy coù söï hieän dieän cuûa oâng cöïu tænh tröôûng Traàn vaên Lyù, caùc linh muïc, caùc nöõ tu vaø caùc cöïu hoïc sinh Bình Linh. Vöøa veà chieàu hoâm tröôùc ñoù, nhöng hoâm sau, ñöùc giaùm muïc Urrutia ñaõ nhaát quyeát cöû haønh thaùnh leã vaø nghi thöùc xaù mieãn (absoute) cho sh huynh.

17/09. Maùy bôm nöôùc ñöôïc ñaët mua töø ba thaùng tröôùc taïi Saøi Goøn, ñaõ ñöôïc chôû veà. Maùy naøy cuøng moät maãu maõ nhö maùy do moät cöïu hoïc sinh ñaõ aân caàn cho Bình Linh möôïn duøng. Chæ coøn chôø caùc oáng daây baèng cao su ñöôïc gôûi ñeán nöõa laø ñuû boä. Vôùi caùc oáng nöôùc baèng chì, sh quaûn lyù ñaõ giaûi quyeát caùch tuyeät vôøi[17] vaán ñeà nöôùc ôû laàu hai baèng caùch laép ñaët 2 thuøng chöùa vaø moät beå nöôùc ôû hai ñaàu nhaø nguû. Nhö theá, nhôø vaøo taøi thaùo vaùt cuûa sh Cyrille, caùc hoïc sinh noäi truù cuûa chuùng ta ñaõ taäp thao taùc laïi vieäc röûa raùy döôùi voøi nöôùc, moät ñieàu xa xæ töø khi thaùp nöôùc cuûa tröôøng bò phaù saäp trong bieán coá thaùng 12 naêm 1946. Cuõng caàn nhaéc ñeán vieäc söûa sang nhaø aên : trang bò caùc baøn aên baèng ñaù maøi saùng boùng vaø maùt meû vaø vieäc xaây moät hoà nöôùc uoáng cho caùc hoïc sinh beân caïnh ñeä töû vieän.

20/09. Coù theâm 8 thí sinh Bình Linh ñaäu khoùa hai kyø thi baèng B.P.C. : nhö vaäy naêm nay (51-52) coù taát caû 14 thí sinh ñaäu baèng B.P.C. Coù leõ cuõng caàn theâm 2 thí sinh ñaõ ñaäu vaøo tröôøng cao ñaúng truyeàn thanh taïi Saøi Goøn.

Thaùnh Maân Coâi. Ñoái vôùi caùc hs noäi truù, moãi toái caùc em ñeàu hoïp nhau taïi nguyeän ñöôøng cuûa tröôøng ñeå ñoïc 10 kinh Kính möøng, kinh caàu Ñöùc Baø vaø haùt moät baøi thaùnh ca ñeå toân vinh Meï Maria. Thaät vui söôùng khi nghe caùc hs caàu nguyeän vaø haùt thaùnh ca thaät soát saéng döôùi chaân Meï.

Vaøo ngaøy khai giaûng nieân khoùa 52-53, sh hieäu tröôûng tuï hoïp caùc hoïc sinh coù ñaïo[18] ban trung hoïc moãi thöù saùu ñeå giaûng daïy giaùo lyù vaø caùc em noäi truù Coâng giaùo caû 2 ban tieåu vaø trung hoïc thì hoïc giaùo lyù vaøo chieàu thöù baûy

15/10. Tröôøng saém moät “maùy quay ñóa thaät toái taân” vaø moät micro aø ruban (?) nhôø söï thaùo vaùt cuûa sh Florence Nghi.

26/10. Sh hieäu tröôûng trao cho ñöùc giaùm muïc Urrutia moät soá tieàn laø 1 240 $ . Ñaây laø soá tieàn quyeân goùp ñöôïc cho coâng cuoäc truyeàn giaùo.

30/10. Hai traän baûo lôùn ñoå aäp xuoáng Hueá. Chuùng ñaõ nhoå troùc goác 3 caây ñaïi thuï, “chöùng taù” nhöõng noâ ñuøa cuûa caùc theá heä leân ñeán thôøi ñaàu, khi môùi thaønh laäp tröôøng Bình Linh.

09/11. Caùc hs Bình Linh tham gia vaøo chöông trình phaùt thanh Coâng giaùo treân ñaøi Hueá.

07/12. Raát thaùnh Ñöùc Meï ñaõ nhìn thaáy vaø nghe nhöõg lôøi toân vinh cuûa Bình Linh trong thaùng Maân Coâi neân Meï ñaõ gôûi quaø cho chuùng ta dòp leã Voâ Nhieãm cuûa Meï : sh giaùm tænh baùo cho coäng ñoaøn raèng theo lôøi sh toång thö kyù doøng, oâng Letourneau, boä tröôûng ñaëc traùch veà nhöõng lieân heä giöõa caùc quoác gia lieân keát ñaõ chuyeån vaøo tröông muïc cho Bình Linh soá tieàn trôï caáp ñaõ höùa laø 100 000 $ töø hoài thaùng ba 1952.

Cuõng coù moät nieàm vui treân phuông dieän khaùc : tieáp theo nhöõng vaän ñoäng cuûa sh Raphael Trieäu, phuï traùch hieäp hoäi Thaùnh Maãu cuûa Bình Linh, nhaèm ñeå hoäi ñöôïc ban trung öông Prima-Primaria taïi Rome chaáp nhaän, sh Antonin Hoaøn, cöïu beà treân cuûa Bình Linh vaø hieän ñang theo khoùa “Taäp vieän laàn hai” (second noviciat) taïi Rome, cho bieát roõ töø nguoàn tin cuûa caùc cha doøng Teân raèng hoà sô xin gia nhaäp hoäi cuûa Bình Linh vaøo naêm 1918 vaãn coøn ñöôïc giöõ nguyeân trong vaên khoá. Tuy nhieân moät vaên baûn chaáp nhaän môùi ñaõ ñöôïc caáp vaø seõ gôûi cho chuùng ta ñeå theá vaên baûn cuõ ñaõ bò thaát laïc.

08/12. Boán thaønh vieân môùi ñöôïc tieáp nhaän vaøo hieäp hoäi Thaùnh Maãu.

17/12. Ñeå ñoùn chaøo thuû töôùng Nguyeãn vaên Taâm ñang coâng du taïi Hueá, hoïc sinh Bình Linh duy nhaát ñöôïc sôû theå duïc vaø thanh nieân môøi laøm haøng raøo danh döï. Ñieàu naøy gaây ra ganh tò nôi caùc tröôøng khaùc, ñaëc bieät laø tröôøng K.Ñ. : hoïc sinh tröôøng naøy la où vaø neùm ñaù vaøo caùc hoïc sinh Bình Linh. Lôøi than phieàn ñaõ ñöôïc gôûi tôùi oâng tænh tröôûng, caùc giaùm ñoác hoïc vuï vaø theå thao. Caùc vò naøy cho môû cuoäc ñieàu tra vaø khi xaùc nhaän ñöôïc söï vieäc, caùc vò ñaõ gôûi thö xin loãi, vaø hôn theá nöõa, moät keát quaû baát ngôø : Bình Linh nhaän ñöôïc soá tieàn trôï caáp laø 1 000 $.

19/08. Hoïc sinh Traàn Caûnh Haøo, lôùp 4e (naêm thöù tö ban trung hoïc) laõnh nhaän bí tích thaùnh taåy. Vaøi ngaøy sau ñoù, ñeán phieân giaùo sö Leâ Baù Thaéng (ñang daïy lôùp ñeä thaát – 6eC) cuõng chòu pheùp röûa.

24/12. Bình Linh ñaõ khai maøo cuoäc leã nghæ Giaùng Sinh daøi haïn (töø 24/12/1952 ñeán 02/01/1953) cho pheùp caùc sh öùng sinh chuaån bò thaät hieäu quaû kyø thi giaùo ly[19]ù cuûa trung öông doøng ñeà ra.

25/12. Gioáng nhö moïi naêm, leã Giaùng Sinh laø moät dòp vui möøng ñaëc bieät. Moãi lôùp ñeàu coù maùng coû vaø caây Noel rieâng cuûa lôùp. Taïi böûa aên reâ-vaây-doâng, coù maët ñoâng ñuû caû coäng ñoaøn caùc sh, caùc hoïc sinh noäi truù vaø 10 cöïu hoïc sinh. Trong nhoùm sau naøy coù oâng Voõ Chuaån, giaùm ñoác cô quan vaên hoùa, oâng Phaïm Ñình AÙi, giaùm ñoác nha hoïc chaùnh, . Caùc khaùch môøi phaàn ñoâng ñeàu laø nhöõng nhaân vaät coù theá giaù, ñaõ ñeå sang beân söï beä veä vaø söï nghieâm trang ñeå maëc cho nieàm vui töôi treû maëc söùc vuøng vaãy. Ñaïi dieän cho caùc cöïu hoïc sinh, oâng AÙi ñaõ nhaéc nhôù raèng vì haïnh phuùc cuûa nhaân loaïi, khoâng phaân bieät maøu da noøi gioáng, Chuùa Ki-toâ phaûi sinh ra trong traùi tim moïi ngöôøi. Söï quyeán luyeán cuûa caùc cöïu hoïc sinh ñoái vôùi tröôøng ñaõ taïo neân moät aán töôïng may laønh treân caùc ñaøn em haäu sinh.

Naêm 1963

Nhaân söï. Vaøo thaùng gieâng 63, coäng ñoaøn Bình Linh goàm 18 sh. trong soá naøy coù 3 sh ñöôïc bieät phaùi lo cho ñeä töû vieän : sh Feùlix, sh Patrice Ngaân vaø sh Miguel Loäc. 15 sh kia laø sh beà treân Aloysius Minh, sh phoù kieâm ñaïi lyù Harman Minh, sh Batheùleùmy Böôøng, sh Jean Bosco Thi, Sh Liguori Löïu, sh Hieáu Lieân, sh Mathias Ngaân, sh giaùm hoïc Maurice Khanh, sh nieân tröôûng Paul Böôøng (84 tuoåi) luoân luoân linh lôïi, sh Salvator Thònh, sh Thieän Höôûng[20], sh Ferdinand Nghi (daïy taïi ñaïi hoïc Hueá nhöng cuõng coù moät soá giôø daïy taïi Bình Linh). Caùc sh Michel Haûi, Bonaventure Nghi ñaûm traùch tröôøng nhoû Phuù Vang. Vaø cuoái cuøng sh Rodriguez Trieäu naèm beänh vieän baøi lao Hueá.

Sau kyø caám phoøng naêm vaøo thaùng naêm, ñeä töû vieän Hueá trôû thaønh moät coäng ñoaøn töï trò. Vaø theá laø coäng ñoaøn Bình Linh chæ coøn laïi caùc sh sau ñaây (13 sh) : Aloysius, Harman, Bartheùleùmy, Bonaventure, Ferdinand, Hieáu Lieân, Liguori, Mathias, Maurice, Michel, Paul, Salvator, Rodriguez. Nhö vaäy ngoaøi nhöõng sh rôøi coäng ñoaøn, caùc sh coøn laïi vaãn thi haønh nhöõng phaän vuï y nhö trong thôøi gian qua.

Taïi ban tieåu hoïc, ngoaøi sh phoù hieäu tröôûng Harman kieâm nhieäm chöùc giaùm hoïc, khoâng coøn sh naøo ñöùng lôùp nöõa, vaø ñieàu naøy laøm caùc gia ñình coù con nhoû hoïc taïi ban naøy phaûi thaát voïng. Quaû vaäy, trong naêm naøy vaø trong nhöõng naêm sau nöõa, nhaø tröôøng vì thieáu sh chuyeân daïy caáp moät, ñaõ phaûi tuyeån theâm nhieàu giaùo vieân khoâng laø tu só ñeå lo cho caùc hoïc sinh. Hieän thôøi caùc thaày thöôøng laø nhöõng sinh vieân taïi ñaïi hoïc Hueá, theá neân tuy hoï coù nhieàu kieán thöùc nhöng yeáu veà sö phaïm, laïi nöõa hoï cuõng baän lo vieäc hoïc cuûa mình neân coù phaàn naøo khoâng ñöôïc nhö caùc sh. Chaéc laàn hoài, vôùi loøng nhieät thaønh coäng theâm chuyeân moân vaø nhaân caùch ñaïo ñöùc theo truyeàn thoáng La San, caùc thaày giaùo seõ laøm haøi loøng caùc phuï huynh cuõng nhö taïo ñöôïc uy tín vôùi caùc hoïc sinh beù. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà thieáu giaùo vieân, tröôøng coù chính saùch khuyeán khích söï tieáp tay cuûa caùc cöïu hoïc sinh Bình Linh hoaëc hay hôn nöõa, tröôøng caáp hoïc boång ñeå nhöõng “cöïu” naøy theo hoïc veà sö phaïm. Hieän nay coù moät cöïu teân laø Leâ Maäu Thung ñöôïc hoïc boång vaø theo hoïc tröôøng ñaïi hoïc Ñaø Laït phaân khoa sö phaïm. Haõy kieân nhaãn ñôïi keát quaû xem sao !

Só soá hoïc sinh Bình Linh.

Naêm naøy, só soá coù phaàn giaûm. Laïi nöõa, tröôøng chi nhaùnh La San Phuù Vang ñaõ taùch ra vaø coù heä thoáng hoïc vuï cuõng nhö taøi chaùnh ñoäc laäp vôùi hieäu tröôûng laø sh Bartheùleùmy. Nieân khoùa 1962-63, tröôøng coù 180 hs. Ñaàu nieân khoùa 1964, soá hoïc sinh taêng leân 256 vì coù môû theâm 2 lôùp môùi. Vôùi söï giuùp ñôõ cuûa 4 giaùo vieân, 2 sh Michel vaø Bonaventure phaûi töø coäng ñoaøn Bình Linh ñeán tröôøng Phuù Vang haøng ngaøy, saùng ñi chieàu veà.

Taïi Bình Linh, caùc ñeä töû tröôùc ñaây, töùc nieân khoùa 63-64, hoïc taïi nhaø ñeä töû, nhöng nay caùc chuù theo hoïc beân tröôøng. Caùc chuù ñöôïc chia ra hoïc taïi caùc lôùp ñeä töø thaát ñeán ñeä tam. Baàu khí laønh maïnh cuûa nhaø tröôøng cho pheùp deã daøng caùch saép xeáp treân vaø khoâng laøm phöông haïi ñeán coâng cuoääc huaán luyeän veà ñôøi soáng thieâng lieâng vaø ñôøi tu ñöùc cuûa caùc ñeä töû.

Nhöõng söï kieän vaø bieán coá.

Cuøng vôùi ñaát nöôùc (VN coäng hoøa), Bình Linh cuõng phaûi traûi qua nhöõng thaêng traàm noåi baät cuûa thôøi cuoäc maø phaàn lôùn laïi xaûy ra ngay taïi Hueá. Tröôùc tieân, trong luùc caùc sh (goàm 6 ngöôøi) tónh taâm naêm taïi Nha Trang[21] vaø 2 sh Bartheùleùmy cuøng Michel theo khoùa hoïc ñaëc bieät 50 ngaøy taïi Ñaø Laït, thì 3 sh Ferdinand, Liguori vaø Rodriguez ôû laïi giöõ  nhaø. Hoï raát gaàn vôùi nhöõng bieán coá troïng ñaïi. Nhaân leã Phaät ñaûn taïi Hueá vaø moät phaàn cuõng töø leã naøy ñaõ noå ra nhöõng söï kieän quaáy ñoäng ñôøi soáng voán traàm laëng cuûa coá ñoâ vaø ñöa tôùi vieäc tuyeân boá tình traïng thieát quaân luaät toaøn quoác vaø vieäc ñaûo chính, laät ñoå chính quyeàn cuûa toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm[22] vaøo ngaøy 01/11/1963. Nhöõng bieán coá chính trò vaø thöôøng ñöôïc phuû leân maøu saéc toân giaùo naøy chaéc goùp phaàn khoâng nhoû gaây aûnh höôûng tieâu cöïc leân moät soá phuï huynh thuoäc gia ñình Phaät töû : hoï thoâi gôûi con caùi mình ñeán hoïc taïi Bình Linh vaø nhö theá só soá cuûa tröôøng suït giaûm ñaùng keå. Tuy vaäy, moät soá gia ñình duø khoâng laø Coâng giaùo, vaãn giöõ tín nhieäm vaøo Bình Linh : ôû trung hoïc hieän dieän 67/230 vaø ôû tieåu hoïc 60/150 laø hoïc sinh khoâng Coâng giaùo.

Trong moät thôøi gian, duø vaáp phaûi nhöõng khoù khaên veà tieáp teá thöïc phaåm, chuùng toâi vaãn khoâng thieáu nhöõng gì thieát yeáu cho cuoäc soáng. Ñieàu naøy coù ñöôïc laø ñaëc bieät nhôø söï chu ñaùo[23], nhanh nheïn vaø kòp thôøi cuûa sh quaûn lyù tröôøng La San Taberd Saøi Goøn : vaø moät dòp nöõa chuùng toâi caûm nghieäm ñöôïc caùch thieát thöïc söï naâng ñôõ huynh ñeä cuøa a/e La San. Khoâng nhöõng Taberd chöùng toû cöû chæ thaân aùi naøy maø coøn nhieàu coäng ñoøan khaù ví duï nhö La San Myõ Tho ñaõ gôûi cho Bình Linh moät thuøng caù khoâ … Cuõng neân, noùi roõ laø trong côn hoïan naïn thieáu löông thöïc, Bình Linh ñaõ “haï thuû” chuù lôïn duy nhaát maø mình sôû höõu ñöôïc …

Töø thôøi ñieåm 01/11/1963, ngaøy maø Hoäi ñoàng quaân söï caùch maïng chính thöùc leân naém chính quyeàn, só soá noäi truù - khoâng ngöøng giaûm suùt töø  ngaøy khai giaûng cuûa nieân khoùa roài - laïi phaûi chòu ñöïng moät cuù soác tröôït doác môùi. Nhieàu gia ñình bò buoäc thay ñoåi nôi cö truù cuõng nhö nhöõng gia tröôûng bò “vaéng maët” ngoaøi yù muoán vaø do vaäy thu nhaäp hoaëc löông boång cuûa hoï cuõng khoâng ñöôïc chi traû neân caùc con caùi cuûa nhöõng gia ñình naøy khoâng coøn ñuû ñieàu kieän caép saùch ñeán tröôøng nöõa !

Thaùng 02 naêm 1963, leã thaùnh quan thaày cuûa caùc nhaø giaùo chöùng kieán söï tham döï ñoâng ñaûo cuûa caùc tröôøng tö Coâng giaùo taïi Hueá. Moät soá caùc tröôøng naøy coøn tham gia tích cöïc hôn nöõa baèng nhöõng maøn bieåu dieãn vaên ngheä : ca ñoaøn cuûa linh muïc Ngoâ Duy Linh, tröôøng Jeanne d’Arc cuûa caùc nöõ tu thaùnh Phao-loà thaønh Chartres, tröôøng chaân phöôùc Phöôïng cuûa caùc thaày doøng Thaùnh Taâm, Mai Khoâi vaø Teâreâxa cuûa caùc nöõ tu Meán Thaùnh Giaù … Trong dòp naøy ngöôøi ta phoå bieán nghò quyeát[24] (decret) cuûa ñöùc giaùo hoøang Pi-oâ thöù XII  phong laäp thaùnh Gio-an La San laøm quan thaày caùc nhaø giaùo.

Ngaøy 02/06, sh toång phuï quyeàn Zacharias[25] ñeán vôùi coäng ñoøan caùc sh Bình Linh trong tö caùch thaân höõu vaø kín ñaùo. Vì caùc bieán coá vöøa qua, neân coù ngöôøi khuyeân ngaøi chôù neân maïo hieåm haønh höông leân ñeàn Ñöùc Meï La Vang caàu nguyeän.

Sh giaùm tænh Bernard Böôøng cuõng hai laàn ñeán vieáng Bình Linh, moät laàn vaøo thaùng saùu vaø moät laàn vaøo cuoái thaùng 10.

Ngaøy 03/6, Bình Linh cuøng vôùi theá giôùi, ñaëc bieät laø daân chuùng Coâng giaùo ñau buoàn vì ñöùc thaùnh cha Gioan XXIII qua ñôøi maø veà vôùi Chuùa. Hy voïng laø ngaøi seõ ñöôïc mau choùng böôùc leân haøng nguõ chö thaùnh cuûa Giaùo Hoäi.

Ñaàu thaùng 11 dieãn ra cuoäc thaêm vieáng coäng ñoøan La San theo luaät ñònh. Cuõng vaøo ngaøy naøy taïi Saøi Goøn xaûy ra cuoäc ñaûo chaùnh vaø tieáp theo laø caùi cheát thaät nhaãn taâm vaø ñau thöông cuûa toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm, moät cöïu hoïc sinh raát nghieâm tuùc vaø theá giaù cuûa Bình Linh.

Tuy theá, duø nhöõng bieán coá baát lôïi xaûy ra treân ñaát nöôùc ñang bò chieán tranh taøn phaù caùch voâ taâm naøy, duø nhöõng lo aâu khaéc khoûai phuû truøm Hueá, nhöõng dö luaän baát lôïi cho mình … nhöng caùc lôùp hoïc cuûa Bình Linh vaãn coá giöõ nhòp ñoä hoïat ñoäng bình thöôøng, khoâng giaùn ñoïan vieäc hoïc. Toøan boä caùc hoïc sinh Bình Linh, tröø  vaøi tröôøng hôïp hieám hoi, vaãn kieân trì hoïc taäp vaø tham döï moïi giôø leân lôùp.

Muøa Giaùng Sinh naêm 1963, caùc nghi leã beân ngoaøi duø haïn cheá ôû möùc toái thieåu, coù leõ ñöôïc cöû haønh vôùi loøng thaønh kính vaø soát saéng hôn moïi naêm, gioáng nhö vaøo caùc dòp leã lôùn nhö vaøo ngaøy 08/12 hay ngaøy 01/11, ngaøy maø vaøo buoåi xeá chieàu moïi ngöôøi Coâng giaùo ñeàu ñi vieáng “ñaát thaùnh”, nhöng hoâm aáy caùc sh vaø hs bò buoäc ñeå sang beân truyeàn thoáng toát ñeïp naøy.

Hoïat ñoäng. Caùc moân theå thao, caùc caâu laïc boä vaãn hoïat ñoäng bình thöôøng. Nhaø tröôøng ñaõ trang bò ñöôïc moät thính phoøng ñeå nghe nhaïc vaø ñoïc saùch. Vieäc mua saém moät maùy thu phaùt baêng nhaïc AKAI cho pheùp ban giaûng huaán aùp duïng deã daøng hôn phöông phaùp thính thò trong giaûng daïy … nhaát laø trong vieäc hoïc taäp ngoaïi ngöõ. Nhaø tröôøng cuõng cho in caùc hình aûnh veà caùc “Maàu nhieäm”, veà kinh Maân Coâi hay veà leã Giaùng Sinh ñeå caùc hoïc sinh toâ maøu, caét daùn, caùc baøi thöïc taäp, caùc trang trí lôùp hoïc … taát caû ñeàu goùp phaàn laøm caùc hoïc sinh tham gia tích cöïc hoïat ñoäng. Nhöõng thí nghieäm veà khoa hoïc cuõng ñöôïc cho thöïc taäp chôù khoâng coøn “daïy chay”. Duø coøn thöa thôùt nhöng sh Liguori ñaõ toå chöùc ñöôïc nhöõng cuoäc tham quan caùc di tích lòch söû hay laêng taåm maø Hueá coøn baûo toàn ñöôïc. Baùo “thoâng tin” cuûa ñòa phaän hay caùc saùch baùo Coâng giaùo khaùc ñöôïc caùc hs hoà hôûi mua ñoïc vaø chöùng toû raèng caùc sh bieát caùch khôi daäy nôi caùc hs mình nieàm say meâ hoïc hoûi vaø môû roäng kieán thöùc treân moïi laõnh vöïc …

Hy voïng laø Hieäp Hoäi Chuùa Gieâsu Haøi Ñoàng cuûa Bình Linh vôùi 55 nghóa só seõ coù theâm moät “ñoàng chí” nôi Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu (ñang leân keá hoïach) vaøo naêm tôùi 1964[26] (?)

Lôïi töùc cuûa Bình Linh. Nhö nhöõng naêm sau naøy, lôïi töùc thöôøng xuyeân cuûa Bình Linh yeáu keùm vaø vöøa ñuû thoûa maõn nhöõng nhu caàu thieát yeáu. Tuy vaäy coäng ñoaøn Bình Linh cuõng hoøan taát ñöôïc coâng cuoäc xaây döïng ngoâi tröôøng mieãn phí taïi Bao Vinh vaø tröôøng naøy ñöôïc sh Apolinaire Dinh thuoäc coäng ñoaøn ñeä töû vieän ñieàu haønh nhöng veà maët haønh chaùnh laïi thuoäc Bình Linh. Ban quaûn trò tænh doøng La San VN ñeà nghò phaàn ñoùng goùp cuûa Bình Linh laø 80 000$, nhöng Bình Linh bieát tìm ñaâu cho ra soá tieàn naøy. Bình Linh chæ coøn bieát hy voïng vaøo ñôn xin mieãn giaûm gôûi cho ban quaûn trò ñöôïc chaáp nhaän.

Töông lai cuûa Bình Linh khoâng saùng choùi vaø cuõng khoâng ñaûm baûo. Tuy vaäy Bình Linh vaãn nhìn ñeán töông lai vôùi nhieàu hy voïng bôûi vì Bình Linh quyeát chí ñöùng ngoøai moïi lieân heä ñeán chính trò vaø nhöõng tranh ñaáu toân giaùo.

Naêm 1964

Nhaân söï . Töø  thaùng gieâng ñeán thaùng tö naêm 1964, coäng ñoøan Bình Linh goàm 3 nhoùm :

- Nhoùm 1 : huynh tröôûng Aloysius Minh, phoù huynh tröôûng kieâm thaâu ngaân vieân sh Harman Minh, sh nieân tröôûng Paul, sh Bartheùleùmy Böôøng, sh Ferdinand Nghi, sh Liguori Löïu, giaùm hoïc ban trung hoïc Maurice Khanh, sh Salvator Thònh,

- Nhoùm 2 : 2 sh Michel vaø Bonaventure lo tröôøng Phuù Vang.

- Nhoùm 3 : 2 sh Hieáu Lieân vaø Mathias

-  Ngoaøi ra coäng ñoaøn coøn ñöôïc söï trôï giuùp cuûa sh phoù huynh tröôûng ñeä töû vieän Feùlix trong tö caùch laø quaûn lyù vaø sh Thieän Höôûng. Tuy nhieân, töø khi phaùt hieän sh Feùlix bò beänh ung thö bao töû trong thôøi kyø phaùt taùn vaø baùc só baûo phaûi naèm beänh vieän ñeå chöõa chaïy, sh Alain Caàm lieàn ñöôïc chæ ñònh thay theá sh trong chöùc vuï quaûn lyù.

-  Sau kyø tænh taâm vaøo thaùng naêm naêm 1965, coäng ñoaøn Bình Linh goàm 8 sh : nhoùm 1 vaø 2 thì giöõ nguyeân nhaân soá coøn nhoùm 3 ñöôïc thay theá baèng sh Honoreù Döôõng vaø Theùodore Vaân. Phuù Vang coù theâm ñöôïc moät sh môùi ñoù laø sh Philippe Haïnh, nhöng sh naøy laø sinh vieân neân vaãn tieáp tuïc vieäc hoïc cuûa mình taïi ñaïi hoïc Hueá. Vaø cuoái cuøng laø 2 sh Alain Minh (Caàm), ngöôøi ñaõ nhaän phaän vuï quaûn lyù vaø sh Rodriguez, ngöôøi vöøa rôøi beänh vieän baøi lao vì beänh cuûa sh ñaõ thuyeân giaûm nhieàu.

-