Tröôøng La San Bình Linh

Naêm 1927

Nhaân söï : Töø thaùng saùu naêm naøy, 20 sh ñaûm traùch vieäc giaûng daïy taïi tröôøng. Khoâng coù giaùo vieân hay giaùo sö naøo beân ñôøi vaøo daïy. Sh Chrysostome-Albert, hieäu tröôûng tröôøng Bình Linh veà Phaùp vaø sh Aglibert-Marie, hieäu tröôûng tieân khôûi, ñöôïc ñieàu trôû laïi giöõ chöùc vuï laõnh ñaïo tröôøng.

Nhaân soá cuûa tröôøng : Só soá hoïc sinh suït giaûm tieáp theo cuoäc bieåu tình ngaøy 09/04. Vaøo thaùng chín soá hoïc sinh noäi truù gia taêng. Thaùng 12, thoáng keâ cho thaáy soá hoïc sinh toaøn tröôøng laø 426, trong ñoù coù 200 noäi truù, 22 baùn truù, 204 ngoaïi truù, 20 Phaùp kieàu hay lai, 16 Hoa kieàu hay Minh höông, 1 Nhaät vaø 390 Vieät, 171 Coâng giaùo, 255 löông daân, 20 thuoäc hoaøng toäc, 20 laø con quan laïi, 1 laø con cuûa Nhieáp chính vöông, 1 laø chaùu noäi cuûa “thöôïng quan Nguyeãn vaên Töôøng”, 1 laø con cuûa oâng hoaøng Böûu Lieâm, 4 chaùu coù ñaïo Coâng giaùo cuûa vua Minh Maïng

Vieäc hoïc.

1 lôùp tieåu hoïc sô caáp Phaùp, 4 lôùp sô caáp tieåu hoïc Phaùp Vieät, 4 lôùp cao ñaúng tieåu hoïc, chuaån bò tröïc tieáp baèng thaønh chung vaø giaùn tieáp, baèng brevet eùleùmentaire vaø vaøo caùc cô quan khaùc nhau cuûa nhaø nöôùc baûo hoä. Thaønh quaû cuûa caùc kyø thi chính thöùc trong naêm : 34 baèng caáp sô hoïc baûn xöù, 11 baèng caáp tieåu hoïc Vieät Phaùp, 3 baèng caáp tieåu hoïc Phaùp, 7 baèng Thaønh chung, 1 baèng brevet eùleùmentaire vaø 6 hoïc boàng taïi ñaïi hoïc Haø Noäi.

Hoaït ñoäng haäu hoïc ñöôøng.

Khoâng coù gì. Baùo “EÙcho” cuûa caùc hoäi aùi höõu taïi Saøi Goøn vöøa bò caám xuaát baûn laø moái lieân laïc duy nhaát coù theå  noái voøng tay vôùi caùc cöïu hoïc sinh taûn maùc khaép nôi !

Söï kieän quan troïng.

*   Cuoäc thaêm vieáng ñeå khuyeán khích cuûa ñöùc cha Vinuti (?), ñaïi dieän toâng toaø.

*  Thaêm vieáng cuûa oâng Bartheùleùmy, toång thanh tra hoïc vuï. OÂng toû ra laø moät ngöôøi nhieàu thieän chí.

*  Tieáp theo nhöõng baøi dieãn thuyeát cuûa nhaân só yeâu nöôùc Phan Boäi Chaâu, cuoäc baõi khoùa xaûy ra toaøn dieän  taïi caùc tröôøng ôû Hueá. Taïi Bình Linh tuy hoïc sinh coù tinh thaàn hieáu hoïc vaø kyû luaät nhöng khaù nhieàu hoïc sinh tham gia. Chính quyeàn baûo hoä vaø ñöông nhieân laø theo Phaùp, ñaõ caám döï thi chính thöùc 400 hoïc sinh tröôøng nhaø nöôùc. Bình Linh, bò aûnh höôûng cuûa xaõ hoäi thöïc daân neân ñaõ cho thoâi hoïc 30 em tham döï bieåu tình vaø 20 em coù lieân heä chaëc cheõ. Cuõng phaûi keå ñeán 50 em ñaõ khoâng trôû laïi tröôøng sau cuoäc chính bieán.

*  Phaùt thöôûng cuoái naêm. 2 chaùnh quyeàn ta taây ñeàu tham döï buoåi leã : nhieáp chính vöông vaø 4 vò ñaïi thaàn trieàu Nguyeãn, coâng söù kieâm ñoâ tröôûng Hueá, giaùm ñoác hoïc chaùnh, caùc quan laïi vaø gaàn nhö taát caû caùc gia ñình Phaùp coù maët taïi kinh thaønh. Buoåi leã ñöôïc ñaët döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc cha Allys Lyù, giaùm muïc Hueá. Taát nhieân caùc muïc vaên ngheä trong buoåi leã ñöôïc nhieät lieät taùn thöôûng.

*  Ñoùng cöûa tröôøng chi nhaùnh (taïi Gia hoäi ?) vì vieäc môû theâm caùc tröôøng mieãn phí ñoøi hoûi phaûi vaäy.

*  Tam nhaät kính sh chaân phöôùc Salomon ñöôïc toå chöùc vaøo nhöõng ngaøy 15, 16, 17/10. Thaùnh leã ñaïi traøo, dieãn vaên tuyeân döông ñöùc haïnh cuûa vò tu só-nhaø giaùo, chaàu Thaùnh Theå long troïng, trang trí leã ñaøi vaø caùc baøi haùt thaønh coâng troïn veïn. Nhieàu em hoïc sinh beân löông laàn ñaàu tieân ñöôïc chöùng kieán caùc nghi thöùc trong caùc buoåi leã cuøng caûnh töôïng ñoaøn röôùc trang nghieâm cuûa ñoaøn linh muïc vôùi vò giaùm muïc cuûa hoï. Chuùng ñöôïc dòp laøm quen vôùi moâi tröôøng môùi, nhöõng sinh hoaït môùi, khaùc vôùi cuoäc soáng bình thaûn traàm tö vaø ñöôïm maøu thieàn cuûa nhieàu ngöôøi daân Hueá.

*  Cuoäc thanh tra chính thöùc. OÂng Dufresne, giaùm ñoác hoïc chaùnh tieåu hoïc, ñeán thanh tra caùc lôùp hoïc vaø phoøng nguõ cuûa noäi truù. OÂng toû veû haøi loøng veà toå chöùc cuûa tröôøng. OÂng ñöôïc tieáng laø deã chòu vaø thaân Vieät Nam.

Ôn goïi vaø loøng ñaïo ñöùc. Ngaøy thöù ba trong tuaàn ñöôïc chæ ñònh cho tröôøng ñeå caàu nguyeän cho caùc ôn goïi. Naêm nay, Bình Linh ñaõ gôûi 4 hoïc sinh cuûa mình ñi chuûng vieän, 3 hoïc sinh vaøo chuaån vieän. Hieän nay, trong soá caùc cöïu hoïc sinh, Bình Linh ñeám ñöôïc 3 linh muïc, 30 sö huynh La San, 13 chuûng sinh, 12 chuaån sinh La San. Chuûng vieän, thaày giaûng, doøng Chuùa Cöùu Theá haáp daãn nhieàu ôn goïi hôn doøng La San chæ chuyeân daïy hoïc. Coù ngöôøi cho raèng coâng cuoäc giaùo duïc Ki-toâ khoâng ñöôïc ñaùnh giaù ñuùng möùc vaø nhö theá, ôn goïi laøm tu só-thaày giaùo thöa thôùt vaø ít baûo ñaûm.

Cha tuyeân uùy cuûa Bình Linh toû ra raát nhieät thaønh. Ngöôøi ta ñeám ñöôïc 1 927 laàn cha ban bí tích hoøa giaûi, 17 817 löôït ngöôøi tieán leân baøn thaùnh chòu leã. Soá lieäu naøy lieân heä ñeán 171 hoïc sinh coâng giaùo cuûa tröôøng trong voøng 9 thaùng (nieân hoïc 1927). Cuõng neân nhôù raèng 1/3 cuûa soá 171 hoïc sinh laø ngoaïi truù vaø caùc em naøy thöôøng tham döï sinh hoaït toân giaùo taïi giaùo xöù cuûa caùc em.

Lieân heä vôùi giaùo quyeàn vaø chaùnh quyeàn. Lieân heä toát vôùi “ñaáng baûn quyeàn” vaø caùc linh muïc thöøa sai. Ñöùng ñaén nhöng giöõ khoaûng caùch vôùi chính quyeàn baûo hoä. Chính quyeàn naøy ñaõ 4 laàn ñoøi baùo caùo teân vaø baèng caáp cuûa caùc sö huynh trong tröôøng.

Ñoäng saøn vaø baát ñoäng saûn. Khu nhaø chính ñöôïc xaây döïng baèng voâi gaïch chaéc chaén nhöõng noù raát caàn trong töông lai gaàn nhöõng söûa chöõa lôùn veà keøo coät vaø saøn caùc taàng laàu vì moái moït. Caùc khu nhaø phuï cuõng raát caàn tu boå thöôøng xuyeân. Moãi naêm, Bình Linh buoäc phaûi coù moät quyõ baûo trì leân ñeán 18 000f  nhaèm thöïc hieän caùc coâng taùc treân. Ñoù laø khoâng tính ñeán nhöõng söûa chöõa linh tinh trong thöôøng nhaät.

Vaán ñeà taøi chaùnh. Haèng naêm, Bình Linh ñoùng goùp veà cho tænh doøng ba ngaøn ñoàng (3 000 $) töùc khoaûng 38 000 f. Caùc loaïi chi phí khaùc nhö caùc cuoäc di chuyeån, du haønh vv… hay phí toån toång hôïp (frais geùneùraux) laàn hoài trôû neân quaù lôùn, ñeán ñoåi ñaõ ngaên trôû vieäc hoaøn traû daàn soá tieàn vay möôïn quyõ tænh doøng ñeå xaây döïng tröôøng, noùi chi ñeán vieäc goùp vaøo quyõ döï phoøng daønh cho töông lai.

Naêm 1942

10/02, chieàu hoâm tröôùc nhöõng ngaøy nghæ Teát Nguyeân Ñaùn dieãn ra buoåi vaên ngheä. Sau ñoù caùc sh daãn 88 em hoïc sinh goàm 78 em con lai vaø 10 em noäi truù (Vieät vaø Laøo) ñi Laêng-coâ, vì taïi ñaáy caùc sh coù toå chöùc traïi heø cho caùc em. Thôøi tieát quaû laø lyù töông suoát 15 ngaøy beân bôø bieån caû.

10/05, sh Cosme Gaãm, thaày quaûn lyù cuûa Bình Linh, nheï nhaøng truùt hôi thôû cuoái cuøng sau 5 thaùng naèm beänh vieän vì baïo beänh. Xin Chuùa thöông ñoùn nhaän linh hoàn trung thaønh cuûa sh.

10/05, leã thaùnh nöõ Jeanne d’Arc. Thaønh phoá coù toå chöùc ñaïi hoäi theå thao taïi saân vaän ñoäng Olympic vôùi söï tham döï ñaày ñuû cuûa caùc tröôøng. Tröôùc maët ñoâng ñaûo daân chuùng caû ta laãn taây, ñöùc ñöông kim hoaøng ñeá Baûo Ñaïi trao taëng huy chöông cho caùc nhaø giaùo cuûa caùc tröôøng coâng laãn tö. Treân 16 vò ñöôïc töôûng thöôûng, ngöôøi ta thaáy coù 12 ngöôøi laø linh muïc hay tu só nam nöõ, moät baø giaùo cuûa tröôøng Thieân Höïu (Providence) vaø 3 giaùo sö cuûa tröôøng Khaûi Ñònh (Quoác hoïc Hueá baây giôø, 2005) goàm caùc oâng Martin, Cosserat, Giammarchi. Sh hieäu tröôûng ñöôïc trao taëng huy chöông Officier du Dragon d’Annam sh Xavier nhaän huy chöông Kim Khaùnh haïng ba vaø sh Camille ñöôïc huy chöông Chevalier du Dragon d’Annam. Vieân toång coâng söù goïi ñaáy laø moät söï “phuïc hoài danh döï”. Quaû laø tình theá thay ñoåi !

15/05. 16 thuï nhaân bí tích thanh taåy. 29 treû tuyeân höùa  bai ñoàng. 17 treû laõnh bí tích Theâm söùc. 14 treû  röôùc leã laàn ñaàu. Caùc nghi thöùc toân giaùo naøy ñöôïc ñöùc cha Lamasle chuû söï : ngaøi bao khoâng bao giôø boû lôõ cô hoäi chöùng toû caûm tình vôùi caùc sh Bình Linh. Ñöùc Khaâm söù Toøa Thaùnh Drapier chuû toaï buoåi tieäc chieâu ñaõi thaân höõu.

Veà phaàn keát quaû caùc kyø thi trong naêm, tröôøng ñaït ñöôïc thaønh tích nhö sau :

Baèng sô hoïc (Diploâme preùparatoire ?) : 3/3
Chöùng chæ Phaùp vaên (Certificat français) : 1
Chöùng chæ Vieät-Phaùp : 57
Baèng (diploâme, Vieät) cao ñaúng tieåu hoïc : 23 (thuû khoa mieàn Trung).
Baèng sô ñaúng tieåu hoïc : 3
Baèng (brevet, Phaùp) cao ñaúng tieåu hoïc : 3
Tuù taøi (Bac) phaàn nhaát : 14 (17 ñaäu vieát).
Baèng bôi loäi : 64
Baèng theå duïc : 109

Theá neân vaøo ngaøy töïu tröôøng 1 thaùng 9, ai naáy ñeàu haân hoan vaø trôû neân ñoâng ñuùc. Ngaøy 30/09, só soá hoïc sinh ñaït ñeán con soá laø 680 vôùi hôn 317 xin ghi teân vaøo noäi truù. Ñieàu naøy cuõng laø moät kyû luïc ñoái vôùi Bình Linh vaø cho pheùp söï thanh loïc cuõng nhö choïn löïa khaù kyõ.

Naêm 1943

Keát quaû trong moät soá laõnh vöïc.

Toân giaùo :
Bí tích Thaùnh taåy : 8
Bao ñoàng (Röôùc leã troïng theå) : 16
Röôùc leã laàn ñaàu : 12
Bí tích Theâm söùc : 27
Ôn goïi tu trì : 21

Tri thöùc :
Chöùng chæ Vieät Phaùp : 27
Baèng Sô ñaúng tieåu hoïc : 2
Baèng (Phaùp) Cao ñaúng tieåu hoïc : 2
Baèng (Vieät) Cao ñaúng tieåu hoïc : 19
Tuù taøi phaàn nhaát : 7

Theå duïc theå thao :
Baèng bôi loäi (coù 90 hs tham döï) : - Sô : 63 -  Cao : 27
Baèng theå duïc (coù 270 hs tham döï) : - Minimes : 81 (aáu) - Jeunes cadets : 116 (thieáu nhi) - Cadets : 68 (thieáu nieân) - Juniors : 8 - Seniors : 5 (thanh nieân)

Tröôøng coù theå haøi loøng veà nhöõng thaønh quaû ñaõ gaët haùi ñöôïc.

Leã 15/05 (Cha thaùnh laäp doøng Gio-an La San) laø cao ñieåm tuyeät vôøi cuûa nieân khoùa 42-43. OÂng toång coâng söù Phaùp muoán chöùng toû caûm tình ñaëc bieät ñoái vôùi Bình Linh neân ñaõ taëng thöôûng huaân chöông cho 3 vò giaùo sö cuûa tröôøng:
Sh Dositheùe Urbain : Officier du Dragon d’Annam
Sh Maurice Loäc : Kim khaùnh haïng ba
Sh Antoine Kyù : chevalier du Dragon d’Annam.
Sh Ceùcilius ñaõ laø ñoái töôïng (Of. Dr. d’A) cuûa vieäc töôûng thöôûng naøy vaøo maáy ngaøy tröôùc, vaøo dòp leã Jeanne d’Arc.

Naêm 1944

Naêm nay kyû nieäm 40 naêm ngaøy Bình Linh ñöôïc thaønh laäp (15/05/1904). Trong dòp naøy ba sh laõo luyeän vaø töøng traûi ñöôïc aân thöôûng huaân chöông :
-  Sh Paul Böôøng : Kim Khaùnh haïng ba
-  Sh Simon Hoøa : Chevalier du Dragon d’Annam
-  Sh EÙtienne Jourdain : Chevalier du Dragon d’Annam

Thaønh tích trong caùc kyø thi khaùc nhau :

Trí thöùc :
Baèng Cao ñaúng tieåu hoïc (Vieät) : 3  (Diploâme d’E. P.P.F. ?)
Chöùng chæ tieåu hoïc Phaùp : 3 (Certificat d’E.P.F. ?)
Chöùng chæ tieåu hoïc Vieät : 36 (Certificat d’E.P.C.I. ?)
Baèng tieåu hoïc (Phaùp) : 1
Baèng Cao ñaúng tieåu hoïc Vieät : 17
Baèng tuù taøi phaàn nhaát : 7

Theå duïc theå thao :
Chöùng chæ bôi loäi : 304
Baèng theå duïc : - Minimes : 146 (aáu) - Jeunes cadets : 135 (thieáu nhi) - Cadets : 65 (thieáu nieân) - Juniors : 15 - Seniors : 2 (thanh nieân)

Toân giaùo :
Bí tích Thaùnh taåy : 17
Bao ñoàng (Röôùc leã troïng theå) : 32
Röôùc leã laàn ñaàu : 15
Bí tích Theâm söùc : 25
Ôn goïi tu trì : 13

Duø tình hình maø caùc sh ñang soáng chöùa ñöïng nhieàu khoù khaên lôùn song caùch chung toaøn boä hoaït ñoäng cuûa tröôøng Bình Linh khaû quan vaø khaù maõn nguyeän. Vaøo kyø töïu tröôøng thaùng chín vöøa qua, soá hoïc sinh coù gia taêng hôn nhieàu nhöõng naêm roài.

Naêm 1945

Ñaây laø moät naêm ñaày thöû thaùch ñoái vôùi ñaát nöôùc cuõng nhö ñoái vôùi tröôøng Bình Linh vaø vôùi coâng cuoäc hoaït ñoäng cuûa Doøng La San taïi Ñoâng Döông.

09/03/1945. Cuoäc ñaûo chính cuûa quaân ñoäi Nhaät choáng laïi thöïc daân Phaùp

02/09 : Tuyeân boá neàn ñoäc laäp cuûa Vieät Nam (heát laø An Nam !) do chuû tòch Hoà Chí Minh taïi quaûng tröôøng Ba Ñình.

Caùch chung, hoïc sinh ñöôïc nghæ hoïc vaø taïm thôøi ñôïi chôø tình theá saùng suûa hôn.

Sau ñoù, caùc tröôøng ñöôïc “Vieät hoùa” veà chöông trình hoïc vaø hoaït ñoäng ñeán thaùng saùu vôùi moät soá hoïc sinh raát giôùi haïn.

Vaøo ngaøy töïu tröôøng,01/10/45, hoïc sinh raát thöa vaéng : khoâng keå caùc em con lai ñang ôû noäi truù, chæ coù theâm khoaûng 20 em ngoaïi truù.

Tröôøng Khaûi Ñònh daïy hoïc mieãn phí vaø ñoàng thôøi môû khoaûng 10 lôùp naêm thöù nhaát (hay ñeä thaát) cuûa baäc trung hoïc caûi caùch. Vieäc naøy caùch giaùn tieáp laáy ñi hoïc sinh caùc tö thuïc do tö nhaân hay toân giaùo ñieàu haønh … trong ñoù coù Bình Linh.

09/10 : tröng duïng tröôøng cho quaân ñoäi Trung Hoa truù ñoùng. Raát nhieàu noã löïc vaø khieáu naïi, Bình Linh môùi giöõ laïi ñöôïc hai khu nhaø cho taäp vieän vaø chuaån vieän. Nhôø theá, khi caùc hoïc sinh noäi truù Vieät vaø caû chuaån sinh ra veà vôùi gia ñình, coäng ñoaøn caùc sh cuøng nhoùm con lai moà coâi cuûa hoäi SPMA maø caùc sh coù traùch nhieäm quaûn lyù môùi ñuû choã sinh hoaït. Hôn nöõa, nhoùm treû lai naøy trôû neân caùch naøo ñoù nhö laø ñöôïc Chuùa Quan Phoøng gôûi ñeán : quaân ñoäi “thieân töû” Trung Hoa phaûi toân troïng caùc phaàn baát ñoäng saûn (nhaát laø vöôøn rau quaû) coøn laïi cuûa Bình Linh vaø chính quyeàn Phaùp phaûi thöôøng xuyeân ñoùng cho caùc sh truù phí cuûa nhoùm moà coâi naøy.

Trong thôøi gian naøy, beänh dòch haïch - coù leõ laø quaø taëng duy nhaát cuûa nhoùm “quaân ñoäi con trôøi” naøy - xuaát hieän baát ngôø ngaøy 28/11 vaø baét maát ñi 3 con tin cuûa Bình Linh  laø sh Cleùmentien vaø 2 hoïc sinh. Con tin thöù tö laø sh hieäu tröôûng phaûi choáng ñôõ maõi suoát 24g00 (30/11) môùi may maén thoaùt khoûi tay töû thaàn.

Vaø naêm 1945 troâi qua trong tö theá phaäp phoøng vaø mong chôø trôøi laïi saùng aáy.

Roài Nam Vieät ñöôïc quaân ñoäi Ñoàng Minh tieáp thu coøn Baéc vaø Trung Vieät thì saép saün.

Naêm 1946

Khi naêm 1946 noùi lôøi töø giaõ, nhöõng ñieàu kieän soáng coøn cuûa Bình Linh quaû laø mong manh. Nhöõng lieân laïc vôùi phaàn coøn laïi cuûa ñaát nöôùc cuõng nhö cuûa tænh doøng Saøi Goøn dieãn ra raát khoù khaên. Caùc khu nhaø lôùn cuûa tröôøng ñeàu bò quaân ñoäi Trung Hoa tröng duïng. Soá hoïc sinh giôø chæ coøn laïi caùc treû moà coâi lai vaø vieäc cô quan coâng quyeàn chi traû caùc phí toån cuûa caùc em naøy raát thaát thöôøng, baáp beânh vaø treã naûi. Maët khaùc, vì chính bieán vaø vì thôøi tieát khaéc nghieät neân töû thaàn maëc söùc hoaønh haønh caû trong haøng nguõ giaùo vieân laãn hoïc sinh. Laïi nöõa, cuoäc chieán ôû mieàn Nam laøm phaùt sinh nhöõng bieán ñoäng, thöôøng laø khoâng toát laønh, cho caùc mieàn coøn laïi treân toaøn coõi Ñoâng Döông.

Vieäc thaêm vieáng caùc treû moà coâi lai (pupilles) cuûa vieân uûy vieân xaõ hoäi Phaùp ñaõ gaây nghi ngôø cho chính quyeàn Vieät Minh … Theá laø sh Athanase Maïng cuøng ngöôøi baø con laø oâng Phuïng (Pheâ-roâ) bò caâu löu vôùi toäi danh laø nhaân vieân tuyeân truyeàn. May nhôø söï can thieäp cuûa ñöùc khaâm maïng Toaø Thaùnh vaø cuûa cha Haân – raát coù uy tín trong vuøng – caû hai môùi ñöôïc thaû ra.

Hoaø öôùc Phaùp-Hoa (22-02-1946) qui ñònh vieäc quaân ñoäi Trung Hoa ruùt lui vaø vieäc naøy laøm cho nhoùm Phaùp kieàu – trong ñoù coù vaøi sh Phaùp – lo laéng boàn choàn. Thaät vaäy, coù tin ñoàn loan ra laø hoï seõ bò “dieät goïn”. May thay, thoûa hieäp ngaøy 06/03/1946 taïo neân tónh laëng taïm thôøi nhöng khoâng laøm tan bieán nhöõng moái ngôø vöïc.

Töø laâu nay, nhaân söï cuûa Bình Linh soáng trong ñieàu kieän raát toài tuùng, chaät choäi – vì quaân doäi tröng duïng moät phaàn nhaø cöûa – nhöng duø sao Bình Linh cuõng dang roäng ñoâi tay ñoùn tieáp hai coäng ñoaøn Qui Nhôn vaø Nha Trang ñang chaïy loaïn. Caùc sh beänh hoaïn töø xa môùi ñeán cuõng ñöôïc chaêm soùc chu ñaùo nhö nhau. Tuy ñöôïc chaêm soùc taän tình nhö vaäy song hai sh Alexis vaø Martin vì quaù kieät söùc, neân lieân tieáp theo nhau veà cuøng Chuùa vaøo caùc ngaøy 23/03 vaø 07/07/1946.

Loøng baùc aùi cuûa caùc sh Bình Linh cuõng môû roäng ra cho moïi ngöôøi. Thaät vaäy, caùc sh doøng Thaùnh Taâm vì thaáy nhaø hoï bò ñe doïa neân ñaõ ñeán gôûi nhôø Bình Linh taát caû ñoà ñaïc baøn gheá cuûa nhaø meï hoï. Trong khi aáy, caùc toaùn lính Phaùp cuõng ñeán ngöûa tay xin aên – vì hình nhö hoï bò coâ laäp  - nhaát laø xin rau quaû töôi, baøn gheá vaø cuûi chuïm. Vaøi thaùng sau, coäng ñoaøn caùc tu só doøng Phan Sinh töø Vinh cuõng vaøo xin taïm truù vaø cuõng ñöôïc ñoùn tieáp nieàm nôû.

Söï kieän noåi coäm nhaát trong sinh hoaït hoïc ñöôøng cuûa nöõa nieân khoùa ñaàu laø cuoäc “noåi loaïn” cuûa nhoùm con lai. Muoán thöøa dòp aûnh höôûng Phaùp vöøa ñöôïc vöïc daäy, chuùng ra ñieàu kieän buoäc phaûi keâ thöïc ñôn cao giaù hôn vaø moät kyû luaät töï do daân chuû hôn. Coù luùc töôûng chöøng nhö cuoäc noåi loaïn leân ñeán cöïc ñieåm, nhöng may thay, nhoùm lieân laïc Phaùp ñoàng thuaän vôùi ban kyû luaät cuûa tröôøng, vaø nguïc toái vôùi côm khoâ ñaõ laøm cho caùc phaàn töû böôùng bænh nhaát mau choùng tìm laïi ñöôïc lyù trí.

Do tình hình bieán ñoäng nhieàu neân coäng ñoaøn Bình Linh khoâng theå tham gia baàu choïn trong nhieäm kyø giaùm tænh môùi. Hoï vui veû phoù thaùc coâng taùc troïng ñaïi aáy vaøo söï khoân ngoan cuûa caùc sh ôû mieàn Nam vaø hoï chaáp nhaän trong haân hoan cuoäc baàu choïn 3 sh Domiceùe, Donatien vaø Cyprien Gaãm nhö laø giaùm tænh, giaùm tænh töø nhieäm vaø phuï taù giaùm tænh.

Cuoäc tónh taâm naêm ñöôïc huynh tröôûng Dominy chuû toïa vaø ñoàng thôøi ngaøi nhaän lôøi khaán cuûa caùc sh khaán taïm.

Töø thaùng taùm trôû ñi, giao thoâng lieân laïc trôû neân deã daøng hôn. Ngaøy 16/08/1946, caùc a/e taûn cö Nha Trang leân ñöôøng trôû veà nhaø doøng hoï. Sh Athanase vaø tieáp theo laø sh Colomban Ñaøo cuøng 9 em chuûng sinh thaùp tuøng theo. Phaàn khaùc, hoaït ñoäng giôùi haïn vaø caàm chöøng cuûa tröôøng Bình Linh cho pheùp ñöa moät soá sh giaùo sö veà tieáp vieän cho mieàn Nam.

Ngaøy 25/08/1946, sh Jeùroâme Ba ñaùp phi cô ra Hueá vaø thay choã cho sh Dominy vöøa xong nhieäm kyø saùu naêm phuïc vuï. Hai tuaàn leã sau, sh toång phuï quyeàn vaø sh giaùm tænh laïi ra Hueá. Caùc sh naøy cho môû ngay moät khoùa tónh taâm ngaén ngaøy ñeå tieáp xuùc laïi vôùi coäng ñoaøn, moät tieáp xuùc ñaõ bò giaùn ñoaïn töø naêm 1944.

Ngay töø thaùng ba naêm 1946, ngöôøi ta ñaët vaán ñeà gôûi caùc treû em lai coøn nhoû tuoåi sang Phaùp. Sau nhöõng nghi thöùc töø giaõ raát caûm ñoäng vôùi caùc giaùo vieân vaø vôùi nhöõng baïn thaân cuûa chuùng ñang naèm döôùi naám moä, chuùng leân ñöôøng ngaøy 16/10/1946 vaøo Chôï Lôùn trong khi chôø ñôïi leân taøu ñi Phaùp.

Quyeát ñònh naøy (ñöa con lai veà Phaùp) cuûa cao uûy Phaùp chi phoái moät phaàn hoaït ñoäng cuûa nhaø tröôøng vaø goùp theâm yeáu toá ñeå Bình Linh  maïnh daïn thay ñoåi caùch hoaït ñoäng cuûa mình. Moät thôøi vôùi neàn taøi chính döïa treân thu nhaäp do toå chöùc xaõ hoäi taøi trôï cho nhoùm con lai ñoùng goùp sang neàn taøi chính döïa treân vieäc khai thaùc taän löïc ba maãu vöôøn töôït vaø laøm raãy.

Ngöôøi ta ñoán haï caùc caây sa-boâ-cheâ (kapokiers), laáp caùc ao vuõng … vaø chaúng bao laâu caùc luoáng rau caûi troâng thaúng taáp. Tieáp ñoù laø caùc con boø söûa traøn ra nhôûn nhô nôi saân boùng ñöôïc bieán thaønh ñoàng coû. Nhöng roài ñoàng coû naøy laïi bieán thaønh vöôøn rau vaø ñaøn boø phaûi leo xuoáng thung luõng coû nôi tröôùc kia laø choã neo taøu beø cuûa ñöùc vua (cale du roi[5]).

Sh Dominique-Joseph töø Saøi Goøn ra ñeå ñaïi dieän cho Bình Linh tröôùc chính quyeàn Phaùp ñang bò lung lay taän goác. Sh ñöôïc sh Ceùcilius taän tình giuùp ñôõ nhöng vì khoâng chòu noåi phong thoå cuûa ñaát thaàn kinh neân “oâng giaø gaân” phaûi trôû lui veà Saøi Goøn.

Nhöõng thaùng cuoái cuøng cuûa naêm 1946 ñaày bieán ñoäng. Töïu tröôøng[6] ñöôïc thöïc hieän thaønh töøng ñôït. Sau ñoù caùc hoïc sinh ra ñi thaønh töøng nhoùm nhoû trong khi aáy coù nhöõng nhoùm khaùc ñeán thay theá chuùng. Ngoaøi phoá, ñeâm ngaøy dieãn ra nhöõng hoaït ñoäng nhoän nhòp, xe coä nöôøm nöôïp tôùi lui, chôû theo nhöõng ngöôøi di taûn vaø ñoà ñaïc cuûa hoï. Caùc cô quan chính quyeàn ñöôïc di dôøi veà Baéc. Bình Linh vaãn giöõ ñöôïc neùt maët thanh thaûn, ñoùn nhaän moïi ngöôøi vôùi tình thaân thieän Ki-toâ giaùo. Nhöng chaúng bao laâu, thaønh phoá trôû neân nhö troáng vaéng vaø ngöôøi ta cho raèng Hueá maát ñi khoaûng 1/3 daân soá.

Laïi nöõa, caùc hoïc sinh kín ñaùo ñeán cho caùc sh hay tin ñoàn laø seõ coù nhieàu nhoùm quyeát taâm dìm Bình Linh trong maùu löûa. Theá laø caùc huynh tröôûng vì caån troïng, aâm thaàm gôûi veà nhaø caùc hoïc sinh vaø caùc chuù ñeä töû. Sôï quaù, hai sh Thomas-Hyacinthe vaø Ceùcilius chaïy sang doøng Chuùa Cöùu Theá truù aån.

Trong suoát hai ñeâm, töø 7 giôø toái ñeán nöûa ñeâm, coù ngöôøi chôi aùc lieäng ñaù leân maáy noùc nhaø phuï cuûa Bình Linh. An ninh Vieät Minh, vì ñöôïc baùo cho bieát, lieàn cöû ñeán hai “ñoàng chí” coâng an tröôûng vaø chuû tòch khu phoá. Caùc ñoàng chí traán an vaø höùa seõ toân troïng söï trung laäp cuûa nhaø tröôøng vôùi ñieàu kieän laø khoâng ñöôïc ñeå cho quaân Phaùp söû duïng nhaø cöûa trong tröôøng.

Ngaøy 20 thaùng chaïp 1946, luùc 1 giôø saùng, traän chieán ñöôïc khai hoûa. Trong suoát gaàn moät thaùng trôøi, caùc sh ñöôïc chöùng kieán töø caùc cöûa soå nhöõng cuoäc chuyeån ñoäng cuûa hai ñoäi quaân … Caàu xin Thieân Chuùa nhaân töø vaø ñöùc Thaùnh Trinh Nöõ Maria ra tay cöùu vôùt töông lai cuûa Bình Linh treân mieàn ñaát töôùi ñaày maùu caùc töû ñaïo cuûa Chuùa.

Naêm 1947

Naêm 1947 xuaát hieän giöõa tieáng saám cuûa ñaïi baùc, nhöõng traøng lieân thanh, tieáng gaàm ruù cuûa maùy bay ! Töø ngaøy 20/12/46, töû thaàn ñaõ haï guïc bieát bao nhieâu sinh maïng treân hai chieán tuyeán Vieät Phaùp. Quanh tröôøng, ngöôøi ta thaáy baøy ra nhan nhaûn nhöõng caûnh quan ñieâu taøn coøn caùc sh thì may maén ñöôïc soáng yeân oån ñaèng sau nhöõng caùnh cöûa ra vaøo coù caøi then kyõ caøng ! Naèm giöõa hai laèn ñaïn ñoái ñòch, giöõa boùt lính Phaùp vaø chieán haøo Vieät Minh, ngoâi tröôøng rôi vaøo tình traïng nguy hieåm hôn baát cöù nôi naøo vaø söï yeân oån cuûa caùc sh khoâng theå naøo toàn taïi laâu daøi ñöôïc. Duø ñöôïc hoã trôï bôûi thieän chí cuûa hai phe kình ñòch nhau, ñaïn suùng vaø phaùo coái ñaõ baén naùt ngoùi, gaïch, töôøng cuûa ngoâi tröôøng thaân yeâu ñoái vôùi bao theá heä. Sau ñoù vì cuoäc chieán keùo daøi ra, noãi böïc doïc vaø söï nghi ngôø caøng ñaäm neùt hôn ôû beân naøy cuõng nhö beân kia chieán tuyeán. Hoï tin raèng caùc sh aâm möu gì vôùi beân kia. Lính Phaùp khôûi söï baèng vieäc keùo ñeán tuaàn tra vaø keát thuùc baèng vieäc tòch thu löông thöïc töôi soáng ! Söï lui tôùi naøy gaây chuù yù beân phía Vieät Minh vaø vieäc phaûi ñeán laø cuoäc chieán baèng suùng ñaïn dieãn ra khoác lieät ngay trong vöôøn tröôøng!

Trong ñeâm 16 raïng 17/01/1947, caû nhaø tröôøng nhaûy döïng leân vì moät quaû phaùo coái 75 ly noå giöõa nhaø nguõ noäi truù. Moãi ngöôøi ai naáy chaïy aøo tôùi nôi truù aån ñaõ nghieân cöùu kyõ tröôùc vì tieáp theo laø traän möa phaùo … Sh Maurice vôùi chaát gioïng teùnor noåi tieáng ñaõ coá heát söùc keâu goïi hai beân chaám döù xung ñoät, tuy nhieân quaân Vieät vaø nhaát laø quaân Phaùp chæ traû lôøi baèng nhöõng traøng suùng lieân thanh baát taän ñeán theâm hôn moät giôø nöõa. Trong luùc ñoái ñaùp baèng suùng ñaïn, thì moät soá phaàn töû Vieät Minh ñaõ chaâm löûa taïi nhieàu nôi quanh tröôøng, vaø moät soá khaùc thì röôït ñuoåi caùc nhaân vieân tröôøng khoâng cho chöõa chaùy. Vì theá sh hieäu tröôûng daâng lôøi khaán vôùi Thaùnh Taâm Chuùa Gieâ-su, vôùi Ñöùc Trinh Nöõ Maria vaø caû vôùi caùc ñaúng linh hoàn trong nôi luyeän nguïc, sau ñoù sh laáy heát gaân coå, lôùn tieáng hoâ haøo baûo nhöõng ngöôøi taán kích thoâi baét bôù nöõa. Vaø oâi kyø laï thay ! Tieáng suùng im baët vaø nhoùm lính traùng ñeàu ruùt lui.

Ñeâm kinh hoaøng aáy keát thuùc vôùi baûn toång keát nhö sau : thieät haïi chung laø 30 trieäu ñoàng, moät sh  - sh Nicolas Duval – bò thöông, cha tuyeân uùy Duï vaø 16 nhaân vieân tröôøng bò baét ñi nhöng lieàn sau ñoù ñöôïc thaû ra.

10g saùng ngaøy hoâm sau, 17/01, moät phaân ñoäi quaân Phaùp ñeán ra leänh cho caû nhaø phaûi di taûn – laáy lyù do nhaø cöûa khoâng theå ôû ñöôïc nöõa – sang tröôøng trung hoïc Khaûi Ñònh[7] vöøa ñöôïc bieán thaønh moät “phaùo ñaøi”. Taïi ñaáy caùc sh phaûi chòu nhöõng thöû thaùch môùi : ñöôïc nhöõng ngöôøi naøy tieáp ñoùn noàng haäu nhöng phaûi tranh ñaáu heát mình vôùi nhöõng keû khaùc ñeå ñöôïc chuùt phaàn côm haåm haèng ngaøy. May maén laø caùc sh ñöôïc cho truù taïi moät caên phoøng caïnh phoøng haønh quaân neân cuõng ñöôïc bieát chuùt ít veà chieán söï quanh vuøng, nhaát laø nhöõng vuøng phuï caän tröôøng Bình Linh.

Vaøo khoaûng 06/02, nhöõng toaùn quaân Phaùp töø Ñaø Naúng xuaát hieän taïi vuøng ven thaønh phoá Hueá. Ngaøy 08/02, höõu ngaïn soâng Höông ñöôïc giaûi toûa vaø moät vaøi sh tìm ñöôïc caùch moø veà tröôøng ñeå tìm chuùt ít rau quaû. Saùng chuùa nhaät 09/02, laïi tìm caùch veà nhaø tìm caùi aên thì ñoät nhieân ngöôøi ta cho leänh caùnh daân söï  phaûi ra khoûi nôi taïm truù töùc tröôøng Khaûi Ñònh, nhöôøng choã laïi cho quaân Phaùp ñang keùo ñeán ñoâng ñaûo. Theá laø trong suoát 7 tieáng ñoàng hoà, caùc sö huynh phaûi tìm moïi phöông tieän coù trong tay maø khuaân vaùc ñoà ñaïc trôû veà, döôùi söùc noùng nhö löûa ñoå, moät ñieàu laï xaûy trong muøa naøy.

Sau con naéng noùng laø côn möa raøo, möa khaép choán, khaép xoù nhaø, möa nhö caàm tónh[8] maø truùt. Gioù luøa vaøo nhö vaøo nhaø troáng nhöng moïi ngöôøi haøi loøng vì ñöôïc veà nhaø mình.

Caùc sh bò lao phoåi ñi naèm taïi beänh vieän ñang khi chieán cuoäc xaûy ra ñöôïc ñöa veà naèm taïi phoøng beänh vì caùc phoøng rieâng cuûa caùc sh ñaõ bò ñoå naùt. Moät trong maáy sh bò beänh, sh Gabriel Dufresne vì aûnh höôûng cuûa nhöõng cuù soác taïi Nha Trang vaø nay taïi Hueá, ñaõ khoâng choáng noåi côn baïo beänh trong nhöõng ñieàu kieän thieáu thoán nhö vaäy, neân ñaõ truùt hôi thôû cuoái cuøng vaøo ngaøy 11/02, sau khi ñaõ nhaän laõnh caùc bí tích cuoái cuøng cuûa Hoäi Thaùnh ban cho. Sh ñöôïc choân caát ngaøy trong khu vöôøn tröôøng vì ñöôøng leân ñaát thaùnh cuûa caùc sö huynh khoâng an ninh cho laém.

Lieàn sau khi quay veà nhaø tröôøng, thay vì than vaõn tröôùc nhöõng khoù khaên, nhöõng maát maùt, caùc sh nhanh nheïn baét tay vaøo vieäc kieåm keâ ñoà ñaïc, nhaø  cöûa phoøng oác, ñaùnh giaù nhöõng thieät haïi do chieán tranh gaây ra haàu mong vôùt vaùt ñöôïc chuùt boài khoaûn chieán tranh. Phaàn khaùc, caùc sh cuõng lieân laïc vôùi moät nhaø thaàu khoaùn, moät cöïu hoïc sinh, ñeå nhôø söûa chöõa tröôùc tieân nhöõng gì toái caàn thieát. Theá laø moïi ngöôøi haêng haùi tra tay vaøo coâng taùc söûa sang trong khi chieán cuoäc vaãn tieáp tuïc dieãn ra ngay taïi caùc vuøng phuï caän, Vieäc söûa chöõa thaønh coâng ñeán ñoåi khi sh phuï taù giaùm tænh ñeán vieáng thaêm tröôøng vaøo ngaøy 02/04, sh chæ coøn  coù ñöôïc moät yù töôûng mô hoà veà nhöõng thieät haïi to taùt maø tröôøng phaûi gaùnh chòu.

Sau cuoäc vieáng thaêm theo luaät nhöng raát giaûn löôïc, caùc ñeä töû vaø hoïc sinh ñöôïc goïi trôû laïi maùi tröôøng. Chaúng bao laâu só soá leân ñeán 138 em, trong ñoù ñeám ñöôïc 18 chuù ñeä töû. Hai taân toøng thaønh nhaân vui ñeán beân gieáng röûa cuøng nhieàu ôn goïi tu só vaø linh muïc ñaõ nhö ñeàn buø cho nhöõng coá gaéng vöôït böïc vaø nhöõng can tröôøng cuûa caùc sh khi nhaän chòu nhöõng thieáu thoán, nhöõng nguy hieåm vì söï cöùu roãi caùc linh hoàn …

Quaân ñoäi Phaùp thaáy hình nhö caùc sh ñaõ chieám “quaù nhieàu choã döôùi aùnh saùng maët trôøi” neân ñaõ ñem 80 teân lính ñeán ñoùng choát taïi caùc khu nhaø phuï cuûa tröôøng Bình Linh. Vaø sau khi toaùn lính naøy boû ñi thì caùc khu nhaø naøy bieán thaønh kho döï tröõ cuûa nhaø nöôùc laâm thôøi Vieät Nam. Tình caûnh cuûa caùc sh thaät laø baát tieän, nhöng “trong caùi ruûi thöôøng keøm theo caùi may”, söï hieän dieän cuûa toaùn lính ñaåy luøi xa hoïa troäm caép vaø caùc luoáng rau caûi, caùc caây sai quaû ñöôïc baûo veä caùch hieäu nghieäm.

Moïi söï baét ñaàu hoaït ñoäng laïi bình thöôøng, vaø caùc sh hy voïng nhieàu vaøo vöôøn töôït coù theå nuoâi soáng mình trong giai ñoaïn khoù khaên naøy, nhöng boång vaøo giöõa muøa heø, vaøo thaùng naêm döông lòch, moät côn möa nhö thaùc ñoå aäp xuoáng Hueá. Nöôùc soâng traøn bôø vaø khu vöôøn cuøng ruoäng raãy bò taøn phaù trong vaøi giôø. Kho luùa bò ngaäp nhöng may phöôùc, soá gaïo aên ñöôïc cöùu thoaùt trong gang taác khoûi tay thuûy thaàn. Traän luõ luït giöõa muøa khoâ naøy coøn ñöôïc nhaéc tôùi laâu trong bieân nieân söû cuûa thaønh phoá Hueá. Sau vuï thieân tai naøy, ñôøi soáng coäng ñoaøn Bình Linh trôû neân baáp beânh do tình traïng khoù khaên taøi chính.

Kyø heø naêm nay, thôøi gian nghæ ñöôïc haï xuoáng chæ coøn moät thaùng, thaùng taùm,  vôùi lyù do ñôn giaûn laø ñeå coù taøi chính caàn thieát cho cuoäc soáng vaø ñeå giuùp caùc hoïc sinh baét kòp thôøi gian hoïc taäp vaø thoâng hieåu baøi vôû sau 5 thaùng bò buoäc nghæ hoïc ngoaøi yù muoán.

Tuaàn tænh taâm haèng naêm cuûa caùc sh dieãn ra bình thöôøng. SH giaùm tænh ñang ñi nghæ heø beân Phaùp (mieàn Bretagne) vaø sh phuï taù giaùm tænh khoâng theå ñeán Hueá ñöôïc vì ñöôøng xaù ñi laïi quaù khoù khaên neân huynh tröôûng coäng ñoaøn töï lo ñaûm traùch vieäc giaûng phoøng cho caùc a/e.

Vì nhieàu lyù do khaùc nhau, caùc sh Thomas vaø Jean ñöôïc goïi veà Nam. Sh Manuel-EÙtienne ñeán theá caùc sh aáy vaøo luùc cuoái nieân khoùa.

Ngaøy töïu tröôøng vaøo thaùng chín quaû laø moät cuoäc hoài sinh thöïc söï cuûa Bình Linh. Só soá ñaït ñeán con soá 150 vaøo nhöõng ngaøy ñaàu khai giaûng. Sau ñoù leân tôùi con soá 250 sau gaàn moät thaùng nhaäp hoïc. Tröôøng chæ môû ñeán lôùp naêm thöù tö cuûa caáp trung hoïc vì thieáu giaùo sö chuyeân moân nhöng vieäc caûi caùch giaûng daïy, vieäc thích nghi caùc baøi hoïc theo chöông trình song haønh Vieät Phaùp, caùc khoùa ñieän thöïc haønh … ñaõ thoåi moät luoàn sinh khí môùi cho ngoâi tröôøng coå kính.

Vì trang traïi vaø vöôøn töôït baét ñaàu mang laïi chuùt lôïi töùc, taøi chính cuûa coäng ñoaøn trôû neân laønh maïnh hôn vaø maëc duø chöa hoaøn toaøn thoaùt khoûi khoù khaên song Bình Linh coù theå maïnh daïn leân keá hoaïch cho töông lai. Caùc cöïu hoïc sinh töø laâu bò phaân taùn khaép nôi, nay vui möøng töï ñoäng quay laïi thaêm tröôøng cuõ thaân yeâu vaø tham döï caùc nghi leã toân giaùo cuûa tröôøng. Raát nhieàu trong soá naøy giöõ nhöõng chöùc vuï cao caáp trong chính phuû taïm thôøi vaø haõnh dieän gôûi con hoï ñeán tröôøng caùc sh.

Ngaøy 08/12, leã Ñöùc Meï Voâ nhieãm nguyeân toäi, ñöùc giaùm muïc ñaïi dieän toâng toaø ñích thaân ñeán tröôøng ban bí tích theâm söùc cho caùc”thieân thaàn nhoû” cuûa chuùng ta.

Leã tuyeân boá keát quaû kyø thì ñeä nhaát tam caù nguyeät vaøo dòp leã Giaùng Sinh ñöôïc dieãn ra taïi buoåi trình dieãn vaên ngheä trong baàu khí naùo nhieät nhö thuôû naøo.

Ngaøy 25/12, nhôø söï roäng raõi cuûa nhieàu aân nhaân, moät caây Giaùng Sinh ñoà soä ñöôïc trang trí loäng laãy moïc leân giöõa nhaø côm bieán thaønh phoøng leã taân. Caùc thaày daïy vaø hoïc sinh quaây quaàn vui veû vaø tröôùc khi chia tay, theà höùa seõ coá heát söùc phuïc hoài danh tieáng cuûa ngoâi tröôøng thaân yeâu vaø ñeå bieán lôøi höùa treân thaønh hieän thöïc, moïi ngöôøi baét tay vaøo vieäc taäp luyeän caùc moân theå thao nhaém ñeán nhöõng cuoäc tranh taøi saép tôùi ñöôïc toå chöùc taïi Hueá.

Coå thuï Bình Linh vöøa bò traän baûo quaùi aùc quaät ngaõ naèm soùng söôït treân ñaát nay thaáy moät choài non khoeû nhuù leân roài. ÔÛ ñaáy, moïi hy voïng ñeàu ñöôïc pheùp. Hoàng aân Thieân Chuùa khoâng thieáu vì vì Ngaøi vaø vì lieân keát vôùi Ngaøi maø a/e La San ñem heát söùc mình ra coá thöïc hieän.

 Naêm 1949

Naêm 1949 ñaõ ñeán trong luùc Bình Linh ñang hoaït ñoäng raùo rieát ñeå chuaån bò ñoùn chaøo sh toång phuï quyeàn Zacharias vì ngaøi leân chöông trình seõ ñeán vieáng thaêm vaøo ngaøy 05/11/49. Vaøo naêm 1946, sau nhöõng bieán coá troïng ñaïi xaûy ra treân ñaát nöôùc Vieät Nam, ñaëc bieät ôû choán thaàn kinh, sh coù gheù qua Hueá nhöng sh khoâng muoán loä dieän. Theá neân, töø khi cuoäc thaêm vieáng cuûa sh toång phuï quyeàn Cosme-Dominique vaøo naêm 1936, daân chuùng Hueá khoâng ñöôïc dòp gaëp laïi baát cöù moät thaønh vieân naøo trong ban trung öông cuûa doøng La San. Do vaäy, moãi ngöôøi thuoäc gia ñình La San ñeàu muoán coá heát söùc goùp phaàn vaøo vieäc laøm cho cuoäc ñoùn tieáp heát söùc long troïng coù theå ñöôïc !

Caùc cöïu hoïc sinh La San, vaø khoâng chæ cuûa Bình Linh maø thoâi, Vieät, Phaùp, Hoa vv…, cuøng heïn nhau tuï hoïp taïi tröôøng. Trong khi aáy, caùc hoïc sinh ñang theo hoïc taïi tröôøng coá ñi ñeàu böôùc treân saân hay taäp trung reøn luyeän caùc moân bieåu dieãn theå duïc vaø caùc dieãn vieân vaên ngheä cuõng gia taêng caùc buoåi taäp.

Caùc cô quan chính quyeàn Vieät Nam cho möôïn côø xí ñeå trang hoaøng vaø saân tröôøng trôû neân nhoän nhòp trong daùng daáp cuûa ngaøy ñaïi leã… Trong taát caû nhöõng söï vieäc naøy, caùch naøo ñoù, thieän yù vaø thieän chí cuõng ñaõ laøm haøi loøng Thieân Chuùa phaàn naøo roài …

Ngaøy N ñaõ tôùi, chính quyeàn, cöïu hoïc sinh, giaùo vieân vaø hoïc sinh tröôøng töïu hoïp laïi ñaày ñuû ôû saân tröôøng. Ñöôøng xaù khoâng an ninh laém neân ñoaøn röôùc ñöôïc toå chöùc vaø ñöôïc hoä toáng vaø leân ñöôøng ra phi tröôøng. Ñoät nhieân moät ñieän tín ñöôïc gôûi ra baùo tin raèng sh Zacharias di haønh baèng ñöôøng saét. Thaát voïng. Moãi ngöôøi ra veà maø loøng buoàn röôøi röôïi.

Trôøi suïp toái vaø khoaûng 5giôø chieàu, trôøi ñoå möa, moät côn möa dai daúng coù theå keùo daøi suoát tuaàn ! Thoâi, xin giaõ töø caùc leã nghi ngoaøi trôøi, côø xí phaûi mau mau thu gom laïi … tröôùc khi “nhaân vaät ñaëc bieät quan troïng” xuaát hieän taïi coång tröôøng.

Taøu hoûa, moät loaïi xe löûa thôøi chieán duøng ñeå chôû lính traùng, cuoái cuøng cuõng ñeán ñöôïc nhaø ga (beân khia caàu Baïch Hoå) duø chaäm ñeán hai giôø !

Buoåi bieåu dieãn vaên ngheä ñöôïc dôøi sang ngaøy 8 thaùng gieâng, ngaøy duy nhaát coøn troáng. Nhöng “hoïa voâ ñôn chí”, ngaøy naøy laïi laø ngaøy sinh nhaät cuûa ñoâng cung thaùi töû vaø taát caû caùc coâng nhaân vieân chöùc nhaø nöôùc Vieät Nam (maø ¾ thaønh vieân caùc hoäi aùi höõu La san laïi thuoäc thaønh phaàn naøy) ñeàu phaûi ñeán taäp trung taïi cung cuûa maãu haäu. Caùc khaùn giaû laïi bò giôùi haïn theâm vì moät traän möa nhö thaùc ñoå aäp ñeán tröôùc giôø khai maïc !

Coù nhieàu chuyeän, caùi ruûi theá maø hay ! Sh toång phuï quyeàn thöøa dòp “yeân tónh baát ñaéc dó” naøy maø coù nhieàu thôøi gian hôn ñeå gaëp gôõ thaân maät vôùi caùc sh trong coäng ñoaøn.

Vaøo ngaøy 12/01, sh toång phuï quyeàn rôøi Hueá. Ngay tröôùc luùc sh leân ñöôøng, coù oâng phoù tænh tröôûng tænh Thöøa Thieân ñeán chaøo töø bieät sh. OÂng ñeán vôùi tö caùch laø ñaïi dieân cuûa hoäi aùi höõu La san vaø nhaân danh caû oâng tænh tröôûng vì oâng naøy cuõng laø moät cöïu hoïc sinh vaø ñang baän döï hoäi nghò taïi Phaùp.

Sau ngaøy hoâm aáy, Vieät Minh khai môû chieán dòch taán coâng Teát : xe löûa, xe hôi bò giaät mìn lieân tuïc vaø keùo daøi hôn 5 thaùng. Sh toång phuï quyeàn thoaùt naïn trong gang taác !

Vaøo thaùng 05, duø gaëp nhieàu khoù khaên nhöng Bình Linh cuõng gaéng toå chöùc tam nhaät möøng chaân phöôùc Baù Ninh thaät xöùng ñaùng. Tuaàn tam nhaät môû ra cho caû caùc nhaø doøng, caùc tröôøng tö thuïc thaân quen caû Vieät laãn Phaùp vaø Trung Hoa, luoân cho caû caùc coâng sôû coù thaân höõu, coù caûm tình vieân La San.

Lieàn theo tam nhaät treân, ñaïi hoäi caùc tröôøng tö thuïc taïi Hueá ñöôïc toå chöùc raàm roä vaø laøm queân ñi nhöõng “ñau khoå thôøi chieán” (11/06/1949). Chöông trình bao goàm cuoäc dieãn haønh cuûa 3 000 hoïc sinh treân caùc ñöôøng phoá. Sau ñoù laø moät thaùnh leã taï ôn, leã phaùt thöôûng, chieâu ñaõi trong phoøng khaùnh tieát roäng lôùn do caùc cha doøng Chuùa Cöùu Theá chuû trì. Caùc cuoäc bieåu döông löïc löôïng lieân tieáp naøy taïo aán töôïng maïnh leân nhaø caàm quyeàn vaø hoï ñi ñeán quyeát ñònh cuõng caáp moät soá hoïc boång cho caùc tröôøng ñaïo !

Thôøi gian nghæ heø quaû laø gaây ñau khoå cho “neàn taøi chính” cuûa Bình Linh. Giôø ñaây, nguoàn thu cuûa tröôøng duy nhaát coøn laïi ñeán töø raãy rau caûi vaø vöôøn töôït.

Trong suoát nieân khoùa 1948 – 1949, söï tha thieát cuûa caùc hoïc sinh cuõng nhö loøng trung thaønh cuûa caùc giaùo vieân ñoái vôùi tröôøng thaät ñaëc saéc vaø baùo tröôùc moät nieân khoùa 49-50 tuyeät vôøi. Vì thieáu phoøng oác vaø giaùo vieân, ñænh cao 600 hoïc sinh khoâng theå vöôït qua ñöôïc vaøo thôøi ñieåm khai giaûng nieân khoùa 1949 – 1950 (thaùng 09). Duø vaäy nieân khoùa môùi vaãn ñöôïc ñaùnh daáu baèng moät tieán boä khaû quan hôn naêm roài. Nhöõng keát quaû cao trong caùc kyø thi vaên baèng Vieät laãn Phaùp ñaõ raát haáp daãn, nhaát laø trong caùc lôùp lôùn. Sau kyø khaûo haïch khaéc khe, ban giaùm hieäu ñaõ coù theå môû theâm lôùp naêm thöù hai (2e moderne) goàm nhöõng hoïc sinh coù trình ñoä ñaày höùa heïn treân raát nhieàu phöông dieän. Trong caùc cuoäc tranh taøi theå thao lieân tröôøng, chính lôùp naøy ñaõ mang veà cho tröôøng thaät nhieàu vinh quang maø töø thôøi binh bieán vöøa qua, nay môùi thaáy laïi ñöôïc. Laïi nöõa tröôøng cuõng vöøa saém ñöôïc “maùy chieáu-phim-noùi-ra-tieáng” vaø töø ñaây vieäc toå chöùc caùc ngaøy leã ñöôïc thöïc hieän deã daøng vaø haáp daãn hôn.

Leã Giaùng sinh long troïng vaø raát thaønh coâng cho thaáy raèng nhöõng tieán boä ñöôïc thöïc hieän trong naêm roài laø coù chaát löôïng.

Coù söï thay ñoåi nheø nheï veà nhaân söï. Sh Corentin Loäc ñeán thay theá (ngaøy 11/02/1949) cho sh Leùopold Löïu. Vaøo thaùng taùm 1949, sh Archange Minh ñeán taêng cöôøng cho coäng ñoaøn vaø ban giaûng huaán.

  Naêm 1951

27/07. Ña soá caùc sh trong coäng ñoaøn “bay” leân Ñaø Laït vaøo dòp nghæ heø. Khí haäu vaø thöïc phaåm nôi ñaây raát laønh raát toát ñeå taùi taïo theå löïc cuûa nhöõng ai bò suy moøn vì khí haäu khaéc nghieät vaø nhöõng thieáu thoán traàm troïng cuûa Hueá. Neân nhôù raèng caùc sh ôû Hueá ñaõ queân yù nghóa cuûa töø “nghæ heø” töø naêm 1945 !

18/08. Caùc sh trôû veà Hueá vaø chuaån bò ngaøy töïu tröôøng seõ dieãn ra vaøo ngaøy 03 thaùng chín.

03/09. Nhaäp hoïc. Ñoâng ñaûo hoïc sinh ñeán tröôøng. Só soá leân ñeán gaàn 800 hs, trong ñoù soá noäi truù laø 132. Cuõng phaûi töø choái raát nhieàu tröôøng hôïp baát hôïp leä. Thieáu nhaân söï. Lôùp ñeä nhò (1eøre) khoâng ñöôïc môû cöûa laïi. Moät lôùp 4B (8B) töùc lôùp nhì, ñöôïc môû theâm. Ñeä töû vieän ñöôïc laäp ra vaø ñoùn nhaän 14 ñeä töû raát ngoan vaø deã meán.

26/09. Ñoùn tieáp “Ñöùc Meï Fatima” ñeán vôùi Bình Linh. Caùc sh vaø hs daønh cho Ñöùc Meï moät cuoäc ñoùn tieáp thaân aùi cuûa nhöõng ngöôøi con vaø toå chöùc nghi thöùc toân vinh Meï raát caûm ñoäng vaøo buoåi toái. Chuùng con kính chaøo Meï !

27/09. Bình Linh ñöôïc trang hoaøng nhö trong nhöõng ngaøy ñaïi leã ñeå chính thöùc möøng Meï. Röôùc kieäu troïng theå. Vieáng vaø caàu nguyeän tröôùc töôïng Meï suoát ngaøy do caùc sh, hs, nhaân vieân lao ñoäng taïi Bình Linh vaø caû “giaùo xöù Bình Linh” goàm khaù nhieàu nhöõng ngöôøi taûn cö vì chieán cuoäc. Tröôùc ñaây ñaõ coù toå chöùc tam nhaät ñeå chuaån bò baàu khí caàu nguyeän vaø giaûi thích cuoäc vieáng thaêm cuûa böùc töôïng Ñöùc Meï Fatima, vò nöõ hoaøng hay keâu goïi loøng thoáng hoái vaø cuûa hoøa bình ñích thaät.

Thaùng möôøi ñöôïc daønh cho loøng soát saéng cuûa nhöõng ngöôøi con Ñöùc Meï vaø ñoà ñeä cuûa La San. Chuaån bò cho leã möøng ba traêm naêm ngaøy sinh cuûa thaùnh laäp doøng giaùo duïc Gioan La San (1651 – 1951) ñöôïc aán ñònh vaøo caùc ngaøy 26, 27 vaø 28 thaùng 10. Tuaàn cöûu nhaät leã tam baùch chu nieân. Baøi giaùo lyù, suy tö vaø hình aûnh coå ñoäng cho ñaïi leã vv … . Quaû laø uûy ban truø bò cuûa buoåi leã phaûi baän roän quaù söùc. 

19/10. Sh Ceùcilius ñeán töø Ñaø Laït ñeå veà tham döï leã.

21/10. Thaùnh leã ñaàu tieân taïi nhaø nguyeän môùi.

22/10. Ñoùn tieáp ñöùc cha Leâ Höõu Töø ñeán döï leã. Ngaøi laø giaùm muïc toâng toøa cuûa ñòa phaän Phaùt Dieäm, nôi caùch ñaây vaøi naêm coù tröôøng La San (François Xavier) do caùc sh ñieàu khieån vaø cuõng khaù noåi tieáng nhöng nay vì thôøi cuoäc neân taïm ñoùng cöûa.

23/10. Ñoùn tieáp ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc, giaùm muïc toâng toøa ñòa phaän Vónh Long vaø cuõng laø cöïu hoïc sinh cuûa Bình Linh. Ngaøi duøng böûa vôùi coäng ñoaøn vaø vôùi söï hieän dieän cuûa oâng tænh tröôûng Thöøa Thieân Traàn vaên Lyù. Vò naøy cuõng laø moät cöïu hoïc sinh Bình Linh.

25/10. Hai phaùi ñoaøn khaùc cuõng ñeán. Phaùi ñoaøn cuûa ñöùc cha Hoaøng vaên Ñoaøn, giaùm muïc toâng toaø cuûa ñòa phaän Baéc Ninh vaø laø cöïu hoïc sinh cuûa sh Jeùroâme Ba taïi Nam Ñònh (St Thomas). Ngaøi ñeán döï leã vôùi phaùi ñoaøn Baéc Vieät baèng chuyeân cô cuûa oâng Cao uûy Phaùp taïi Ñoâng Döông. Sh giaùm tænh Cyprien höôùng daãn phaùi ñoaøn thöù hai, ñaïi dieän cho Mieàn Nam. Caùc cuoäc tieáp ñoùn khôûi söï taïi saân bay do uûy ban nghinh taân cuûa ñaïi leã vôùi caùc nghi thöùc ñaõ döï kieán.

26/10. “Ngaøy tröôøng hoïc” ñöôïc ñaët döôùi quyeàn chuû toïa cuûa ñöùc cha Leâ Höõu Töø. Nghi thöùc thaùnh hieán troïng theå nhaø nguyeän do ñöùc giaùm muïc ñòa phaän Hueá laø Urrutia tröôùc söï hieän dieän cuûa 3 vò giaùm muïc khaùc vaø raát ñoâng quan khaùch. Dieãn vaên tuyeân döông cuûa cha toång ñaïi dieän vaø beà treân chuûng vieän Hueá, Simon Hoøa Nguyeãn vaên Hieàn. Vò naøy cuõng laø cöïu hoïc sinh[9] Bình Linh. Thaùnh leã do ñöùc cha Leâ Höõu Töø cöû haønh tröôùc caùc ñoaøn theå cuûa caùc tröôøng taïi Hueá nhö Thieân Höïu (Providence), Thaùnh Taâm, Mai Khoâi, Teâreâxa, Thieáu nhi quaân, Trung ñoäi tröông[10], Khaûi Ñònh, Phuù Xuaân, Kim Long, Nguyeãn Du.

Moät “chaàu xi-neâ” cho caùc tröôøng.

Hoäi thaûo veà neàn giaùo duïc töï do, daønh cho moïi thaønh phaàn döôùi söï chuû toaï cuûa ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc vaø baûn töôøng trình cuûa sh hieäu tröôûng Bình Linh veà tình hình giaùo duïc töï do trong moät soá quoác gia.

Ca ñoaøn Bình Linh ñaûm traùch trình dieãn trong ngaøy nhaèm phuïc vuï caùc cuoäc hoäi thaûo.

Chöông trình caùc nghi leã ñöôïc ñaøi phaùt thanh Hueá phoå bieán.

Hoäi hoa ñaêng treân saân tröôøng.

Chieâu ñaõi thònh soaïn luùc 20 giôø taïi dinh tænh tröôûng.

Caùc hoïc sinh ñöông thôøi ñeøn saùch tieáp ñoùn caùc lôùp ñaøn anh, vaø caû caùc giaùm muïc taïi phoøng khaùnh tieát. Veà nhöõng lôøi ñaùp traû tröôùc nhöõng chuùc tuïng cuûa ñaùm hoïc sinh ñaøn em, caùc caâu noùi cuûa raát neân thô cuûa ñöùc cha Ñoaøn ñaõ ñöôïc nhieät lieät hoan hoâ. Duø sao ngaøi laø moät nhaø nho saéc saûo vaø thaät thoâng thaùi.

27/10. “Ngaøy cöïu hoïc sinh” ñöôïc chuû toïa bôûi moät hoïc sinh cöïu, ñöùc cha Ngoâ Ñình Thuïc. Dieãn vaên tuyeân döông cuûa cha Cao vaên Luaän[11], giaùo sö trieát taïi trung hoïc coâng laäp[12] vaø cuõng laø cöïu hoïc sinh Bình Linh. Thaùnh leã do ñöùc cha Ñoaøn cöû haønh. Buoåi hoïp maët cuûa hoäi aùi höõu döôùi söï chuû toïa cuûa ñöùc cha Thuïc. Baàu cöû cuûa hoäi vôùi moät soá keát quaû : -  Chuû tòch : oâng Tröông vaên Hueâ, giaùm ñoác sôû coâng chaùnh Trung Phaàn.
-  Phoù chuû tòch : oâng Nguyeãn Traân.
-  Thuû quyõ : oâng Nguyeãn ñình Caån.
-  Thö kyù : oâng Böûu Vu[13]
-  Thö kyù phuï taù : oâng Nguyeãn ñình Phuøng.
-  UÛy vieân : caùc oâng Nguyeãn vaên Doõng vaø bs. Nguyeãn Thaïch.
-  Coá vaán : sh hieäu tröôûng, cha J.M.Thích, ngaøi Voõ Chuaån
-  Chuû tòch danh döï : caùc ñöùc cha Thuïc, Urrutia, ttr. Traàn vaên Lyù vaø sh giaùm tænh Cyprien.

Chaàu xi-neâ chp gia ñình caùc cöïu hoïc sinh.

Chieâu ñaõi vaø ñieåm taâm taïi tö dinh oâng toång cao uûy (geùneùral-commissaire).

Dieãn thuyeát veà neàn giaùo duïc töï do döôùi söï chuû toaï cuûa ñöùc cha Urrutia. Töôøng trình veà neàn giaùo duïc töï do taïi Vieät Nam do cha Laäp[14], giaùo sö taïi tröôøng Providence (Thieân Höïu) vaø cuõng laø ñaïi dieän cho neàn giaùo duïc tö beân caïnh cô quan giaùo duïc coâng quyeàn. Buoåi chieàu, tieäc chieâu ñaõi huynh ñeä cuûa caùc cöïu hoïc sinh döôùi söï chuû toïa cuûa caùc giaùm muïc vaø ngaøi tænh tröôûng.

Ñeøn ñuoác ñöôïc thaép saùng caû baàu trôøi Bình Linh. Tröôùc ñoù, cuoäc du ngoaïn treân soâng Höông ñöôïc toå chöùc ñeå bieåu döông ñöùc cha Ñoaøn, giaùm muïc Baéc Ninh. Vaên ngheä taïi caùc buoåi leã trong ngaøy naøy ñeàu do ca ñoaøn caùc sô Jeanne d’Arc ñaûm traùch.

Ñaøi phaùt thanh Hueá truyeàn taûi tin töùc veà ñaïi hoäi trong ngaøy.

28/10. “Ngaøy nhöõng nhaân vaät tham chính” ñöôïc ñöùc cha Urrutia chuû toïa döôùi söï baûo trôï toái cao cuûa quoác tröôûng maø oâng tænh tröôûng (gouverneur) laø ñaïi dieän. 9g00, caùc giaùm muïc, caùc oâng tænh tröôûng ta taây, oâng toång cao uûy cuûa coäng hoøa Phaùp ñeán – ñoaøn quaân danh döï daøn chaøo, quoác ca Toøa Thaùnh, Vieät Nam vaø Phaùp - ñoaøn röôùc tieán veà nguyeän ñöôøng cuûa Bình Linh, dieãn vaên toân vinh cuûa dom Romain, vieän phuï tu vieän Bieån Ñöùc cuûa Hueá (Thieân An) – Thaùnh leã ñaïi trieàu do ñöùc giaùm muïc Ngoâ Ñình Thuïc chuû teá vaø ñöôïc phuï teá bôûi caùc linh muïc Hieàn, giaùm ñoác chuûng vieän vaø Ñoàng (caû ba ñeàu laø cöïu hoïc sinh) – daøn ñoàng ca cuûa doøng Chuùa Cöùu Theá – ñöôïc ñaøi Hueá tröïc tieáp truyeàn thanh. Tieäc saâm-banh nôi phoøng khaùnh tieát, dieãn vaên ngaén cuûa oâng Nguyeãn Traân, chuû tòch uûy ban toå chöùc, cuûa sh giaùm tænh, cuûa ñöùc giaùm muïc Urrutia, cuûa ñaïi töôùng toång cao uûy, cuûa oâng tænh tröôûng ñaïi dieän cho quoác truôûng Baûo Ñaïi. Khai maïc trieån laõm cuûa La San taïi phoøng thoâng tin Phaùp. Buoåi ñieåm taâm ñeå toân vinh haøng giaùo phaåm. Toái laïi coù cuoäc röôùc kieäu xöông thaùnh Gio-an La San trong aùnh ñuoác baäp buøng vaø sau ñoù thaép saùng aùnh ñeøn[15] treân saân tröôøng.

Cuoäc trieån laõm ñaõ ñöôïc caùc sh chuaån bò trình baøy veà doøng, veà cha thaùnh laäp doøng. Moät cuoäc trieån laõm tuyeät vôøi veà coâng vieäc ñaõ ñöôïc doøng thöïc hieän treân theá giôùi vaø laøm nöùc loøng caùc khaùch xöù thaàn kinh ñeán chieâm ngöôõng. Quaû laø moät phaùt giaùc kinh ngaïc vaø vui cho nhieàu ngöôøi. OÂng Cosserat, cöïu hoïc sinh Bình Linh vaø laø hieäu tröôøng trung hoïc Phaùp noùi vôùi sh hieäu tröôûng : “Khoâng bieát con coù daùm khieâm toán thoå loä vôùi sh chaêng raèng cho ñeán thôøi ñieåm leã tam baùch chu nieân naøy, hình nhö con muø tòt veà boä maët vaø caùc coâng cuoäc cuûa vò thaùnh laäp doøng cuûa sh vaø maëc duø con laø cöïu hoïc sinh caùc sh, con chæ coù nhöõng yù töôûng raát muø môø veà doøng cuûa sh ! ”.

Baùo chí vaø ñaøi phaùt thanh ôû Hueá cuõng nhö ôû Saøi Goøn ñaõ phaûn aûnh nhieàu veà sinh hoaït cuûa ñaïi hoäi vaø coù moät boä phaän thoâng tin Phaùp taïi mieàn Trung laáy tin chi tieát cuûa moïi dieãn bieán xaûy ra taïi ñaây roài lieân tuïc ñieän veà baùo caùo laïi cho Saøi goøn. Theo lôøi caùc ñoaøn ñaïi dieän cuûa mieàn Baéc vaø mieàn Nam, cuoäc leã laïc naøy ñöôïc toå chöùc coù qui moâ vaø qui cuû toát nhaát. Nhöõng nghi thöùc ngoaïi giao thaät tæ mæ, söï kheùo leùo vaø taän tuïy cuûa ban toå chöùc xöùng ñaùng hôn moïi lôøi ca ngôïi.

Sau leã, thö vaø lôøi caùm ôn ñöôïc lieân tuïc gôûi ñeán caùc aân nhaân, caùc phaùi ñoaøn, caùc giaùm muïc … vaø coù keøm theo nhöõng böùc aûnh kyû nieäm.

20/11. Trong buoåi chieâu ñaõi nho nhoû ñöôïc toå chöùc aùp ngaøy ñi nghæ, sh hieäu tröôûng ñang ñöùng chuyeän vaõn vôùi ñöùc giaùm muïc Urrutia, cha giaùm tænh doøng Chuùa Cöùu Theá vaø cha beà treân ñeä töû vieän cuûa hoï, thì oâng ñaïi töôùng toång cao uûy Phaùp ñeán sieát tay ñöùc cha vaø sh hieäu tröôûng vaø noùi rieâng vôùi sh : “Toâi raát haïnh phuùc vì gaëp ñöôïc sh”. OÂng ta khoâng heà boû lôõ cô hoäi ñeå baøy toû caûm tình trong nhöõng buoåi chieâu ñaõi chính thöùc vaø ñaõ cuï theå hoùa noù baèng vieäc uûng hoä maïnh meõ Bình Linh khi nhaø tröôøng tieán haønh xin boài thöôøng nhöõng thieät haïi mình phaûi chòu do chieán tranh gaây ra.

21/11. Trong thö caùm ôn Bình Linh vì ñaõ gôûi taëng taäp aûnh kyû nieäm leã tam baùch chu nieân ngaøy sinh cuûa thaùnh laäp doøng La San, oâng ñaïi töôùng ghi nhöõng doøng chöõ sau ñaây : “Toâi xin chuùc thaønh coâng vaø tröôøng toàn cho ngoâi tröôøng Bình Linh naøy maø … vaø ñaõ ñaøo taïo bieát bao nhieâu coâng daân toát vaø hieån haùch …”

Thay ñoåi nhaân söï : caùc sh Florence, Nicolas-Duval, Geneøs Gaãm, Humbert Hoøa, Raphael Trieäu, Reùgis Trieäu ñeán thay theá caùc sh Vitalis, Julien, Feùlicien, François, Toussaint vaø Philibert.

Ôn goïi : 20 thanh thieáu nieân ñöôïc gôûi ñeán caùc nhaø huaán luyeän La San coäng theâm nhieàu ngöôøi treû cuõng ñöôïc giôùi thieäu ñi chuûng vieän hay caùc nhaø doøng khaùc.

Baát ñoäng saûn : khu nhaø chính ñöôïc tu boå. Phoøng chung ñöôïc nôùi roäng vaø trang trí ñeïp hôn. Khu nhaø phía ñoâng ñöôïc xaäy môùi laïi. Khu “neo thuyeàn cuûa nhaø vua” ñöôïc cho möôùn trong 3 naêm (10/1951 – 10/1954). Phoøng khaùnh tieát vaø phoøng chieáu boùng ñöôïc söûa sang, tu boå.

Ñoäng saûn :

Trong nhaø nguyeän, baøn thôø môùi, gheá daøi, baøn röôùc leã quanh cung thaùnh, daõy gheá coù ngaên rieâng cho caùc sh, chaëng ñaøng thaùnh giaù môùi, heä thoáng chieáu saùng baèng ñeøn neùon, tuû vaø baøn laøm vieäc cho caùc sh trong phoøng chung, khaên vaø aùo leã môùi.

08/12. Hoïp uûy ban hoäi aùi höõu ñeå nghieân cöùu qui cheá cho hoäi. Vaên phoøng Toøa Thaùnh cuûa Ñöùc giaùo hoaøng traû lôøi thö ngoû cuûa ñaïi leã tam baùch chu nieân : “Ñöùc thaùnh cha raát caùm ôn veà söï toân vinh hieáu töû maø caùc sh La San daønh cho ngaøi. Cha khuyeán khích caùc sh theâm haêng haùi trong vieäc toâng ñoà. Nhö hieàn phuï, cha gôûi ñeán phuùc laønh troïng ñaïi cuûa thaùnh toâng ñoà cho caùc tu só vaø hoïc sinh cuõ môùi”. Kyù teân Montini[16].

Hieäp hoäi Thaùnh Maãu (Ñöùc Baø haèng cöùu giuùp) taùi hoaït ñoäng vôùi 12 thaønh vieân.

Quaø taëng Giaùng Sinh goàm 300 $ daønh cho caùc sh ñang naèm taïi beänh trong Chôï Lôùn

Nhaän ñöôïc quaø taëng laø moät maùy ñaùnh chöõ töø  tay  sh …(?)

        Naêm 1952

30 thaùng 07. Trong kyø heø, caùc sh vui möøng ñöôïc ñoùn tieáp 3 sh goác Bình Linh veà thaêm gia ñình taïi Hueá. Ñoù laø caùc sh phoù hieäu tröôûng Feùlix, sh Ignace vaø sh Dominique. Hoï mang ñeán cho Bình Linh nhöõng luoàn gioù maùt töø phöông Baéc vaø phöông Nam.

11/08. Sh Ambroise veà ñeán coäng ñoaøn. Sh ñaûm traùch chöùc vuï giaùm hoïc tieåu hoïc. Sau ñoù ñeán löôït sh phoù hieäu tröôûng Placde cuõng veà ñeán coäng ñoaøn vaøo ngaøy 16/08

16/08. Sh giaùm tænh ñeán baèng Air Vieät Nam (Haøng khoâng VN) ñeå chuû toïa nhöõng ngaøy tónh taâm (töø 17 ñeán 25/08). Vieän phuï Thieân An (Bieån Ñöùc) ñaûm traùch vieäc giaûng phoøng.

26/08. Sh Geneøs ñoåi coäng ñoaøn vaø leân La San Adran Ñaø Laït.

03/09. Thoáng keâ vaøo luùc nhaäp hoïc :
- 17 sh                                             50 hoïc sinh mieãn phí
- 6 giaùo sö beân ñôøi                                   666 hoïc sinh ngoaïi truù
- 12 lôùp                                            253 hoïc sinh Coâng giaùo
- Toaøn tröôøng : 825 hoïc sinh        572 hoïc sinh khoâng Coâng giaùo
- 130 hoïc sinh noäi truù             13 chuaån sinh La San
- 17 ñeä töû La San                 05 sh hoïc vieän
- 12 baùn truù.

09/09. Bình Linh ñoùn tieáp vaø cho choã taïm truù phaùi ñoaøn giaùo xöù Laêng Coâ do cha xöù höôùng daãn ñi haønh höông Ñöùc Meï La Vang. Ñeå thoâng coâng vôùi lôøi caàu nguyeän cuûa nhöõng ngöôøi naøy cuõng nhö daønh cho hoï moät dòp giaûi trí laønh maïnh, vò sh phuï traùch chieáu phim ñaõ taëng cho hoï 2 buoåi chieáu phim mieãn phí vaøo ngaøy 19 luùc ñi vaø vaøo ngaøy 12, luùc hoï trôû veà.

15/09. Sh Hyacinthe trôû laïi sau khi ñöôïc “Anh hoùa”.

16/09. Vôùi loøng ñau soùt vaø kinh ngaïc, caùc sh ñöôïc tin sh toång quyeàn Athanase-EÙmile qua ñôøi qua baùo chí vaø ñaøi truyeàn thanh. Taïi thaùnh leã caàu nguyeän cho linh hoàn sh toång quyeàn, ngoaøi “daân” Bình Linh, ngöôøi ta thaáy coù söï hieän dieän cuûa oâng cöïu tænh tröôûng Traàn vaên Lyù, caùc linh muïc, caùc nöõ tu vaø caùc cöïu hoïc sinh Bình Linh. Vöøa veà chieàu hoâm tröôùc ñoù, nhöng hoâm sau, ñöùc giaùm muïc Urrutia ñaõ nhaát quyeát cöû haønh thaùnh leã vaø nghi thöùc xaù mieãn (absoute) cho sh huynh.

17/09. Maùy bôm nöôùc ñöôïc ñaët mua töø ba thaùng tröôùc taïi Saøi Goøn, ñaõ ñöôïc chôû veà. Maùy naøy cuøng moät maãu maõ nhö maùy do moät cöïu hoïc sinh ñaõ aân caàn cho Bình Linh möôïn duøng. Chæ coøn chôø caùc oáng daây baèng cao su ñöôïc gôûi ñeán nöõa laø ñuû boä. Vôùi caùc oáng nöôùc baèng chì, sh quaûn lyù ñaõ giaûi quyeát caùch tuyeät vôøi[17] vaán ñeà nöôùc ôû laàu hai baèng caùch laép ñaët 2 thuøng chöùa vaø moät beå nöôùc ôû hai ñaàu nhaø nguû. Nhö theá, nhôø vaøo taøi thaùo vaùt cuûa sh Cyrille, caùc hoïc sinh noäi truù cuûa chuùng ta ñaõ taäp thao taùc laïi vieäc röûa raùy döôùi voøi nöôùc, moät ñieàu xa xæ töø khi thaùp nöôùc cuûa tröôøng bò phaù saäp trong bieán coá thaùng 12 naêm 1946. Cuõng caàn nhaéc ñeán vieäc söûa sang nhaø aên : trang bò caùc baøn aên baèng ñaù maøi saùng boùng vaø maùt meû vaø vieäc xaây moät hoà nöôùc uoáng cho caùc hoïc sinh beân caïnh ñeä töû vieän.

20/09. Coù theâm 8 thí sinh Bình Linh ñaäu khoùa hai kyø thi baèng B.P.C. : nhö vaäy naêm nay (51-52) coù taát caû 14 thí sinh ñaäu baèng B.P.C. Coù leõ cuõng caàn theâm 2 thí sinh ñaõ ñaäu vaøo tröôøng cao ñaúng truyeàn thanh taïi Saøi Goøn.

Thaùnh Maân Coâi. Ñoái vôùi caùc hs noäi truù, moãi toái caùc em ñeàu hoïp nhau taïi nguyeän ñöôøng cuûa tröôøng ñeå ñoïc 10 kinh Kính möøng, kinh caàu Ñöùc Baø vaø haùt moät baøi thaùnh ca ñeå toân vinh Meï Maria. Thaät vui söôùng khi nghe caùc hs caàu nguyeän vaø haùt thaùnh ca thaät soát saéng döôùi chaân Meï.

Vaøo ngaøy khai giaûng nieân khoùa 52-53, sh hieäu tröôûng tuï hoïp caùc hoïc sinh coù ñaïo[18] ban trung hoïc moãi thöù saùu ñeå giaûng daïy giaùo lyù vaø caùc em noäi truù Coâng giaùo caû 2 ban tieåu vaø trung hoïc thì hoïc giaùo lyù vaøo chieàu thöù baûy

15/10. Tröôøng saém moät “maùy quay ñóa thaät toái taân” vaø moät micro aø ruban (?) nhôø söï thaùo vaùt cuûa sh Florence Nghi.

26/10. Sh hieäu tröôûng trao cho ñöùc giaùm muïc Urrutia moät soá tieàn laø 1 240 $ . Ñaây laø soá tieàn quyeân goùp ñöôïc cho coâng cuoäc truyeàn giaùo.

30/10. Hai traän baûo lôùn ñoå aäp xuoáng Hueá. Chuùng ñaõ nhoå troùc goác 3 caây ñaïi thuï, “chöùng taù” nhöõng noâ ñuøa cuûa caùc theá heä leân ñeán thôøi ñaàu, khi môùi thaønh laäp tröôøng Bình Linh.

09/11. Caùc hs Bình Linh tham gia vaøo chöông trình phaùt thanh Coâng giaùo treân ñaøi Hueá.

07/12. Raát thaùnh Ñöùc Meï ñaõ nhìn thaáy vaø nghe nhöõg lôøi toân vinh cuûa Bình Linh trong thaùng Maân Coâi neân Meï ñaõ gôûi quaø cho chuùng ta dòp leã Voâ Nhieãm cuûa Meï : sh giaùm tænh baùo cho coäng ñoaøn raèng theo lôøi sh toång thö kyù doøng, oâng Letourneau, boä tröôûng ñaëc traùch veà nhöõng lieân heä giöõa caùc quoác gia lieân keát ñaõ chuyeån vaøo tröông muïc cho Bình Linh soá tieàn trôï caáp ñaõ höùa laø 100 000 $ töø hoài thaùng ba 1952.

Cuõng coù moät nieàm vui treân phuông dieän khaùc : tieáp theo nhöõng vaän ñoäng cuûa sh Raphael Trieäu, phuï traùch hieäp hoäi Thaùnh Maãu cuûa Bình Linh, nhaèm ñeå hoäi ñöôïc ban trung öông Prima-Primaria taïi Rome chaáp nhaän, sh Antonin Hoaøn, cöïu beà treân cuûa Bình Linh vaø hieän ñang theo khoùa “Taäp vieän laàn hai” (second noviciat) taïi Rome, cho bieát roõ töø nguoàn tin cuûa caùc cha doøng Teân raèng hoà sô xin gia nhaäp hoäi cuûa Bình Linh vaøo naêm 1918 vaãn coøn ñöôïc giöõ nguyeân trong vaên khoá. Tuy nhieân moät vaên baûn chaáp nhaän môùi ñaõ ñöôïc caáp vaø seõ gôûi cho chuùng ta ñeå theá vaên baûn cuõ ñaõ bò thaát laïc.

08/12. Boán thaønh vieân môùi ñöôïc tieáp nhaän vaøo hieäp hoäi Thaùnh Maãu.

17/12. Ñeå ñoùn chaøo thuû töôùng Nguyeãn vaên Taâm ñang coâng du taïi Hueá, hoïc sinh Bình Linh duy nhaát ñöôïc sôû theå duïc vaø thanh nieân môøi laøm haøng raøo danh döï. Ñieàu naøy gaây ra ganh tò nôi caùc tröôøng khaùc, ñaëc bieät laø tröôøng K.Ñ. : hoïc sinh tröôøng naøy la où vaø neùm ñaù vaøo caùc hoïc sinh Bình Linh. Lôøi than phieàn ñaõ ñöôïc gôûi tôùi oâng tænh tröôûng, caùc giaùm ñoác hoïc vuï vaø theå thao. Caùc vò naøy cho môû cuoäc ñieàu tra vaø khi xaùc nhaän ñöôïc söï vieäc, caùc vò ñaõ gôûi thö xin loãi, vaø hôn theá nöõa, moät keát quaû baát ngôø : Bình Linh nhaän ñöôïc soá tieàn trôï caáp laø 1 000 $.

19/08. Hoïc sinh Traàn Caûnh Haøo, lôùp 4e (naêm thöù tö ban trung hoïc) laõnh nhaän bí tích thaùnh taåy. Vaøi ngaøy sau ñoù, ñeán phieân giaùo sö Leâ Baù Thaéng (ñang daïy lôùp ñeä thaát – 6eC) cuõng chòu pheùp röûa.

24/12. Bình Linh ñaõ khai maøo cuoäc leã nghæ Giaùng Sinh daøi haïn (töø 24/12/1952 ñeán 02/01/1953) cho pheùp caùc sh öùng sinh chuaån bò thaät hieäu quaû kyø thi giaùo ly[19]ù cuûa trung öông doøng ñeà ra.

25/12. Gioáng nhö moïi naêm, leã Giaùng Sinh laø moät dòp vui möøng ñaëc bieät. Moãi lôùp ñeàu coù maùng coû vaø caây Noel rieâng cuûa lôùp. Taïi böûa aên reâ-vaây-doâng, coù maët ñoâng ñuû caû coäng ñoaøn caùc sh, caùc hoïc sinh noäi truù vaø 10 cöïu hoïc sinh. Trong nhoùm sau naøy coù oâng Voõ Chuaån, giaùm ñoác cô quan vaên hoùa, oâng Phaïm Ñình AÙi, giaùm ñoác nha hoïc chaùnh, . Caùc khaùch môøi phaàn ñoâng ñeàu laø nhöõng nhaân vaät coù theá giaù, ñaõ ñeå sang beân söï beä veä vaø söï nghieâm trang ñeå maëc cho nieàm vui töôi treû maëc söùc vuøng vaãy. Ñaïi dieän cho caùc cöïu hoïc sinh, oâng AÙi ñaõ nhaéc nhôù raèng vì haïnh phuùc cuûa nhaân loaïi, khoâng phaân bieät maøu da noøi gioáng, Chuùa Ki-toâ phaûi sinh ra trong traùi tim moïi ngöôøi. Söï quyeán luyeán cuûa caùc cöïu hoïc sinh ñoái vôùi tröôøng ñaõ taïo neân moät aán töôïng may laønh treân caùc ñaøn em haäu sinh.

Naêm 1963

Nhaân söï. Vaøo thaùng gieâng 63, coäng ñoaøn Bình Linh goàm 18 sh. trong soá naøy coù 3 sh ñöôïc bieät phaùi lo cho ñeä töû vieän : sh Feùlix, sh Patrice Ngaân vaø sh Miguel Loäc. 15 sh kia laø sh beà treân Aloysius Minh, sh phoù kieâm ñaïi lyù Harman Minh, sh Batheùleùmy Böôøng, sh Jean Bosco Thi, Sh Liguori Löïu, sh Hieáu Lieân, sh Mathias Ngaân, sh giaùm hoïc Maurice Khanh, sh nieân tröôûng Paul Böôøng (84 tuoåi) luoân luoân linh lôïi, sh Salvator Thònh, sh Thieän Höôûng[20], sh Ferdinand Nghi (daïy taïi ñaïi hoïc Hueá nhöng cuõng coù moät soá giôø daïy taïi Bình Linh). Caùc sh Michel Haûi, Bonaventure Nghi ñaûm traùch tröôøng nhoû Phuù Vang. Vaø cuoái cuøng sh Rodriguez Trieäu naèm beänh vieän baøi lao Hueá.

Sau kyø caám phoøng naêm vaøo thaùng naêm, ñeä töû vieän Hueá trôû thaønh moät coäng ñoaøn töï trò. Vaø theá laø coäng ñoaøn Bình Linh chæ coøn laïi caùc sh sau ñaây (13 sh) : Aloysius, Harman, Bartheùleùmy, Bonaventure, Ferdinand, Hieáu Lieân, Liguori, Mathias, Maurice, Michel, Paul, Salvator, Rodriguez. Nhö vaäy ngoaøi nhöõng sh rôøi coäng ñoaøn, caùc sh coøn laïi vaãn thi haønh nhöõng phaän vuï y nhö trong thôøi gian qua.

Taïi ban tieåu hoïc, ngoaøi sh phoù hieäu tröôûng Harman kieâm nhieäm chöùc giaùm hoïc, khoâng coøn sh naøo ñöùng lôùp nöõa, vaø ñieàu naøy laøm caùc gia ñình coù con nhoû hoïc taïi ban naøy phaûi thaát voïng. Quaû vaäy, trong naêm naøy vaø trong nhöõng naêm sau nöõa, nhaø tröôøng vì thieáu sh chuyeân daïy caáp moät, ñaõ phaûi tuyeån theâm nhieàu giaùo vieân khoâng laø tu só ñeå lo cho caùc hoïc sinh. Hieän thôøi caùc thaày thöôøng laø nhöõng sinh vieân taïi ñaïi hoïc Hueá, theá neân tuy hoï coù nhieàu kieán thöùc nhöng yeáu veà sö phaïm, laïi nöõa hoï cuõng baän lo vieäc hoïc cuûa mình neân coù phaàn naøo khoâng ñöôïc nhö caùc sh. Chaéc laàn hoài, vôùi loøng nhieät thaønh coäng theâm chuyeân moân vaø nhaân caùch ñaïo ñöùc theo truyeàn thoáng La San, caùc thaày giaùo seõ laøm haøi loøng caùc phuï huynh cuõng nhö taïo ñöôïc uy tín vôùi caùc hoïc sinh beù. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà thieáu giaùo vieân, tröôøng coù chính saùch khuyeán khích söï tieáp tay cuûa caùc cöïu hoïc sinh Bình Linh hoaëc hay hôn nöõa, tröôøng caáp hoïc boång ñeå nhöõng “cöïu” naøy theo hoïc veà sö phaïm. Hieän nay coù moät cöïu teân laø Leâ Maäu Thung ñöôïc hoïc boång vaø theo hoïc tröôøng ñaïi hoïc Ñaø Laït phaân khoa sö phaïm. Haõy kieân nhaãn ñôïi keát quaû xem sao !

Só soá hoïc sinh Bình Linh.

Naêm naøy, só soá coù phaàn giaûm. Laïi nöõa, tröôøng chi nhaùnh La San Phuù Vang ñaõ taùch ra vaø coù heä thoáng hoïc vuï cuõng nhö taøi chaùnh ñoäc laäp vôùi hieäu tröôûng laø sh Bartheùleùmy. Nieân khoùa 1962-63, tröôøng coù 180 hs. Ñaàu nieân khoùa 1964, soá hoïc sinh taêng leân 256 vì coù môû theâm 2 lôùp môùi. Vôùi söï giuùp ñôõ cuûa 4 giaùo vieân, 2 sh Michel vaø Bonaventure phaûi töø coäng ñoaøn Bình Linh ñeán tröôøng Phuù Vang haøng ngaøy, saùng ñi chieàu veà.

Taïi Bình Linh, caùc ñeä töû tröôùc ñaây, töùc nieân khoùa 63-64, hoïc taïi nhaø ñeä töû, nhöng nay caùc chuù theo hoïc beân tröôøng. Caùc chuù ñöôïc chia ra hoïc taïi caùc lôùp ñeä töø thaát ñeán ñeä tam. Baàu khí laønh maïnh cuûa nhaø tröôøng cho pheùp deã daøng caùch saép xeáp treân vaø khoâng laøm phöông haïi ñeán coâng cuoääc huaán luyeän veà ñôøi soáng thieâng lieâng vaø ñôøi tu ñöùc cuûa caùc ñeä töû.

Nhöõng söï kieän vaø bieán coá.

Cuøng vôùi ñaát nöôùc (VN coäng hoøa), Bình Linh cuõng phaûi traûi qua nhöõng thaêng traàm noåi baät cuûa thôøi cuoäc maø phaàn lôùn laïi xaûy ra ngay taïi Hueá. Tröôùc tieân, trong luùc caùc sh (goàm 6 ngöôøi) tónh taâm naêm taïi Nha Trang[21] vaø 2 sh Bartheùleùmy cuøng Michel theo khoùa hoïc ñaëc bieät 50 ngaøy taïi Ñaø Laït, thì 3 sh Ferdinand, Liguori vaø Rodriguez ôû laïi giöõ  nhaø. Hoï raát gaàn vôùi nhöõng bieán coá troïng ñaïi. Nhaân leã Phaät ñaûn taïi Hueá vaø moät phaàn cuõng töø leã naøy ñaõ noå ra nhöõng söï kieän quaáy ñoäng ñôøi soáng voán traàm laëng cuûa coá ñoâ vaø ñöa tôùi vieäc tuyeân boá tình traïng thieát quaân luaät toaøn quoác vaø vieäc ñaûo chính, laät ñoå chính quyeàn cuûa toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm[22] vaøo ngaøy 01/11/1963. Nhöõng bieán coá chính trò vaø thöôøng ñöôïc phuû leân maøu saéc toân giaùo naøy chaéc goùp phaàn khoâng nhoû gaây aûnh höôûng tieâu cöïc leân moät soá phuï huynh thuoäc gia ñình Phaät töû : hoï thoâi gôûi con caùi mình ñeán hoïc taïi Bình Linh vaø nhö theá só soá cuûa tröôøng suït giaûm ñaùng keå. Tuy vaäy, moät soá gia ñình duø khoâng laø Coâng giaùo, vaãn giöõ tín nhieäm vaøo Bình Linh : ôû trung hoïc hieän dieän 67/230 vaø ôû tieåu hoïc 60/150 laø hoïc sinh khoâng Coâng giaùo.

Trong moät thôøi gian, duø vaáp phaûi nhöõng khoù khaên veà tieáp teá thöïc phaåm, chuùng toâi vaãn khoâng thieáu nhöõng gì thieát yeáu cho cuoäc soáng. Ñieàu naøy coù ñöôïc laø ñaëc bieät nhôø söï chu ñaùo[23], nhanh nheïn vaø kòp thôøi cuûa sh quaûn lyù tröôøng La San Taberd Saøi Goøn : vaø moät dòp nöõa chuùng toâi caûm nghieäm ñöôïc caùch thieát thöïc söï naâng ñôõ huynh ñeä cuøa a/e La San. Khoâng nhöõng Taberd chöùng toû cöû chæ thaân aùi naøy maø coøn nhieàu coäng ñoøan khaù ví duï nhö La San Myõ Tho ñaõ gôûi cho Bình Linh moät thuøng caù khoâ … Cuõng neân, noùi roõ laø trong côn hoïan naïn thieáu löông thöïc, Bình Linh ñaõ “haï thuû” chuù lôïn duy nhaát maø mình sôû höõu ñöôïc …

Töø thôøi ñieåm 01/11/1963, ngaøy maø Hoäi ñoàng quaân söï caùch maïng chính thöùc leân naém chính quyeàn, só soá noäi truù - khoâng ngöøng giaûm suùt töø  ngaøy khai giaûng cuûa nieân khoùa roài - laïi phaûi chòu ñöïng moät cuù soác tröôït doác môùi. Nhieàu gia ñình bò buoäc thay ñoåi nôi cö truù cuõng nhö nhöõng gia tröôûng bò “vaéng maët” ngoaøi yù muoán vaø do vaäy thu nhaäp hoaëc löông boång cuûa hoï cuõng khoâng ñöôïc chi traû neân caùc con caùi cuûa nhöõng gia ñình naøy khoâng coøn ñuû ñieàu kieän caép saùch ñeán tröôøng nöõa !

Thaùng 02 naêm 1963, leã thaùnh quan thaày cuûa caùc nhaø giaùo chöùng kieán söï tham döï ñoâng ñaûo cuûa caùc tröôøng tö Coâng giaùo taïi Hueá. Moät soá caùc tröôøng naøy coøn tham gia tích cöïc hôn nöõa baèng nhöõng maøn bieåu dieãn vaên ngheä : ca ñoaøn cuûa linh muïc Ngoâ Duy Linh, tröôøng Jeanne d’Arc cuûa caùc nöõ tu thaùnh Phao-loà thaønh Chartres, tröôøng chaân phöôùc Phöôïng cuûa caùc thaày doøng Thaùnh Taâm, Mai Khoâi vaø Teâreâxa cuûa caùc nöõ tu Meán Thaùnh Giaù … Trong dòp naøy ngöôøi ta phoå bieán nghò quyeát[24] (decret) cuûa ñöùc giaùo hoøang Pi-oâ thöù XII  phong laäp thaùnh Gio-an La San laøm quan thaày caùc nhaø giaùo.

Ngaøy 02/06, sh toång phuï quyeàn Zacharias[25] ñeán vôùi coäng ñoøan caùc sh Bình Linh trong tö caùch thaân höõu vaø kín ñaùo. Vì caùc bieán coá vöøa qua, neân coù ngöôøi khuyeân ngaøi chôù neân maïo hieåm haønh höông leân ñeàn Ñöùc Meï La Vang caàu nguyeän.

Sh giaùm tænh Bernard Böôøng cuõng hai laàn ñeán vieáng Bình Linh, moät laàn vaøo thaùng saùu vaø moät laàn vaøo cuoái thaùng 10.

Ngaøy 03/6, Bình Linh cuøng vôùi theá giôùi, ñaëc bieät laø daân chuùng Coâng giaùo ñau buoàn vì ñöùc thaùnh cha Gioan XXIII qua ñôøi maø veà vôùi Chuùa. Hy voïng laø ngaøi seõ ñöôïc mau choùng böôùc leân haøng nguõ chö thaùnh cuûa Giaùo Hoäi.

Ñaàu thaùng 11 dieãn ra cuoäc thaêm vieáng coäng ñoøan La San theo luaät ñònh. Cuõng vaøo ngaøy naøy taïi Saøi Goøn xaûy ra cuoäc ñaûo chaùnh vaø tieáp theo laø caùi cheát thaät nhaãn taâm vaø ñau thöông cuûa toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm, moät cöïu hoïc sinh raát nghieâm tuùc vaø theá giaù cuûa Bình Linh.

Tuy theá, duø nhöõng bieán coá baát lôïi xaûy ra treân ñaát nöôùc ñang bò chieán tranh taøn phaù caùch voâ taâm naøy, duø nhöõng lo aâu khaéc khoûai phuû truøm Hueá, nhöõng dö luaän baát lôïi cho mình … nhöng caùc lôùp hoïc cuûa Bình Linh vaãn coá giöõ nhòp ñoä hoïat ñoäng bình thöôøng, khoâng giaùn ñoïan vieäc hoïc. Toøan boä caùc hoïc sinh Bình Linh, tröø  vaøi tröôøng hôïp hieám hoi, vaãn kieân trì hoïc taäp vaø tham döï moïi giôø leân lôùp.

Muøa Giaùng Sinh naêm 1963, caùc nghi leã beân ngoaøi duø haïn cheá ôû möùc toái thieåu, coù leõ ñöôïc cöû haønh vôùi loøng thaønh kính vaø soát saéng hôn moïi naêm, gioáng nhö vaøo caùc dòp leã lôùn nhö vaøo ngaøy 08/12 hay ngaøy 01/11, ngaøy maø vaøo buoåi xeá chieàu moïi ngöôøi Coâng giaùo ñeàu ñi vieáng “ñaát thaùnh”, nhöng hoâm aáy caùc sh vaø hs bò buoäc ñeå sang beân truyeàn thoáng toát ñeïp naøy.

Hoïat ñoäng. Caùc moân theå thao, caùc caâu laïc boä vaãn hoïat ñoäng bình thöôøng. Nhaø tröôøng ñaõ trang bò ñöôïc moät thính phoøng ñeå nghe nhaïc vaø ñoïc saùch. Vieäc mua saém moät maùy thu phaùt baêng nhaïc AKAI cho pheùp ban giaûng huaán aùp duïng deã daøng hôn phöông phaùp thính thò trong giaûng daïy … nhaát laø trong vieäc hoïc taäp ngoaïi ngöõ. Nhaø tröôøng cuõng cho in caùc hình aûnh veà caùc “Maàu nhieäm”, veà kinh Maân Coâi hay veà leã Giaùng Sinh ñeå caùc hoïc sinh toâ maøu, caét daùn, caùc baøi thöïc taäp, caùc trang trí lôùp hoïc … taát caû ñeàu goùp phaàn laøm caùc hoïc sinh tham gia tích cöïc hoïat ñoäng. Nhöõng thí nghieäm veà khoa hoïc cuõng ñöôïc cho thöïc taäp chôù khoâng coøn “daïy chay”. Duø coøn thöa thôùt nhöng sh Liguori ñaõ toå chöùc ñöôïc nhöõng cuoäc tham quan caùc di tích lòch söû hay laêng taåm maø Hueá coøn baûo toàn ñöôïc. Baùo “thoâng tin” cuûa ñòa phaän hay caùc saùch baùo Coâng giaùo khaùc ñöôïc caùc hs hoà hôûi mua ñoïc vaø chöùng toû raèng caùc sh bieát caùch khôi daäy nôi caùc hs mình nieàm say meâ hoïc hoûi vaø môû roäng kieán thöùc treân moïi laõnh vöïc …

Hy voïng laø Hieäp Hoäi Chuùa Gieâsu Haøi Ñoàng cuûa Bình Linh vôùi 55 nghóa só seõ coù theâm moät “ñoàng chí” nôi Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu (ñang leân keá hoïach) vaøo naêm tôùi 1964[26] (?)

Lôïi töùc cuûa Bình Linh. Nhö nhöõng naêm sau naøy, lôïi töùc thöôøng xuyeân cuûa Bình Linh yeáu keùm vaø vöøa ñuû thoûa maõn nhöõng nhu caàu thieát yeáu. Tuy vaäy coäng ñoaøn Bình Linh cuõng hoøan taát ñöôïc coâng cuoäc xaây döïng ngoâi tröôøng mieãn phí taïi Bao Vinh vaø tröôøng naøy ñöôïc sh Apolinaire Dinh thuoäc coäng ñoaøn ñeä töû vieän ñieàu haønh nhöng veà maët haønh chaùnh laïi thuoäc Bình Linh. Ban quaûn trò tænh doøng La San VN ñeà nghò phaàn ñoùng goùp cuûa Bình Linh laø 80 000$, nhöng Bình Linh bieát tìm ñaâu cho ra soá tieàn naøy. Bình Linh chæ coøn bieát hy voïng vaøo ñôn xin mieãn giaûm gôûi cho ban quaûn trò ñöôïc chaáp nhaän.

Töông lai cuûa Bình Linh khoâng saùng choùi vaø cuõng khoâng ñaûm baûo. Tuy vaäy Bình Linh vaãn nhìn ñeán töông lai vôùi nhieàu hy voïng bôûi vì Bình Linh quyeát chí ñöùng ngoøai moïi lieân heä ñeán chính trò vaø nhöõng tranh ñaáu toân giaùo.

Naêm 1964

Nhaân söï . Töø  thaùng gieâng ñeán thaùng tö naêm 1964, coäng ñoøan Bình Linh goàm 3 nhoùm :

- Nhoùm 1 : huynh tröôûng Aloysius Minh, phoù huynh tröôûng kieâm thaâu ngaân vieân sh Harman Minh, sh nieân tröôûng Paul, sh Bartheùleùmy Böôøng, sh Ferdinand Nghi, sh Liguori Löïu, giaùm hoïc ban trung hoïc Maurice Khanh, sh Salvator Thònh,

- Nhoùm 2 : 2 sh Michel vaø Bonaventure lo tröôøng Phuù Vang.

- Nhoùm 3 : 2 sh Hieáu Lieân vaø Mathias

-  Ngoaøi ra coäng ñoaøn coøn ñöôïc söï trôï giuùp cuûa sh phoù huynh tröôûng ñeä töû vieän Feùlix trong tö caùch laø quaûn lyù vaø sh Thieän Höôûng. Tuy nhieân, töø khi phaùt hieän sh Feùlix bò beänh ung thö bao töû trong thôøi kyø phaùt taùn vaø baùc só baûo phaûi naèm beänh vieän ñeå chöõa chaïy, sh Alain Caàm lieàn ñöôïc chæ ñònh thay theá sh trong chöùc vuï quaûn lyù.

-  Sau kyø tænh taâm vaøo thaùng naêm naêm 1965, coäng ñoaøn Bình Linh goàm 8 sh : nhoùm 1 vaø 2 thì giöõ nguyeân nhaân soá coøn nhoùm 3 ñöôïc thay theá baèng sh Honoreù Döôõng vaø Theùodore Vaân. Phuù Vang coù theâm ñöôïc moät sh môùi ñoù laø sh Philippe Haïnh, nhöng sh naøy laø sinh vieân neân vaãn tieáp tuïc vieäc hoïc cuûa mình taïi ñaïi hoïc Hueá. Vaø cuoái cuøng laø 2 sh Alain Minh (Caàm), ngöôøi ñaõ nhaän phaän vuï quaûn lyù vaø sh Rodriguez, ngöôøi vöøa rôøi beänh vieän baøi lao vì beänh cuûa sh ñaõ thuyeân giaûm nhieàu.

-          Cho ñeán ngaøy 31/12/1964, coäng ñoøan Bình Linh ñeám ñöôïc 16 sh taát caû. Ban giaùo sö beân ñôøi taïi tröôøng cuõng khaù oån ñònh tröôùc nhöõng bieán coá coù taàm möùc quoác gia vaø tröôùc leänh toång ñoäng vieân : 5 thaày ôû tieåu hoïc ra söùc giuùp ñôõ sh Harman vaø 4 thaày giaûng daïy ôû ban trung hoïc.

Hoïc sinh :

Só soá hoïc sinh ñang ñöùng tröôùc söï tuït giaûm khaù traàm troïng. Töø khi cuoäc ñaûo chaùnh 01/11/63 noå ra, phuï huynh caùc hoïc sinh cuûa tröôøng vì laø coâng nhaân vieân nhaø nöôùc hay quaân nhaân neân bò hoaùn chuyeån chöùc vuï hay choã ôû vaø ñoàng thôøi taøi chính cuûa hoï bò aûnh höôûng naëng neà. Nhöõng chieán dòch ít khaùch quan treân bình dieän toân giaùo hay chính trò ít thieän caûm cuõng gaây nhieàu aûnh höôûng tieâu cöïc leân caùc tö thuïc Coâng giaùo vaø ñaëc bieät ñoái vôùi Bình Linh. Vaøo thaùng taùm 1964, vaøi ngaøy sau thaùnh leã khai giaûng nieân hoïc môùi theo truyeàn thoáng cuûa caùc tröôøng Coâng giaùo taïi Hueá ñöôïc cöû haønh taïi Tröôøng Jeanne d’Arc, moät ñaùm ñoâng leân ñeán haøng ngaøn ngöôøi ñaõ traøn vaøo khuoân vieân tröôøng Bình Linh vaø lôùn tieáng yeâu caàu hoïc sinh tröôøng phaûi baõi khoùa. Sau ñoù, nhöõng cuoäc baõi khoùa, nhöõng haêm doïa tuy xaûy ra thöôøng xuyeân vaø taïo neân noãi aùm aûnh xaáu cho hoïc sinh vaø nhaø tröôøng song nhôø coá gaéng vaø tính ham hoïc truyeàn thoáng cuûa Bình Linh neân keát quaû ôû vaøi kyø thi cuoái caáp raát toát ñeïp so vôùi caùc tröôøng khaùc. Ví duï trong kyø thi trung hoïc ñeä nhaát caáp (cuoái naêm lôùp ñeä töù, hay lôùp 9), soá hoïc sinh truùng tuyeån laø 80%, trong kyø thi tuù taøi hai laø 60%. Tuy nhieân cuõng coù luaät tröø  ví duï trong kyø thi tuù taøi moät, Bình Linh gaëp moät thaát baïi khaù chua cay : 8/40 thí sinh öùng thi ñaäu maø thoâi. Vaø trong soá caùc hoïc sinh bò tröôït, caùc giaùo sö laïi thaáy coù nhieàu em töøng laø hoïc sinh xuaát saéc !

Nhöõng söï kieän lôùn.

-  Cuoái thaùng gieâng 1964, ñöùc toång giaùm muïc Nguyeãn Kim Ñieàn ñeán thaêm vieáng tröôøng.

-  Suoát naêm, nhieàu nhoùm hoïc sinh treû tuoåi ñöôïc chuaån bò laõnh nhaän bí tích thaùnh theå laàn ñaàu.

-  Linh muïc toång ñaïi dieän cuûa giaùo phaän Hueá, cha Phaùt, thay maët ñöùc toång giaùm muïc (vì baän coâng taùc) ñeán ban bí tích theâm söùc cho 30 em hoïc sinh .

-  Ngaøy 26/01/1964, nhaân dòp möøng kính thaùnh Gio-an La San, quan thaày caùc nhaø giaùo duïc Coâng giaùo, ñöùc toång giaùm muïc ñaõ coù moät baøi giaûng ñaày phaán khôûi vaø ñeà cao hoïat ñoäng giaùo duïc cuûa caùc sh trong toång giaùo phaän vaø ñoàng thôøi cuõng keâu goïi giôùi treû daán thaân theo ôn goïi laøm giaùo duïc. Trong dòp leã naøy, ngöôøi ta chöùng kieán nhö nhöõng naêm qua, söï coäng taùc chaët cheõ vaø thaân tình giöõa caùc tö thuïc Coâng giaùo taïi Hueá, ngoïai tröø duy nhaát söï vaéng maët khoâng roõ lyù do cuûa tröôøng Thieân Höïu.

-  Cuoäc xoå soá tombola do hoäi aùi höõu cöïu hoïc sinh Bình Linh coù tieáng vang raát toát. Tuy nhieân do söï baát oån cuûa tình hình chính trò taïi Hueá cuõng nhö treân toaøn quoác, vieäc phaùt haønh veù soá chæ giôùi haïn trong phaïm vò nhaø truôøng hay trong giôùi thaân höõu cuûa tröôøng maø thoâi.

-  Do lòch trình tónh taâm naêm daønh cho caùc sh khaù sôùm neân Bình Linh cho hoïc sinh nghæ heø[27]ø vaøo ngaøy 24/04/64, gaàn moät thaùng sôùm hôn nhieàu tröôøng khaùc vaø caùc kyø thi chính thöùc. Theá neân khoâng coù sh naøo tham döï vaøo ban giaùm khaûo hoaëc hieän dieän trong nhöõng ngaøy tröôùc thi ñeå naâng ñôõ hay oân laïi baøi vôû cho caùc hoïc sinh mình.

-  Vì thôøi gian gaáp ruùt vaø vaán ñeà an ninh treân caùc quoác loä khoâng ñöôïc baûo ñaûm laém neân ban coá vaán cuûa coäng ñoaøn quyeát ñònh caùc sh seõ ñaùp maùy bay leân Ñaø Laït ñeå tham döï  tónh taâm. Nhöng vì sh giaùm tænh goùp yù kieán raèng chi phí cho chuyeán ñi quaù toán keùm vaø coù veû ngöôïc laïi tinh thaàn ngheøo khoù cuûa tu só neân huynh tröôûng coäng ñoaøn Bình Linh ñoåi yù vaø gôûi sh Mathias ñi khoùa tónh taâm 30 ngaøy baèng ñöôøng boä, roài sau ñoù ñeán löôït 2 sh Michel vaø Bonaventure cuõng vaäy. Tuy nhieân vì a/e thaáy quaù nhieàu nguy hieåm neân gôûi ñieän tín cho sh giaùm tænh vaø xin pheùp di chuyeån nhö ban coá vaán nhaø ñaõ ñeà ra. Cuoái cuøng sh giaùm tænh ñoàng yù vaø chæ nhöõng ai khoâng kieám ñöôïc veù maùy bay môùi ñaønh chòu ñi xe. Löôït veà, tröø sh Ferdinand, taát caû ñeàu ñi xe ñoø vaø Chuùa thöông phuø hoä, moïi söï ñöôïc bình an, khoâng nhö  khaùch boä haønh hay baùo chí thöôøng töôøng thuaät caùc chuyeän giaät mìn , ñaáp moâ … Vôùi laïi baän veà,  vì khoâng bò thôøi giôø chi phoái nhö luùc ñi … Moïi ngöôøi vui möøng vì coøn roäng thôøi gian vaø ñöôïc nghæ theâm 1 thaùng ñeå döôõng söùc!

Caùc lôùp hoïat ñoäng trôû laïi vaøo ngaøy khai giaûng 01/07/1964 tröø  caùc lôùp trung hoïc ñeä nhò caáp phaûi luøi laïi ñeán 01/10 vì do nhöõng bieán ñoäng chính trò, caùc kyø thi tuù taøi phaûi dôøi ñi dôøi laïi nhieàu laàn.

-  Trong thaùnh 07, Bình Linh vui möøng ñoù tieáp ñoøan hoïc sinh tröôøng La San Adran ñi nghæ heø. Söï hieän dieän cuûa hoï taïi xöù Hueá traàm laëng naøy taïo neân moät baàu khí vui töôi ít thaáy. Cuõng trong dòp naøy, vaøi sh cuûa tröôøng Bình Linh ñöôïc dòp thaùp tuøng ñoøan Adran ñi haønh höông La Vang : coäng ñoøan caùc sh vaø hs Bình Linh cuõng thöôøng haønh höông ñeán linh ñòa naøy nhieàu laàn ñeå caàu nguyeän vaø tham döï löôït “chaàu Thaùnh Theå lieân tuïc” ñeå xin hoøa bình cho ñaát nöôùc thaân yeâu.

-  Töø ngaøy xaûy ra cuoäc ñaûo chaùnh 01/11/63, chieán cuoäc giöõa hai beân quoác coäng xaûy ra thöôøng xuyeân vaø ñoâi khi caøng luùc caøng gaàn hôn, coù theå noùi saùt naùch thaønh phoá. Ñeâm ñeâm, ñaïn phaùo noå ñì ñuøng vaø phaù tan baàu khí tòch mòch coá höõu cuûa Hueá. Nhöõng ñoøan ngöôøi di taûn, sinh hoïat ñaét ñoû, caàu ñöôøng bò giaät tung, tang toùc xaûy ra khaép choán, taát caû ñeàu nhaéc chuùng toâi raèng ñaát nöôùc mình ñang chìm trong moät cuoäc chieán taøn nhaãn vaø caùch naøo ñoù voâ lyù !

-  Töø thaùng naêm, ñeä töû vieän Hueá ñöôïc chuyeån vaøo Nha Trang. Bình Linh khoâng coøn nghe ñöôïc nhöõng baøi haùt hay, nhöõng gioïng ca thanh thoaùt ñöôïc taäp luyeän coâng phu cuûa caùc chuù ñeä töû trong nhöõng giôø caàu nguyeän. Bình Linh quyeát ñònh thaønh laäp moät ca ñoøan goàm caùc thaønh vieân ñöôïc tuyeån choïn töø caùc hoïc sinh noäi truù vaø sh Bonaventure hy sinh töï nguyeän ñöùng ra luyeän taäp cho caùc em ca vieân.

-  Caâu laïc boä daønh cho caùc ôn goïi ñeám ñöôïc 10 thaønh vieân. Caùc sh coá gaéng cung caáp cho caùc em moät soá coâng taùc ñaïo ñöùc hay nhöõng yeáu toá caàn thieát ñeå nuoâi soáng ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa caùc em.

-  Hieäp hoäi nghóa só cuûa Chuùa Gieâ-su Haøi Ñoàng phaùt trieån raát maïnh döôùi söï dìu daét cuûa sh phoù huynh tröôûng Harman

-  Hieäp hoäi Thaùnh Maãu vôùi 12 hoäi vieân, taïo neân moät maàm toát cho loøng ñaïo ñöùc cuûa Bình Linh.

-  Vaøo thaùng 10, sh toång phuï quyeàn Lawrence O’Tool coù sh giaùm tænh Bernard thaùp tuøng, ñaõ ñeán thaêm coäng ñoaøn : ñaây quaû laø nhö trôøi laïi saùng sau nhöõng ñeâm daøi u buoàn. Sh toång phuï quyeàn cuõng coù yù ñònh thöïc hieän moät chuyeán haønh höông ñeán thaùnh ñòa La Vang ñeå caàu hoøa bình cho Vieät Nam.

-  Nhieàu ngöôøi tin raèng thaùng möôøi ñaõ troâi qua, neân chaéc seõ khoâng coù luït loäi. Nhöng ngöôøi ta ñaõ möøng quaù sôùm. Thaùng (möôøi) moät ñeán vaø traän baûo luït coù söùc taøn phaù lôùn theo sau phuû truøm leân phaàn lôùn Mieàn Trung. Hueá ít thieät haïi hôn nhöng caùc tænh phía nam cuûa Hueá phaûi gaùnh chòu nhöõng taøn phaù thaät gheâ gôùm cuûa côn baûo luït. Thí duï chæ moät ñeâm thoâi maø löôïng möa leân ñeán 4m ! Thaät khoù maø töôûng töôïng noåi. Caùc tröïc thaêng cöùu trôï ñaùp xuoáng nhöõng baõi caùt  maø tröôùc ñaây laø nhöõng noùc nhaø cuûa moät xaõ : laøng chìm  saâu döôùi 4m caùt ! Toøa giaùm muïc Qui Nhôn hieän (thaùng 11) ñoùn tieáp gaàn 100 000 naïn nhaân taûn cö chaïy traùnh luõ.

Cuoái thaùng 10.

Sau kyø ñaïi hoäi truø bò, sh Ferdinand ñöôïc baàu choïn laøm ñaïi bieåu cuûa neàn giaùo duïc tö thuïc tænh Thöøa Thieân vaø seõ tham döï  ñaïi hoäi giaùo duïc toøan quoác ñöôïc toå chöùc taïi Saøi Goøn. Söï vaéng maët taïi coäng ñoøan cuûa sh theo döï tính seõ keùo daøi khoaûng 14 ngaøy, trong thöïc teá laïi ñöôïc keùo theâm ra, töø 09/10/64 ñeán 01/01/1965. Nhieàu sh phaûi hy sinh chia nhau caùng ñaùng caùc coâng vieäc cuûa sh vaø caû vieäc phaûi nhôø tôùi söï giuùp söùc cuûa caùc thaày giaùo. Tuy nhieân, moïi ngöôøi ñeàu haân hoan ngaøy sh rôøi beänh vieän trôû veà nhaø, ñöôïc giaûi phaåu vaø ñöôïc laønh beänh.

Moái lieân heä vôùi chaùnh quyeàn sôû taïi.

Bình Linh ñöôïc caùi may laø giöõ ñöôïc quan heä toát nhaát coù theå coù vôùi chaùnh quyeàn. Hôn nöõa, Bình Linh bieát caùch giöõ ñuùng ñöôøng loái ñöôïc vaïch ra cho caùc tu só : khoâng tham döï vaøo chính trò beø phaùi. Ñöông nhieân laø chuùng ta quan taâm tôùi sinh hoïat cuûa ñaát nöôùc chuùng ta, nhöng chuùng ta cuõng neân ñeå cho caùc “nhaø chuyeân moân” raûnh tay ñieàu haønh ñaát nöôùc. Chuùng ta giuùp ñôõ nhöõng ai bò ñaøn aùp, nhöõng ai buoäc phaûi di taûn nhöng chuùng ta phaûi haønh ñoäng caùch voâ vuï lôïi.

Ñoùng cöûa tröôøng La San Bao Vinh.

Duø raèng töø ñaàu ngaøy khai giaûng nieân khoùa môùi, tröôøng nhaùnh naøy khoâng coøn leä thuoäc Bình Linh nöõa nhöng vaãn coøn naèm döôùi söï ñieàu haønh cuûa sh Apolinaire, thaønh vieân cuûa ñeä töû vieän. Sôû dó coù tình traïng treân vì chính quyeàn ñòa phöông muoán sung coâng tröôøng naøy vaø vì theá ban coá vaán coäng ñoøan vôùi söï öng thuaän cuûa caáp treân, ñaõ quyeát ñònh taïm thôøi ñoùng cöûa tröôøng.

Naêm 1967

Nhaân söï.

Naêm 1967, nhaân söï cuûa coäng ñoøan Bình Linh goàm coù caùc sh sau ñaây :
Sh Lucien, huynh tröôûng,
Sh Harman, phoù huynh tröôûng,
Sh Alphong (Hoaøng Suøng Ñieån), giaùm hoïc,
Sh Marceùlien, quaûn lyù,

Caùc sh giaùo sö  : Salvator, Francis Duyeät, Rodriguez, Arseøne, Ceùlestin, Geùneùreux, Paul (höu)

Sh Rodriguez vì laø sinh vieân “ñang hoài phuïc” neân chæ ñöùng lôùp 9g vaø ñöôïc mieãn moïi coâng taùc giaùm thò.

Tröôøng nhaùnh La San Phuù Vang ñöôïc giao cho 3 sh ñieàu haønh laø caùc sh Aglibert (tröôûng khu), sh Sylvestre vaø sh Domitien. Caùc sh chòu traùch nhieäm ñieàu haønh tröôøng Phuù Vang cuõng ñöôïc mieãn moïi coâng taùc giaùm thò taïi Bình Linh.

Ngoøai ra coøn khoûang 20 giaùo sö chuyeân lo coâng taùc giaûng daïy taïi ban trung hoïc cuûa Bình Linh vaø Phuù Vang. Ñaáy laø chöa keå ñeán 5 giaùo vieân ban tieåu hoïc taïi Bình Linh.

Soá hoïc sinh.

Vaøo ngaøy 31/12/1967 Bình Linh coù 5 lôùp tieåu hoïc vôùi 220 hoïc sinh vaø 9 lôùp vôùi 391 hoïc sinh trung hoïc. Ñaáy laø chöa keå 5 lôùp vôùi 290 hoïc sinh trung hoïc taïi Phuù Vang. Trong soá 611 hoïc sinh taïi Bình Linh, 500 em hoïc ngoïai truù vaø 111 noäi truù. Coù taát caû 130 hoïc sinh ñöôïc mieãn phí vaø 400 em laø Coâng giaùo. Coøn taïi Phuù Vang, taát caû 290 hoïc sinh (trung hoïc) ñeàu ñöôïc mieãn phí vaø trong soá naøy chæ coù 20 em laø Coâng giaùo.

Moät caùch nheï nhaøng vaø “kín ñaùo”, ban tieåu hoïc cuûa Bình Linh cuõng môû cöûa tröôøng cho caùc beù gaùi coù anh em trai ñang laø “hoïc sinh truyeàn thoáng” cuûa caùc sh.

Veà giaùo duïc, caùc sh cuõng phaûi ñoái dieän vôùi caùc “vaán ñeà khoù nuoát”cuõng nhö trong caùc naêm qua. Ñoù laø treû khoù daïy, thoâ thieån, chöa laõnh hoäi ñöôïc neàn giaùo duïc cô baûn ñaàu tieân vaø taïi gia, cuõng nhö baàu khí phöùc taïp, khoâng thuaän lôïi, cuûa xaõ hoäi ñöông thôøi … Leänh toång ñoäng vieân thanh nieân töø 18 ñeán 33 tuoåi ñöôïc ban haønh laïi caøng taïo theâm nhieàu phöùc taïp vaø ngöôøi treû ít höùng thuù trong vieäc hoïc taäp !

Keát quaû hoïc taäp.

Keát quaû cuûa nieân khoùa 66-67 :
Tuù taøi I : 11/19 ñaäu trong ñoù coù 3 bình thöù (AB)
Tuù taøi II : 11/25 ñaäu trong ñoù coù 1 bình thöù .

Tröôøng cuõng caáp chöùng chæ Trung hoïc ñeä nhaát caáp cho 32/50 hoïc sinh.

Veà sinh ngöõ, tröôøng baõi boû heä thoáng 2 sinh ngöõ song haønh trong moät lôùp baèng caùch toå chöùc 2 loïai lôùp sinh ngöõ khaùc nhau. Trong nieân khoùa 66-67, tröôøng môû ra caùc lôùp ñeä thaát, ñeä luïc, ñeä nguõ Anh vaên  vaø cuõng vaäy, caùc lôùp ñeä thaát, ñeä luïc, ñeä nguõ Phaùp vaên.

Trong ñöôøng höôùng ñoåi môùi sö phaïm coå ñieån, nhaán maïnh ñeán khía caïnh thöïc nghieäm cuûa caùc boä moân khoa hoïc, tröôøng ñaõ toå chöùc nhieàu thí nghieäm veà vaät lyù vaø hoùa hoïc cho caùc hoïc sinh lôùp ñeä nguõ vaø ñeä töù. Caùc hoïc sinh tröôøng baïn do caùc nöõ tu ñieàu khieån  nhö Mai Khoâi, An Laêng cuõng ñöôïc môøi tham döï caùc buoåi hoïc thöïc taäp naøy.

Nhöõng söï kieän noåi baät.

Thaùng hai. Ca ñoøan Truøng Döông maø caùc thaønh vieân laø nhöõng sinh vieân ñaïi hoïc Saøi Goøn, phaàn ñoâng laø Coâng giaùo, trong chuyeán ñi haønh höông Ñöùc Meï La Vang, ñaõ gheù tröôøng Bình Linh ñeå taïm truù qua ñeâm. Hoï ñaõ vui veû trình dieãn raát “ñieäu ngheä” nhöõng baøi thaùnh ca taïi hoäi tröôøng Bình Linh  vaø ñöôïc caùc hoïc sinh ñaùnh giaù cao.

28/03 ñeán 06/04. Hoäi thao lieân vieän ñaïi hoïc. Boä moân boùng roã ñöôïc toå chöùc taïi saân tröôøng Bình Linh. Ñaây laø dòp toát ñeå caùc sh gaëp laïi raát nhieàu khuoân maët quen thuoäc moät thôøi laø hoïc sinh La San nhöng nay thuoäc caùc ñoäi boùng cuûa caùc tröôøng ñaïi hoïc khaùc nhau. Roõ laø daân La San ôû ñaâu cuõng khaù ! Cuõng trong dòp naøy taát caû ñoàng yù toå chöùc moät traän boùng roã giao höõu giöõa caùc hoïc sinh ñöông thôøi cuûa La San Bình Linh vaø caùc “ñaõ moät thôøi” hoïc sinh La San. Traän ñaáu vui veû vaø keát thuùc baèng moät “tieäc raát nheï” ñeå möøng caùc thaønh vieân thuoäc ñaïi gia ñình La San.

16/04/67 laø ngaøy Chuùa nhaät vaø cuõng laø ngaøy caùc “nhaø giaùo Coâng giaùo”, ñöôïc toå chöùc laàn ñaàu[28] taïi Hueá vaø do saùng kieán cuûa Bình Linh. Ngaøy caùc nhaø giaùo ñöôïc khôûi ñaàu baèng moät thaùnh leã do ñöùc toång giaùm muïc Nguyeãn Kim Ñieàn chuû teá, ñöôïc söï phuï taù cuûa cha giaùm ñoác ngaønh giaùo duïc giaùo phaän. Moät sö huynh doøng Thaùnh Taâm daãn leã vaø moät sh La San ñieàu khieån phaàn thaùnh ca. Coäng ñoàng tham döï goàn raát nhieàu linh muïc, tu só nam nöõ vaø giaùo daân ñang hoïat ñoäng trong ngaønh giaùo duïc. Tieáp theo sau laø baøi tham luaän cuûa linh muïc Nguyeãn Tieán Huynh, giaùo sö taïi ñaïi hoïc Hueá veà ñeà taøi “Taâm lyù cuûa caùc treû vò thaønh nieân”. Sau ñoù dieãn ra cuoäc hoäi thaûo. Buoåi tröa, moät böûa côm huynh ñeä ñöôïc baøy ra quanh cha toång ñaïi dieän Nguyeãn Vaên Thuaän vôùi gaàn 120 thöïc khaùch trong ñoù ngöôøi ta ñeám ñöôïc 7 linh muïc, khoaûng 50 tu só nam nöõ vaø 60 coâ thaày. Baàu khí buoåi aên raát coù nhieàu thieän caûm duø raèng cuõng coù hôi deø daët. Cuõng deã hieåu thoâi vì caùc nhaø giaùo thuoäc nhieàu thaønh phaàn khaùc nhau hieám khi ñöôïc gaëp gôõ vaø trao ñoåi bình ñaüng vôùi nhau nhö vaäy. Ñeå keát thuùc ngaøy nhaø giaùo, moät buoåi bieåu dieãn vaên ngheä ñöôïc thöïc hieän vaøo buoåi chieàu vaø qui tuï gaàn nhö  taát caû caùc tröôøng trung hoïc Coâng giaùo taïi Hueá. Trong suoát hai tieáng röôõi, caùc maøn haùt muùa, nhaïc caûnh, haøi kòch … noái tieáp nhau khoâng nghæ vaø luoân luoân ñöôïc taùn thöôûng nhieät lieät[29]. Ñöùc toång giaùm muïc ñaõ döï buoåi dieãn töø ñaàu ñeán cuoái vaø ñaõ vui veû noùi vaøi lôøi vôùi khaùn thính giaû tröôùc khi maøn nhung ñöôïc keùo leân. Duø raèng Bình Linh ñaõ döï kieán 4 buoåi trình dieãn nhöng hoäi tröôøng cuûa Bình Linh luoân luoân ñaày aép khaùn giaû vaø coù ngöôøi vì quaù höng phaán ñaõ ñeà nghò ñöa ra phoá, taïi raïp Höng Ñaïo, ñeå trình dieãn theâm. Chuùng toâi cheùp laïi ñaây nguyeân vaên moät phaàn böùc thö cuûa baø hieäu tröôûng tröôøng Ñoàng Khaùnh gôûi sh hieäu tröôûng Bình Linh : “Chuùng toâi xin pheùp ñöôïc nhieät lieät möøng sö huynh veà thaønh quaû toát ñeïp trong buoåi vaên ngheä chieàu hoâm qua. Suoát buoåi trình dieãn, chuùng toâi ñaõ voâ cuøng thích thuù vaø mong moûi ñöôïc baøy toû loøng caûm phuïc cuûa chuùng toâi ñoái vôùi taøi ngheä cuûa hoïc sinh lieân tröôøng, vôùi söï taäp luyeän coâng phu vaø nhaát laø vôùi kyû luaät saân khaáu, yù nghóa töøng maøn cuõng nhö loái toå chöùc heát söùc chu ñaùo”. Thaønh coâng naøy phaàn lôùn laø nhôø thieän chí cuûa taát caû nhöõng ai mong muoán vöôït qua chính mình ñeå laøm moät caùi gì ñoù thaät toát. Keát quaû buoåi dieãn vöôït quaù nhöõng gì ban toå chöùc  mong ñôïi, ñaõ khôi daäy nieàm hy voïng coù caên baûn veà moät söï coäng taùc höõu hieäu hôn tröôùc tieân laø giöõa caùc tröôøng tö  Coâng giaùo, sau nöõa laø vôùi taát caû caùc tröôøng khoâng phaân bieät maøu saéc toân giaùo hay coâng tö.

17/04. Chieán cuoäc aùc lieät dieãn ra taïi Döôõng Moâng caùch tröôøng nhaùnh Phuù Vang cuûa chuùng ta khoûang 1 km. Raát nhieàu chieán só töû traän ôû hai phía. Caùc sh taïi Phuù Vang chöùng kieán taän maét xaùc raát nhieàu binh só VC tay chaân bò coät chaët laïi chaéc laø ñeå caùc ñoàng ñoäi taûi ñi nhöng khoâng kòp !

10/05. Tai naïn tröïc thaêng Ouistiti !

Töø 1 thaùng nay ñöôøng ñi Ñaø Naúng khoâng coøn an ninh. Do vaäy tröôøng caàn phaûi tìm caùch ñöa caùc noäi truù veà nhaø baèng ñöôøng haøng khoâng. 27 em noäi truù ñaõ ñaët mua ñöôïc veù cuûa haõng Haøng khoâng Vieät Nam. 30 em khaùc döï tính ñi nhôø maùy bay quaân söï. Moät nhaø baùo nöõ theo ñaïo Tin Laønh vaø cuõng laø moät tay chôi döông caàm noåi tieáng ngöôøi Myõ teân laø coâ Philippa Schuyler ñaõ aân caàn tình nguyeän giuùp ñôõ chuùng ta. Coâ ñaõ saép xeáp cho boïn nhoùc cuûa Bình Linh baèng caùch chia chuùng thaønh 2 nhoùm : nhoùm moät goàm 9 nhoùc ñi tröïc thaêng Ouistiti, vaø nhoùm 2 goàm 21 nhoùc coøn laïi ñi baèng C130. Coâ cuõng xin thaùp tuøng theo tröïc thaêng vôùi nhoùm moät vaø ñeà nghò seõ trôû laïi hoâm sau ñeå ñöa nhoùm thöù  hai veà. Tröïc thaêng khôûi haønh luùc 17g00 taïi Taây Loäc, vôùi phi haønh ñoøan goàm 4 ngöôøi, coâ nhaø baùo Philippa, 9 hoïc sinh vaø 2 quaân nhaân Vieät Nam quaù giang theo vaø giôù choùt. Treân ñöôøng ñi, tröïc thaêng vì muoán laøm vui loøng caùc chuù nhoùc ñaõ thöïc hieän nhieàu cuoäc nhaøo loän ngoïan muïc. Nhöng vöøa vöôït qua ñeøo Haûi Vaân, noù bay thaúng xuoáng vònh Ñaø Naúng caùch bôø 100m ! Tai naïn thaûm khoác naøy gaây ra caùi cheát cho 3 naïn nhaân : Coâ Schuyler, em Ñoøan vaên Lieân lôùp ñeä thaát vaø  moät kyõ thuaät vieân. Caùc haønh khaùch khaùc thoùat hieåm vaø ñöôïc ñöa vaøo bôø an toøan. Noãi buoàn phuû truøm leân Bình Linh vì moät thaønh vieân treû cuûa mình sôùm veà vôùi Chuùa. Noãi buoàn naøy theâm saâu ñaäm vôùi caùi cheát cuûa coâ Philippa. Coâ cheát ñi roõ raøng cheát vì ñang thöïc haønh coâng vuï cuûa ñöùc aùi, moät coâng vieäc hoøan toøan voâ vò lôïi. Vôùi tinh thaàn baùc aùi cuûa coâ, moïi ngöôøi coøn khaâm phuïc theâm yù thöùc traùch nhieäm cao ñoä cuûa coâ : coâ ñaõ yeâu caàu giao cho coâ traùch nhieäm hoä toáng caùc hoïc sinh duø raèng chöông trình coâ ñaõ ñöôïc phuû kín tröôùc, coâ phaûi veà Saøi Goøn ngay ñeå gaëp töôùng Nguyeãn Cao Kyø lo toå chöùc coâng taùc baùc aùi giuùp caùc treû lai (cha Myõ, meï Vieät) vaø bieåu dieãn trong moät trình chöông aâm nhaïc beân Phi Luaät Taân. Ngaøy 14/05, moät thaùnh leã caàu hoàn ñöôïc toå chuùc trong nguyeän ñöôøng tröôøng Bình Linh ñeå caàu nguyeän cho linh hoàn em Lieân vaø coâ Philippa, moät aân nhaân ñaùng yeâu cuûa Bình Linh, vôùi söï tham döï cuûa caùc linh muïc tröôøng Thieân Höïu, caùc nöõ tu vaø hoïc sinh tröôøng Jeanne d’Arc, cuõng laø nhöõng baïn beø ñaõ töøng chòu ôn chò Ki-toâ höõu nhieät thaønh vaø haøo hieäp naøy.

24/06. Leã phong chöùc giaùm muïc cho cha Phanxicoâ Xavieâ Nguyeãn vaên Thuaän, taân giaùm muïc cuûa giaùo phaän Nha Trang nhöng cuõng laø cöïu hoïc sinh vaø cöïu tuyeân uùy cuûa Bình Linh. Buoåi leã ñöôïc ñöùc khaâm söù Toøa Thaùnh cöû haønh vôùi söï phuï phong cuûa ñöùc toång giaùm muïc Nguyeãn Kim Ñieàn, ñöùc giaùm muïc Urrutia, 5 giaùm muïc Vieät Nam khaùc vaø 2 vieän phuï. Ñöùc cha Thuaän theo hoïc heát ban tieåu hoïc taïi Bình Linh tröôùc khi xin gia nhaäp chuûng vieän. Vaø ngaøi cuõng coù thôøi laøm tuyeân uùy Bình Linh. Ngaøi luoân chöùng toû laø mình ngöôøi baïn raát thaân cuûa Bình Linh vaø khoâng ngôùt noùi leân loøng bieát ôn caùc sh veà neàn giaùo duïc vaø kieán thöùc ñaõ nhaän ñöôïc cuõng nhö  loøng quyeán luyeán ñoái vôùi caùc sh.

Töø 02 ñeán 16/07/1967 : khoùa tu nghieäp sö phaïm.

Ñaây laø laàn ñaàu tieân moät khoùa sö phaïm ngaén haïn ñöôïc toå chöùc taïi Hueá cho khoái giaùo duïc tö.. Hieäp hoäi tö thuïc (AEC) coù saùng kieán vaø laõnh traùch nhieäm toå chöùc khoùa hoïc vôùi söï trôï giuùp cuûa Bình Linh. 280 hoïc vieân trong ñoù coù khoûang 20 hv laø giaùo daân. 250 hv coøn laïi laø tu só vôùi tu phuïc ñuû kieåu ! caùc sh doøng Thaùnh Taâm, caùc chò doøng Con Ñöùc Meï Voâ Nhieãm cuûa Phuù Xuaân, caùc nöõ tu doøng Ñöùc Baø Liban, doøng Thaùnh Taâm Ñöùc Meï Voâ Nhieãm cuûa Nha Trang, 5 doøng Meán Thaùnh Giaù ñeán töø caùc tænh Quaûng Trò,  Thöøa Thieân vaø Quaûng Nam. Nhoùm höôùng daãn vieân cuõng thuoäc loïai “ñaïi keát” : moät linh muïc trieáu, 5 La San, 1 Meï doøng Ñöùc Baø (Oiseaux), 1 nöõ tu doøng thaùnh Phao-loâ thaønh Chartres, 1 nöõ tu doøng Chuùa Quan Phoøng Portieux, moät nhoùm huynh tröôûng Höôùng Ñaïo. Trong suoát 2 tuaàn leã, caùc hoïc vieân chuyeân taâm hoïc taäp raát haêng say, moät söï  khaùt khao laï luøng ñeå bieát, ñeå hoïc, moät söï ñôn sô laøm chuùng ta bôõ ngôõ. Ngaøy 09/07, caém traïi taïi muõi baùn ñaûo Bình Linh ñeå thö giaûn sau moät tuaàn hoïc taäp caêng thaúng : Thaùnh leã ngay tröôùc hang ñaù Loä Ñöùc,  böûa aên taäp theå treân coû, moät cuoäc chieáu phim-hoäi thaûo trong phoøng khaùnh tieát vaø hoïp nhoùm beân bôø soâng Höông thô moäng. Moät nghi thöùc beá maïc khoùa hoïc ñöôïc toå chöùc vaøo chieàu thöù baûy 15/07/1967 : thaùnh leã ñöôïc ñöùc toång giaùm muïc cöû haønh vaø tieáp theo sau laø tieäc traø vôùi söï tham döï cuûa nhieàu cha xöù vaø caùc beà treân doøng. Vò chuû chaên toái cao cuûa toång giaùo phaän cho thaáy roõ söï haøi loøng cuûa ngaøi caùch loä lieãu, baøy toû loøng bieát ôn ñoái vôùi ban toå chöùc vaø caàu chuùc cho caùc hoïc vieân can ñaûm vaø töï tin trong söù maïng cuûa hoï beân caïnh giôùi treû duø trong hieän taïi coøn nhieàu khoù khaên. Sau ñoù dieãn ra “böûa côm tay caàm” vaø löõa traïi. Ñöùc toång rôøi Bình Linh ñeå veà nhaø duøng böûa vaø sau ñoù trôû laïi ñeå chuû toïa buoåi bieåu dieãn vaên ngheä. Ngaøi ôû naùn laïi cho ñeán luùc “vaõng haùt” vaø chæ rôøi caùc hoïc vieân ra veà sau khi ngaøi khoâng queân chuùc phuùc laønh cho moïi ngöôøi. Ñieàu tuyeät dieäu maø chuùng toâi coøn giöõ laïi ñöôïc töø khoùa hoïc vaø cuoäc gaëp gôõ naøy laø nieàm vui, söï ñôn sô, tình huynh ñeä ñöôïc thieát laäp giöõa nhoùm nhöõng ngöôøi nam ngöôøi nöõ, tröôùc ñaây chöa heà quen bieát nhau nhöng nay trong coâng taùc chung nhau ñaõ noái keát laïi : moïi ngöôøi hoïc hieåu nhau, toân troïng nhau vaø thöông yeâu nhau. Moät linh muïc ñaõ chia seû vôùi chuùng toâi yù nghó naøy : “Thaät tuyeät vôøi luoàn simh khí höùng khôûi cuûa coâng ñoàng chung !”. Vaâng luoàn gioù aáy ñaõ queùt tan nhöõng böùc töôøng ngaên caùch döïng leân do chuû nghóa caù nhaân, loøng ganh tî, söï ñoá kî, nhöõng maëc caûm ñuû loïai … Giôø ñaây chæ coù nhöõng con cuûa Thieân Chuùa, nhöõng ngöôøi daân Chuùa, ñöôïc linh hoïat bôûi loøng nhieät thaønh vì Nöôùc Trôøi.

Heø 1967 : nhöõng chuyeán ñi xa - taûn haøng – tónh taâm naêm. Sh Marcellien ñi nghæ heø moät thaùng ôû mieàn Nam. Sh Salvator sang Phi-luaät-Taân du hoïc. Caùc sh Placide, Arthur, Bonaventure, Rogatien ñoåi coäng ñoøan, ngöôøi thì gia nhaäp coäng ñoøan Adran, ngöôøi thì Kon Tum hay Myõ Tho. 3 sh Flavien, Miguel vaø Constantin xuaát doøng[30]. Thôï thaày ñeán laøm vieäc, queùt voâi laïi caùc lôùp hoïc, ñoùng môùi baøn gheá.

Thaùng taùm. Khai giaûng naêm hoïc daønh cho ban tieåu hoïc vaø trung hoïc ñeä nhaát caáp. Thi xeáp lôùp nhö moïi  khi. Naêm nay só soá hoïc sinh taêng chuùt ít.

Baàu ban coá vaán coäng ñoøan :
- Chæ ñònh 2 sh Harman vaø Aglbert.
- Ñaéc cöû : sh Marcellien, Alphonse, Francis Duyeät, Arseøne, Rodriguez.

Vieáng thaêm cuûa sh giaùm tænh. Sh gíam tænh Bernard muoán ñích thaân ñeán hieän tröôøng xem xeùt yeâu caàu cuûa caùc sh ñieàu haønh tröôøng Phuù Vang muoán ôû laïi taïi tröôøng thay vì phaûi töø Bình Linh ñi ñi veà veà raát xa vaø meät nhoïc. Xeùt raèng caùc ñieàu kieän trong hieän taïi haõy coøn baát lôïi neân sh giaùm tænh khuyeân caùc sh tröôøng Phuù Vang toái trôû veà Bình Linh nguû. Huynh tröôûng Bình Linh ñeà nghò töø nay trôû ñi seõ mieãn hoøan toøan moïi coâng taùc giaùm thò nhö luùc tröôùc. Cuõng neân nhaéc laïi laø tröôøng nhaùnh Phuù Vang ñöôïc hoøan toøan ñoäc laäp vaø 3 sh cuûa Phuù Vang chæ tuøy thuoäc beà treân coäng ñoøan Bình Linh veà phaàn thieâng lieâng maø thoâi.

Thaùng chín. Sh beà treân Lucien vaø sh Alphonse ñöôïc baàu laøm thaønh vieân cuûa tænh coâng hoäi.

15/09 : hoïc sinh trung hoïc ñeä nhò caáp töuï tröôøng.

Thaùng 10.

Ñeâm ngaøy 01/10, quaân Vieät coäng taán coâng moät ñoàn ôû cöûa ngoû chaän ñöôøng vaøo thaønh phoá Hueá vaø phaùo kích vaøo tieåu khu, nhaø giam … cuoäc taán chieám ñaõ bò ñaåy lui nhöng moät chieán xa bò phaù hö. Beänh vieän vaø tröôøng Jeanne d’Arc … bò truùng ñaïn phaùo. Ñaây laø laàn thöù tö, tröôøng Jeanne d’Arc bò phaùo kích truùng, nhöng may phuùc, laàn naøy khoâng ai bò thöông vong. Caùc sh thaät söï bò chaán ñoäng. Caùc hoïc sinh noäi truù chuùng ta vì töøng laøm quen vôùi nhöõng laàn baùo ñoäng giaû neân ngay töø khi coù tieáng chuoâng vang leân, ñaõ nhanh choùng nhaûy ra khoûi giöôøng vaø di chuyeån xuoáng laàu moät ñeå truù aån.

Trong thaùng naøy cuõng dieãn ra cuoäc thaêm vieáng cuûa sö huynh phuï taù giaùm tænh Feùlicien. Beà treân ñaõ ñi ñeán töøng lôùp vaø ñeå lôøi thaêm hoûi cuøng khuyeán khích moïi hoïc sinh hoïc toát, soáng toát.

Thaùng 11. Nghæ leã caùc thaùnh. Toå chöùc traïi trong ba ngaøy taïi Baõi Daâu daønh cho caùc hoïc sinh noäi truù  khoâng veà nhaø.

Thaùng 12.

Ngaøy 22/12 : xaûy ra cuoäc taán coâng vaøo moät ñoàn lính taïi nhaø Geùrard. Töø 22g30 ñeán 23g30 : vang leân tieáng suùng nhoû, tieåu lieân, ñaïi phaùo … vaø hoûa tieån, ñoát phaù. Keát quaû laø phía thöôøng daân coù 10 ngöôøi cheát, 60 ngöôøi bò thöông. Tröôùc tình caûnh cheát choùc cuûa ñoàng baøo khoâng phaân bieät chính kieán, caùc hoïc sinh Bình Linh ñaõ toå chöùc ngay töùc khaéc moät cuoäc laïc quyeân vaø mang veà 2000 $ (hai ngaøn) cho quyõ cöùu trôï cho caùc naïn nhaân.

Ngaøy 24/12 : cuoäc hoäi hoïp caùc beà treân doøng tu taïi Hueá theo saùng kieán cuûa uûy ban veà truyeàn giaùo cuûa giaùo phaän vaø do ñöùc toång giaùm muïc chuû toïa. Moãi nhaø doøng trình baøy nhöõng gì ñaõ thöïc hieän, ñaõ leân chöông trình thöïc hieän theo höôùng ñi cuûa vaên kieän AD GENTES. Moät caùch ngaãu nhieân, vaán ñeà tröôøng hoïc hoãn hôïp nam nö[31]õ ñaõ ñöôïc neâu leân. Ñöôïc môøi phaùt bieåu yù kieán veà vaán ñeà naøy, sh hieäu tröôûng cho hay laø trong doøng La San vaø treân nguyeân taéc, vieäc caám ñoùan khoâng coøn hieäu löïc nöõa, chí ít laø taïi caùc lôùp cuûa ban trung hoïc ñeä nhò caáp vaø nôi ñaâu maø taïi ñoù coù nhu caàu vaø ñöôïc söï ñoàng yù cuûa toøa giaùm muïc ñòa phöông, tænh coâng hoäi hay ban coá vaán cuûa tænh doøng coù quyeàn cho pheùp thöïc hieän. Thaät vaäy, pheùp naøy ñaõ ñöôïc caáp cho caùc tröôøng Miche, Soùc Traêng, Myõ Tho vaø taïi nôi naøy, caùc ñeä töû  cuûa caùc nöõ tu ñöôïc hoïc chung trong caùc lôùp trung hoïc ñeä nhò caáp vôùi caùc hoïc sinh luùc ñaàu laø nam vaø sau laø nöõ cuûa tröôøng. Nhieàu linh muïc xaùc nhaän laø thôøi theá ñaõ thay ñoåi nhieàu, raèng raát khoù maø giöõ caùch laøm y nhö thöôû xöa. Sh hieäu tröôûng cuõng ñeà caäp ñeán nhöõng moái lôïi do vieäc hoïc chung hoãn hôïp nam nöõ ôû caùc lôùp treân (caáp 3) mang laïi tuy nhieân ngaøi laïi raát deø daët vôùi caùc lôùp döôùi. YÙ ngaøi laø muoán nhaán maïnh ñeán vieäc nhaø tröôøng caàn thieát phaûi coù moät cô caáu toå chöùc thaät toát neáu muoán thöû nghieäm vieäc nam nöõ hoïc chung. Sau cuoäc trao ñoåi yù kieán, ñöùc giaùm muïc yeâu caàu sh hieäu tröôûng nghieân cöùu theâm vieäc aùp duïng giaùo duïc hoãn hôïp nam nöõ cho ban trung hoïc ñeä nhò caáp hieän ñang ñöôïc aùp duïng thöû nghieäm do tình traïng thieáu huït phoøng oác, giaùo sö vaø laïi vöøa khaù hôïp lyù veà maët taøi chính. Cuõng trong chieàu höôùng treân, ngaøi chính thöùc tuyeân boá cho pheùp caùc tö thuïc Coâng giaùo aùp duïng giaùo duïc hoãn hôïp nam nöõ ôû ban trung hoïc ñeä nhò caáp.

25/12. Ñaïi leã Giaùng sinh. Nhö moïi naêm tröôøng toå chöùc ñeâm canh thöùc, thaùnh leã nöõa ñeâm, tieäc möøng canh thöùc, maùng coû trong caùc lôùp. Ñaëc ñieåm laø vaøo ñeâm canh thöùc naêm nay, buoåi trình dieãn Kinh thaùnh vaø kyõ thuaät chieáu saùng baèng giaáy kieáng trong suoát laàn ñaàu ñöôïc  aùp duïng raát thaønh coâng …

Ñoäng vaø baát ñoäng saûn.

Laøm môùi baøn gheá cho caùc lôùp hoïc toán heát 220 000 $.

Saém moät maùy truyeàn hình Sanyo 23 inch giaù 34 000 $.

2 caây ñieän vaø 1 caây mandoline ñieän giaù toång coäng laø 14 000 $.

Naêm 1968

Naêm nay phaûi noùi laø Bình Linh nhaän nhieàu aâu lo quaù lôùn vaø ñoàng thôøi phaûi chaáp nhaän nhöõng nhöõng thieät haïi ñaùng keå do cuoäc toång taán coâng cuûa quaân ñoäi phöông Baéc vaøo nhöõng ngaøy ñaàu tieân naêm Maäu Thaân.

Ngaøy 31 thaùng gieâng naêm 1968 töùc moàng moät Teát Maäu Thaân, vaøo khoûang 3g30 saùng vang leân nhöõng tieáng suùng noå ngay trong thaønh phoá Hueá ñang chìm ñaém trong giaác nguõ bình dò.

Luùc 6g00 saùng caùc boä ñoäi ñaõ traøn vaøo  khuoân vieân nhaø tröôøng Bình Linh vaø ñoùng quaân luoân taïi ñaây ñeán ngaøy 07/02. Khoaûng 20 chuù boä ñoäi coøn raát treû vaø ñeàu laø ngöôøi mieàn Baéc toû ra nghieâm tuùc trong caùch aên noùi song trong thaùi ñoä laïi toû ra raát e deø vaø nghi ngaïi. Ngay trong buoåi saùng hoâm aáy, 4 sh ñöôïc ñöa sang toøa Ñaïi bieåu, nôi ñaët ban chæ huy cuûa quaân giaûi phoùng. Sau khi cung khai lyù lòch vaø ñöôïc giaûi thích veà chính saùch cuûa nhaø nöôùc mieàn Baéc, caùc sh ñöôïc cho trôû veà tröôøng vaø hoäi ngoä vôùi caùc a/e khaùc  ñang ñöôïc giöõ trong phoøng giaùm hieäu vaø ñöôïc troâng chöøng caån maät. Veà phaàn caùc nhaân vieân tröôøng vaø gia ñình hoï, taát caû ñöôïc cho vaøo ôû trong trong moät lôùp hoïc.

Ngaøy 05/02, phaùo cuûa haïm ñoäi Myõ töø ngoaøi khôi bieån Ñoâng naõ vaøo Hueá : 3 vieân ñaïn phaùo rôi truùng ñeä töû vieän vaø phaân nöõa toøa nhaø naøy bò suïp ñoå, moät vieân phaùo khaùc truùng nhaø nguyeän vaø laøm vôõ toøan boä cöûa kính, hôn 100 taám kính lôùn !

Ngaøy 07/02, cuõng vaøo khoaûng 3g30, boä ñoäi di taûn. Tröôùc luùc aáy, caùc chuù lính treû khoâng queân ñaët suùng coái vaø naõ phaùo lieân hoài vaøo ñoàn coâng binh beân kia soâng. Ñoàn naøy ñaõ anh duõng choáng cöï trong suoát nhöõng ngaøy giao tranh trong khi nhieàu ñoàn khaùc taïi Hueá laïi döøng chieán ñaáu ngay trong nhöõng ngaøy ñaàu.

Quaân ñoäi Vieät Coäng vöøa ruùt ñi, quaân Myõ laïi nhaûy vaøo chieám ñoùng ngoâi tröôøng ao öôùc soáng trong an bình naøy. Söï hieän dieän cuûa hoï laø moät tai hoïa cho tröôøng : ngaøy 10/02, daõy nhaø 2 taàng cuûa tröôøng vaø daõy nhaø daønh cho giaùo vieân laõnh moãi nhaø 2 hoûa tieån laøm tung toùe traàn nhaø vaø ñoà ñaïc baøn gheá. Ñaáy laø chöa keå ngoùi kieáng beå naùt, töôøng nhaø suïp ñoå hoaëc nöùt neû.

Nhöng ngay vöøa khi ñöôïc pheùp ra khoûi nhaø, caùc sh ñaõ töï nguyeän ñi giuùp caùc toå chöùc y teá : queùt doïn caùc beänh vieän, söûa chöõa heä thoáng ñieän bò hö haïi, baên boù thöông tích cho caùc beänh nhaân …

Cuõng trong thôøi gian naøy, a/e trong coäng ñoøan Bình Linh maát hoøan toøan lieân laïc vôùi 2 sh Aglibert vaø Sylvestre ñang ôû laïi tröôøng La San Phuù Vang ñeå giöõ gìn cô sôû trong nhöõng ngaøy xuaân. Theo nhöõng tin töùc vöøa nhaän ñöôïc[32], 2 sh naøy bò giam giöõ ngaøy 04/02 vaø ñöôïc ñöa tôùi Chôï Mai, caùch tröôøng 500m. Ñöôïc thaû ra, caùc sh ñeán taïm truù taïi nhaø cuûa moät hoïc sinh caùch tröôøng vaøi böôùc. Khi tin töùc loan ra laø quaân ñoäi Coäng Hoøa tieán veà Phuù Vang, boä ñoäi Vieät Coäng lieàn ruùt lui vaø khoâng queân mang theo 2 sh cuøng 2 linh muïc vaø moät chuûng sinh. Xin Chuùa thöông ban bình an cho nhöõng thöôøng daân voâ toäi phaûi gaùnh haäu quaû ñaùng sôï cuûa chieán tranh …

Thay ñoåi nhaân söï vaø huynh tröôûng. Ngaøy 25/07, sh hieäu tröôûng Lucien chính thöùc rôøi Bình Linh. Sh ñaõ baøn giao quyeàn ñieàu haønh nhaø tröôøng vaø coäng ñoøan Bình Linh cho sh Bertin ngay taïi Taberd. Hoâm sau, 26/07,  huynh tröôûng môùi xuaát hieän taïi coá ñoâ ñeå tieáp tuïc coâng cuoäc giaùo duïc La San.

Sau ñaây laø danh saùch caùc sh taïi Bình Linh trong nieân khoùa 68-69.

Sh Bertin Khoâi, huynh tröôûng.

Harman Tuaán, phoù huynh tröôûng.

Caùc sh Arseøne Trình, Bienvenu Phöôùc, EÙpiphane Quang, Geùneùreux Nhôn, Paul Thoâng, Rodriguez Ñaøo, Salvator Thònh vaø Marcellien Thoâng. Nhö vaäy nhaân söï Bình Linh trong naêm môùi goàm 10 sh trong ñoù coù 1 sh (Paul Thoâng) nieân tröôûng cuûa caû tænh doøng veà höu taïi choã !

Naêm nay, do aûnh höôûng chieán tranh quaù aùc lieät phuû truøm ñaát nöôùc nhaát laø vôùi vieäc khaùm phaù nhöõng hoá choân taäp theå gheâ rôïn taïi Hueá, nhaø cöûa phoøng oác bò suïp ñoå tan taønh, vieäc khai giaûng nieân khoùa môùi khoâng ñöôïc chuaån bò kyõ caøng theo nhö thoùi quen caùc tröôøng La San. Vôùi lyù do laø daønh cho sh hieäu tröôûng môùi roäng quyeàn saép xeáp, phaàn ñoâng ai naáy ñeàu soáng trong tö theá chôø ñôïi, coù theå noùi laø khoâng ñöôïc thoûai maùi hay ñuùng hôn mang tính caùch bi quan. Tuaàn caám phoøng haèng naêm cuûa caùc sh taïi Hueá ñöôïc dôøi laïi. Khoâng môû lôùp ñeä nhaát. Vaán ñeà noäi truù ñöôïc xeùt laïi. Trong coäng ñoøan, coù tieáng ñoàn raâm ran veà vieäc “caûi toå coâng cuoäc” ñaõ ñöôïc khôûi söï töø nhöõng naêm ñaàu theá kyû 20 (1904), khi Bình Linh vôùi teân laø Pellerin môû cöûa ñoùn giôùi treû kinh thaønh Hueá. Coù theå naøo laïi xaûy ra chuyeän naøy khoâng ?

Khoâng chuùt chaàn chöø, vöøa ñaët va-ly xuoáng, sh taân hieäu tröôûng quyeát ñònh môû ngay laïi löu xaù cho boïn treû coù choã aên hoïc vaø baét tay vaøo vieäc söûa chöõa nhöõng nôi naøo öu tieân caàn nhaát. Vôùi soá tieàn 200 000 $ maø sh cöïu hieäu tröôûng kyù ca kyù coùp daønh duïm ñöôïc coäng vôùi 150 bao xi maêng do nhaø nöôùc Coäng Hoøa hoã trôï vì tröôøng bò hö haïi do chieán tranh, Bình Linh thöïc hieän ñöôïc caùc coâng vieäc sau ñaây : nhaø nguû ñeä töû vieän ñöôïc tu boå  ñeå bieán thaønh nhaø nguû cho hoïc sinh ñeä nhò caáp, 4 lôùp hoïc vaø moät gian phoøng laøm vaên phoøng cho uûy ban ñaïi dieän hoïc sinh, caùc cöûa kính cuûa nhaø nguyeän bò beå ñöôïc theá baèng caùc taám ni-loâng ví nhieàu ngöôøi nghó raèng thôøi tieát chaéc ít gaây aûnh höôûng xaáu. Phoøng khaùnh tieát, tröôùc ñaây ít ñöôïc söû duïng nay ñöôïc taän duïng : noùc nhaø ñöôïc lôïp laïi, vaø ñeå coù theâm aùnh saùng, ngöôøi ta laép ñaët vaøi taám toân baèng nhöïa trong.

Coù nhieàu sh nhaän xeùt nhö sau : Ñöôïc aån truù “khaù toát”, chuùng toâi luoân ôû trong tö theá chôø ñôïi moät nghóa cöû ñeïp cuûa tænh doøng ta, moùn quaø 100 000 $ trích ra töø quyõ tænh doøng vaø 100 000 $ nöõa ñöôïc caùc a/e ôû trung öông Rome gôûi taëng. Chuùng toâi hy voïng raèng cuoäc laïc quyeân taïi Saøi Goøn do caùc cöïu hoïc sinh Bình Linh toå chöùc seõ mang laïi ñöôïc caùi gì ñoù khaû dó giuùp chuùng toâi hoøan thaønh ñöôïc coâng taùc söûa chöõa vaø tu boå.

15/08. Khai giaûng naêm hoïc môùi. Toång soá hoïc sinh cho nieân khoùa naøy laø 652, trong ñoù coù 79 noäi truù vaø 16 baùn truù. Moät con soá toát ñeïp vaø laøm nhieàu ngöôøi kinh ngaïc !

15/09. Sh Marcellien ñi Saøi Goøn ñeå thay theá cho sh Ambroise ñang ñôïi ñi Tokyo … Ngoøai vieäc ñieàu haønh chung toøan tröôøng, huynh tröôûng coøn buoäc phaûi kieâm nhieäm theâm chöùc giaùm hoïc cuûa 2 ban trung hoïc, ñeä nhaát vaø ñeä nhò caáp vaø luoân caû coâng taùc quaûn lyù ( töùc kieâm nhieäm boån phaän cuûa thaày vieäc) nöõa.

28/10. Hoïp toaøn ban giaûng huaán cuûa ñeä nhò caáp coát ñeå toå chöùc heä thoáng linh hoïat thay theá cho heä thoáng giaùm thò cuõ . Töø nay 3 tieåu ban , trong ñoù coù 2 tieåu ban do caùc giaùo sö khoâng laø tu só ñaûm traùch, baûo ñaûm vieäc phoái hôïp caùc boä moân nhö sinh ngöõ, vaên hoïc, vaø luaân lyù, toaùn vaø khoa hoïc.

Naêm 1969

Bình Linh ñöôïc hieän ñaïi hoùa ñoâi phaàn vaøo kyø heø vöøa qua. Giaøn coät muøng baèng saét trong nhaø nguû lôùn cuûa noäi truù ñöôïc thay baèng nhöøng thanh goã ñôn sô ñeå bôùt laïnh leõo. Böùc vaùch ngaên ñöôïc döïng töø naêm 1936 vaø chia ñoâi nhaø nguû ñöôïc thaùo boû. Moät soá phoøng veä sinh ñöôïc söûa chöõa. Nhaø aên noäi truù ñöôïc queùt sôn maøu xanh nhaït, cöûa ñöôïc treo maøn, caùc baêng gheá baèng goã ñöôïc thay baèng gheá  saét caù nhaân vaø ñöôïc sôn pheát nhieàu maøu saéc vui töôi.

Caùc thaønh vieân cuûa coäng ñoøan Bình Linh chæ hieän dieän ñaày ñuû vaøo ngaøy 10 thaùng 08, töùc 05 ngaøy tröôùc leã khai giaûng nieân hoïc môùi vì leõ sh hieäu tröôûng baän tham döï khoùa muïc vuï 30 ngaøy taïi Mai Thoân vaø coâng hoäi tænh 08 ngaøy taïi Thuû Ñöùc. Coù 3 göông maët môùi : ñoù laø sh Stanislas Nguyeãn vaên Thaùm, Claude Tuaán vaø Monfort Mieân. Caùc sh naøy ñöôïc ñoåi ñeán ñeå thay theá sh phoù hieäu tröôûng Harman Hoøang Anh Tuaán (veà Ñöùc Minh), sh Marcellien (veà Ban Meâ Thuoät giöõ chöùc thaày vieäc), vaø Arseøne Trình ñöôïc cho veà hoïc tieáp.

Sau ñaây laø danh saùch vaø traùch vuï cuûa caùc sh trong coäng ñoøan :
Sh Bertin Nguyeãn Khoâi, huynh tröôûng kieâm quaûn lyù taøi chính, thaày vieäc vaø giaùo sö.
Sh Stanislas Nguyeãn vaên Thaùm, phoù huynh tröôûng kieâm giaùm hoïc ñeä nhò caáp vaø ñaûm traùch caùc noäi truù lôùn.
Sh Geùneùreux Nhôn giaùo sö vaø lo caùc noäi truù ñeä nhaát caáp.
Sh Claude Tuaán giaùo sö vaø lo caùc noäi truù tieåu hoïc.
Sh Bienvenu Phöôùc, giaùo sö kieâm tröôûng ban theå thao.
Sh Monfort Mieân giaùo sö, ñaûm traùch coâng taùc nhaø nguyeän vaø caùc höôùng ñaïo sinh.
Sh Salvator , giaùo sö kieâm phuï taù quaûn lyù.
Sh Eùtienne Quang, giaùo sö.
Sh Rodriguez Ñaøo, giaùo sö.

Ngoøai 09 sh naøy coøn phaûi keå ñeán sh Paul Thoâng, nieân tröôûng tænh doøng VN ñang nghæ höu taïi Bình Linh vaø sh Eùliseùe, ñang chuaån bò hoøan thaønh cöû nhaân taïi vieän ñaïi hoïc Hueá.

Vôùi thaønh phaàn cô baûn treân, moät phaàn ñöôïc ñoåi môùi, vaø ñöôïc cuûng coá theâm bôûi moät ñoäi nguõ giaùo sö laønh ngheà beân ngoøai goàm 22 giaùo sö – hoï ñeàu laø giaùo sö tröôøng coâng – cuøng vôùi söï hieän dieän cuûa 3 nöõ tu Kim Ñoâi maø moät trong ba laø beà treân coäng ñoøan kieâm giaùm hoïc tieåu hoïc - caû ba ñeàu truù nguï taïi moät khu nhaø ngay trong khuoân vieân tröôøng – maø tröôøng Bình Linh khai giaûng nieân khoùa môùi 69-70. Coù khaù ñoâng hoïc sinh caû nam laãn nöõ  ñeán ghi danh hoïc vaø só soá naêm ngoùai bò vöôït xa : só soá naêm nay laø 726 bao goàm 572 ngoïai truù, 12 baùn truù vaø 137 noäi truù (ñöôïc chia ratrong 3 nhaø nguû).

Vieäc hoïc taäp ôû baäc tieåu hoïc cho caû 2 phaùi nam vaø nöõ ñöôïc khôûi söï caùch ñaây 5 naêm, nay ñöôïc trieån khai ôû hai caáp cuûa baäc trung hoïc : 10 hoïc sinh nöõ ôû lôùp ñeä thaát vaø 14 ô hai lôùp ñeä nhò vaø ñeä nhaát.

Ngoøai 2 lôùp ñeä nhò vaø ñeä nhaát ban ngaøy, Bình Linh coøn toå chöùc theâm 2 lôùp nhö vaäy vaøo buoåi toái, ñaëc bieät nhaém ñeán caùc hoïc sinh beân ngoøai thuoäc ñuû thaønh phaàn coù nhu caàu hoïc taäp nhö hoïc sinh gaëp khoù khaên veà sinh keá, coâng chöùc hay quaân nhaân caàu tieán.  Caùc lôùp ñeâm naøy daïy taäp trung vaøo ba moân chính laø sinh ngöõ, toùan vaø vaät lyù.

Hy voïng vieäc giaùo duïc hoãn hôïp caùc hoïc sinh nam nöõ  maø khoa sö phaïm tieân tieán hieän ñaïi chuû tröông vaø vieäc môû roäng hoïat ñoäng La San nhaém ñeán nhöõng ñoái töôïng ngoøai caùc “hoïc sinh truyeàn thoáng” seõ giuùp cho Bình Linh soáng vöõng, phaùt trieån maïnh vaø ñoàng thôøi baét tay vaøo vieäc thöïc hieän thí nghieäm theo ñöôøng höôùng Vatican ñeà ra.

Veà chöông trình hoïc, tröôøng cho toå chöùc nhöõng ngoïai khoùa nhaèm phaùt trieån naêng khieáu cuûa caùc hoïc sinh vaø taïo cho chuùng nhöõng  sôû thích veà caùc loïai hình giaûi trí laønh maïnh khaùc. Caùc khoùa daïy ngheà thuû coâng vôùi chaát lieäu laø tre, goã, vaûi, giaáy caùc-tong cuøng vôùi caùc lôùp nhaïc, veû, hoïa … roài theâm ngheà may maëc naáu aên cho caùc nöõ sinh.

Ñeå thöôøng xuyeân linh hoïat maïnh Bình Linh, nhaø tröôøng cho chuyeån ñoäng moät soá toå chöùc xaõ hoäi vaø toân giaùo coù hieäu quaû nhö Hieäu ñoøan, Thanh sinh coâng, Nghóa só vaø Höôùng ñaïo. Moät UÛy ban ñaïi dieän hoïc sinh ñöôïc chính hoïc sinh baàu choïn, hôïp taùc chaët cheõ vôùi ban giaùm hieäu vaø phoøng giaùm hoïc.

Nhaø tröôøng ñaët tin töôûng nhieàu vaøo caùc thöû nghieäm giaùo duïc naøy vaø nhanh choùng chuùng ñaõ mang laïi nhöõng keát quaû ñaàu tieân nhö sau : 08 em gia nhaäp chuûng vieän, vaø 02 vaøo ñeä töû vieän Thuû Ñöùc vaø chuaån vieän La San Nha Trang. Vieäc nhaän caùc beù gaùi vaøo ban tieåu hoïc ñaõ chöùng toû thöû nghieäm naøy laø hôïp lyù vaø ñöùng ñaén töø 5 naêm nay vaø aûnh höôûng noù lan ñeán baäc trung hoïc cuõng nhö goùp phaàn gia taêng lôïi töùc cho quyõ ñieàu haønh tröôøng. Tröôøng cuõng ñaõ tieán haønh vieäc xaây döïng phoøng thí nghieäm ñeå giaûng daïy. Phoøng ñoïc saùch ñeå ñaùp öùng nhu caàu môû roäng kieán thöùc cho hoïc sinh cuõng gaàn hoøan taát. Moät phoøng sinh hoïat[33] cho caùc sh ñöôïc caûi taïo theo phong caùch môùi hôïp vôùi nhaø tu-nhaø giaùo vaø ñaëc bieät laø chuyeän hi höõu trong bieân nieân söû cuûa coäng ñoøan La san Bình Linh : “chia seû [34]huynh ñeä” trò giaù 90 000 $ cho moãi tam caù nguyeät.

Cuoäc vieáng thaêm cuûa Anh Caû Bruno vaøo ngaøy 03/10. Moät phaùi ñoøan goàm caùc sh, giaùo sö vaø hoïc sinh ra taän saân bay ñoùn tieáp taân sö huynh Giaùm tænh Bruno. Cuoäc thaêm vieáng Bình Linh keùo daøi trong 3 ngaøy theo döï kieán nhöng ñöôïc keùo daøi theâm 3 ngaøy nöõa vì lyù do moät côn baûo baát ngôø  keùo aäp ñeán. Vieäc trì hoaõn naøy taïo cô hoäi cho caùc sh 4 laàn ñi ñi veà veà giöõa Hueá vaø Phuù Baøi vaø dòp may ñöôïc möøng long troïng leã thaùnh laäp doøng Chartreux. Coù nhieàu dòp, chuyeän ruûi laïi laø caùi may maén !

Tìm ñöôïc haøi coát cuûa 2 sh Aglibert vaø Sylvestre.

Ngaøy 08/11/1969, 5 sh cuøng 3 nhaân vieân tröôøng thaùp tuøng moät ñoøan ngöôøi ñi  tìm xaùc cuûa caùc thaân nhaân keùm may maén cuûa gia ñình mình. Ngay ngaøy ñaàu cuûa cuoäc khai quaät, vaøo luùc 11g00, taïi hoá choân taäp theå thöù nhaát, ngöôøi ta tìm thaáy 3 thi theå thoái röõa naèm choàng leân nhau. Thi theå thöù nhaát ñöôïc ñöa leân vaø ñöôïc nhaän dieän ngay : ñoù laø xaùc cuûa cha Böõu Ñoàng. Hai thi theå kia coøn trong voøng hoà nghi, tuy theá khi xem xeùt kyõ thì thaáy : moät maëc chieác aùo sô mi[35] coù ñaùnh daáu soá 59 (soá quaàn aùo cuûa sh Sylvestre), thi theå kia maëc 3 aùo sô mi, 2 quaàn daøi, moät tôø giaáy baøi haùt ñöôïc ñaùnh maùy vaø 2 chieác raêng vaøng (ñaëc ñieåm cuûa sh Aglibert). Caùc sh tin chaéc raèng ñoù chính laø thi theå cuûa 2 ngöôøi anh em mình, sh Sylvestre vaø Aglibert.

Ngaøy 10/11/69,  02 sh chuùng ta ñöôïc röôùc töø Phuù Thöù veà vaø taåm lieäm trong quan taøi coù 2 lôùp voû boïc vaø quaøn taïi phoøng aên cuûa caùc sh Bình Linh nay ñaõ ñöôïc bieán thaønh phoøng tang leã. Sau thaùnh leã ñoàng teá do ñöùc toång giaùm muïc cuøng 10 linh muïc cöû haønh taïi nhaø thôø chaùnh toøa Hueá (Phuû Cam) vaø moät thaùnh leã tieãn ñöa dieãn ra treân saân tröôøng Bình Linh, moät ñoøan xe goàm 10 chieác hoä toáng 2 quan taøi cuûa caùc sh raát ñaùng meán vaø ñaùng kính phuïc cuûa a/e La San ra phi tröôøng Phuù Baøi vaøo ngaøy 12/11/69. Töø ñaáy, caùc sh nhôø moät maùy bay daân söï cuûa cô quan USAID ñaûm traùch vieäc chuyeån ñöa veà Saøi Goøn.

************************************************