Tröôøng thaùnh Michel taïi Taân Ñònh
(Tieàn thaân cuûa La san Ñöùc Minh)
Nhöõng qui öôùc ñöôïc aán ñònh nhö sau :
Ñieàu I : Tröôøng thaùnh Michel (Saint Michel), sôû höõu cuûa Hoäi thöøa sai vaø döôùi danh nghóa Hoäi naøy noù ñöôïc caáp pheùp, ñöôïc ñaët döôùi quyeàn ñieàu haønh toái cao cuûa vò ñaïi dieän toâng toøa.
Ñieàu 2 : Qua baûn hôïp ñoàng naøy, Hoäi thöøa sai trao laïi cho caùc sö huynh tröôøng Ki-toâ, khu ñaát vaø caùc khu nhaø Tieåu chuûng vieän cuõ cuûa Taân Ñònh, bao goàm coâ nhi vieän, coâng trình phuïc vuï treû caâm ñieác vaø nhaø ngoaïi truù, theo caùc ñieàu khoaûn sau ñaây :
Hoäi thöøa sai duy trì quyeàn sôû höõu treân baát ñoäng saûn naøy. Caùc sö huynh coù traùch nhieäm thanh toaùn caùc thueá maù, gaùnh chòu caùc phí toån (trong voøng 17 naêm, caùc sh moãi naêm phaûi gôûi 24 $ veà toaø giaùm muïc ñeå xin daâng 12 thaùnh leã caàu nguyeän cho caùc aân nhaân), chi phí veà baûo trì nhaø cöûa, baøn gheá, caùc duïng cuï, vv… maø hoï phaûi töï mua saém vaø cuõng vì theá, chuùng phaûi thuoäc quyeàn chi phoái cuûa hoï.
Caùc sö huynh cung öùng nhaân söï caàn thieát ñeå tröôøng hoaït ñoäng toát, hôïp theo nhöõng gì ñang dieãn ra trong caùc tröôøng hoïc thuoäc loaïi naøy maø Nhaø doøng ñaõ tieáp nhaän. Trong tröôøng hôïp hoï khoâng ñuû soá sö huynh ñeå phuïc vuï vaø phaûi nhôø ñeán söï tieáp tay cuûa caùc thaày giaùo beân ñôøi, hoï coù boån phaän chi traû toaøn boä löông höôùng cho caùc thaày naøy. Ñoåi laïi, khôûi töø ngaøy 01 thaùng Ba naêm 1902, hoï ñöôïc toaøn quyeàn thöøa höôûng moïi nguoàn lôïi xuaát phaùt töø ngoâi tröôøng naøy, treân baát cöù phöông dieän naøo.
Ñieàu 3 : Khi gaëp nhöõng trôû ngaïi lôùn, sh hieäu tröôûng phaûi ñeán xin yù kieán cuûa vò ñaïi dieän toâng toøa ; ngaøi seõ vui loøng duøng quyeàn uy cao troïng cuûa mình ñeå hoã trôï
Thöù nhaát laø baûn baùo caùo haèng naêm cho hoäi ñoàng coá vaán thuoäc ñòa ñeå duy trì ñöôïc nhöõng trôï caáp haøng naêm hieän haønh, vaø neáu coù theå ñöôïc, nhöõng yeâu caàu trôï caáp môùi daønh cho nhöõng treû caâm ñieác vaø nhöõng coâ nhi Vieät Nam.
Thöù hai laø baûn thænh nguyeän xin trôï giuùp maø caùc sö huynh döï tính ñeà nghò vôùi Hoäi ñoàng ñaëc traùch coâng taùc Thaùnh nhi (Sainte Enfance) nhaèm nuoâi döôõng caùc coâ nhi.
Hoäi thöøa sai seõ goùp söùc coäng taùc vôùi caùc sö huynh trong vieäc xaây döïng gia ñình hoaëc tìm coâng aên vieäc laøm cho caùc treû caâm ñieác khi chuùng ñeán tuoåi tröôûng thaønh (20 tuoåi).
Ñieàu 4 : Trong tröôøng hôïp caàn phaûi xaây caát môùi hay caàn söûa chöõa ñaïi tu, caùc sö huynh baøn thaûo vôùi vò ñaïi dieän toâng toøa veà söï thieát yeáu thaät söï cuûa chuùng, vaø sau söï thoûa thuaän tieân khôûi naøy, caùc sö huynh seõ lo quyeát toaùn caùc chi phí. Trong moïi tröôøng hôïp, neáu Hoäi thöøa sai ñi ñeán quyeát ñònh sa thaûi hoï, Hoäi phaûi ñeàn buø nhöõng chi phí phaùt xuaát töø nhöõng xaây caát môùi, chi phí naøy ñöôïc tính theo giaù trò caùc khu nhaø vaøo thôøi ñieåm hoï phaûi ra ñi. Ñieàu naøy cuõng ñöôïc aùp duïng ñoái vôùi nhöõng söûa chöõa lôùn, coù giaù trò nhieàu hôn naêm traêm ñoàng (500 $ ). Neáu caùc sö huynh töï yù ruùt lui vì baát cöù lyù do naøo khaùc, hoï khoâng ñöôïc quyeàn ñoøi hoûi gì caû.
Ñieàu 5 : Trong nhaø tröôøng, ngöôøi ta seõ thieát laäp moät nhaø nguyeän tö, coù ñaët Mình Thaùnh Chuùa. Thaùnh leã seõ ñöôïc cöû haønh taïi ñaây moãi tuaàn moät laàn neáu coù theå ñöôïc vaø vaøo moät ngaøy nhaát ñònh ñöôïc thoûa thuaän tröôùc giöõa vò thöøa sai chòu traùch nhieäm lo cho coäng ñoaøn daân Chuùa taïi Taân Ñònh vaø sö huynh hieäu tröôûng.
Vò ñaïi dieän toâng toøa quan taâm heát mình veà vieäc höôùng daãn thieâng lieâng cho caùc sö huynh, baûo ñaûm cho hoï coù moät cha giaûi toäi thöôøng nhaät vaø ngoaïi leä.
Ñeå phuï traùch vieäc daïy giaùo lyù vaø giaûi toäi cho caùc hoïc sinh, sö huynh hieäu tröôûng seõ thoûa thuaän tröôùc vôùi cha sôû hoï ñaïo.
Ñieàu 6 : Trong vieäc daïy tieáng Vieät vaø tieáng Phaùp, caùc sö huynh seõ aùp duïng phöông phaùp cuûa Nhaø doøng hoï, ñoàng thôøi cuõng gaéng keát hôïp vôùi chöông trình hieän haønh trong xöù.
Ñoái vôùi coâng taùc daïy ngheà, trong chöøng möïc coù theå ñöôïc, caùc sö huynh huaán luyeän cho caùc treû caâm ñieác nhöõng ngheà thoâng duïng taïi ñòa phöông.
Naêm hoïc keùo daøi khoaûng möôøi thaùng. Caùc kyø nghæ lôùn rôi vaøo thaùng gieâng vaø thaùng hai (Teát). Vaøo thaùng Baûy seõ coù 15 ngaøy nghæ. Trong nhöõng ngaøy nghæ, caùc treû moà coâi noäi truù seõ löu laïi taïi tröôøng döôùi söï chaêm soùc cuûa caùc sö huynh.
Ñieàu 7 : Trong tröôøng hôïp trôï caáp cuûa nhaø nöôùc thuoäc ñòa bò caét boû, tröôøng caâm ñieác seõ ñöôïc baûo löu trong chöøng möïc coù theå ñöôïc, vôùi nhöõng cöùu trôï cuûa hoäi Thaùnh Nhi vaø nhöõng taëng phaåm ngaãu nhieân. Hoäi thöøa sai cuõng nhö caùc sö huynh khoâng ñaûm baûo duy trì coâng cuoäc töø thieän naøy baèng lôïi töùc rieâng cuûa hoï.
Ñieàu 8 : Neáu Hoäi thöøa sai muoán cho caùc sö huynh thoâi vieäc hoaëc neáu nhöõng vò naøy bò baét buoäc phaûi ruùt lui, moät thoâng baùo seõ phaûi ñöôïc gôûi ñeán hai beân tröôùc thôøi haïn laø saùu thaùng.
Baûn kheá öôùc naøy laø taïm thôøi. Noù seõ chæ laø toái haäu ñoái vôùi hai beân kyù keát sau moät thôøi gian thöû nghieäm laø hai naêm , tính töø ngaøy 01 thaùng Ba naêm 1902.
Laøm taïi Saøi Goøn, vôùi ba baûn vaên vaø ñöôïc kyù nhaän.
Sh Ivarch Louis GM. Lucien Mossard
Thaùng taùm naêm 1951 : do quyeát ñònh cuûa ban laõnh ñaïo tænh doøng, caùc sh laøm vieäc taïi Taân Ñònh thaønh laäp moät coäng ñoaøn chính thöùc vôùi huynh tröôûng (kieâm hieäu tröôûng) ñaàu tieân laø sh Jourdain. Sh naøy tröôùc ñaõ rôøi Nha Trang ñeå vaøo Saøi Goøn laõnh traùch nhieäm höôùng daãn coäng ñoaøn môùi thaønh laäp vaøo ngaøy thöù hai, 20/08/1951. Thaønh phaàn caùc sh cuûa coäng ñoaøn gioáng nhö naêm roài, 1950, ngoaït tröø sh EÙmile, cöïu hieäu tröôûng tröôøng, ñöôïc goïi xuoáng Myõ Tho ñeå ñieàu haønh nhaø ñeä töû taïi ñaáy. Nhö vaäy coäng ñoaøn goàm caùc sh Jourdain, Aimeù, Hubert, Alexis vaø Charles.
03/09 : töïu tröôøng. Cuõng nhö caùc naêm tröôùc, caùc lôùp ñeàu ñaày hoïc sinh. Ngaøy ñaàu tieân só soá hoïc sinh laø 714 em. Coù moät chuùt thay ñoåi trong toå chöùc tröôøng lôùp : coù hai lôùp cours supeùrieur (lôùp nhaát chöông trình Phaùp) vaø hai cours moyen (lôùp nhì chöông trình Phaùp) thay vì moät lôùp nhaát vaø 3 lôùp nhì nhö naêm ngoaùi.
09/09 : hoâm nay laø ngaøy chuùa nhaät, ngaøy ñöôïc toå chöùc ñeå hoïc sinh cöïu vaø ñöông thôøi long troïng bieåu loä loøng bieát ôn ñoái vôùi caùc sh. Hoâm nay cuõng dieãn ra leã ñoùn tieáp sö huynh giaùm tænh Vieät Nam tieân khôûi, vaø nghi thöùc thaønh laäp coäng ñoaøn theo luaät ñònh.
Caùc cöïu hoïc sinh vaø hoïc sinh hieän taïi cuûa tröôøng thaùnh Louis haân hoan chuùc möøng sh Cyprien Gaãm[1] ñöôïc naâng leân haøng laõnh ñaïo cao caáp nhaát cuûa tænh doøng La San taïi xöù sôû queâ höông naøy.
Moät thaùnh leã ñöôïc cöû haønh taïi nhaø thôø hoï ñeå caàu nguyeän cho caùc aân nhaân, giaùo sö vaø hoïc sinh, coøn soáng hay ñaõ qua ñôøi cuûa tröôøng thaùnh Louis. Sau khi ñoïc Phuùc AÂm, vò cha sôû ñaùng kính cuûa hoï ñaïo vôùi gioïng noùi ñaày xuùc ñoäng, ñaõ khoâng tieác lôøi ca tuïng loøng nhieät thaønh phuïc vuï cuûa caùc sh ñaõ ñoå ra maø khoâng heà tính toaùn trong 28 naêm qua. Ngaøi huøng hoàn khuyeân cöû toïa haõy ñem ra thöïc thi loøng bieát ôn, moät nhaân ñöùc hieám hoi. Baèng lôøi leõ thaät xuùc ñoäng vaø ngöôõng moä, cha ñaõ nhaéc laïi kyû nieäm cuûa sh Pierre, moät trong nhöõng cöïu hieäu tröôûng cuûa tröôøng, maø söï nhieät thaønh vaø loøng nhaân töø vaãn coøn ñaäm neùt trong trí nhôù cuûa moïi ngöôøi.
Taïi saân tröôøng, moät khaùn ñaøi ñöôïc döïng leân cho buoåi leã ngheânh tieáp sh taân giaùm tænh Vieät Nam. Moät hoïc sinh tieán leân ñoïc baøi dieãn vaên raát trau chuoát ñeå chuùc möøng sh giaùm tænh vaø noùi leân nieàm haõnh dieän tröôùc söï kieän coù moät vò laõnh ñaïo taøi hoa ñoàng höông ñöùng ñaàu caùc sh taïi Vieät Nam, cuõng nhö thay maët cho taát caû caùc hoïc sinh ñeå toû loøng bieát ôn veà neàn giaùo duïc ñöôïc laõnh nhaän töø tay caùc sh .
Thaùng gieâng : töø ngaøy 09 ñeán 12/01 dieãn ra cuoäc tónh taâm cho caùc hoïc sinh chuaån bò chòu leã laàn ñaàu vaø laõnh nhaän bí tích theâm söùc.
8g00 saùng ngaøy 12/01, tröôùc maët ñoâng ñuû caùc baïn ñang taäp hôïp trong nhaø thôø, 5 hoïc sinh tieán leân laõnh nhaän thieân chöùc laøm con Chuùa qua bí tích thanh taåy do cha phoù Pheâ-roâ Thoâng chuû söï. Ñoù laø caùc baïn treû : Phao-loâ Leâ vaên Hieäp, Pheâroâ Ñaëng vaên Ngöõ, thuoäc lôùp nhaát (cours supeùrieur), Phao-loâ Nguyeãn vaên Oanh, Giu-se Döông Ñình Ngöôõng, Phao-loâ Nguyeãn vaên Minh, thuoäc lôùp nhì (cours moyen).
Ngaøy hoâm sau, 13/01, caùc hoïc sinh naøy tieán leân röôùc Mình Thaùnh Chuùa cuøng vôùi 15 baïn ñoàng song vaø buoåi chieàu cuøng ngaøy, chuùng laõnh nhaän bí tích theâm söùc moät löôït vôùi 80 baïn hoïc khaùc.
24 /01 : nghæ Teát Nguyeân Ñaùng ñeán ngaøy 25 thaùng hai. Ñaëc bieät naêm nay, caùc hoïc sinh ñöôïc nghæ teát moät thaùng thay vì 10 hay 12 ngaøy nhö maáy naêm tröôùc. Traùi laïi, vaøo kyø nghæ leã Phuïc sinh, chuùng seõ chæ coøn ñöôïc nghæ 5 ngaøy thay vì moät thaùng nhö tröôùc kia.
Ngaøy 09/04 : caû tröôøng hoïp maët ñeå tieån ñöa 4 hoïc sinh leân ñöôøng ra Nha Trang ñeå gia nhaäp chuaån vieän. Giöõa nhöõng xuùc ñoäng chung, moät trong 4 hoïc sinh treân phaùt bieåu veà moät trong nhöõng lyù do quan troïng cuûa söï daán thaân naøy laø baïn aáy yù thöùc raèng soá caùc sh chaêm lo cho giaùo duïc giôùi treû haõy coøn thieáu raát nhieàu, vaø ñieàu naøy thoâi thuùc baïn raát maïnh !
Ngaøy 02/05 : moät hoïc sinh khaùc teân Nhieân cuõng leân ñöôøng theo goùt 4 baïn ñi tröôùc ra Nha Trang.
Ngaøy 09/06 : moät traêm hoïc sinh ñaõ ñaäu baèng tieåu hoïc treân 118 thí sinh öùng thí.
Ngaøy 29/06 : 80 hoïc sinh “röôùc leã bao ñoàng”.
Ngaøy 09/09 : Saân chôi môùi coù maùi che ñöôïc khaùnh thaønh. Töø nay, khi trôøi möa trong giôø ra chôi, caùc hoïc sinh coù nôi truù aån an toaøn. Chính caùc cöïu hoïc sinh ñaõ quyeân goùp kinh phí ñeå xaây döïng saân chôi naøy.
Thaùng 10, nghóa vuï quaân söï ñaõ töôùt maát ñi moät thaønh vieân cuûa tröôøng thaùnh Louis, sö huynh Alexis, moät ngöôøi thaày deã thöông vaø taän taâm. Tuy nhieân caùc hoïc sinh cuõng ñöôïc mau choùng an uûi ngay sau ñoù khi sö huynh Michel Thieân vui tính ñöôïc gôûi ñeán ñeå thay theá ngöôøi ra ñi.
07 hoïc sinh leân ñöôøng gia nhaäp chuûng vieän Saøi Goøn. Moät buoåi leã ñôn giaûn ñöôïc toå chöùc ñeå tieån ñöa caùc taân chuûng sinh. Sau ñoù laø caùc troø chôi daân gian vaø moät böûa tieäc ñöôïc caùc cöïu hoïc sinh toå chöùc ñeå khoaûn ñaõicaùc baïn aáy.
Tónh taâm cho caùc hoïc sinh : trong thôøi gian ñaàu nhöõng ngaøy nhaäp hoïc, töø 20 ñeán 22 thaùng chín, caùc hoïc sinh ñöôïc môøi goïi thöïc hieän moät cuoäc tónh taâm. Cha sôû Vaøng laõnh traùch nhieäm giaûng vaø höôùng daãn cuoäc caám phoøng naøy. Thaät ñaùng neå phuïc caûnh moät cha sôû lo laéng cho boïn treû vaø taän tuïy hy sinh nhieàu cho coâng taùc khoù khaên naøy. Xin Chuùa thuùc ñaåy cho coù nhieàu cha sôû thuoäc loaïi khí phaùch gioáng vaäy.
Ngaøy 10 vaø 11/11 : Tröôøng aên möøng leã 300 naêm ngaøy sinh cuûa Thaùnh Gio-La San, ñaáng saùng laäp doøng La San. Chieàu thöù baûy ngaøy 10/11, moät buoåi vaên ngheä ñaët döôùi söï chuû toïa cuûa sh giaùm tænh Cyprien, bieåu dieãn cho caùc hoïc sinh, cho phuï huynh cuûa caùc em vaø cho caùc aân nhaân cuûa Tröôøng xem. Saùng Chuùa nhaät 12/10, tröôùc khi thaùnh leã troïng theå ñöôïc cöû haønh taïi nhaø thôø hoï Taân Ñònh, tröôøng toå chöùc moät cuoäc kieäu töôïng thaùnh Gio-an La San phaùt xuaát töø saân tröôøng ra ñöôøng Mayer[2], queïo sang ñöôøng Paul Blanchy vaø tieán vaøo nhaø thôø. Ñoaøn kieäu goàm raát ñoâng giôùi treû, ngoaøi söï hieän dieän cuûa toaøn boä hoïc sinh cô höõu cuûa Tröôøng, coøn coù söï hieän dieän cuûa phaùi ñoaøn caùc nöõ sinh cuûa tröôøng baïn laùng gieàng do caùc nöõ tu Saint Paul de Chartres ñieàu haønh, phaùi ñoaøn nhöõng phong traøo treû hoïc ñöôøng cuûa tröôøng Taberd vaø cuûa caùc xöù ñaïo chung quanh. Ñaây quaû laø laàn ñaàu tieân, keå töø naêm 1945, ngöôøi ta chöùng kieán ñöôïc caûnh moät ñoaøn kieäu cuûa phía Coâng giaùo treân coâng loä cuûa khu vöïc quanh giaùo xöù Taân Ñònh.
Ñeå ñaùnh daáu söï neå phuïc vaø haûo yù cuûa mình ñoái vôùi caùc sö huynh, cha sôû hoï ñaïo cho trang hoaøng giaùo ñöôøng vôùi taát caû nhöõng gì goïi laø ñeïp nhaát, cho “giöït” toaøn boä caùc chuoâng cuûa nhaø thôø ngay töø chieàu hoâm tröôùc ñeå baùo cho caùc tín höõu bieát laø hoâm sau coù leã lôùn vaø môøi goïi hoï ñeán tham döï ñoâng ñuû. Tieáng chuoâng haân hoan vaø bieåu loä nieàm vui saâu xa naøy tieáp tuïc ñoå doàn khi ñoaøn kieäu tieán vaøo nhaø thôø. Moät böùc tranh[3] cao hai thöôùc röôûi trình baøy cha thaùnh Gio-an La San ñöùng giöõa moät nhoùm hoïc sinh, ñöôïc ñaët ngay phía treân baøn thôø chaùnh. Tröôùc thaùnh leã, cha sôû Vaøng ñaõ noùi nhieàu veà cuoäc ñôøi cuûa thaùnh nhaân vaø veà caùc coâng trình maø ngaøi ñaõ thöïc hieän. Vaø cuõng möôïn dòp naøy, cha noùi leân lôøi caùm ôn sö huynh giaùm tænh ñaõ cho thaønh laäp theo luaät ñònh moät coäng ñoaøn caùc sö huynh taïi hoï ñaïo naøy. Ngöôøi ta thaáy roõ ngaøi raát laáy laøm haõnh dieän vì coù ñöôïc moät ngoâi tröôøng La san toïc laïc ngay treân xöù ñaïo cuûa ngaøi. Sau thaùnh leã, cha beà treân Khaâm ñaïi dieän ñòa phaän Saøi Goøn vaø cuõng laø cha xöù cuûa hoï ñaïo Thuû Thieâm, cöû haønh thaùnh leã tröôùc moät cöû toïa ñoâng ñuùc vaø trang nghieâm. Sau thaùnh leã, caùc cöïu hoïc sinh phaân phoái caùc aûnh kyû nieäm cuûa buoåi leã vaø caùc hoïc sinh ñöôïc loùt daï baèng “buoåi côm tay caàm”…
09/01 : 3 hoïc sinh cuûa tröôøng laø Leâ Quan Thanh, Leâ Quan Lieâm vaø Leâ vaên Thieân laõnh nhaän bí tích thanh taåy taïi nhaø thôø Taân Ñònh. Qua ngaøy hoâm sau, 10 thaùng 01, caùc hoïc sinh naøy röôùc leã laàn ñaàu cuøng khoaûng 20 baïn khaùc.
25/01 : Nghæ Teát Nguyeân Ñaùng ñeán heát ngaøy 15/02.
Tröôùc khi chia tay veà nghæ Teát, vaø theo tuïc leä caùc naêm tröôùc, caùc hoïc sinh cuøng ban giaûng huaán hoïp nhau taïi saân tröôøng ñeå chuùc teát cha sôû vaø 04 cha phoù cuûa ngaøi. Hai buoåi vaên ngheä ñöôïc toå chöùc taïi tröôøng, moät daønh cho hoïc sinh vaø moät daønh cho caùc baäc phuï huynh. Buoåi vaên ngheä naøy thaønh coâng myõ maõn vaø loâi keùo gaàn nhö toaøn theå phuï huynh cuûa gaàn moät ngaøn hoïc sinh cô höõu cuûa tröôøng ñeán döï khaùn. Caùc phuï huynh naøy raát vui khi chöùng kieán con em hoï tham gia trình dieãn trong caùc tieát muïc ñuû loaïi nhö ca muùa, ngaâm thô, dieãn tuoàng …
21/02 : leã kim khaùnh kyû nieäm 50 naêm khaán troïn cuûa sh hieäu tröôûng vaø cuõng laø huynh tröôûng cuûa coäng ñoaøn La San Taân ñònh. Sh toång phuï quyeàn ñeán tham döï leã vôùi tö caùch chuû toïa. Buoåi leã dieãn ra toát ñeïp vaø caùch naøo ñoù, raát thaønh coâng.
15/05 : Leã möøng cha thaùnh toå phuï La san. Nhaân dòp naøy tröôøng toå chöùc hoäi chôï ñeå gaây quyõ cho caùc coâng taùc La San. Ngaøy leã vui naøy ñöôïc keát thuùc vaøo chieàu chuùa nhaät, 16/05, baèng moät buoåi chieáu phim vôùi hai phim thaät aán töôïng : Phim “Nhaät Baûn chìm trong bieån maùu[4]” vaø phim “Söù vuï cao quí”.
17/07 : Sau kyø caám phoøng naêm - dieãn ra töø ngaøy 5 ñeán 13 thaùng 7 - keát thuùc, sh Joachim Thuaän töø tröôøng ñoài La san Nha Trang ñaõ veà ñeán Taân Ñònh ñeå thay choã cho sh Jean-Marie Vinh ñöôïc goïi veà hoïc vieän Nha Trang.
27/07 : sh Fançois Nghi di taûn töø tröôøng Puginier Haø Noäi, nay gia nhaäp coäng ñoaøn La san Taân Ñònh vaø naâng toång soá caùc sh leân thaønh 6 thaønh vieân.
03/09 : ngaøy khai giaûng nieân khoùa 54-55 cuûa tröôøng La san Ñöùc Minh (teân môùi cuûa tröôøng thaùnh Louis Taân Ñònh). Naêm nay tröôøng môû theâm lôùp 4eø (ñeä nguõ Phaùp)
16/12 : sh Aimeù Minh nhaän ñöôïc söï vuï leänh thuyeân chuyeå veà La san Taberd. Ngöôøi ra ñi nhöng coøn nhieàu vöông vaán : vöông vaán cuûa caùc hoïc sinh vaø vöông vaán cuûa ngöôøi ñi ! Sh ñöôïc thay theá baèng sö huynh Adolphe Minh, ñeán töø tröôøng Mossard Thuû Ñöùc.
17/01 : leã haèng naêm daønh rieâng cho caùc baäc phuï huynh. Nhö nhöõng naêm tröôùc, raát nhieàu phuï huynh ñaõ ñeán tham döï ngaøy leã ñeå toân vinh söï thaân aùi vaø loøng bieát ôn. Khaù nhieàu ngöôøi raát haõnh dieän thaáy con em mình tham döï vaøo caùc tieát muïc trình dieãn, nhaát laø khi thaáy con em coøn beù tí xíu cuûa hoï xuùng xính trong boä quaàn aùo caùc thò ñoàng.
Nhaèm cöùu trôï nhöõng naïn nhaân trong nhöõng bieán coá löûa ñaïn binh ñao xaûy ra trong thôøi gian töø 28/04 ñeán 15/05, moät cuoäc laïc quyeân ñöôïc toå chöùc trong caùc lôùp vaø keát quaû thu ñöôïc laø 3 500 $ vaø moät ít quaàn aùo.
Ngaøy 24/05 laø ngaøy thi laáy baèng trung hoïc ñeä nhaát caáp Phaùp (B.E.P.C). Ñöôïc boài döôõng theâm, 25 hoïc sinh lôùp ñeä nguõ (4eø) cuûa tröôøng ñaõ coá gaéng ñi öùng thí. 4 thí sinh ñaõ ñaäu hoaøn toaøn, 2 ñöôïc chính thöùc nhaän cho thi kyø hai vaø 4 cuõng ñöôïc pheùp thi kyø hai. Trong soá caùc thí sinh ñaõ ñaäu, nhieàu em ñaõ ñöôïc nhaän vaøo hoïc lôùp ñeä tam chöông trình Phaùp (classe 2nde) taïi Taberd.
Ngaøy 06/06 dieãn ra kyø thi tieåu hoïc vaø tröôøng Ñöùc Minh coù 60 em ñaõ ñaäu ñöôïc baèng naøy.
Thöù baûy 18/06, moät hoïc sinh lôùp 5eø teân laø EÙloi Traàn Ngoïc Thaùi ñaõ leân ñöôøng vaøo chuaån vieän Nha Trang. Moät em hoïc sinh khaùc ñang hoïc lôùp 4eø, Louis Nguyeãn Thôùi Hieäp[5] cuõng noái goùt theo moät ít laâu sau ñoù.
Ngaøy 01/08, chöùc vuï huynh tröôûng vaø hieäu tröôûng coù söï thay ñoåi : sh Harman Minh töø Nha Trang vaøo thay sh beà treân Jourdain de Saxe. Ngaøy hoâm sau, vò naøy rôøi ñi Soùc Traêng vaø kieâm nhieän chöùc vuï phoù huynh tröôûng taïi coäng ñoaøn naøy.
Ñeå toû roõ söï haøi loøng cuûa mình, cha Sôû Vaøng töø nay gôûi caùc cha phoù thay phieân nhau moãi ngaøy ñeán daâng leã cho coäng ñoaøn Ñöùc Minh. Ñaây laø öu ñaõi cuûa giaùo xöù maø coäng ñoaøn caùc nöõ tu Saint Paul de Chartres duø toïa laïc keá beân, duø coù 20 nöõ tu vaø duø coù 150 nöõ sinh noäi truù cuõng khoâng höôûng ñöôïc !
Ngaøy töïu tröôøng ñöôïc aán ñònh vaøo ngaøy 02 thaùng chín. Trong nieân hoïc môùi, tröôøng môû theâm lôùp 5eø moderne thöù hai vaø moät lôùp 3eø. Nhö vaäy tröôøng coù taát caû 16 lôùp duø chæ coù 12 phoøng hoïc. Ñeå giaûi quyeát vaán ñeà thieáu phoøng oác, 08 lôùp baäc trung hoïc cuõng hoïc 2 buoåi nhöng ñöôïc chia ra nhö sau : caùc lôùp A, saùng hoïc töø 7 ñeán 9g00 vaø chieàu töø 14 ñeán 16g00 ; caùc lôùp B saùng hoïc töø 9 ñeán 11g00 vaø chieàu hoïc töø 16 ñeán 18g00. 8 lôùp tieåu hoïc thì hoïc hai buoåi nhö thöôøng, töùc laø saùng töø 7 ñeán 10g00, chieàu töø 14 ñeán 17g00. Vaø ñeå laøm theo tinh thaàn cha thaùnh Gio-an La San, 02 lôùp ñaàu caáp tieåu hoïc ñöôïc höôûng qui cheá hoaøn toaøn mieãn phí. Ñieàu naøy laøm haøi loøng moïi ngöôøi daân quanh vuøng.
Tröôøng Ñöùc Minh ñöôïc haân haïnh laø nôi ñaàu tieân ñoùn tieáp sö huynh toång phuï quyeàn Zacharias khi ngaøi vöøa chaân öôùt chaân raùo ñeán Saøi Goøn ngay ngaøy hoâm tröôùc, ngaøy 09/09. Söï kieän naøy xaûy ra gaàn gioáng nhö chuyeän Ñöùc Gieâ-su cuûa chuùng ta tieán vaøo Gieâ-ru-sa-lem treân löng löøa con vaøo ngaøy leã laù. Trong tröôøng hôïp cuûa sh Zacharias, con löøa con bieán thaønh chieác xe Packard “môùi caùu caïnh”, ngay caû chöa coù thôøi gian ñeå gaén leân baûn soá löu thoâng ! Khaùn ñaøi, côø xí, haøng raøo danh döï, haùt hoø, dieãn vaên chaøo möøng, giôùi thieäu caùc cöï hoïc sinh tham gia toå chöùc leã … taát caû ñeàu theo thoâng leä cuûa moät leã hoäi lôùn ! Sau buoåi tieáp taân laø moät buoåi toái trôøi thanh maây taïnh vôùi moät xuaát chieáu phim môùi cho boïn treû : “Baïch Tuyeát vaø 7 chuù luøn”. Cuoäc leã gia ñình ñöôïc keát thuùc trong nieàm haân hoan cuûa moïi thaønh vieân.
Ngaøy chuùa nhaät 04/12, trong moät nghi thöùc heát söùc long troïng, giaùo xöù Taân Ñònh vui möøng ñoùn chaøo ñöùc taân giaùm muïc Nguyeãn vaên Bình, vò giaùm muïc tieân khôûi cuûa ñòa phaän Caàn Thô vöøa môùi ñöôïc thaønh laäp. Ngaøi laø cöïu hoïc sinh cuûa La San Ñöùc Minh vaø caùch ñaây 45 naêm, ngaøi ñaõ laõnh nhaän bí tích thanh taåy taïi ngoâi nhaø thôø vôùi laàu chuoâng cao vuùt naøy. Sau leã ñoùn tieáp, moät böûa tieäc ñöôïc toå chöùc taïi saân tröôøng coù maùi che cuûa Ñöùc Minh ñeå khoaûn ñaõi 200 thöïc khaùc goàm nhöõng vò nhaân só trong vuøng vaø caùc baïn beø cuõ môùi cuûa vò taân giaùm muïc. Qua ngaøy hoâm sau, töùc ngaøy thöù hai trong tuaàn, caùc hoïc sinh laïi ñöôïc dòp haân hoan ñoùn chaøo vò ñaøn anh ñaëc bieät ñeán vieáng thaêm chính thöùc maùi tröôøng xöa.
Trong dòp canh thöùc aùp leã Ñöùc Meï Voâ Nhieãm Nguyeân Toäi, tröôùc söï chöùng kieán cuûa caùc giaùo sö vaø hoïc sinh La San Ñöùc Minh, sh hieäu tröôûng chaùnh thöùc daâng hieán ngoâi tröôøng leân Ñöùc Trinh Nöõ. Hoâm sau, ngaøy 08/12, trong thaùnh leã taïi nhaø thôø giaùo xöù, 72 hoïc sinh tieán leân cung thaùnh ñeå röôùc Mình Thaùnh Chuùa laàn ñaàu.
Ngaøy 23/12, nhaø tröôøng toå chöùc moät thaùnh leã troïng ñeå caàu nguyeän cho caùc aân nhaân vaø baïn höõu ñaõ qua ñôøi töø ngaøy thaønh laäp tröôøng ñeán ngaøy nay. Taïi böûa côm gia ñình, ngöôøi ta thaáy coù theâm söï hieän dieän cuûa sh giaùm tænh, huynh tröôûng coäng ñoaøn Taberd vaø cha sôû Taân Ñònh.
Naêm nay, thaùnh leã möøng Chuùa Giaùng Sinh ñöôïc cöû haønh treân saân tröôøng tröôùc maët ñoâng ñuû hoïc sinh vaø caùc giaùo höõu soáng quanh khu vöïc tröôøng. Theo lôøi chöùng cuûa nhieàu ngöôøi thaân quen ñaõ töøng döï leã taïi ñaây, buoåi leã dieãn ra trong baàu khoâng khí heát söùc soát saéng. Ba linh muïc cho chòu leã trong nöõa tieáng ñoàng hoà !
Vôùi muøa Giaùng Sinh, tröôøng Ñöùc Minh ghi nhaän theâm ñöôïc 1 taân toøng nôi caùc hoïc sinh cuûa mình. Ñoù laø baïn treû Gio-an Phaïm Troïng Leã. Em chòu pheùp röûa ñuùng vaøo ngaøy 25/12/55. Caùc baïn khaùc cuûa em vaøo ñaïo sôùm hôn : Raphaešl Ñoaøn Troïng Kính röûa toäi ngaøy 15/08, Pheâ-roâ Vuõ Thanh Minh vaø Giu-se Nguyeãn vaên Saûn röûa toäi ngaøy 08/12.
Naêm 1961
Naêm nay nhaân söï cuûa coäng ñoaøn Ñöùc Minh haàu nhö khoâng thay ñoåi. Haàu nhö vì thöïc ra, sau kyø caám phoøng naêm chæ coù sh Julien Kyù ñöôïc goïi leân Ñaø Laït. Theá choã cho sh naøy, sh Elie Hoan, cöïu beà treân chuaån vieän töø hôn 09 naêm qua, ñöôïc mieãn coâng taùc huaán luyeän naëng nhoïc ñeå gheù vai vaøo gaùnh vaùc traùch nhieäm huynh tröôûng cuûa coäng ñoaøn goàm nhieàu “thôï laønh ngheà” !
Trong thôøi gian nghæ heø, töø thaùng saùu ñeán heát thaùng baûy, Ñöùc Minh ñoùn nhaän söï giuùp ñôõ taän tình cuûa sh Christian, cöïu hoïc sinh cuûa Ñöùc Minh vaø laø sh hoïc vieän naêm moät. Sh naøy ñeán thay theá cho sh Boniface, ngöôøi ñang ra Nha Trang ñeå chuaån bò thi laáy chöùng chæ vaên chöông Vieät Nam. Ban giaûng huaán ñôøi töùc caùc giaùo sö beân ngoaøi ñeán coäng taùc giaûng daïy taïi Ñöùc Minh, laïi caøng oån ñònh hôn. Töø nhieàu naêm qua caùc giaùo sö naøy ñöôïc öu ñieåm laø khoâng thay ñoåi vaø nhôø vaäy, hoï aùp duïng thaønh thaïo caùc phöông phaùp vaø nhöõng phong caùch ñöôïc löu truyeàn trong caùc tröôøng La san.
Veà só soá hoïc sinh thì naêm nay coù phaàn gia taêng chuùt ít. Vaøo ñaàu nieân khoaù 61-62, soá hoïc sinh toaøn tröôøng laø 1300. Sau ñoù do nhöng bieán ñoäng “töï nhieân”[6], neân cuoái naêm só soá coøn laïi laø 1275, moät con soá vaãn coøn cao neáu ñem ñoái chieáu vôùi cô sôû vaät chaát maø nhaø tröôøng ñang ñem vaøo söû duïng. Tuy nhieân vì laø tröôøng ñaïo duy nhaát daønh cho nam sinh cuûa hoï ñaïo Taân ñònh, neân khoù loøng maø töø choái caùc hoïc sinh coâng giaùo quanh vuøng, nhaát laø caùc hoïc sinh caáp tieåu hoïc vaø caáp lôùp ñeä thaát ! Do vaäy chuùng ta thaáy tröôùc laø trong nieân khoùa 62-63 saép tôùi, chaéc tröôøng seõ khoâng toå chöùc kyø thi tuyeån choïn hoïc sinh môùi, vaø ngay caû cho hoïc sinh caáp 1 vì caùc choã hoïc seõ ñöôïc öu tieân daønh cho caùc hoïc sinh hieän taïi cuûa tröôøng.
Keát quaû caùc kyø thi raát toát. 110 hoïc sinh ñaäu baèng tieåu hoïc, 33/48 ñaäu baèng trung hoïc ñeä nhaát caáp. Keát quaû naøy toát nhaát töø khi tröôøng aùp duïng chöông trình Vieät vaø ñaây cuõng laø moät trong nhöõng keát quaû cao nhaát cuûa ñoâ thaønh Saøi Goøn.
Caùc sö huynh sinh vieân cuõng thu löôïm keát quaû khaû quan : 5 chöùng chæ cöû mhaân.
Veà maët vun troàng ôn goïi, tröôøng cuõng thu hoaïch nhieàu keát quaû khích leä : 4 ôn goïi vaøo tieåu chuûng vieän, 4 vaøo chuaån vieän Nha Trang, 17 vaøo ñeä töû vieän La San Thuû Ñöùc vaø hôn moät chuïc ôn goïi ñeán vôùi caùc nhaø doøng khaùc. Ngoaøi ra 5 hoïc sinh cuûa tröôøng cuõng xin gia nhaäp ñaïo Chuùa.
Veà phöông dieän cô sôû vaät chaát, Ñöùc Minh cuõng tieán haønh nhieàu söûa chöõa, tu boå hay laøm môùi.
- Tröôùc nay, tröôøng chæ söû duïng ñieän keá theo kieåu gia ñình, khoâng thích hôïp cho vieäc thaép saùng caùc lôùp hoïc cuõng nhö cho hoaït ñoäng cao ñoä trong nhöõng ngaøy leã hoäi. May thay, hoài ñaàu naêm (thaùng Gieâng), coâng ty ñieän löïc ñaõ giuùp baét moät nguoàn ñieän 3 “phai” (triphaseù) vôùi ñieän keá 30 Amp ñuû söùc cho nhu caàu cuûa tröôøng.
- Xaây döïng heä thoáng nhaø veä sinh vôùi haàm chöùa töï huûy theo ñuùng tieâu chuaån luaät aán ñònh. Vieäc naøy raát toái caàn cho soá hoïc sinh khaù ñoâng.
- Vôùi haûo yù vaø pheùp taéc cuûa cha sôû hoï ñaïo Taân Ñònh, tröôøng hoaøn thaønh vieäc döïng leân bôø töôøng raøo ngaên caùch tröôøng vôùi nhaø in cuûa ñòa phaän. Phoøng baûo veä ñöôïc ñaët ngay cöûa ra vaøo vaø cho pheùp tröôøng ñöôïc höôûng moät söï ñoäc laäp töông ñoái maø töø xöa ñeán nay, nhaân vieân trong tröôøng chöa bao giôø neám ñöôïc ! Chi phí boû ra ñeå xaây döïng böùc töôøng ñöôïc ñeàn buø roäng raõi bôûi giaù trò khu ñaát maø noù baûo veä, vaø nhaát laø vì noù mang laïi moät söï ñoäc laäp veà khoâng gian ñoái vôùi xöù ñaïo cuõng nhö söï an toaøn vaø veä sinh, hai yeáu toá quan troïng cho moïi neàn giaùo duïc.
- Nhôø söï töû teá cuûa caùc nöõ tu beân tröôøng Thieân Phöôùc, tröôøng Ñöùc Minh söû duïng ñöôïc heä thoáng thoaùt nöôùc, giuùp cho tröôøng giaûi quyeát ñöôïc caûnh ngaäp luït treân saân tröôøng thöôøng dieãn ra haøng tuaàn hay caû haøng thaùng trôøi trong caùc naêm gaàn ñaây !
Vaøi bieán coá.
24/01/61 : Toaøn tröôøng tham döï thaùnh leã caàu hoàn do cha sôû hoï ñaïo chuû teá ñeå caàu nguyeän cho linh hoàn sö huynh Ildephonse, vò hieäu tröôûng thöù nhaát cuûa tröôøng thaùnh Louis taïi Taân Ñònh (tieàn thaân cuûa Ñöùc Minh).
15/07/61 : Thaùnh leã khai giaûng ñöôïc cöû haønh taïi tröôøng do ñöùc toång giaùm muïc Nguyeãn vaên Bình chuû teá. Ñeå ñaùp lôøi cho baøi chuùc töø maø caùc hoïc sinh tröôøng ñaõ daâng ngaøi luùc ñaàu leã, vaø sau khi nhaéc laïi quaù khöù, trong nhöõng naêm ngaøi coøn maøi ñuûng quaàn treân gheá nhaø tröôøng naøy, ñöùc toång nhaán maïnh ñeán söï caàn thieát cuûa tröôøng Ki-toâ Giaùo vaø söï öu tieân cuûa tröôøng mieãn phí trong Giaùo Hoäi Chuùa. Nhö vaäy caùc hoïc sinh, caùc thaày vaø phuï huynh cuûa chuùng coù theå ruùt ra nhieàu baøi hoïc, nhieàu keát luaän töø baøi giaûng huaán naøy.
03/12/61 : Ñöùc toång Bình trôû laïi Taân Ñònh vaø ban bí tích theâm söùc cho 110 hoïc sinh cuûa Ñöùc Minh . Soá treû nhaän laõnh bí tích laàn naøy laø laàn cao nhaát töø nhieàu naêm qua.
La San Ñöùc Minh naêm nay töï nguyeän soáng trong thinh laëng vaø trong mai danh aån tích, traùnh moïi phoâ tröông beân ngoaøi ñeå caùc sö huynh coù theå taän duïng thôøi gian vaøo vieäc hoïc hoûi vaø nghieân cöùu haàu hoaøn thieän kieán thöùc vaø chuyeân moân cho söù vuï. Nhöõng söï kieän noåi baät ñeàu ñöôïc toå chöùc do oâng chuû tòch naêng noå cuûa hoäi phuï huynh hoïc sinh tröôøng Ñöùc Minh, oâng Phaïm Ñình Taân.
Ngaøy 27/07/61, hoäi phuï huynh tröôøng toå chöùc moät buoåi thaêm vieáng vieän Pasteur cho caùc hoïc sinh ban trung hoïc ñeä nhò caáp. Chính oâng baùc só vieän tröôûng AÙi, cöïu thaønh vieân Coâng giaùo tieán haønh taïi Paris ñích thaân höôùng daãn neân cuoäc thaêm vieáng trôû neân raát höõu ích cho thaày troø tröôøng Ñöùc Minh. Quaû thaät laø moät cô hoäi ñeå phaùt kieán, moät dòp ñeå trau doài theâm kieán thöùc trong taàm tay. Vieän Pasteur, trung thaønh vôùi tinh thaàn cuûa vò saùng laäp phi phaøm, khoâng chæ laø moät cô quan nghieân cöùu khoa hoïc maø thoâi, noù coøn laø moät trung taâm baùc aùi mang tính nhaân baûn.
Trong buoåi hoïp cuoái naêm, ñaïi uùy Nguyeãn Khaéc Böûu, nhaø phaùt minh maùy taäp theå duïc – maùy K2 – ñaõ coù moät buoåi trình dieãn heát söùc thuyeát phuïc tröôùc söï chöùng kieán hoà hôûi cuûa phuï huynh vaø hoïc sinh vaø taát caû ñeàu ñoàng quan ñieåm cho raèng maùy taäp naøy quaû laø thích hôïp cho moïi ngöôøi Vieät Nam. Keát quaû laø hoäi phuï huynh vôùi nieàn haân hoan nhieät thaønh ñaõ ñaët mua 10 boä maùy ñeå taëng cho tröôøng söõ duïng cho con em hoï.
Naêm 1961 keát thuùc baèng leã hoäi Giaùng Sinh ñöôïc cöû haønh trong noäi vi nhaø tröôøng vaø daønh cho hoïc sinh vaø caû xöù ñaïo Taân Ñònh. Phaàn höôùng daãn Thaùnh leã ñöôïc chuaån bò kyõ luôõng vaø khung caûnh buoåi leã ñöôïc trang hoaøng baèng moät maùng coû vó ñaïi 12m/5m. ñaây laø coâng trình cuûa sö huynh Boniface vaø caùc baïn treû lôùp 4eø.
[1] ø cuõng laø con daân cuûa giaùo xöù Taân Ñònh
[2] Nay laø Hieàn Vöông, hoaëc Voõ thò Saùu, vaø Paul Blanchy laø ñöôøng Hai Baø Tröng.
[3] Böùc tranh vaãn coøn ñöôïc löu giöõ taïi coäng ñoaøn La san Ñöùc Minh (maø tieàn thaân laø tröôøng thaùnh Louis)
[4] “Le Japon sanglant” vaø “Noble mission”
[5] em cuûa lm Nguyeãn Thôùi Hoøa
[6] Caùc tröôøng coâng tuyeån sinh sau khi töïu tröôøng … neân ruùt bôùt caùc hoïc sinh gioûi cuûa tö thuïc … hoaëc loaïi tröø caùc phaàn töø khoâng thích nghi ñöôïc !
*******************************
Some more photos of LaSan Ñöùc Minh
***************************************************
