Coù leõ toâi seõ ñi muïc vuï taïi Campuchia vaø veà ñeán nhaø khoaûng 28, 29 teát gì ñoù, nhöng taát caû ñaõ thay ñoåi vaø naèm ngoaøi döï ñoaùn cuûa toâi, khi Beà treân thoâng baùo laø chuùng toâi seõ ñoùn Teát cuøng vôùi ñoàng baøo ngöôøi Vieät taïi Campuchia, xeùm chuùt nöõa laø toâi baät khoùc, nhöng toâi ñaõ keàm cheá ñöôïc vì "Nam töû Haùn ñaïi tröôïng phu ñoå maùu chöù khoâng rôi leä". Ñaây laø laàn ñaàu tieân trong ñôøi toâi aên teát xa nhaø, maø laïi laø ñaát khaùch queâ ngöôøi, moät caûm giaùc buoàn röôøi röôïi xaâm chieám taâm hoàn, bao nhieàu ñieàu khieán toâi phaûi suy nghó, toâi seõ phaûi laøm gì ôû moät nôi xa laï, maø nöûa chöõ cuûa hoï toâi cuõng khoâng bieát, loøng toâi giôø ñaây thaät khoâng theå dieãn taû ñöôïc bôûi noù chöùa ñöïng bieát bao caûm giaùc : lo laéng, buoàn baõ…

Coäng ñoaøn chuùng toâi ñaõ leân chöông trình ñi Campuchia, anh em chuùng toâi seõ chia laøm hai nhoùm, nhoùm moät ñi tieàn traïm vaø seõ xuaát phaùt ngaøy 24/01/2006 (töùc ngaøy 23 Teát AÂm lòch), nhoùm hai seõ xuaát phaùt sau ñoù boán ngaøy (töù ngaøy 28/01/2006, nhaèm ngaøy 27 Teát AÂm lòch), khoâng hieåu ñoäng löïc naøo ñaõ khieán toâi giô tay xung phong vaøo nhoùm ñi tieàn traïm, goàm coù : Freøre Hieáu, F. Ña, Ñoaøi, Hoøa, Minh (nhoû) vaø toâi (theâm söï taêng cöôøng cuûa Freøre Ba). Chuùng toâi xuaát phaùt luùc 9h00 taïi Vieät Nam vaø ñeán Phnom Penh luùc 16h00. Luùc naøy toâi môùi caûm nhaän ñöôïc quan troïng cuûa moät ngöôøi ñoàng höông (Vieät Nam) laø theá naøo nôi moät ñaát nöôùc xa laï, vaên hoùa, ngoân ngöõ, con ngöôøi,… taát caû hoaøn toaøn "khoâng gioáng" ngöôøi Vieät chuùng toâi. Xe vöøa caäp beán, chung quanh toâi ngöôøi ta noùi gì, toâi hoaøn toaøn "muø tòt", bôûi moät chöõ beû ñoâi toâi cuõng khoâng bieát. Chuùng toâi ñang ñôïi Freøre Hieäp ñeán ñoùn, nhöng vì ñoùi buïng quaù neân taát caû quyeát ñònh vaøo moät quaùnaên gaàn ñoù, ñeå tìm chuùt gì "boû buïng", vì töø saùng ñeán giôø chuùng toâi ñaõ bò côn ñoùi laøm cho meät laõ. Keâu thöù gì aên ñi, Fr. Hieáu leân tieáng, nhöng maø aên gì ñaây ? Moät anh hoûi laïi, trong thöïc ñôn chæ toaøn laø tieáng Campuchia vaø tieáng Anh, tieáng Campuchia thì muø tòt, maø tieáng Anh cuõng khoâng phaûi laø raønh, nhìn vaøo thöïc ñôn beân coät tieáng Anh, toâi thaáy moùn "Beef soup…" gì ñoù, toâi nghó chaéc laø Phôû Boø, neân maïnh daïn ra hieäu cho chuû quaùn laøm moät toâ, nhöng ñeán khi ngöôøi ta ñem ra thì hôõi oâi, moät toâ Canh chua thòt boø, hoaøn toaøn khoâng dính daùng gì ñeán phôû heát, caû nhoùm chuùng toâi phaù leân cöôøi, vaø coù leõ ñaây laø moät kyû nieäm vui trong chuyeán ñi muïc vuï cuûa toâi.

Moät luùc sau Fr. Hieäp xuaát hieän, Freøre goïi xe Tuk Tuk ñöa chuùng toâi veà coäng ñoaøn, ñeán nôi toâi gaëp Freøre Fortuna Phong ra ñoùn vôùi moät khuoân maët raát nieàm nôû, thaân maät (chaøo anh em, quyù hoùa quaù…). Döôùi döï höôùng daãn cuûa Freøre Hieäp, toâi veà phoøng taém röûa chuaån bò aên côm chieàu. trong böõa côm chuùng toâi vöøa aên vöøa baøn chuyeän tieán haønh vieäc leân chöông trình giuùp ñoàng baøo ngöôøi Vieät ñoùn Teát. Taát caû phaûi thay ñoåi cho phuø hôïp vôùi hoaøn caûnh luùc naøy, thay vì phaûi ñôïi nhoùm hai qua roài môùi tieán haønh thì chuùng toâi phaûi baét tay ngay vaøo coâng vieäc, vì chöông trình cuûa Beà Treân Giaùm Tænh ñöa ra laø coù naáu Baùnh Teùt, maø neáu ñôïi nhoùm hai qua thì khoâng kòp. Vaø moät thay ñoåi nöõa laø thay vì toå chöùc chôi Hoäi chôï nhö ñaõ döï ñònh ôû Vieät Nam, thì chöông trình giôø ñaây chæ laø toå chöùc vui chôi, sinh hoaït vôùi caùc em trong khi chôø baùnh chín. Sôû dó coù söï thay ñoåi naøy, laø do yù kieán ñoùng goùp cuûa caùc Freøres taïi ñòa phöông, caùc Freøres ñöa ra moät lyù do heát söùc teá nhò, laø neáu khoâng muoán gaëp "raéc roái", vaø coù theå trôû laïi vaøo nhöõng laàn keá tieáp.

Ngaøy hoâm sau, anh em chuùng toâi tieán haønh chöông trình nhö ñaõ thoáng nhaát toái hoâm tröôùc, chuùng toâi chia ra laøm hai nhoùm ñi chôï, moät nhoùm thì mua nhöõng vaät duïng (ñoà chôi) chuaån bò cho nhöõng troø vaän ñoäng, nhoùm coøn laïi mua baùnh keïo ñeå laøm quaø phaùt cho caùc em. Ngay toái hoâm ñoù anh em chuùng toâi cuøng nhau chia thaønh nhöõng phaàn quaø ñeå kòp ngaøy mai leân ñöôøng ñi phaùt quaø cho caùc em.

Ñòa ñieåm ñaàu tieân chuùng toâi ñeán giuùp ñoù laø Bình Di, moät hoï ñaïo naèm caùch coäng ñoaøn chuùng toâi khoaûng 70 caây soá, döôùi söï höôùng daãn cuûa coâ Vaân. Coù leõ ñaây laø nôi ñeå laïi trong toâi nhieàu caûm xuùc nhaát trong chuyeán ñi naøy. Vöøa ñeán nôi, toâi ñaõ thaáy caùc coâ, caùc baùc cuøng vôùi caùc em thieáu nhi ñöùng ñôïi chuùng toâi. Coâ Vaân daãn chuùng toâi vaøo trong nhaø xöù ñeå caát ñoà ñaïc vaø röûa maët cho tænh taùo, vöøa böôùc vaøo toâi ñaõ thaáy caùc coâ ñang caëm cuïi goùi baùnh, ngöôøi thì goùi keû thì coät vôùi nhöõng thao taùc thaät nhuaàn nhuyeãn. Caát ñoà xong, anh em chuùng toâi ra tieáp tay vôùi caùc coâ ñeå phuï goùi baùnh cho kòp ñeå chöông trình phaùt baùnh ngaøy mai. Toâi chæ bieát giuùp caùc coâ baèng caùch coät daây baùnh, vôùi nhöõng thao taùc ban ñaàu thaät vuïng veà (vì töø tröôùc ñeán giôø toâi chöa heà bieát goùi baùnh laø gì, chæ bieát aên baùnh maø thoâi). Vöøa goùi baùnh vöøa hoûi thaêm laøm quen vôùi nhöõng em beù ngoài gaàn ñoù, caùc em thaät deã thöông, vaø raát quyù chuùng toâi, chæ sau moät vaøi tieáng laøm quen chuùng toâi ñaõ trôû neân thaân thieän, ñöùa naém tay, ñöùa baù coå, troâng chöøng döôøng nhö ñaõ quen töø laâu roài, coù tieáng coøn leân tieáng giaønh vôùi ñöùa khaùc : oâng chaày (thaày) naøy cuûa tao, tao xí tröôùc roài chöù boä… Chuùng toâi giuùp goùi baùnh ñeán 14h00 thì nghæ tay ñeå baét ñaàu cuoäc sinh hoaït vôùi caùc em thieáu nhi Bình Di. Chuùng toâi cho caùc em thi ñua vôùi nhau naøo laø chuyeàn banh, ñaïp bong boùng, thoåi boät…, caùc em chôi raát vui maëc duø coù moät vaøi em vì haùo thaéng neân chöa trung thöïc, coù leõ taïi caùc em chöa ñöôïc giaùo duïc nhieàu neân chuùng coù gian doái ñoù laø ñieàu khoâng traùnh khoûi. Sau buoåi sinh hoaït vôùi caùc em chuùng toâi nghæ ngôi chuùt ít, taém röûa, vaø aên chieàu, roài laïi tieáo tuïc coâng vieäc goùi baùnh cho ñeán hôn 21h00. Vaø ngay khi noài baùnh ñaàu tieân ñöôïc vôùt ra, chuùng toâi chia nhau ñi phaùt cho nhöõng gia ñình gaàn ñoù vì sôï ñeå ñeán saùng mai seõ khoâng kòp. Do khoâng phaûi laø chuyeân moân cuûa mình neân sau moät ngaøy goùi baùnh chuùng toâi ai naáy ñeàu caûm thaáy meät moûi, rieâng toâi vì söùc coù haïn neân khoâng theå caàm cöï ñaët löng xuoáng moät caùi laø "leân tieân" luoân, khoâng coøn bieát "trôøi traêng maây nöôùc gì heát". Saùng sôùm hoâm sau khi chuùng toâi ñang duøng ñieåm taâm ñeå chuaån bò leân ñöôøng ñi phaùt cho nhöõng gia ñình coøn laïi nhö ñaõ ñònh, thì caùc em thieáu nhi ñaõ xuaát hieän, chuùng ñöùng ñaày tröôùc cöûa nhaø xöù ñôïi, ñeå chuùng toâi noùi keå chuyeän vaø vui ñuøa vôùi chuùng. Chuùng khoâng daùm ñi ñaâu heát sôï khoâng ñöôïc chôi vôùi chuùng toâi, thaäm chí coù moät em meï keâu veà nhaø baø ngoaïi cuõng nhaát ñònh khoâng ñi, ñoøi ôû laïi vaø rôm rôùm nöôùc maét cho ñeán khi yeâu caàu cuûa em ñöôïc meï chaáp thuaän. AÊn saùng xong, trong khi chôø ñôïi noài baùnh coøn laïi hoaøn taát, chuùng toâi noùi chuyeän vôùi caùc em, daêm ba em xuùm laïi töøng ngöôøi trong chuùng toâi, ñöôïc moät luùc thì nghe coù tieáng moät Freøre noùi vôùi caùc em raèng : dzoâ oâng thaày ñoù oång keå chuyeän cho nghe, oång keå chuyeän hay laém (oång "nhieàu chuyeän" laém), theá laø caùc em beù xuùm laïi quanh toâi vaø baét toâi phaûi keå chuyeän cho chuùng nghe, heát chuyeän naøy ñeán chuyeän khaùc ñeán noãi toâi hoûi caùc em, meät chöa ? chuùng baûo : chöa, vaø toâi laïi tieáp tuïc cho ñeán luùc chaát baùnh leân hai chieác xe keùo (möôïn cuûa caùc coâ chuù trong giaùo xöù). Thaáy chuùng toâi ñi phaùt baùnh, caùc em cuõng xin ñi theo, vaø cuõng nhôø caùc em daãn ñöôøng vaø giuùp ñôõ chuùng toâi ñaõ hoaøn taát sôùm hôn döï ñònh (khoaûng 10h00). Ñaùng leõ ra ñeán khoaûng 14h00 chuùng toâi môùi rôøi khoûi Bình Di, nhöng vì coøn hai hoï ñaïo khaùc ñang chôø neân chuùng toâi phaûi leân ñöôøng ngay cho kòp. Duø chæ môùi quen nhau trong khoaûng thôøi gian khoâng laâu, nhöng khi chia tay, caû chuùng toâi laãn caùc em ai naáy ñeàu khoâng khoûi bòn ròn, caùc em ñöa chuùng toâi ra ñeán taän xe vaø ñôïi xe laên baùnh caùc em môùi trôû voâ. Ñaây laø nhöõng giaây phuùt caûm ñoäng nhaát trong thôøi gian ñi muïc vuï taïi Campuchia, chính caùc em ñaõ laøm cho toâi vôi ñi phaàn naøo noãi nhôù nhaø, noãi buoàn khoâng ñöôïc cuøng aên teát vôùi gia ñình. Giôø ñaây taát caû hình aûnh aáy vaãn coøn ñoïng laïi trong taâm trí toâi , hình aûnh nhöõng em beù laám lem nhöng thaät deã thöông vôùi nhöõng caùi teân ngoä nghónh : Veïn-Toaøn (hai chò em), Bình-Phong (hai anh em sinh ñoâi), Coïp, Giaøu,…

Qua chuyeán ñi naøy, toâi caûm nghieäp ñöôïc moät ñieàu, ñoù laø caøng tieáp xuùc laâu vôùi caùc em, thì caùc em caøng trôû neân thaân thieát vôùi mình, ñieàu naøy toâi nhaän thaáy khi ñi sinh hoaït ôû ba nôi khaùc nhau : Bình Di, Xa-an, Cham-pa. Muoán giuùp ñôõ ngöôøi ta thì phaûi bieát hoï caàn gì, maø muoán bieát hoï caàn gì, hoï thao thöùc nhö theá naøo thì khoâng coøn caùch naøo khaùc hôn laø soáng vôùi hoï, soáng cuøng hoï.

Js. Nguyeãn Hoàng Höng

Cuoäc ñôøi moät Sö huynh La San luoân mang nhieàu yeáu toá baát ngôø vaø thaùch ñoá, nhöng khoâng vì theá maø thieáu ñi nguoàn haïnh phuùc vaø nieàm vui khi daán thaân phuïc vuï. Vì theá, khi ñöôïc tin seõ ñi Cambodia trong dòp Teát Bính Tuaát naøy ñeå phuïc vuï ñoàng baøo Vieät kieàu taïi ñoù, toâi caûm thaáy noân nao vôùi ít nhieàu traên trôû, khoâng bieát mình coù theå laøm ñöôïc nhöõng gì phuø hôïp vôùi Thaùnh YÙ, vaø coù moät ñieàu duy nhaát caàn phaûi chuaån bò, ñoù laø phoù thaùc hoaøn toaøn trong baøn tay yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa ñoàng thôøi tin töôûng vaøo söï caàu baàu daãn daét cuûa Cha Thaùnh Gioan La San. Trong taâm traïng ñoù, toâi saün saøng leân ñöôøng.

Laàn ñi naøy, ngoaøi hai Freøres ôû nhaø ñeå lo doïn leã vaø coâng taùc phuïc vuï anh chò em di daân taïi Giaùo xöù Khieát Taâm, taát caû coäng ñoaøn Hoïc vieän ñeàu tham döï nhöng chia laøm hai toaùn : Toaùn moät khôûi haønh ngaøy 25.01.2006 goàm saùu Freøres, vaø toaùn hai khôûi haønh ngaøy 28.01.2006 goàm ba Freøres cuøng ñi vôùi Beà Treân, Thaày Phoù vaø Dieãm Chaâu, moät hoïc vieân Thaàn hoïc naêm ba. Rieâng toâi ñöôïc haân haïnh thaùp tuøng trong toaùn moät, vaø ñaây laø laàn thöù hai toâi ñeán xöù chuøa thaùp ñaày huyeàn thoaïi naøy.

Buoåi saùng hoâm leân ñöôøng trôøi thaät ñeïp, ñaày naéng aám vaø gioù maùt. Sau khi phoù thaùc chuyeán ñi trong söï quan phoøng cuûa Thieân Chuùa vaø daãn daét cuûa Cha Thaùnh Gioan La San, chuùng toâi cuøng ra beán xe. Ñaây laø haõng xe Capitol chaïy suoát töø thaønh phoá Hoà Chí Minh leân ñeán Phnom Penh. Ñieàu khaù baát ngôø vaø lyù thuù laø chuùng toâi laïi ñöôïc Freøre Ba cuøng ñoàng haønh trong chuyeán ñi naøy. Xe baét ñaàu laên baùnh luùc 8 giôø vaø ñeán cöûa khaåu Moäc Baøi luùc khoaûng 11 giôø. Sau khi laøm thuû tuïc haûi quan xuaát caûnh taïi cöûa khaåu Vieät Nam, chuùng toâi laïi phaûi chôø ñeå laøm thuû tuïc nhaäp beân phía cöûa khaåu Cambodia. Vì theá, chuùng toâi ñeán thuû ñoâ Phnom Penh luùc 4 giôø chieàu. Taát caû ñeàu caûm thaáy hoà hôûi vì chuyeán ñi thaät bình yeân, duø raèng khaù ñoùi buïng. Theá laø anh em nhaøo vaøo quaùn ñeå kieám chuùt gì ñoù ñeå boû buïng. Khoâng hieåu vì ñoùi neân maét môø hay vì vaãn coøn nhôù queâ höông maø Freøre Höng laïi goïi moùn soup thòt boø naáu theo kieåu Vieät Nam, vaø anh em laïi ñöôïc moät traän cöôøi vui veû vì hoùa ra ñoù chæ laø canh chua naáu vôùi thòt boø maø thoâi ! Anh em coøn ñang huùp xì xuïp thì Freøre Hieäp ñeán ñoùn veà. Ñaây laø caên nhaø vöøa môùi ñöôïc xaây döïng xong coøn thôm muøi sôn, vaø hieän chæ coù Freøre Hieäp vaø Freøre Fortuna Phong vöøa töø Myõ sang truï trì. Gaëp laïi nhau thaät möøng vaø aám loøng.

Trong böõa côm chieàu khaù thònh soaïn, anh em chuùng toâi baét ñaàu leân keá hoaïch ngay. Neáu nhö trong döï tính, chuùng toâi chæ ñaûm traùch toå chöùc troø chôi cho caùc em nhoû, nhöng ñeán ñaây, chuùng toâi môùi bieát laø coù chöông trình naáu baùnh teùt vôùi ñoàng baøo taïi ba ñòa ñieåm ; maø naáu baùnh thì khoâng theå treã hôn ngaøy 29 Teát, vì theá khoâng theå ñôïi toaùn hai ñöôïc. Theá laø chuùng toâi quyeát ñònh seõ mua quaø cho treû, toå chöùc sinh hoaït vôùi caùc em vaø keát hôïp naáu baùnh.

Saùng ngaøy 27.01.2006, chuùng toâi cuøng vôùi Freøre Hieäp vaø söï höôùng daãn cuûa Coâ Vaân, cuøng ñi ñeán hoï ñaïo Bình Di, moät hoï ñaïo ngöôøi Vieät saùt bieân giôùi. Vöøa ñeán nôi anh em nhaøo voâ phuï goùi baùnh vaø laøm quen vôùi caùc thín, caùc baùc qua caùc caâu chuyeän laøm quen vaø thaêm hoûi nhau. Nhöng chaúng maáy choác, treû em luõ löôït keùo nhau ñeán ñöùng ñaày saân. Chuùng toâi voäi vaõ ñeán vôùi caùc em ñeå laøm quen vaø cuõng ñeå taïo tình thaân aùi vôùi caùc em, ñoàng thôøi môøi caùc em ruû nhau trôû laïi luùc 2 giôø cho ñoâng ñuû. Tuy vaäy, haàu nhö caùc em ñeàu ñeán thaät sôùm. Taát caû chuùng toâi ñeàu "ñöôïc" caùc em ñeo cöùng. Thaät deã thöông nhöõng göông maët hoàn nhieân, nhöõng lôøi noùi ngaây thô vaø nhöõng nuï cöôøi khoe haøm raêng suùn… Vì theá, taát caû anh em ñeàu haêng haùi baét tay vaøo vieäc. Ngöôøi lo cho caùc em quaù nhoû, ngöôøi toå chöùc troø chôi cho caùc em lôùn hôn, ngöôøi chuaån bò muùa roái… baàu khoâng khí nhö vôõ ra vôùi tieáng cöôøi, tieáng hoø heùt chen laãn nhöõng traøng voã tay. Maëc duø ngoaøi trôøi naéng thaät noùng, nhöng taâm hoàn toâi nhö dòu maùt khi hoøa vaøo nieàm vui cuûa caùc em. Cuoäc vui keùo daøi ñeán gaàn 5 giôø chieàu maø caùc em vaãn coø haêng haùi. Ñaõ ñeán giôø phaûi taïm chia tay, chuùng toâi phaùt cho caùc em moãi em moät phaàn quaø tuy ñôn sô nhöng vaãn laøm cho caùc em thích thuù.

Sau ñoù, moät soá anh em tieáp tuïc goùi baùnh (ñeán 9 giôø toái môùi xong), rieâng toâi ñöôïc caùc em daãn ñi vaøo xoùm phía sau nhaø thôø. Ñaây laø xoùm ngöôøi Vieät vaø khaù ngheøo, haàu heát ñeàu döïa vaøo buoân laäu xaêng daàu töø Vieät Nam sang, nhöng luùc naøy bò löïc löôïng tuaàn tra baét raát gaét neân khoâng theå tieáp tuïc ñöôïc. Trong ñoù, coù moät gia ñình ngheøo ñeán möùc muoán baùn con vì khoâng bieát phaûi xoay trôû ra sao trong nhöõng ngaøy saép tôùi. Tuy toâi vöøa ñi, vöøa ñuøa vôùi caùc em nhoû, nhöng toâi nhö thaáy nhoùi trong tim vì khoâng bieát roài ra töông töông lai cuûa nhöõng ngöôøi ñoàng baøo naøy seõ ra sao ? Thoâi, xin phoù thaùc vaøo baøn tay nhaân töø yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa. Ngaøi seõ ñoaùi ñeán nhöõng con ngöôøi ñau khoå naøy, vaø seõ ra tay cöùu giuùp baèng caùch naøo ñoù. Ñeán gaàn 10 giôø toái maø caùc em vaãn bu quanh chuùng toâi ñeán möùc caùc baùc phaûi giaûi taùn caùc em ñeå anh em chuùng toâi coù thôøi giôø nghæ ngôi. Thaät ra, chuùng toâi môøi caùc baùc, nhöõng ngöôøi nhieät tình goùi baùnh töø saùng ñeán giôø, veà nguû nhöôøng laïi phaàn canh naáu baùnh cho chuùng toâi, vaø maõi ñeán hôn 3 giôø saùng môùi xong xuoâi taát caû.

Böôûi saùng ngaøy 28.01.2006, anh em chuùng toâi chia nhau ñi ñeán töøng gia ñình ñeå chuùc teát vôùi caëp baùnh teùt. Duø baùnh goùi khoâng ñeïp laém, nhöng taát caû caùc gia ñình ñeàu vui veû, vì nhö lôøi hoï noùi, ñoù laø "loäc heân cuûa quyù thaày". Dó nhieân laø khoâng theå khoâng coù caùc em cuøng ñi. Thaät haïnh phuùc vaø phaán khôûi vì söï hieän dieän cuûa caùc em. Sau ñoù, chuùng toâi chia tay vôùi caùc em trong löu luyeán. Caùc em cöù naèng naëc ñoøi toâi phaûi höùa laø teát naêm sau seõ laïi deán vui chôi vôùi caùc em. Loøng toâi thaät xoán xang, nhöng caùc em ôi, toâi khoâng daùm höùa chaéc, chæ coù theå noùi thaät loøng mình laø toâi seõ luoân nhôù ñeán caùc em, nhôù ñeán nhöõng muøa xuaân laøm neân muøa xuaân trong toâi. Taïm bieät caùc em, nhöõng thieân thaàn nhoû hoàn nhieân cuûa toâi.

Chuùng toâi laïi leân ñöôøng ñeán Xaõ An, moät hoï ñaïo naèm caùch Bình Di khoaûng 40km, treân ñöôøng veà Phnom Penh. Ñeán Xaõ An, chuùng toâi phaûi taùch laøm hai nhoùm : moät nhoùm goàm 4 Freøres ôû laïi sinh hoaït vaø phaùt quaø ncho caùc em, rieâng toâi vaø Freøre Hoøa laïi tieáp tuïc quay veà ñeán Hoá Trö ñeå kòp cuøng goùi baùnh vôùi ñoàng baøo taïi ñoù. Hoá Trö laø moät hoï ñaïo naèm ven soâng Cöûu Long. Muoán ñeán ñaây, phaûi qua moät con ñoø ngang, vì hai bôø caùch nhau khaù xa. Theo chöông trình, chuùng toâi chæ lo phaàn goùi vaø naáu baùnh maø thoâi, coøn phaàn sinh hoaït vôùi caùc em seõ ñôïi ñeán saùng mai vôùi söï hoã trôï cuûa toaùn hai seõ ñeán Cambodia vaøo chieàu nay. Do ñoù, toâi ñi loanh quanh trong xoùm, thaêm caùc gia ñình vaø troø chuyeän vôùi caùc baùc ñang goùi baùnh. Theá nhöng, laïi moät laàn nöõa, nhö coù söùc huùt, caùc em keùo nhau ñeán vôùi chuùng toâi, caøng luùc caøng ñoâng daàn. Laøm sao toâi coù theå boû qua nhöõng muøa xuaân beù nhoû cuûa toâi ñöôïc. Theá laø chuùng toâi voäi vaõ taäp hoïp ñeå vui chôi vôùi caùc em. Tröôùc khi Freøre Hoøa lo phaàn caùc em coøn beù, toâi lao vaøo cuøng boø, cuøng nhaûy, cuøng leâ leát cöôùi laên vôùi caùc em. Nhöõng meät nhoïc laãn ñoùi buïng nhö bieán maát (vì thaät ra töø saùng ñeán luùc ñoù, khoaûng 2 giôø tröa, anh em chuùng toâi chöa coù chuùt gì boû buïng). Maëc duø chæ laø nhöõng troø chôi ñôn giaûn, vôùi vaøi traùi banh nhöïa, moät ít bong boùng hay vaøi ñoâi deùp… nhöng caùc em chôi heát mình neân baàu khoâng khí thaät soâi ñoäng. Maõi ñeán 5 giôø chieàu, toâi taïm thôøi giaûi taùn caùc em ñeå caùc em veà taém röûa vaø aên côm, ñoàng thôøi heïn caùc em saùng mai. Luùc naøy, hai anh em chuùng toâi cuõng lo taém sô ñeå sau ñoù tranh thuû duøng côm chieàu vôùi caùc baùc trong ban haønh giaùo.

Nhöng kìa, toâi chöa duøng xong baùt côm thöù hai thì caùc em laïi keùo nhau ñeán ñöùng ñaày tröôùc cöûa. Nhöõng muøa xuaân beù nhoû ñang haùo höùc ñôïi chuùng toâi. Theá laø toâi chôït thaáy aám loøng vaø no buïng, voäi buoâng baùt côm xuoáng vaø ñeán vôùi caùc em. Luùc naøy trôøi baét ñaàu toái neân toâi khoâng theå toå chöùc caùc troø chôi mang tính hoaït ñoäng ñöôïc (sôï coù gì nguy hieåm cho caùc em), maø toâi tuï hoïp caùc em laïi ñeå thi muùa haùt hoaëc keå chuyeän, ñaët caâu ñoá vui… Caùc em thi nhau muùa haùt thaät xoâm troø, haùt caû tieáng Vieät laãn tieáng Mieân ; nhaát laø caùc em gaùi muùa nhieàu vuõ ñieäu tuy ñôn sô nhöng khaù nhòp nhaøng. Toâi cuõng tham gia vaøo caùc baøi muùa, nhöng vì muùa hay quaù neân caùc em ñöôïc traän cöôøi boø. Ñang vui chôi thì toaùn hai ñeán taêng cöôøng, neân maëc duø trôøi ñaõ toái, nhöng caùc em laïi ñöôïc tham döï nhieàu hình thöùc vui chôi do caùc Freøres vöøa ñeán toå chöùc. Maõi ñeán hôn 9 giôø toái môùi taïm giaûi taùn caùc em. Phaàn toâi, trong luùc caùc Freøres ñang chôi vôùi caùc em, toâi tìm moät nôi ngoài nhìn toaøn caûnh maø daâng lôøi taï ôn Thieân Chuùa vaø caàu nguyeän cho taát caû caùc em thay cho lôøi kinh toái.

Saùng ngaøy 29.01.2006, theo nhö döï tính, taát caû caùc Freøres chia nhau ñi ñeán töøng gia ñình ñeå chuùc teát vaø trao baùnh. Sau ñoù veà laïi vaø thöôûng thöùc toâ chaùo loøng boác khoùi, vöøa ngoài, vöøa thoåi, vöøa huùp ngay taïi saïp baùn chaùo khieán nhieàu baø con cuõng ñeán tham gia cho vui. Haøng chaùo loøng hoâm ñoù ñaéc khaùch neân heát sôùm ! Ñuùng 8 giôø, chuùng toâi taäp hôïp caùc em laïi vaø toå chöùc vai troø chôi thi ñua khaù haáp daãn. Ñeå ñaùp laïi, caùc em cuõng trình dieãn goùp vui baèng caùc tieát muïc muùa cuûa caùc em beù gaùi. Thôøi gian voâ tình troâi ñi thaät nhanh, ñaõ ñeán luùc phaùt quaø vaø noùi lôøi taïm bieät. Nhieàu em baùm laáy chuùng toâi nhö khoâng muoán rôøi xa. Ñaõ coù nhöõng traän "möa Xuaân" laøm öôùc maét caùc em. Toâi luùng tuùng khoâng bieát phaûi noùi gì vôùi nhöõng muøa xuaân nhoû thaân thöông naøy, loøng cuõng boài hoài caûm ñoäng nhöng ngoaøi maët vaãn coá gaéng pha troø choïc cöôøi caùc em. Thoâi caùc em ôû laïi bình an, chuùc caùc em maõi maõi laø nhöõng muøa xuaân töôi treû. Ñoø ñaõ ra xa bôø maø hình boùng caùc em vaãn coøn ñöùng baát ñoäng treân bôø soâng xa. Toâi ngoaûnh maët ñi vì hình nhö coù haït buïi naøo vöøa rôi vaøo maét.

"Hoa mai chöa nôû, khoâng bieát xuaân veà hay chöa ?"

Xuaân naêm nay, cuõng nhö bao xuaân khaùc, noù vaãn ñeán trong khoâng – thôøi gian theo quy luaät vaän haønh cuûa trôøi ñaát : heát haï, thu, ñoâng roài xuaân laïi ñeán. Nhöng noù laïi laø moät muøa xuaân ñaëc bieät. Ñaëc bieät vì chuùng toâi ñoùn xuaân treân ñaát nöôùc maø nôi aáy xuaân chöa ñeán. Theâm vaøo ñoù, ñaây laø laàn ñaàu tieân maø rieâng caù nhaân toâi ñoùn xuaân treân moät ñaát nöôùc baïn – ñaát nöôùc Campuchia thaân meán ! Nôi ñaát baïn thaân thöông, tuy chæ trong moät khoâng – thôøi gian giôùi haïn nhöng cuõng ñaõ ñeå laïi trong toâi nhöõng öu tö, aán töôïng vaø caûm nghieäm khoân taû.

AÁn töôïng ñaàu tieân laø cuoäc haønh trình daøi töø coäng ñoaøn Mai Thoân ñeán coäng ñoaøn môùi treân ñaát khaùch. Cuoäc haønh trình keùo daøi gaàn taùm giôø ñoàng hoà nhöng suoát caû chaëng ñöôïng ai naáy ñeàu ñoùi laû vì khoâng coù gì ñeå cho vaøo buïng. Khi xe ñaõ ñeán nôi, moïi ngöôøi noâ nöùc phaán khôûi vì bieát mình saép ñöôïc moät böõa aên ngon. Tuy theá, trong nhoùm coù moät anh thaân ngöôøi tuy beù nhaát nhöng lôïi khaåu voâ cuøng. Anh ñaõ nhanh nhaåu goïi ngay moät moùn gì ñoù maø trong thöïc ñôn ñaõ ghi saün baèng tieáng Anh. Sau nhöõng giaây phuùt chôø ñôïi, ngöôøi ta mang ra cho moãi anh em moät toâ canh chua to ñuøng. Theá laø moïi ngöôøi vui veû "huùp" heát toâ canh chua vaø ra xe veà coäng ñoaøn theo söï höôùng daän cuûa Freøre Hieäp.

AÁn töôïng vaø caûm nghieäm thöù hai cuûa toâi laø taïi nôi coäng ñoaøn môùi. Taïi ñaây anh em ñaõ ñöôïc hai Freøres chuû nhaø chuaån bò vaø tieáp ñoùn thaät noàng nhieät, vui töôi vaø chu ñaùo. Khi chuùng toâi ñeán, moät söï caàn thieát ñeå chuùng toâi coù theå sinh hoaït trong thôøi gian löu laïi taïi ñaây ñeàu ñöôïc chuaån bò kyõ löôõng laøm cho chuùng toâi môùi ñeán nhöng caûm giaùc mình ñang ôû trong chính coäng ñoaøn mình vaäy, vaø cuõng nhôø theá, maø moïi vaát vaû sau cuoäc haønh trình daøi tan bieán theo tieáng cöôøi noùi cuûa caû nhaø. Moät aán töôïng khaùc maø toâi khoâng theå queân ñoù laø nôi ñaây muoãi ñoâng voâ keå xieát, cöù moãi saùng nguû daäy laø noù cheát gaàn nhö ñen caû neàn nhaø, bôûi theá, chuùng toâi ñaõ trôû thaønh nhöõng "duõng só" dieät muoãi vôùi nhöõng caây löôùi ñieän, nhan, vaø thuoác xòt.

Moïi vieäc ñaõ oån ñònh, giôø ñaây chuùng toâi baét ñaàu leân chöông trình cuï theå ñeå tieán haønh coâng vieäc. Nhöõng gì chuùng toâi döï tính töø nôi queâ nhaø giôø ñaây phaûi thay ñoåi hoaøn toaøn. Chuùng toâi phaûi leân moät chöông trình môùi cho phuø hôïp vôùi thöïc teá theo söï höôùng daãn cuûa hai Freøres chuû nhaø. Cuoái cuøng moät söï chuaån bò cuõng ñaõ hoaøn taát caùch chu ñaùo vaø kyõ löôõng.

Trong thôøi gian löu laïi taïi ñaát baïn, chuùng toâi ñeán vieáng thaêm vaø laøm vieäc taïi boán coäng ñoàng ngöôøi Vieät : Bình Di, Chuøm Ba, Xaõ An vaø Hoá Trö. Trong chuyeán vieáng thaêm naày tuy coù nhieàu ñieàu ñeå noùi nhöng chung quy thì coù boán ñieåm maø theo toâi laø troïng yeáu :

Tröôùc heát veà maët kinh teá. Theo toâi thì hoï khoâng coù khoù khaên maáy veà laõnh vöïc naày – tröø moät thieåu soá. Vaán ñeà toâi nhaän thaáy laø hoï khoâng coù khaû naêng saùng taïo vaø töï taïo ra coâng vieäc môùi cho mình nhöng chæ baùm víu vaøo nhöõng gì coù saün, ñeán khi coâng vieäc aáy coøn thuaän tieän thì hoï chæ bieát ngoài chôø thôøi cô neân cuoäc soáng cuûa hoï khaù baáp beânh.

Thöù ñeán veà maët nhaân baûn. Ñaây laø moät vaán ñeà theo toâi laø caáp thieát vaø chuùng ta coù theå daán thaân phuïc vuï trong lónh vöïc naày. Treû em ôû ñaây thieáu haún moät neàn giaùo duïc ñeå caùc em coù theå coù ñöôïc moät kieán thöùc vaø moät neàn ñaïo ñöùc nhaân baûn toái thieåu. Taïi caùc nôi anh em chuùng toâi ñeán, soá caùc em ñöôïc ñeán tröôøng khoâng nhieàu neáu coù chaêng thì cuõng chæ döøng laïi ôû baäc tieåu hoïc. Maët khaùc, cha meï chuùng chæ quan ttaâm ñeán nhu caàu kinh teá neân thöôøng thaû chuùng soáng buoâng tuoàng, töï do theo baûn naêng. Ñaây laø noãi khaùt voïng, baên khoaên cuûa moät soá phuï huynh maø toâi coù dòp tieáp xuùc. Hoï cho raèng : con em hoï sau naày seõ maát goác vì khoâng coù ngöôøi daïy tieáng Vieät cho chuùng. Moät thöïc teá maø toâi nhaän thaáy laø coù moät soá con em ngöôøi Vieät maø khoâng bieát vieát, bieát noùi tieáng Vieät. Theâm vaøo ñoù, hoï cho raèng con em hoï ñeán tröôøng cuûa ngöôøi baûn xöù ñeå hoïc neân caùc em haáp thuï toaøn boä neàn vaên hoùa baûn xöù maø chaúng bieát tí gì veà vaên hoùa Vieät Nam.

Sau laïi, laø vaán ñeà khoù khaên trong söï chung soáng giöõa ngöôøi baûn xöù vaø ngöôøi Vieät Nam. Theo moät soá ngöôøi lôùn keå laïi : hoï thöôøng xuyeân bò nhöõng thanh nieân baûn xöù ñaùnh ñaäp, ñaäp phaù nhaø cöûa… cuõng theo hoï nhaän ñònh ñoù moät phaàn laø do coäng ñoàng ngöôøi Vieät thieáu vaéng söï ñoaøn keát. Trong moät coäng ñoàng ngöôøi Vieät, tuy khoâng ñoâng laém nhöng ñaõ chia ra hai beø neân söùc maïnh taäp theå khoâng coù taïo ñieàu kieän cho ngöôøi baûn xöù deã daøng aùp böùc. Ngoaøi ra, coøn coù nhöõng lyù do khaùch quan teá nhò khaùc.

Cuoái cuøng veà maët taâm linh. ÔÛ ñaây thieáu vaéng nhöõng haït nhaân chuû löïa ñeå giuùp hoï veà lónh vöïcc ñôøi soáng taâm linh. Chaúng haïn nhö : linh muïc, tu só… Trong thôøi gian chuùng toâi ngoài goùi vaø naáu baùnh teùt vôùi hoï, thì coù moät soá ngöôøi lôùn taâm söï : "öôùc gì ôû ñaây coù ñöôïc moät vaøi ngöôøi nhö caùc thaày ñeå giuùp chuùng toâi veà ñôøi soáng taâm linh. ÔÛ ñaây, laâu laâu chuùng toâi môùi coù ñöôïc moät thaùnh leã ngoaøi ra moïi hoaït ñoäng ñeàu do ban muïc vuï giaùo xöù ñaûm traùch. Tuy theá, hoï coøn phaûi lo laøm aên, hoï cuõng ñaâu bieát gì ñeå lo cho vieäc chung, hoï chæ coù ñöôïc moät chuùt loøng nhieät thaønh vaø quaûng ñaïi, thaäm chí hoï chæ laøm vì lôïi ích cuûa caù nhaân. Chaúng haïn nhö hoï laøm laø ñeå höôûng ñöôïc hoa lôïi töø ñaát cuûa giaùo hoï maø thoâi". Hoï noùi tieáp, "vaø nhö theá con em hoï chaúng bieát tí gì veà Giaùo lyù, veà Ñaïo vaø veà Chuùa caû. Moãi khi coù linh muïc ñeán laøm leã thì ñi leã vaäy thoâi chöù coù bieát gì veà Chuùa veà Meï ñaâu". Hoï ñaët ra vaán ñeà : "vaäy thì töông lai con em hoï soáng ñaïo nhö theá naøo treân moät ñaát nöôùc coù theå noùi laø Phaät giaùo trôû thaønh quoác giaùo ?".

Treân ñaây môùi chæ laø nhöõng ñieàu maø toâi laéng nghe, thaáy vaø caûm nghieäm ñöôïc. Tuy noù coù phaàn giôùi haïn vaø chuû quan vì thôøi gian chuùng toâi löu laïi, tieáp xuùc quaù ngaén nguûi nhöng noù cuõng laøm toâi suy nghó nhieàu. Soá phaän cuûa nhöõng ngöôøi lôùn coù theå qua ñi, nhöng coøn caùc treû em thì töông lai cuûa chuùng theá naøo khi phaûi soáng trong moät boái caûnh baáp beânh vaø thieáu thoán veà moïi maët ? Tænh Doøng cuûa chuùng ta coù theå giuùp ñöôïc gì caùch thöïc tieãn ñeå goùp phaàn caûi thieän, naâng cao ñôøi soáng : kinh teá, vaên hoùa vaø taâm linh cuûa nhöõng ngöôøi Vieät ôû ñaây ? Neáu coù theå giuùp ñöôïc thì chuùng ta baét ñaàu töø ñaâu ? baét ñaàu nhö theá naøo". Vaø baèng phöông theá naøo ? Ñeå haït gioáng Lôøi Chuùa gieo vaøo loøng ñaát khoûi trôû neân voâ hieäu.

Sh. Giuse Leâ Ngoïc AÙi Ña.

Ñöôïc tham gia coâng taùc muïc vuï cuøng coäng ñoaøn Hoïc vieän trong thôøi gian 9 ngaøy coøn ñoïng laïi trong toâi nhieàu suy nghó veà "xöù truyeàn giaùo naøy". Xin ñöôïc löôïc sô qua vaøi caûm nhaän cuõng nhö nhöõng coâng vieäc nhoû beù maø chuùng toâi vöøa thöïc hieän töø khi böôùc vaøo ranh giôùi Campuchia cho tôùi khi böôùc trôû laïi ñaát Vieät Nam.

9 giôø saùng ngaøy 24 thaùng 1, 6 anh em chuùng toâi leân xe taïi Saøigoøn ñeå höôùng veà Nam Vang, hôn 1 giôø ñoàng hoà xe ñaõ ñeán cöûa khaåu Moäc Baøi, toán hôi nhieàu thôøi gian cho thuû tuïc nhaäp caûnh, nhöng chuùng toâi ñaõ ñeán Nam Vang khi trôøi chöa kòp toái. Ñöôïc Freøre Hieäp daãn veà coäng ñoaøn Nam Vang nghæ ngôi vaø leân keá hoaïch cho caùc coâng taùc ñaõ döï ñònh. Sau khi aên toái dieãn ra moät cuoäc hoïp ngaén ñeå phaân chia cho anh em nhöõng vieäc seõ laøm vaøo ngaøy hoâm sau. Toâi, Freøre Höng, Freøre Minh Dominique laõnh toaøn boä vieäc mua saém duïng cuï chuaån bò cho troø chôi, sinh hoaït. Freøre Hieäp, Fr. Hieáu, Fr. Ñoaøi lo phaàn quaø (ñaây chæ môùi döï truø cho hoï ñaïo Bình Di). Saùng 26/1 chuùng toâi ñöôïc coâ giaùo Vaân töø Bình Di leân ñoùn veà hoï ñaïo, moät hoï ñaïo gaàn ngay bieân giôùi Vieät Nam. Khoaûng 9g30 xe chuùng toâi ñaõ tôùi. Baø con trong hoï ñaïo cuøng nhau goùi baùnh, nhöng soá gaïo quaù nhieàu neân coâng vieäc chaúng ñôn giaûn. Vì khoâng ai laø chuyeân gia neân tieán haønh raát chaäm. Anh Em Hoïc vieän cuõng cuøng baø con ngöôøi buoäc giaây, ngöôøi xeù laù ñeán queân caû giôø côm tröa. 14g00 thì anh em taïm ngöng goùi baùnh ñeå lo sinh hoaït vui chôi cho khoaûng 150 em Thieáu nhi. Thaät vui nhöng cuõng raát meät vì caùc em haàu nhö chöa coù kyû luaät cuõng nhö chöa bieát chôi caùc troø chôi maø chuùng toâi toå chöùc. Sau gaàn 2 tieáng sinh hoaït, haùt hoø thì moãi em nhaän ñöôïc phaàn quaø cuûa mình vaø taïm thôøi giaûi taùn. Chuùng toâi laïi tieáp tuïc cuøng baø con goùi baùnh ñeán gaàn 22g00 môùi xong. Tranh thuû nhöõng noài baùnh chín tröôùc, anh em phaân ra laøm 2 nhoùm ñeå ñeán thaêm khoaûng 50 gia ñình soáng len loûi trong khu nghóa trang (vì sôï hoâm sau khoâng kòp giôø). Ñaõ gaàn 11h00 khuya, anh em ai cuõng meät, moät vaøi anh em tranh thuû naèm nghæ, tuy nhieân moät hai anh ñaõ tình nguyeän hy sinh canh baùnh vì baø con chaúng coøn ai ôû laïi.

Saùng hoâm sau 27/1 duø raát meät moûi vì moïi sinh hoaït bình thöôøng bò xaùo troän, anh em cuõng mau maén phaân coâng ñeå ñi thaêm gaàn 100 gia ñình coøn laïi. Coâng vieäc keát thuùc luùc gaàn 9g00, chuùng toâi tranh thuû veà ngay hoï ñaïo "Xaõ An". Söï vieäc laïi ngoaøi döï ñònh vì baø con sôï goùi khoâng kòp neân ñaõ hoaøn toaøn mua baùnh chôï, coâng vieäc cuûa anh em chæ coøn laïi laø sinh hoaït vôùi caùc em nhoû vaø ñi thaêm hoûi baø con. Xeùt thaáy khoâng caàn ôû laïi heát, neân Freøre Hieäp ñaõ ñeà nghò chia bôùt soá anh em veà hoï ñaïo "Hoá Trö". Toâi vaø Freøre Hieáu thuoäc soá 2 anh em ñöôïc cöû ñi. Ñeán Hoá Trö ñaõ 14g00. Ban haønh giaùo vui veû ñoùn tieáp vaø chæ choã cho taïm nghæ ngôi. Hai anh em chöa kòp röûa maët thì caùc em nhoû nghe tin coù "oâng Thaày" ñeán theá laø chuùng roõ nhau tôùi neân chuùng toâi phaûi nhaäp cuoäc luoân. Cuøng chôi vôùi caùc em ñeán khoaûng 16g30 thì ñeà nghò caùc em taïm ngöng khi treân tay moãi em laø moät bong boùng vaø moät chieác keøn, tröôùc khi chuùng chòu ra veà chuùng ñaõ cho 2 chuùng toâi moät baûn nhaïc ñinh tai nhöùc oùc vì gaàn 70 chieác keøn nhöïa thi nhau phaùt ra aâm thanh.

Veà phaàn ngöôøi ngöôøi lôùn, nhôø söï kheùo leùo cuûa ban haønh giaùo, vieäc toå chöùc goùi baùnh ñaõ chia laøm 3 nhoùm : baø con laøm raát nhanh, anh em khoâng phaûi phuï vaøo neân daønh toaøn thôøi gian cho caùc em nhoû. Tranh thuû luùc caùc em ñang coù ñoà chôi, anh em chuùng toâi voäi vaøng taém röûa vaø duøng côm toái, côm chöa xong thì ngoaøi saân caùc em ñaõ laïi ñeán duø chuùng toâi ñaõ daën 8g00 saùng hoâm sau môùi ñeán. Khoâng boû lôõ cô hoäi, Fr. Hieáu toå chöùc luoân moät buoåi vaên ngheä do caùc em töï dieãn, ñieàu ngaïc nhieân laø caùc em raát haêng say trình dieãn, nhoùm naøy haùt chöa xong thì nhoùm khaùc ñaõ leân daønh choã, cöù theá lieân tuïc hôn 1 tieáng khieán Fr. Hieáu meät löõ trong vai troø laøm "oâng Baàu". Tôùi phieân toâi taïm theá ñeå Fr. Hieáu coù thôøi gian ñeå thôû, toâi cuõng chæ giöõ vai troø ñieàu khieån cho nhoùm naøo leân tröôùc coäng theâm vaøi baøi haùt sinh hoaït ngaén toâi tranh thuû taäp cho caùc em. Caû 2 anh em ñeàu meät nhöng caùc em nhoû thì haàu nhö khoâng bieát meät laø gì, tình hình caêng thaúng thì ñoät nhieân oâng Truøm Tröôûng baùo tin coù theâm caùc Thaày xuoáng giuùp, nhö ngöôøi ñuoái gaëp phao, 2 anh em chuùng toâi taïm an taâm vì töø döôùi bôø soâng xuaát hieän boùng Beà Treân Tuøng, F. Minh, F. Tuù, F. Löïc. F. Cöôøng, F. Minh Dominique, F. Thaùi, F. Ña, caùc Freøres nhaäp cuoäc luoân giuùp caùc em vui chôi ñeán 21 giôø thì giaûi taùn vaø nghæ ñeâm.

8 giôø saùng 29/1 chuùng toâi chia laøm 2 nhoùm, moät nhoùm toå chöùc sinh hoaït, phaùt quaø cho caùc em, moät nhoùm chia nhau ñi thaêm hoûi baø con xoùm ñaïo ñeán 10 giôø thì keát thuùc, chuùng toâi xuoáng ghe trôû veà Nam Vang. taïi coäng ñoaøn nam Vang, sau böõa côm toái thaân maät, chuùng toâi cuøng nhau canh thöùc ñoùn giao thöøa. 11g30 (23 giôø ñeâm) caû thaûy anh em cuøng quaây quaàn caàu nguyeän ñeå chuaån bò ñoùn naêm môùi, thôøi khaéc ñaõ ñeán chuùng toâi cuøng daâng lôøi taï ôn vaø cuøng chia seû vôùi nhau böõa aên thaân maät khoâng thieáu röôïu möøng vaø lôøi chuùc ñaàu xuaân cuûa BT. Phoù Giaùm Tænh cuõng nhö Freøre ñaïi dieän coäng ñoaøn Nam Vang. Chuùng toâi nghæ ñeâm khi böôùc qua naêm môùi ñaõ hôn 1 giôø.

Moïi vieäc trong naêm cuõ ñeàu toát ñeïp, ngaøy ñaàu naêm môùi, sau Thaùnh leã Taân Nieân do cha sôû ngöôøi YÙ laøm baèng tieáng Mieân, chuùng toâi chaúng hieåu gì ngoaøi caùc coâng thöùc quen thuoäc. Chieàu moàng moät, anh em ñöôïc töï do ñi xem phoá ñoàng thôøi chuaån bò quaø cho buoåi sinh hoaït saùng moàng 2 Teát taïi hoï ñaïo "Chuøm Pa". Tranh thuû buoåi chieàu raõnh roãi moät soá anh em xin pheùp ñi tham quan caùnh ñoàng xöông khoâ, moät bieán coá lòch söû cuûa Campuchia khi nghe keå laïi, ai ai cuõng ruøng mình. Heát ngaøy moàng moät toát ñeïp, toái ñeán anh em cuøng nhau chia quaø thaønh töøng phaàn ñeå 7g45 saùng moàng 2 seõ ñeán vui chôi vôùi caùc em taïi hoï ñaïo "Chuøm Pa". Taïi hoï ñaïo naøy, chuùng toâi khoâng toå chöùc goùi baùnh, nhöng chæ daønh öu tieân cho vieäc sinh hoaït thieáu nhi, theá neân coâng vieäc tieán haønh khaù goïn gaøng traät töï bôûi ñöôïc chia thaønh 3 löùa tuoåi khaùc nhau. Töø 0 -> 6 tuoåi chôi rieâng, coøn laïi töø 7 -> 15 tuoåi chia laøm 2 nhoùm, tuy nhieân vaãn khoâng traùnh khoûi loän xoän vì caùc em raát haêng haùi neân luoân muoán daønh phaàn chôi tröôùc. 9g45 thì caû 3 nhoùm taäp trung taïi hoäi tröôøng ñeå xem phaàn bieåu dieãn vaên ngheä cuûa caùc em ca ñoaøn vaø tieát muïc muøa "ñaàu goái" ñaëc saéc cuûa caùc Freøres. Coâng vieäc xong luùc 10g30, chuùng toâi leân xe quay veà coäng ñoaøn ñeå duøng côm tröa vaø sau doù doïn deïp haønh lyù vì seõ coù xe veà Vieät Nam vaøo saùng moàng 3 Teát.

Chuyeán ñi coâng taùc taïi Nam Vang kheùp laïi khi chuùng toâi leân xe roài Phnom Penh luùc 9g15 ñeå höôùng veà Saøigoøn. Xe chaïy lieân tuïc hôn 4 tieáng thì ñaõ tôùi bieân giôùi. Moïi thuû tuïc xong xuoâi ñaõ gaàn 14g00, do vaäy döï tính veà ñeán nhaø luùc 15g00 thì ñaõ phaûi lui laïi tôùi 16g15. Moät chuyeán ñi 9 ngaøy cuûa 6 anh em vaø 7 ngaøy cuûa 6 anh em coøn laïi ñaõ keát thuùc toát ñeïp duø cho coâng vieäc khoâng hoaøn toaøn thuaän lôïi nhö ñaõ döï ñònh.

Sau chuyeán ñi naøy, nôi baûn thaân toâi coù moät vaøi nhaän xeùt nhö sau : Phaàn lôùn nhöõng gia ñình toâi gaëp nôi 4 hoï ñaïo toâivöøa tieáp xuùc ñeàu ngheøo caû veà vaät chaát laãn tinh thaàn, tuy nhieân hoï chöa phaûi laø nhöõng ngöôøi ngheøo nhaát so vôùi caùc hoï ñaïo ôû Vieät Nam maø toâi cuõng ñaõ töøng ñöôïc tieáp xuùc. Ñieàu bi ñaùt ñoái vôùi hoï chöa haún laø coâng aên vieäc laøm cho baèng töông lai phía tröôùc, vì chính saùch nhaø nöôùc ñaët hoï trong tình traïng baáp beânh, haàu nhö khoâng coù quyeàn ñoøi hoûi moãi khi bò öùc hieáp (nhaát laø hoï ñaïo Hoá Trö), do ñoù caùc treû em khi ñeán tröôøng ñoâi khi phaûi daáu khoâng daùm tieát loä mình laø ngöôøi Vieät Nam vì sôï bò kyø thò, caùc thanh nieân Vieät Nam neáu coù lôõ bò thanh nieân Mieân öùc hieáp thì moät laø im laëng hoaëc phaûn khaùng roài boû troán luoân khoûi xöù. Veà phaàn thieâng lieâng, haàu nhö caùc em chöa ñöôïc hoïc giaùo lyù caùch quy cuõ, nhöng chæ ñöôïc höôùng daãn trong moät thôøi gian ngaén haïn tröôùc khi nhaän laõnh bí tích, neân khi ñöôïc hoûi, moät soá em chaúng hieåu gì veà ñaïo ngoaøi moät vaøi thoùi quen ñöôïc cha meï thuùc duïc ñi nhaø thôø moãi khi coù Thaùnh leã. Tröôùc caùc nhu caàu meânh moâng nhö theá, toâi vaãn thaàm nguyeän öôùc ñöôïc goùp moät phaàn beù nhoû naøo ñoù vaø caàu mong cho chöông trình cuûa Doøng mau beùn reã vaø phaùt trieån treân maûnh ñaát naøy.

Vincent Vuõ Thaùi Hoøa

Ñeán vôùi ñaát nöôùc Cambodia, ñieàu maø laøm toâi suy nghó nhieàu nhaát ñoù laø töông lai cuûa caùc em ngöôøi Vieät Nam sinh soáng taïi ñoù. Khoâng ñaâu xa, chæ ngay hoï ñaïo Hoá Trö, moät ngöôøi trong soá hoï boäc loä: " Trong caû hoï ñaïo naøy, ngöôøi coù trí thöùc cao nhaát cuõng chæ tôùi lôùp 10 laø cuøng". Khoâng rieâng gì Hoá Trö, maø tình hình ôû caùc nôi khaùc cuõng chaúng maáy gì toát ñeïp hôn nhö Bình Di, Chuøm Ba, Xaõ An, Cuø Lao Keát ... nhìn chung laïi, vaán ñeà giaùo duïc daønh cho theá heä treû coøn muø tòt laém.

Trong thöïc teá, ña soá caùc coäng ñoàng ngöôøi Vieät soáng taïi ñaây coá gaéng giöõ laáy caùi moác cuûa mình, hoï khoâng chòu bung ra, hoøa nhaäp vôùi xaõ hoäi nöôùc baïn. Vì theá hoï soáng co cuïm laï vôùi nhau, laøm caùc ngheà truyeàn thoáng nhö ñaùnh caù, nuoâi caù, thôï may, thôï hoà, mua ve chai, chaïy xe oâm, buoân gaùnh baùn böng... nhöõng coâng vieäc maø khoâng caàn coù trình ñoä hoïc vaán cao. Cho neân vaán ñeà hoïc haønh cuûa treû em cuõng bò aûnh höôûng raát lôùn, hoï chæ caàn cho con caùi bieát ñoïc, bieát vieát laø ñöôïc. Hoï toå chöùc nhöõng lôùp bình daân hoïc vuï, coù nghóa laø quy tuï caùc em nhoû laïi taïi nhaø coâ giaùo (coù vaøi caùi baøn, moät caùi baûng vaø vaøi caùi gheá laø trôû thaønh lôùp hoïc), cöù moãi buoåi ñi hoïc, caùc em ñoùng goùp cho coâ giaùo 100 tieàn ria. Coù nôi thì toå chöùc quy cuõ hôn moät chuùt, caùc em ôû ñaây cuõng ñöôïc hoïc tieáng Cambodia, hoïc phí do Ñöùc Giaùm Muïc ñaøi thoï, coù thaày giaùo baûn xöù ñeán daïy, ñeå hy voïng raèng caùc em seõ hoøa nhaäp döôïc ñaát nöôùc baïn. Nhöng con soá hoøa nhaäp ñöôïc raát ít vaø ña phaàn rôi vaøo gia ñình khaù giaû. Toùm laïi, vaán ñeà hoïc vaán ôû ñaây laø moät ñieåm noùng, vì nhìn chung caùc em chæ hoïc cho ñeán khi bieát ñoïc, bieát vieát, khaù hôn moät chuùt laø heát caáp moät, sau ñoù caùc em phaûi aên xaõ vaøo xaõ hoäi ñeå kieám tieàn phuï giuùp gia ñình... con soá caùc em ñöôïc vaøo hoïc tröôøng Cambodia raát ít. Roài ñaây töông lai cuûa caùc em seõ nhö theá naøo? Ñaát chaät ngöôøi ñoâng, caù maém ñang caïn daàn, khoâng leõ caùc em cöù ñöùng ngoaøi leà xaõ hoäi maõi, ngöôøi Vieät cuõng chaúng ra Vieät, maø ngöôøi Cambodia cuõng chaúng ra Cambodia, khoâng leõ cöù nöûa naïc nöûa môõ hoaøi vaäy sao?

Ñoù chæ laø moät vaøi ñieàu toâi nhaän thaáy, nghe ñöôïc vaø bieát ñöôïc, coøn nhöõng ñieàu bí aån beân trong nöõa maø toâi chöa ñöôïc roõ, vì thôøi gian cuûa toâi soáng ôû ñaây khoâng ñöôïc nhieàu laém. Xuaân naêm nay, anh em hoïc vieän chuùng toâi ñöôïc cô hoäi ñi aên teát vôùi ñoàng baøo ngöôøi Vieät taïi Cambodia. Nhìn chung coâng vieäc cuõng dieãn ra toát ñeïp, ñoái töôïng chính cuûa chuùng toâi vaãn laø caùc em nhoû. Chuùng toâi taäp hôïp caùc em laïi, cuøng chôi vôùi caùc em, vaø ñieàu toâi nhaän thaáy roõ nhaát laø coù thaät nhieàu nuï cöôøi ñöôïc nôû ra, coù nhöõng em cöôøi thaät nhieàu, thaät vui, "cöôøi nhö chöa bao giôø ñöôïc cöôøi". Nhöng nhöõng nuï cöôøi ñoù cuõng tan bieán raát nhanh, cuï theå laø luùc chuùng toâi rôøi caùc em, toâi nhaän thaáy roõ coøn nhöõng noãi nieàm, moät chuùt bieåu hieän cuûa söï buoàn tieác, chaéc haún raèng caùc em cuõng öôùc mong chuùng toâi ôû laïi vôùi caùc em laâu hôn nöõa. Moät vaøi em nhoû caát leân nhöõng lôøi thaät ñôn sô: "OÂng chaày (thaày) ôi! OÂng chaày laïi nhaø con nguû nha". Nhöng söï thöïc vaãn laø söï thöïc, chuùng toâi cuõng taïm bieät caùc em, böôùc leân xe, leân ñoø.

Rôøi xa caùc em, toâi caûm thaáy trong mình coù moät ñieàu gì ñoù traøo daâng, toâi nghó ñeán töông lai cuûa caùc em. Toâi nhôù laïi, nghe laïi nhöõng nuï cöôøi gioøn giaõ maø trong loøng nhöõng xoân xao. Laø moät sö huynh tröôøng kitoâ, toâi muoán coáng hieán moät chuùt gì ñoù, muoán laøm moät ñieàu ñoù, moät caùi gì ñoù, cho duø laø thaät nhoû nhen, coù theå ñöôïc ñeå hy voïng raèng coù theå keùo daøi nhöõng nuï cöôøi treân khuoân maët cuûa caùc emñöôïc laâu hôn vaø ñöôïc troïn veïn hôn.

Sh. Ñaminh Phuøng Theá Minh