Kyû Nieäm veà Tröôøng La San Nghóa Thuïc Nguyeãn Thoâng

Tröôøng tieåu hoïc La San Nghóa thuïc
(43, ñöôøng Nguyeãn Thoâng, Q3, Saøi Goøn)

Naêm 1956

01/03/1956 : Tröôøng ñöôïc khai giaûng vôùi söï hieän dieän cuûa sö huynh giaùm tænh Cyprien, sö huynh hieäu tröôûng Taberd, Aloysius, moät soá sh trong coäng ñoaøn, sh. hieäu tröôûng La San Ñöùc Minh vaø moät soá sh trong coäng ñoaøn, 4 sh tröôøng La San Mossard, ñöùc cha Harnet cuûa toå chöùc CRS, caùc cha doøng Chuùa Cöùu Theá, caùc cha MEP, caùc nöõ tu cuûa nhieàu doøng, caùc vieân chöùc cuûa nhaø vaên hoùa Phaùp, moät soá hieäu tröôûng caùc tröôøng, caùc ñaïi dieän cuûa caùc boä tröôûng giaùo duïc, quoác phoøng, taøi chaùnh, noäi vuï vaø raát nhieàu beø baïn. Ñaây laø chi nhaùnh cuûa Taberd hay coøn ñöôïc goïi laø tröôøng khu xoùm (eùcole de quartier). Sh ñieàu haønh tröôøng, sh Urbain, laø thaønh vieân cuûa coäng ñoaøn Taberd. Moãi saùng sh ñeán laøm vieäc taïi tröôøng vaø buoåi chieàu, sau giôø tan hoïc, sh giao tröôøng laïi cho baùc gaùc coång[1] troâng nom vaø oâm caëp trôû veà Taberd.

14/03 : Ñöùc cha Simon Hoøa Nguyeãn vaên Hieàn, ñaïi dieän toâng toøa Saøi Goøn (vaø cuõng laø cöïu hoïc sinh tröôøng Pellerin) ñaõ ñeán laøm pheùp tröôøng tröôùc söï chöùng kieán cuûa nhieàu linh muïc vaø nöõ tu.

02/05 : Thaêm vieáng cuûa töôùng Nguyeãn Ngoïc Leã, toång giaùm ñoác nha caûnh saùt vôùi tö caùch laø cöïu hoïc sinh tröôøng Pellerin Hueá ñeán thaêm thaày (Urbain)

15/05 : Thaùnh leã ñaàu tieân taïi tröôøng ñeå möøng cha thaùnh GLS. Coù nhieàu phuï huynh hoïc sinh tham döï thaùnh leã.

18/05 : Thaêm vieáng tröôøng cuûa baø Traàn Trung Dung,vôï oâng boä tröôûng boä quoác phoøng. OÂng naøy laø cöïu hoïc sinh cuûa sh hieäu tröôûng Urbain taïi tröôøng Puginier, Haø Noäi.

08/06 : Leã Thaùnh Taâm Chuùa Gieâ-su. Thaùnh leã thöù hai taïi tröôøng. Röôùc leã laàn ñaàu cho 32 hoïc sinh treû coâng giaùo cuûa tröôøng.

4 thaùng laøm vieäc naêng nhoïc nhöng cuõng coù nhieàu keát quaû ñaùng khích leä. Ñöôïc caûm tình cuûa nhieàu giôùi (tröôøng hoaøn toaøn mieãn phí). Sö huynh giaùm tænh Cyprien khích leä. Ñöôïc nhieàu cô quan vaø nhaát laø do lieân heä tình caûm (cöïu hoïc sinh coù ñòa vò) giuùp ñôõ vaät chaát vaø tinh thaàn neân tröôøng hoaït ñoäng ñeàu ñaën. Luùc khai giaûng, tröôøng coù 5 lôùp vôùi soá hoïc sinh laø khoaûng 200 em. Khi keát thuùc nieân hoïc (30/06/1956), só soá hoïc sinh leân ñeán con soá laø 312.

Trong 4 thaùng hoaït ñoäng, caùc lôùp toái cuõng hoaït ñoäng mieãn phí daønh cho caùc em lôùp ñeä töù, ñeä nguõ, ñeä luïc, ñeä thaát (töùc lôùp 9, 8, 7, 6 baây giôø). Hoaït ñoäng phuï ñaïo naøy ñöôïc thöïc hieän do moät nhoùm caùc hoïc sinh thieän chí cuûa caùc hoïc sinh daøn anh thuoäc tröôøng Taberd. Nhö vaäy theâm caùc lôùp phuï ñaïo toái, só soá hoõc sinh laø 425 em. Ñoù laø chöa keå caùc lôùp daïy ñoïc vaø vieát cho gaàn moät traêm ngöôøi lôùn nöõa.

03/09 : nhaäp hoïc. Hôn 200 hoïc sinh môùi ghi teân song vì khoâng ñuû phoøng hoïc vaø baøn gheá neân ñaønh phaûi haïn cheá, chæ nhaän theâm khoaûng 100 em, ñöôïc ñaùnh giaù laø “keùm veà taøi chaùnh” nhaát. Só soá hoïc sinh baây giôø gia taêng ñeán 412 em, ñöôïc chia thaønh 8 lôùp do 2 sö huynh vaø 6 giaùo vieân ñaûm traùch.

02/10 : leã caùc thaùnh thieân thaàn hoä thuû. Thaùnh leã khai giaûng nieân hoïc. Coù caàu nguyeän cho caùc aân nhaân tröôøng.

28/10 : Leã Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ vua. coù cuoäc taäp hoïp giôùi treû quanh Chuùa Ki-toâ vua.

21/11 : Moät hoïc sinh cuûa tröôøng laõnh nhaän bí tích thanh taåy cuøng gia ñình 8 ngöôøi.

22/12 : Caây Giaùng Sinh. Phaân phoái quaàn aùo vaø thöïc phaåm cho caùc hoïc sinh ngheøo.

Nieân khoùa 1962-63

15/06/1963 : sö huynh giaùm tænh ñöôïc sö huynh thö kyù Exupeøre “hoä toáng” ñaõ ñeán tröôøng La San Nghóa thuïc Saøi Goøn (43, Nguyeãn Thoâng) ñeå xaùc laäp coäng ñoaøn tu só goàm 3 sö huynh maø 2 trong soá naøy vöøa coù söù maïng laø hôïp taùc vôùi sh hieäu tröôûng Urbain ñeå ñieàu haønh tröôøng vaø vöøa cuøng huynh tröôûng Vial phuï traùch nhoùm 3 hoïc sinh khieám thò[2].

29/08 : sau cuoäc vieáng thaêm cuûa sö huynh giaùm tænh, sö huynh Aymard rôøi coäng ñoaøn ñeå sang Thò Ngheø (LS Mai Thoân) döôõng beänh. Sö huynh treû Monfort (khoâng phaûi laø anh Mieân !) vöøa töø hoïc vieän ra ñeán thay theá taïm cho sö huynh Aymard.

10 thaày giaùo beân ñôøi raát taän taâm vaø ñaûm traùch daïy caùc lôùp hoïc saùng vaø chieàu. Giôø giaùo lyù ôû moãi lôùp do caùc sö huynh ñaûm nhieäm.

Soá hoïc sinh gia taêng khoâng ngöøng. Töø con soá 312 (06/1956) ñeán nay (1963) soá aáy ñaõ leân ñeán 1026 hoïc sinh. Ñaáy laø chöa keå haøng traêm em coù ñeán ghi teân nhöng khoâng ñöôïc nhaän vaøo do tröôøng thieáu phoøng lôùp.

Vieäc giaûng daïy vaø hoïc haønh ñöôïc chaêm chuùt vaø theo doõi sít sao : Chöông trình hoïc chính thöùc cuûa boä, coäng theâm phaàn giaûng daïy tieáng Phaùp do nhaø vaên hoùa Phaùp hoã trôï, ñöôïc kieåm tra do caùc kyø thi ñaàu nieân khoùa, haøng thaùng, tam caù nguyeät, goïi ñieåm moãi hai tuaàn. Ñaáy laø chöa noùi ñeán kyø thi chính thöùc cuoái caáp (vaên baèng tieåu hoïc) ñöôïc toå chöùc toaøn quoác, maø thöôøng moãi naêm, caùc hoïc sinh cuûa tröôøng ñeàu ñaäu ñöôïc traêm phaàn traêm.

29/08 : khaùnh thaønh nhaø nguyeän coäng ñoaøn vaø tröôùc söï chöùng kieán cuûa sö huynh giaùm tænh, caùc beà treân, caùc sö huynh vaø caùc nhaân vaät cuûa ñoâ thaønh Saøi goøn, ñöùc toång giaùm muïc Nguyeãn vaên Bình laøm pheùp caùc phoøng oác daønh cho caùc hoïc sinh khieám thò.

24/11 : Moät nhoùm hoïc sinh ñöôïc röôùc leã laàn ñaàu. Ñöùc cha Harnett, chuû tòch cô quan CRS taïi Vieät Nam, laøm chuû teá. Sau thaùnh leã coù chieâu ñaõi nheï cho caùc em hoïc sinh cuûa tröôøng.

Moãi thaùng ñeàu coù thaùnh leã ngoaøi saân cho toaøn tröôøng vaø moãi laàn nhö theá seõ laø leã hoäi vui : giôø chôi keùo daøi, phaân phaùt baùnh mì vaø baùnh keïo.

Sôû dó hoïc sinh ñöôïc höôûng nhieàu quaø nhö theá laø do söï taøi trôï cuûa caùc aân nhaân, baïn beø, cöïu hoïc sinh ngöoøi Taøu. Cho ñeán giôø phuùt naøy tình hình taøi chaùnh khaù “laønh maïnh”. Töông lai seõ do Chuùa Quan Phoøng ñònh lieäu vì lôïi ích cuûa caùc treû.

Nieân khoùa 63-64

Naêm nay nhaø tröôøng goàm coù 3 sö huynh : hieäu tröôûng laø sö huynh Urbain vaø 2 sö huynh vöøa töø hoïc vieän Ñaø Laït ra coäng ñoaøn laø Dositheùe Tuaân vaø Gustave Taân. Hai sö huynh treû chia nhau lo daïy vaên hoùa, giaùo lyù vaø sinh hoaït hoïc ñöôøng cho 17 lôùp : 10 lôùp ban saùng vaø 7 lôùp ban chieàu. Thaønh phaàn giaùo vieân ñôøi ñeàu laø coâng giaùo, phaàn lôùn thuoäc giôùi tu xuaát.

Toång soá hoïc sinh laø 1092, trong ñoù soá Coâng giaùo laø 607 em. Coù theå noùi laø tröôøng “hôi quaù taûi” : phaûi haïn cheá soá treû môùi xin nhaäp hoïc, uy tín tröôøng ñöôïc xaùc laäp.

Hoïc sinh moãi ngaøy hoïc 4 giôø, buoåi saùng hoaëc buoåi chieàu. Chöông trình hoïc laø do Boä giaùo duïc ñöa ra. Keát quaû thi Tieåu hoïc laø ñaäu 147 treân 150 öùng thí.

Moãi thaùng ñeàu coù thaùnh leã caàu nguyeän cho caùc aân nhaân. Sau thaùnh leã, coù cuoäc hoïp maët cuûa caùc cöïu hoc sinh : thoâng tin ñuû loaïi, chæ thò toâng ñoà taïi caùc moâi tröôøng maø hoï sinh hoaït.

Tröôøng coù moái lieân heä toát vôùi giôùi giaùo só, tu só trong thaønh phoá. Ñöùc cha Harnett moãi laàn gheù Saøi goøn ñeàu thöôøng ñeán thaêm tröôøng. Caùc linh muïc doøng Chuùa Cöùu Theá laø baïn cuûa tröôøng (qua sh Urbain !). Moät cha doøng CRRS laø tuyeân uùy tröôøng vaø ñöôïc daønh cho moät phoøng ñeå laøm truï sôû cho hoäi Pax Christi (?) nhaèm canh taân vaên hoùa vaø tinh thaàn cho caùc hoäi vieân.

21/10 : 60 hoïc sinh cuûa tröôøng chòu leã laàn ñaàu. Phuï huynh caùc em ñeán tham döï ñoâng ñuùc.

24/12 : thi ñua laøm hang ñaù möøng Chuùa Giaùng Sinh : coù giaûi thöôûng daønh cho 289 maùng coû döï thí. Sau cuoäc thi vaø laõnh thöôûng, caùc taùc giaû ñeàu ñöa maùng coû cuûa mình veà nhaø. Nhö vaäy nhieàu gia ñình, ngay caû gia ñình beân löông, cuõng coù maùng coû ñeå kòp muøng leã Giaùng sinh cuûa Chuùa Gieâ-su Haøi Ñoàng.

Tình hình taøi chaùnh cuûa tröôøng khaù “laønh maïnh” : Thieân Chuùa vaãn tieáp tuïc quan taâm ñeán coâng cuoäc cuûa Ngaøi. Chuùng toâi vaãn troâng caäy vaøo Ngaøi.

Neùt ñaëc thuø cuûa coäng ñoaøn La San taïi tröôøng LS Nguyeãn Thoâng trong nieân khoùa 63-64.

Coù 3 sö huynh laø Urbain Löïu, Dositheùe Tuaân vaø Gustave Taân laøm vieäc taïi tröôøng nhö ñaõ noùi treân : sh Urbain hieäu tröôûng cuûa tröôøng (chi nhaùnh cuûa Taberd), lo ñieàu haønh chung vaø laø ngöôøi chòu traùch nhieäm chi thu taøi chính nhôø moái lieân heä roäng raõi cuûa sh. Sö huynh laø thaønh vieân cuûa coäng ñoaøn La San Taberd neân saùng ñeán tröôøng, chieàu laïi veà. Hai sö huynh treû hôïp cuøng sö huynh beà treân Vial (Traàn vaên Hueà) laøm thaønh coäng ñoaøn La San Hieàn Vöông (vì coù cöûa chính quay ra cuoái ñöôøng Hieàn Vöông vôùi soá nhaø 282). Coäng ñoaøn naøy truù nguï trong daõy nhaø treät quay maët ra coâng tröôøng daân chuû, hai beân hoâng laø hai con ñöôøng chính, ñöôøng Hieàn Vöông phía traùi (nay – 2005 – laø Voõ Thò Saùu) vaø phía phaûi laø …. Ban ngaøy, saùng vaø chieàu, 2 sh treû phuï giuùp sh Urbain ñieàu haønh tröôøng La San Nguyeãn Thoâng (ñöùng lôùp, sinh hoaït vaên ngheä vaø theå thao, ñieàu haønh traät töï …) . Chieàu ñeán sö huynh beà treân Vial ñöa caùc em muø (khoaûng 8 treû) chính thöùc ñi hoïc chung vôùi caùc em saùng maét ôû Taberd trôû veà. 2 sh treû giuùp chuùng giaûi trí, chôi theå thao, taém röûa vaø duøng côm chieàu. Toái ñeán hoï tieáp tuïc chia nhau giuùp chuùng oân taäp, hoïc theâm sinh ngöõ, toaùn, giaùo lyù vv… : ñaây môùi laø tröôøng AÙnh Saùng, tröôøng “La San muø” vaø laø tröôøng ñöôïc Taberd baûo trôï veà nhu caàu vaät chaát.

Nieân khoùa 65-66

Moät choài non nhuù maàm : phaân hieäu “muø” cuûa La San Nghóa Thuïc.

Thaùng taùm : Sö huynh Gustave ñöôïc ñoåi ñi Ban Meâ Thuoät. Caùc sö huynh laàn löôït ñeán thay theá laø Ñaït Thanh vaø Zacharie nhöng caùc vò naøy chæ coù theå baùm truï trong vaøi tuaàn leã thoâi. Cuoái cuøng, vì beänh traïng bieán chuyeån toát neân sö huynh Aymard quay trôû laïi vôùi La San muø vaø taän taâm daïy doã caùc em khieám thò.

Nhoùm caùc em muø ñaõ khôûi söï nieân hoïc vôùi só soá laø 11 em. Tröôøng tieåu hoïc muø cuûa nhaø nöôùc gôûi ñeán danh saùch 15 em nhöng tröôøng La San muø chæ coù theå nhaän theâm ñöôïc 3 vì thieáu choã vaø thieáu taøi trôï. 11 em muø cuûa tröôøng ñöôïc chia ra nhö sau : 3 theo hoïc lôùp ñeä thaát (lôùp 6), 4 em lôùp ñeä luïc, 1 em lôùp ñeä nguõ vaø 3 em lôùp döï bò vaøo ñeä thaát. Tröø 3 em naøy ra, taát caû caùc em coøn laïi theo hoïc taïi tröôøng Taberd chung vôùi caùc em saùng maét. Em hoïc lôùp ñeä nguõ (teân laø Nguyeãn Khaùnh, con cuûa caùn boä taïi Bieân Hoøa, vaø sau laø chuû tòch hoäi ngöôøi muø thaønh phoá) raát chaêm hoïc vaø thöôøng ñöùng nhaát nhì trong lôùp, coù nhieàu aûnh höôûng toát treân baïn beø. Caùc em khaùc cuõng vaäy, tuy thöôøng coù thöù haïng töø 1 ñeán 10 thoâi. Vieäc thöû nghieäm hoäi nhaäp cho caùc em khieám thò ñöôïc sinh hoaït vôùi caùc em saùng, tuy gaëp phaûi nhieàu trôû ngaïi song vôùi quyeát taâm cuûa nhöõng ngöôøi trong cuoäc, laïi toû ra raát tích cöïc.

Ñeå coù ñöôïc nguoàn thu ñeàu ñaën hoã trôï cho ban muø naøy, coäng ñoaøn caùc sh La San döï tính môû moät phaân hieäu caáp hai coù thu hoïc phí cho caùc hoïc sinh bình thöôøng soáng chung quanh tröôøng La San Nghóa Thuïc. Ñeå ñöôïc vaäy, chuùng toâi phaûi coù tröôøng oác thích hôïp vaø hieän chuùng toâi ñang tieán haønh vieäc tìm kieám taøi chaùnh cho coâng trình xaây döïng treân.

Thaùng baûy : Cô quan xaõ hoäi cuûa nhaø nöôùc ñaõ hoã trôï chuùng toâi 3 000 $ moãi thaùng ñeå phuï theâm chi phí caùc loaïi cho caùc hoïc sinh muø.

Thuû töôùng Nguyeãn Cao Kyø ñaõ taëng cho tröôøng moät xe chuyeân chôû haïng nheï ñeå ñöa röôùc caùc hoïc sinh ñi hoïc vaø moät soá tieàn laø 100 000 $ ñeå xaây moät phoøng nhaïc : choã hoïc taäp vaø trình dieãn cuûa phaàn lôùn caùc hoïc sinh muø chính thöùc cuûa tröôøng vaø cuûa caùc trung taâm baïn.

Thaùng chaïp (22/12, leã thaùnh Ceùcilia boån maïng cuûa giôùi ca nhaïc) : naêm nay laø naêm thöù hai maø beà treân Vial, giaùm ñoác tröôøng muø La San vaø cuõng laø moät nhaïc só ñaày taøi naêng, thaày daïy cuûa nhieàu nhaïc só ca só taïi Saøi Goøn, ñaõ ñöùng leân toå chöùc moät ñaïïi nhaïc hoäi veà nhaïc treû nhaèm muïc ñích gaây quó cho coâng cuoäc phuïc vuï treû khuyeát taät. Tieàn thu töø cuoäc bieåu dieãn raát haøo höùng naøy mang veà cho ban toå chöùc 100 000 $ vaø sau khi trang traûi caùc chi phí, soá tieàn coøn laïi ñeå nhaäp vaøp quó laø 80 000 $.

Cuõng nhaèm goùp phaàn xaây döïng tröôøng oác, cô quan xaõ hoäi nhaø nöôùc höùa hoã trôï 300 000 $ khi döï aùn khôûi söï ñöôïc thöïc hieän treân coâng tröôøng.

Nieân khoùa 66-67

Thaùng baûy : Sö huynh beà treân Vial, sau ba thaùng tu nghieäp taïi Anh Quoác, ñaõ leân ñöôøng trôû veà nhieäm sôû. Boä truyeàn baù Ñöùc Tin, qua trung gian cuûa Phaùi boä toâng toøa (Deùleùgation apostolique) ñaõ hoã trôï tænh doøng La San 15 000 US$. Ban cöùu trôï Coâng giaùo goùp theâm 10 000 US$. Ngoaøi ra quaân ñoäi Myõ coøn coù taëng theâm 6 500 US$ (5 000 thuoäc quó xaõ hoäi lính Myõ vaø 1 500 US$ do laïc quyeân).

Thaùng Taùm : sh Dositheùe haêng haùi chaïy giaáy tôø ñeå ñi Phaùp. Hai sh Martin vaø Arnould ñöôïc giao traùch nhieäm lo hai phaân hieäu Vieät vaø Phaùp cuûa tröôøng La San Nghóa Thuïc. Sh Girard ñeán taêng cöôøng cho nhoùm lo muø. Trong suoát nieân hoïc, sh phaûi chaïy tôùi chaïy lui giöõa hai tröôøng La San Nghóa Thuïc vaø La San Ñöùc Minh. Sh Wenceslas, chòu traùch nhieäm chi nhaùnh La San Chaùnh Höng, cuõng ñeán soáng vôùi coäng ñoaøn vaø laøm taêng theân nhaân soá cho coäng ñoaøn : 5 thaønh vieân.

Toång soá hoïc sinh cuûa tröôøng muø naêm nay laø 22 em trong ñoù coù 17 muø vaø 5 em coøn thaáy ñöôïc chuùt ít. Caùc em khieám thò ñöôïc chia ra nhö sau : 1 lôùp 9 (ñeä töù), 3 ñeä nguõ, 3 ñeä luïc, 5 ñeä thaát (nhöng moät thôøi gian sau, coù 2 xin thoâi) vaø cuoái cuøng laø 5 em theo hoïc caáp 1.

Thaùng chín : Cô quan xaõ hoäi cuûa Boä xaõ hoäi naâng tieàn trôï caáp leân thaønh 5 000 $ (maáy naêm tröôùc laø 3 000 $) vaø giaûi ngaân soá tieàn höùa heïn laø 300 000 $ ñeå goùp vaøo vieäc xaây döïng tröôøng sôû (ñaõ khôûi coâng töø thaùng saùu). Tieán ñoä xaây döïng quaù chaäm trong khi thaønh vieân soáng taïi tröôøng thì ñoâng. Coäng ñoaøn caùc sö huynh : 5 ; hoïc sinh : 22 vaø 1 baûo veä nhöng chæ coù 2 phoøng taém vaø 1 phoøng veä sinh cho taát caû 28 con ngöôøi aáy !

Thaùng 10 : Vieäc chuaån bò möøng kyû nieäm naêm thöù 100 cuûa söï hieän dieän cuûa doøng La San treân queâ höông naøy ñang tieán haønh caùch raát hoà hôûi, moät teân troäm ñaõ kheùo leùo ñeán vieáng nhaø chuùng toâi vaø mang ñi nhieàu ñoà ñaïc coù giaù trò cao : teân aáy nhaéc nhôû chuùng toâi phaûi bieát luoân soáng caûnh giaùc, ngay caû giöõa nhöõng coâng vieäc beà boän.

Thaùng moät : Ñaïi hoäi nhaïc treû theo truyeàn thoáng haèng naêm ñöôïc toå chöùc taïi Taberd (döôùi söï höôùng daãn vaø ñoân ñoác cuûa sö huynh beà treân Vial) nhaèm cöùu trôï ñoàng baøo bò thieân tai luõ luït taïi mieàn taây ñaõ mang laïi boäi thu : 140 000 $. Toaøn boä soá tieàn naøy ñöôïc trao cho cô quan CARITAS quoác gia ñeå phaân phoái cho ñoàng baøo bò naïn.

Vaøo nhöõng ngaøy choùt trong thaùng, gia ñình La San Nghóa Thuïc trôû neân naùo nhieät laï thöôøng : doïn nhaø gaáp leân. Nhoùm thôï ñaäp phaù nhaø cuõ loan baùo saép söûa ñeán thi coâng.

Boán maùy ñaùnh chöõ Braille vaø saùu maùy ñaùnh chöõ hieäu Stainsby ñaõ ñeán ñöôïc Saøi Goøn sau boán thaùng chôø ñôïi : seõ coù chuyeän haáp daãn trong kyø trieån laõm kyû nieäm ñeä nhaát baùch chu nieân.

Thaùng chaïp : caùc leã hoäi kyû nieäm baùch chu nieân doøng La San ñaët chaân leân ñaát Saøi Goøn ñöôïc khai maïc baèng nhöõng traän ñaáu theå thao tranh chöùc voâ ñòch giöõa caùc tröôøng La san treân toaøn quoác vaø baèng nhöõng buoåi trình dieãn vaên ngheä bôûi vaø cho hoïc sinh caùc tröôøng. Trong nhöõng buoåi dieãn daønh cho caùc phuï huynh hoïc sinh vaø quan khaùch, ban toå chöùc vôùi söï tham gia cuûa sö huynh Hieäu tröôûng, ñaõ toå chöùc baùn veù ñeå uûng hoä tröôøng La San muø vaø tröôøng La San kyõ thuaät Caàn Thô. Keát quaû thu ñöôïc 340 000 $.

10-XII-1966 : leã ñaët vieân ñaù ñaàu tieân cuûa tröôøng La San muø (soá 282 Hieàn Vöông, quaän 3). OÂng boä tröôûng boä xaõ hoäi ñeán chuû toïa. Trong nhöõng khaùch môøi danh döï coù vò ñaïi dieän rieâng cuûa söù thaàn Toøa Thaùnh taïi Vieät Nam, beà treân Phuï quyeàn vuøng AÙ Chaâu, ñaïi dieän cho beà treân Toång quyeàn doøng La San trong dòp leã baùch chu nieân, sö huynh giaùm tænh, vaø raát nhieàu nhaân vaät caáp cao daân söï cuõng nhö quaân ñoäi cuøng caùc cöïu hoïc sinh raát trung thaønh cuûa doøng.

12-XII-1966 : Keát thuùc cuoäc trieån laõm caùc sinh hoaït hoïc ñöôøng taïi caùc tröôøng thuoäc hieäp hoäi giaùo duïc Coâng giaùo (chuû tòch laø sö huynh Feùlicien, hieäu tröôûng tröôøng Taberd). Khu trieån laõm goàm 18 gian phoøng, trong soá ñoù coù 2 gian phoøng trình baøy hình aûnh vaø hoaït ñoäng cuûa phaân hieäu khieám thò : caùc hoïc sinh muø cuûa phaân hieäu tieáp tuïc sinh hoaït bình thöôøng nhö chuùng vaãn laøm haèng ngaøy nhö hoïc haønh hoaëc chôi nhaïc caùch töï nhieân (muø maø !) tröôùc ñaùm ñoâng khaùn giaû. Nhöõng caâu hoûi cuûa coâng chuùng ñaët ra cho caùc em khieám thò cho thaáy laø coù nhieàu ngöôøi, duø ñöôïc linh hoaït bôûi nhöõng tình caûm tích cöïc ñoái vôùi caùc em keùm may maén naøy, cuõng thöôøng coù nhöõng yù töôûng khoâng chính xaùc veà thöïc traïng hay veà nhöõng taâm tình ñaùng traân troïng cuûa caùc em. Cuoäc trieån laõm naøy cuõng cho thaáy phaàn naøo tình hình tham gia tích cöïc cuûa a/e La San vaøo vieäc naâng ñôõ vaø giaùo duïc caùc em keùm may maén.

Thaùng baûy : sau hôn 7 thaùng xaây döïng, ngoâi tröôøng môùi vöøa kòp saün saøng ñoùn nhaän 300 hoïc sinh caáp hai vaøo hoïc. Caùc lôùp ñöôïc môû goàm : 3 ñeä thaát, 1 ñeä luïc, 1 ñeä nguõ vaø 1 ñeä töù.

Nieân khoùa 1967-68 : Xuaát hieän “Trung hoïc La san muø” hay La San Hieàn Vöông.

01-VIII- 1967 : Tröôøng khai giaûng. Caùc hoïc sinh khieám thò ñöôïc chia ra nhö sau : 5 theo hoïc lôùp ñeä thaát, 2 ñeä luïc, 4 ñeä nguõ, 1 ñeä töù. Phaân hieäu caáp I ñaëc bieät goàm 8 em khieám thò lôùn vaø phaân hieäu caáp I bình thöôøng goàm 10 em khieám thò nhoû. 2 nöõ tu doøng Ñöùc Meï Maân Coâi giuùp lo cho caùc em nhoû muø cuûa caáp I. Toång soá caùc hoïc sinh khieám thò laø 32.

Thaùng taùm : cuoäc du haønh sang Myõ cuûa sö huynh hieäu tröôûng Vial Traàn Vaên Hueâ töø ngaøy 9 ñeán ngaøy 30 thaùng taùm ñaõ giuùp cho trang thieát bò cuûa tröôøng muø theâm phong phuù.

Thaùng chín & möôøi : xaây döïng theâm 3 phoøng ôû (goïi laø homes) cho caùc noäi truù khieám thò lôùn : sh hieäu tröôûng aùp duïng heä thoáng “cottage” cuûa Hoa Kyø. Moãi cottage laø choã dung thaân cho 4 em muø lôùn vôùi giöôøng, tuû quaàn aùo …

Thaùng chaïp : moät bieán coá haáp daãn khaùc laø vieäc khai giaûng nhöõng khoùa hoïc anh vaên buoåi toái ñöôïc goïi laø “Anh Vaên La San”. Caùc khoùa hoïc naøy ñöôïc sö huynh Vial vaø Thònh – cöû nhaân giaùo khoa anh vaên – ñieàu haønh. Theâm moät cô hoäi quaûng baù cho tröôøng muø vaø coâng cuoäc xaõ hoäi La San.

Thaùng hai 1968 : ñaây laø thaùng toång taán coâng cuûa boä ñoäi Vieät Coäng treân toaøn coûi ñaát nöôùc mieàn Nam. Tröôøng buoäc phaûi cho hoïc sinh nghæ hoïc trong hai thaùng. Thaùng tö, caùc hoïc sinh trôû laïi tröôøng vaø gaéng söùc hoaøn thaønh chöông trình hoïc.

Thaùng saùu : boä ñoäi Vieät Coäng laïi khôûi söï taán coâng baèng nhöõng cuoäc phaùo kích vaø khuûng boá. Haøng ngaøn nhaø cöûa bò ra tro cuøng vôùi nhieàu sinh maïng. Tröôøng cuõng bò truùng 1 hoûa tieån. May thay cuõng ñaõ ñeán thôøi ñieåm cuûa nhöõng ngaøy nghæ heø haèng naêm.

Nieân Khoaù 1968-69

Caùc sö huynh Claude vaø Arnould rôøi coäng ñoaøn cho moät nhieäm vuï môùi taïi moâi tröôøng khaùc. Buø laïi, tröôøng haân hoan chaøo ñoùn caùc sö huynh töø nôi khaùc ñoåi ñeán nhö sh François Saéc, Louis Ñaït Thanh vaø Donat.

Thaùng taùm : Nieân khoùa môùi khai giaûng vaøo ñaàu thaùng taùm 1968. Nhaân söï cuûa tröôøng La San Hieàn Vöông goàm 7 sö huynh , 36 giaùo vieân nam nöõ ngoaøi ñôøi. Nhôø vieäc môû theâm caùc lôùp hoïc chính qui vaø caùc khoùa sinh ngöõ maø só soá hoïc sinh ñaït tôùi con soá 1 800 em. Ngoaøi ra toå chöùc kyû luaät cuûa tröôøng naêm nay coù ñeán hai sö huynh giaùm hoïc, moät cho tieåu hoïc vaø moät cho caáp hai.

Phaân hieäu La San muø cuõng phaùt trieån theo. Ñeå nuoâi aên hoïc vaø giaùo duïc mieãn phí 40 em khieám thò, coäng ñoaøn phaûi thaét löng buoäc buïng vaø chaáp nhaän moät cuoäc soáng khaéc khoå, nhaát laø ñoái vôùi nhöõng tu só giaùo vieân nhieät thaønh vì coâng taùc.

Cuõng trong thaùng naøy, tröôøng cuõng coù toå chöùc buoåi chieâu ñaõi caùc aân nhaân ngöôøi Hoa kyø ñaõ goùp phaàn vaøo vieäc phaùt trieån phaân hieäu muø. Trong soá caùc aân nhaân coøn coù söï hieän dieän caùc ñaïi taù, ñaïi uùy vaø tuyeân uùy. Caùc em khieám thò trình dieãn aâm nhaïc vaø haùt nhöõng baøi haùt tieáng Vieät ñeå chaøo ñoùn caùc quan khaùch.

Cuoái thaùng taùm, sö huynh hieäu tröôûng ñöôïc môøi ñi Phi-luaät-taân ñeå noùi chuyeän veà vaán ñeà caùc em muø. Khi trôû veà, sö huynh ñaõ quyeát ñònh toå chöùc xoå soá tombola “vì treû muø” taïi raïp Thoáng Nhaát. Chính trong cuoäc vui naøy maø caùc em khieám thò coù dòp thi thoá taøi naêng. Vaø cuõng nhôø cuoäc xoå soá naøy, maø phaân hieäu ñaõ deã daøng chi traû moùn nôï moät trieäu cho baø Tröông (Vónh Leã) maø phaân hieäu ñaõ möôïn khi xaây caát nhaø môùi.

Cuoái tam caù nguyeät thöù nhaát, caáp hai cuûa tröôøng ñaõ toå chöùc moät buoåi trình dieãn vaên ngheä cho taát caû hoïc sinh cuûa caáp. Caùc hoïc sinh ñaõ chöùng toû ñöôïc thieän chí vaø taøi naêng cuûa mình vaø goùp phaàn laøm taêng theâm tinh thaàn laïc quan chung qua nhöõng khuùc haùt, nhöõng ñoaûn kòch, nhöõng tieáng cöôøi hoàn nhieân …. Qua ngaøy hoâm sau, chuùng ñöôïc taän höôûng moät buoåi caém traïi ñaày höùng thuù treân saân tröôøng.

Vò giaùm hoïc caáp moät raát naêng ñoäng treân caùnh ñoàng truyeàn giaùo. Qua nhöõng thaùng daøi, sö huynh ñaõ chuaån bò chu ñaùo caùc em nhoû ñeå ñoùn nhaän bí tích theâm söùc baèng nhöõng baøi giaùo lyù soáng ñoäng cuûa mình. Dòp leã thaùnh An-reâ, 30 thaùng 11, caùc phuï huynh laáy laøm haõnh dieän veà 200 con em mình trong boä ñoàng phuïc traéng nuoát, saép theo haøng loái, tieán veà thaùnh ñöôøng cuûa giaùo xöù tham döï thaùnh leã ban pheùp Theâm söùc. Trong dòp naøy, sö huynh François Saéc coù toå chöùc buoåi chieâu ñaõi ñöùc toång giaùm muïc Bình cuûa Saøi Goøn. Trong suoát thôøi gian muøa Giaùng Sinh, sö huynh luoân toû ra raát tích cöïc vaø naêng ñoäng. Theo ñeà nghò cuûa sö huynh, beà treân Vial ñaõ cho döïng leân moät leã ñaøi, treân ñoù thaùnh leã ñeâm seõ ñöôïc cöû haønh giöõa trôøi. Ñoàng thôøi, toaøn boä phoøng oác cuûa tröôøng La san Hieàn Vöông cuõng ñöôïc trang trí thaät ñeïp. Cuoäc canh thöùc vaø thaùnh leã nöõa ñeâm dieãn ra trong moät baàu khoâng khí trang nghieâm, soát saéng vaø khoâng keùm phaàn töôi vui.

Tuy luoân phaûi coù caùi nhìn toång quaùt veà vieäc giaùo duïc caùc hoïc sinh, sh hieäu tröôûng ñoàng thôøi cuõng lo laéng cho “söï laønh maïnh” cuûa neàn taøi chaùnh tröôøng. Ngoaøi hai thaønh coâng vang doäi noùi treân – bieåu dieãn vaên ngheä vaø xoå soá Tombola – sh ñaõ cho xaây döïng moät nhaø in, naøi næ caùc aân nhaân trang bò maùy moùc mieãn phí. May nhôø khaû naêng xoay trôû linh hoaït, sö huynh thöïc hieän thaønh coâng nhöõng gì oâng döï ñònh cho caùc hoïc sinh muø : nhaø in La San hoaït ñoäng toát, phuïc vuï cho coâng chuùng vaø mang lôïi ích taøi chính veà cho tröôøng muø.

Ñeå keát thuùc naêm 1968, coäng ñoaøn töï höùa laø seõ quan taâm ñeán vieäc vun troàng ôn goïi cho coâng taùc toâng ñoà La San. Caùc sö huynh nghó raèng vaøo cuoái nieân hoïc 68-69, mình coù theå gôûi ñeán ñeä töû vieän Thuû Ñöùc khoaûng 10 ôn goïi coù chaát löôïng.

[1] Truù nguï trong khu “Coáng baø xeáp”, phía sau nhaø thôø Ñöùc Meï Haèng Cöùu Giuùp, ñöôøng Kyø Ñoàng.

[2] Con soá naøy nhanh choùng taêng leân treân möôøi sau moät thôøi gian ngaén ! Con soá naøy khoâng tính ñeán caùc em muø khaùc thöôøng ñeán sinh hoaït chung…

Xin caùm ôn Freøre ñaõ nhaéc nhôû cho em veà ngaøy 15 thaùng 5, leã kính Thaùnh Gioan LaSan laø Quan Thaøy cuûa caùc Nhaø Giaùo, vì chính em luùc môùi caép saùch ñeán tröôøng laàn ñaàu, cuõng laø ngöôøi thuï ôn cuûa söï giaùo duïc Doøng LaSan naøy..

Thöa Freøre, moät naêm sau ngaøy ri cö vaøo Nam baèng taøu haù moàm, em ñöôïc nhaän vaøo laøm hoïc troø cuûa La San Nghóa Thuïc (Ngaõ tö Nguyeãn Thoâng, Yeân Ñoå Quaän 3 Saigoøn). Sau khi hoaøn taát baäc tieåu hoïc taïi ngoâi tröôøng thaân yeâu ñaàu ñôøi naøy, nhaø em quaù ngheøo khoâng cho pheùp em vaøo Taberd.

Kyû nieäm aáu thô cuûûa nhöõng naêm thaùng ñaàu ñôøi theo hoïc ABC ôû La San Nghóa Thuïc thì quaù nhieàu, khoâng sao keå sieát, vaø khoâng bao giôø queân ñöôïc, nhö ñaù banh, ñaùnh cuø, ñaùnh khaêng, ñaùnh ñaùo, ñaùnh nhau chaûy maùu muõi, bò phaït baét quì, ruû nhau ñi hoïc sôùm ñeå baét deá beân buïi coû leà ñöôøng, quay caørem hay coi Cineù caâm "Saïc Loâ" tröôùc coång tröôøng v.v...

Hoài em hoïc lôùp Ba, coù quan khaùch ngoaïi quoác vieáng thaêm tröôøng vaø moãi lôùp phaûi laøm moät caùi gì ñoù ñeå giuùp vui quan khaùch. Em coøn nhôù laø thaøy giaùo em ñaõ sôn moät caùi thuùng laät uùp laøm mu con ruøa, vaø baét thaèng con cuûa thaày (hoïc cuøng lôùp tuïi em) boø trong caùi thuùng laät uùp ñoù, vaø thuït ra thuït voâ caùi ñaàu con ruøa to baèng quaû baép chuoái, coøn chuùng em thì ñöùng quaây quaàn chung quanh vöøa cöôøi vöøa voã tay reo haùt baøi "oái giôøi ôi... kìa noù loù ñaàu ra kìa...laøng nöôùc ôi troâng coi maø kinh quaù... oái giôøi ôi kìa noù ruït ñaàu voâ kìa... " v.v...

Ngaøy naøo tröôùc giôø ra chôi cuõng ñöôïc phaùt moãi ñöùa moät khuùc baùnh mì vaø moät mieáng pho mai (Myõ quoác vieän trôï) hay moät quaû chuoái, aên maõi cuõng chaùn, tuïi em thöôøng moùc ruoät baùnh mì vieân laïi neùm nhau, hay tung leân trôøi roài haù mieäng chôø rôi xuoáng ñeå "Ñôùp"...

Sau ñoù moät vaøi naêm, hình nhö laø ñaïi Leã kyû nieäm 100 naêm phong thaùnh hay birthday cuûa cha Gioan LaSan, ôû Saigoøn coù toå chöùc leã möøng raát troïng theå ôû saân vaän ñoäng Tao Ñaøn thì phaûi. Hình nhö coù ñöùc TGM Saigoøn chuû leã. Tuïi em maëc ñoàng phuïc quaân xanh aùo sô mi traêng cuøng vôùi caû chuïc ngaøn ngöôøi tham döï möøng leã, côø xí bay raïp khaùn ñaøi trong khi moïi ngöôøi haùt vang baøi em coøn nhôù:

Laïy Thaùnh Gioan... boån maïng....cöïc nhaân
Laø caây ñuoác saùng...chieáu toûa...muoân phöông
Nguyeän xuoáng ôn cho...bao con traàn gian
Giôø ñaây leân tieáng...thieát tha cuøng haùt vang

Chaøo möøng thaùnh... Gioan
Ngöôøi laø aùnh... vinh quang
Haèng soi cho... theá nhaân... toaøn theá giôùi...

Nguyeän caàu thaùnh...Gioan
Ngöôøi laø aùnh...vinh quang
Haèng cöông quyeát... soáng theo göông Ngöôøi...

Khi xöa...Ngöôøi ñaõ neâu göông saùng choùi...
Soi daãn cho...bao ñôøi soáng...neân thaân ngöôøi...
Phuïc hoài...tình yeâu thöông trong theá giôùi...
Giuùp thanh nieân...bieát soáng theo...ñöôøng ngay...

Laïy Thaùnh La San...Boån Maïng Cöïc Nhaân...
Laø caây ñuoác saùng...chieáu toaû muoân phöông...

Thöa Freøre, sau ngaøy rôøi tröôøng Luaät vaøo lính, nhöõng naêm chinh chieán ñôøi quaân nguõ soáng baït maïng, chæ tröø maáy toäi gieát ngöôøi, haïi baïn hay löôøng gaït, coøn toäi gì em cuõng daùm phaïm caû, Freøre maø laø Linh Muïc thì coù leõ phaûi ngoài haøng giôø moãi laán nghe em "Swell Sin". Baây giôø ngaãm nghó laïi em tin laø nhôø giaùo duïc ñaàu ñôøi cuûa Tröôøng LaSan maø moät teân hoang ñaøng, ngoã nghòch, ngoâng cuoàng, baùn trôøi khoâng vaên töï nhö em, coøn "Bieát Soáng Theo Ñöôøng Ngay "...moät chuùt xíu! Vaø cuõng coù leõ nhôø vaäy maø ñaõ ñöôïc moät TN A hieàn nhö Masoeur...trao duyeân laàm...

Hoâm nay, sau gaàn 50 naêm rôøi boû maùi tröôøng xöa, laàn ñaàu tieân em, moät ñöùa hoïc troø hoang ñaøng boäi baïc, vieát ít doøng ñeå chia seû vôùi Freøre vaø caùc anh chò TN veà nhöõng kyû nieäm thô daïi ñaàu ñôøi döôùi maùi tröôøng thaân yeâu LaSan Nghóa Thuïc Saigoøn ngaøy naøo. Vöøa nhö moät lôøi thuù toäi cuûa ñöùa hoïc troø voâ ôn vì chöa laøm ñöôïc gì cho Tröôøng LaSan caû (LaSan Nghiaõ Thuïc phaàn lôùn cung caáp giaùo duïc FREE cho con caùi caùc gia ñình ngheøo hay ri cö 54 nhö em), vöùa nhö moät lôøi toân vinh caûm taï muoän maøng ñeán Cha Thaùnh Gioan LaSan vaø caùc Freøre caùc Soeur ñaõ theo chaân Ngaøi, taän hieán ñôøi mính cho söï Giaùo duïc cuûa nhaân loaïi, vaø ñeå gieo vaøo taâm hoàn cuûa nhöõng ñöùa con hoang ñaøng nhö em, coøn soùt laïi moät chuùt "Loøng Ngay" .