Hoâm nay toaøn theå Giaùo hoäi möøng leã Truyeàn Tin cho Ñöùc Meï, moät caâu chuyeän khoù tin veà söù thaàn cuûa Thieân Chuùa töø trôøi hieän ñeán loan baùo cho moät ngöôøi phuï nöõ treû veà vieäc coâ seõ thuï thai. Nhieàu ngöôøi khoâng tin vaøo ñaïo cöôøi mæm cho raèøng ñoù chæ laø moät caâu chuyeän ngaây ngoâ.

Theá nhöng söï Truyeàn tin cho Ñöùc Meï laø moät bieán coá voâ cuøng lôùn lao ñoái vôùi nieàm tin cuûa chuùng ta vaø hôn nöõa laø moät maàu nhieäm lôùn : maàu nhieäm cuûa moät ngöôøi phuï nöõ treû chaáp nhaän cuoäc soáng vôùi moät loøng duõng caûm vaø tin töôûng. Maria ñaõ tin vaøo lôøi höùa cuûa Thieân Chuùa moät caùch tuyeät ñoái. Chính lôøi ñaùp Xin Vaâng ñôn sô cuûa Maria ñaõ ñöa Maria vaøo moät böôùc ngoaëc cuûa cuoäc ñôøi : Maria ñöôïc naâng leân haøng "vinh döï lôùn nhaát chöa töøng coù thuï taïo naøo nhaän ñöôïc" (NG GLS 112). Theá nhöng, roài kìa nhöõng lôøi ñaøm tieáu khoù nghe cuûa nhöõng ngöôøi haøng xoùm khoâng maáy thieän caûm. Töôùc hieäu Meï Thieân Chuùa maø Maria nhaän laõnh ngaøy hoâm nay seõ laø côù cho "löôõi göôm seõ ñaâm thaâu loøng Baø" mai sau. Xin vaâng. "Naày toâi laø toâi taù Thieân Chuùa". Moät dòp haï mình.

Ngaøy hoâm nay, 5 anh Taân taäp Sinh vaø 4 anh em Thænh Sinh, theo göông vó ñaïi cuûa Meï Maria, ñaõ nhaän ra lôøi höùa cuûa Thieân Chuùa vaø qua lôøi ñaùp Xin vaâng, can ñaûm böôùc vaøo loái reõ: moät böôùc ngoaëc.

Chuùng ta haõy bieåu loä loøng bieát ôn saâu xa cuûa chuùng ta ñoái vôùi ngöôøi baèng caùch söû duïng nhöõng aân suûng naày moät caùch thaùnh thieän." (NG GLS 112)

Caùc anh em Thænh Sinh

1- Giuse NGUYEÃN KHAÉC CAÛNH
2- G.B. PHAÏM VAÊN CÖÔNG
3- Giuse NGUYEÃN HOAØNG SÔN LAÂM
4- K.TUY

Caùc Taân Taäp Sinh

Ñoaøn 112

1- Sö Huynh Ña-minh TRAÀN ÑAÏI BAÛO
2- Sö Huynh Giu-se HOAØNG ÑÖÙC BAÙU
3- Sö Huynh Pheâ-roâ NGUYEÃN TROÏNG ÑAÏI
4- Sö Huynh Giu-se TRAÀN NGUYEÂN LINH
5- Sö Huynh Giu-se NGUYEÃN THANH SÔN

Taân Cang ngaøy 12/03/06

Ñaàu thö con xin gôûi tôùi Beà Treân, quyù Freøre cuøng coäng ñoaøn lôøi chuùc bình an. Nguyeän xin Chuùa thöông naâng ñôõ gia ñình La San Ñöùc Minh trong ôn nghóa cuûa Chuùa.

Thôøi gian thaám thoaùt troâi ñi laëng leõ, ñaõ saùu naêm töø ngaøy con ñi vaøo Doøng tìm hieåu ôn goïi. Doøng La San moät teân laï vaø khoâng coù trong ñaàu oùc con vò thaùnh aáy. Theá maø giôø ñaây thaønh thaân quen, thaønh ngöôøi thaày, ngöôøi Cha cuûa con. Cuõng laø con ñöôøng linh ñaïo ñeå con doõi böôùc theo.

Keå töø ngaøy ñoù, ngaøy 18/07/2001 böôùc chaân ñaàu tieân ñi vaøo doøng. Vaøo maùi nhaø Ñöùc Minh yeâu daáu. Ngoâi nhaø cao, hôi chaät choäi, nhöng laïi aám aùp tình ngöôøi, tình anh em baïn höõu vaø tình thaày troø. Cuõng töø ngoâi nhaø ñoù laø nôi nuoâi maàm soáng ôn goïi cuûa con. Boán naêm trôøi ñaõ cuøng caùc Freøre chia seû tình thöông yeâu, naâng ñôõ.

Giôø ñaây, vôùi bao nhieâu tình thöông yeâu loøng bieát ôn coäng ñoaøn, quyù Freøre. Con chaúng coù gì ngoaøi lôøi caûm ôn chaân thaønh gôûi töø taám loøng con. Xin tri aân caûm taï ôn Chuùa cho coäng ñoaøn muoân söï baèng an trong tay Chuùa. Baây giôø treân böôùc ñöôøng tìm hieåu thaùnh yù Chuùa con vaãn haèng luoân nhôù tôùi coäng ñoaøn vaø caàu nguyeän luoân.

Sau heát, vaø luoân daâng leân Chuùa taát caû noãi nieàm thöông meán cuûa con. Meán chuùc quyù Beà Treân, quyù Freøre cuøng taát caû coäng ñoaøn doài daøo söùc khoûe vaø tieáp tuïc caàu nguyeän cho con luoân ñöôïc ôn nghóa Chuùa beàn ñoã, trung kieân ñeå con luoân nhôù vaø ñaùp traû laïi ôn maø caùc Freøre ñaõ ban taëng cho con.

Kính thö : Con Pet Nguyeãn Troïng Ñaïi

Loä trình Phuùc AÂm

(Cuoäc noùi chuyeän naøy ñöôïc toå chöùc taïi Trung Taâm Thaùnh Louis-cuûa-daân-Phaùp)

Ngöôøi ta ñaõ môøi toâi noùi chuyeän vôùi quí vò chieàu nay veà Thaùnh Gioan La San. Coâng vieäc naøy naèm trong chu trình nhöõng baøi dieãn thuyeát veà caùc giai ñoaïn cuûa neàn linh ñaïo Phaùp. Vaø vì theá toâi gaùn cho baøi noùi chuyeän naøy moät töïa ñeà laø "Loä trình Phuùc AÂm cuûa moät ñaáng laäp doøng, thaùnh Gioan La San (1651-1719). Döôùi goùc ñoä toång quaùt cuûa chu trình treân, ñeà nghò cuûa toâi coù veû bò giôùi haïn phaàn naøo neáu khoâng noùi laø coù phaàn leäch höôùng nöõa. Ba suy tö tieân khôûi gaéng söùc xaùc ñònh lyù do neàn taûng cuûa caùch thöùc maø toâi löïa choïn ñeå tieáp caän vaán ñeà linh ñaïo La San. Laïi nöõa toâi thieát töôûng raèng lôøi phi loä naøy ñaõ töï noù tieáp caän vaán ñeà roài trong khi chuùng ta laàn böôùc theo ñeà taøi ñöôïc ñeà ra.

Tröôùc tieân, suy tö thöù nhaát xuaát phaùt töø moät quan saùt thöôøng ñöôïc ñuùc keát thaønh coâng thöùc. Danh phaän cuûa ñaáng saùng laäp doøng caùc sö huynh La San, ñoái vôùi nhieàu ngöôøi, töï nhieân gôïi leân nhöõng vaán ñeà tröôøng hoïc, laõnh vöïc giaùo duïc, theá giôùi cuûa nhaø giaùo… hôn laø nhöõng vaán ñeà linh ñaïo. Nhaéc ñeán cha Gioan La San, ngöôøi ta lieân töôûng ngay ñeán moät loaïi moâ hình sö phaïm. Tuøy theo kinh nghieäm cuûa nhöõng ngöôøi söû duïng moâ hình hay tuøy töøng khuynh höôùng cuûa nhöõng ngöôøi dieãn dòch maø neàn giaùo duïc naøy ñöôïc ñaùnh giaù laø thöïc tieån hay khoâng töôûng, laø bình daân hay daønh rieâng cho giôùi ñöôïc choïn loïc, mang tính chaát caûi caùch hay huû laäu taàm thöôøng, giaûi phoùng hay aùp böùc.

Töø nhöõng vaên baûn naøy, khaù nhieàu söû gia thaáy nôi thaùnh Gioan La San moät chöùng nhaân cuûa nhöõng phong traøo taâm linh taïi Phaùp vaøo theá kyû 17 maø söï phong phuù cuûa ngaøi "khoù maø chaáp nhaän ñeå mình bò giam haõm trong khuoân khoå cuûa hoïc ñöôøng hay cuûa nhoùm phaùi naøy noï". Gioáng nhö phaàn ñoâng caùc taùc giaû baøn veà nhöõng ñeà taøi taâm linh thôøi ngaøi, Gioan La San thaáy nôi Kinh Thaùnh neàn taûng cuûa ñôøi soáng taâm linh nhöõng Kitoâ höõu. Nhaát laø ngaøi töï ñònh vò trong phong traøo caûi caùch Coâng giaùo vaø ngaøi ñöôïc linh hoaït bôûi tinh thaàn canh taân thieâng lieâng vaø nhieät taâm truyeàn giaùo. Chuû thuyeát taâm linh cuûa thaùnh nhaân mang daáu aán cuûa thuyeát qui Kitoâ do Beùrulle chuû xöôùng, loøng suøng kính Ngoâi Lôøi nhaäp theå vaø söï hieäp thoâng vôùi caùc Maàu nhieäm, söï keát noái vôùi Ñöùc Kitoâ, noã löïc ñeå neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Ngöôøi veà moïi maët, vaø ñieàu naøy giaû thieát söï hy sinh, söï töø boû …

O Tuy vaäy – vaø ñaây laø suy tö sô khôûi thöù hai cuûa toâi – nhöõng ai ñaõ naùn laïi nghieân cöùu kyõ giaùo thuyeát thieâng lieâng cuûa cha thaùnh Gioan La San, hoï ñeàu nhaán maïnh ñeán neùt ñaëc thuø cuûa cha. Coù neùt ñoäc ñaùo aø ? Vaâng Gioan La San chaéc chaén coù ñoù, qua moät soá neùt hay nhöõng daáu nhaán trong lôøi giaûng daïy thieâng lieâng cuûa ngaøi. Do vaäy, ñeå xaùc ñònh vaø ñaøo saâu coâng taùc giaùo duïc khieâm toán cuûa A/E mình, cha thaùnh ñaõ caäy nhôø tôùi nhöõng trích ñoaïn quan troïng maø thaùnh Phao-loâ ñaõ söû duïng khi noùi veà thöøa taùc vuï Phuùc AÂm. Baèng loái soáng vaø baèng lôøi giaûng daïy – linh muïc Rayez vieát nhö theá vaøo naêm 1955 – "Cha Gioan La San luoân laø moät trong nhöõng ñaïi dieän cuûa traøo löu thieâng lieâng veà söï phoù thaùc trong hai theá kyû 17 vaø 18". Phöông phaùp nguyeän gaãm cuûa cha thaùnh raát ñoäc ñaùo do taàm quan troïng maø cha gaùn cho vieäc ñaët mình tröôùc söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa. Ñeå keát thuùc, vò trí maø cha thaùnh daønh cho Chuùa Thaùnh Thaàn trong cuoäc soáng taâm linh quaû laø ñoà soä.

Ngöôøi ta coù theå noùi maø khoâng sôï maâu thuaãn raèng cha Gioan La San khaù ñoäc ñaùo trong linh ñaïo cuûa mình do söï thu thaäp coù choïn loïc chaét chiu töø nhöõng nguoàn khaùc nhau. Caùc nguoàn goác cuûa linh ñaïo ngaøi raát ña nguyeân. Ngaøi löïa laáy ñieàu hay khaép nôi maø ngaøi gaëp. Ngaøi bay löôïn töï do töø cha Olier ñeán tu só Caùt Minh Laurent de la Reùsurrection, töø thaùnh François de Sales ñeán Bernieøres, töø thaùnh nöõ Theùreøse thaønh Avila ñeán tu só khoå tu Ranceù, töø cha doøng Teân Buseùe ñeán Beuvelet, ñeä töû cuûa Bourdoise, hay töø linh muïc Tronson ñeán cha doøng Phan-sinh Barreù, töø tu só doøng capucin Jean Francois thaønh Reims ñeán kinh só Roland, töø tu só doøng Saint Maure Claude Bretagne ñeán toång phoù teá Boudon. Nhöng ôû ñaây, söï ñoäc ñaùo theå hieän qua khaû naêng hoäi nhaäp vaø ñoàng hoùa cuûa cha thaùnh. Vaø hôn nöõa, bôûi ñieàu maø ngöôøi ta goïi laø thieân taøi taùi cheá cuûa cha. Neáu nhö cha ñaõ söû duïng ñuû loaïi chaát lieäu, cha ñaõ caûi bieán chuùng vaø taïo cho chuùng moät söï haøi hoøa môùi, söû duïng chuùng vaøo vieäc döïng xaây ngoâi ñaïi thaùnh ñöôøng cuûa mình.

Vì noùi cho cuøng, linh ñaïo cuûa cha thaùnh laäp doøng Gioan La San sôû dó laø ñoäc ñaùo nhaát cuõng bôûi vì cha ñaõ töøng böôùc thai ngheùn noù, qui chieáu ñeán nhöõng ñoái töôïng cuï theå maø ngaøi raát am töôøng, ñöôïc lieân keát trong cuøng moät chí höôùng, moät hoaït ñoäng nhö nhau, laën nguïp trong cuøng moät moâi tröôøng. Trong cuï theå, taát caû nhöõng saùch veà taâm linh maø cha La San ñaõ soaïn thaûo ñeàu nhaèm phuïc vuï cho nhoùm nhoû caùc thaày giaùo tuï taäp quanh cha vaø döôùi söï höôùng daãn cuûa cha, hoï tieán ñeàu töøng böôùc moät ñeán vieäc thaønh laäp moät coäng ñoaøn tu só vôùi daïng thöùc môùi.

Cha vieát ñeå ñaùp öùng söï mong chôø cuûa hoï, theo nghóa laø trong caùc taùc phaåm taâm linh naøy, cha ñeå lôøi tröïc tieáp vôùi chính hoï. Khaù nhieàu baøi nguyeän gaãm ñöôïc soaïn thaûo cho ngoâi thöù hai soá nhieàu (caùc anh em…). Khoâng nghi ngôø gì nöõa, söï haïn cheá veà ñoái töôïng naøy giuùp ta deã hieåu vì sao söï toûa saùng cuûa linh ñaïo La San bò nhieàu giôùi haïn nhö vaäy.

Thaùnh Gioan La San vieát coát ñeå ñaùp öùng nhu caàu cuûa anh em trong doøng, vaø theo nghóa naøy - vaø chæ vì theá – laø chính cuoäc soáng hoï seõ laøm neân chaát lieäu cho vieäc giaûng daïy taâm linh cuûa ngaøi. Veà vieäc naøy, ngöôøi ta coù theå noùi ñeán hieän thöïc thaàn bí. Ngaøi luoân ñoàng haønh vôùi hoï trong moïi tình huoáng nghieäp vuï, taäp theå coäng ñoaøn vaø caù nhaân cuûa hoï, trong nhöõng lo aâu thöôøng nhaät, nhöõng söï kieän vaø nhöõng boån phaän ñôn giaûn hay gai goùc hôn maø ngheà nghieäp hoï ñaõ taïo neân. Ngaøi theo doõi hoï nhaát laø trong nhöõng daây ñan keát soáng ñoäng cuûa nhöõng lieân heä lieân nhaân vò : vôùi caùc sö huynh, vôùi caùc thanh thieáu nieân maø hoï chòu traùch nhieäm, vôùi nhöõng con ngöôøi. Vaø ngaøi luoân giuùp hoï tieán vaøo choán thaàn bí cuûa cuoäc soáng naøy caøng saâu thaúm caøng toát.

Hieän thöïc thaàn bí thöôøng trieån khai thaønh boán thì ngay caû duø chuû ñònh cuûa noù khoâng coù söï xô cöùng cuûa moät heä thoáng giaû taïo. Tuy nhieân ngöôøi ta thöôøng coù theå nhaän ra moät chuøm boán lôøi môøi goïi trong vieäc trieån khai hoïc thuaät taâm linh La San :

* beùn reã trong hieän thöïc.
* chieâm ngaém maàu nhieäm ñang dieãn ra trong thöïc taïi.
* daán thaân luoân ñöôïc taùi khaúng ñònh ñeå bieán ñoåi thöïc teá.
* môû ra vôùi thaêng hoa, vôùi nhöng khoâng, vôùi toái haäu.

a) Beùn reã saâu trong hieän thöïc : "Anh em haõy nhìn xem mình soáng gì naøo, haõy yù thöùc veà tình traïng hieåm ngheøo cuûa nhöõng ngöôøi treû maø Thieân Chuùa ñaët treân ñöôøng ñi cuûa anh em, cuõng haõy öôùc löôïng xem nhöõng ñieàu chuû choát trong coâng taùc giaùo duïc cuûa anh em, haõy kieåm tra laïi nhöõng khoù khaên cuï theå, haõy ño ñaïc kyõ ñoaïn ñöôøng anh em ñaõ ñi qua". ÔÛ ñaây, khoa sö phaïm cuï theå cuûa cha ñaõ trôû thaønh chaát lieäu cho laõnh vöïc thieâng lieâng. Vaø ñaây cuõng thöôøng laø cuoäc tranh ñaáu maø coäng ñoaøn coøn phoâi thai phaûi chaáp nhaän vaø phaûi tieán haønh ñeå xaây döïng moät ñöôøng loái sö phaïm vaø laøm vöôn daäy moät hoïc ñöôøng thaät söï phuïc vuï cho giôùi treû.

b) Chieâm ngaém caùi thöïc teá cuûa maàu nhieäm trong nhöõng gì ñang soáng : "Chính Thieân Chuùa ñaõ goïi a/e ñeán vôùi cuoäc soáng, ñeán vôùi coâng taùc phuïc vuï naøy. Moãi ngaøy Ngöôøi goïi laïi a/e qua nhöõng tieáng keâu, nhöõng nhu caàu cuûa giôùi treû. Ñaây laø coâng vieäc cuûa Ngöôøi vaø Ngöôøi giao laïi cho a/e : Khi a/e hieän dieän vôùi giôùi treû, söï cöùu roãi cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ coù theå ñöôïc hieän taïi hoùa cho chuùng, moät söï cöùu roãi vöøa laø giaûi thoaùt, vöøa ñaït ñeán phaåm giaù con ngöôøi, phaåm giaù con Thieân Chuùa maø chuùng ñaõ mang maàm aáy töø khi môùi sinh ra, töø khi laõnh nhaän bí tích thanh taåy. Nôi a/e, xuyeân qua hoaït ñoäng giaùo duïc cuûa a/e : caùc baïn treû naøy coù theå giaùp maët vôùi Ñöùc Kitoâ vò muïc töû toát laønh, Ñaáng bieát teân töøng ngöôøi, yeâu thöông chuùng, giuùp chuùng lôùn leân theo cung caùch cuûa chuùng, vaø cuõng luoân beàn bæ trôû laïi coá tìm cho ra nhöõng treû coù nguy cô laïc loái. Trong nhöõng coá gaéng cuûa a/e : ñeå cho caùc baïn treû naøy theå hieän ñöôïc mình, ñeå chuaån bò chuùng cho moät nghieäp vuï veà maët kyõ thuaät vaø veà maët nhaân caùch. Trong söï lo laéng cuûa a/e : ñöa chuùng vaøo Giaùo Hoäi nhö nhöõng vieân ñaù soáng ñoäng, moät Giaùo Hoäi ñöôïc taùi sinh vaø lôùn leân töø caùc treû naøy. Chính söùc maïnh cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ñöôïc trieån khai nôi a/e, chính Chuùa Thaùnh Thaàn duøng a/e ñeå laøm neân "nhöõng ngöôøi anh lôùn" cho caùc baïn treû naøy haàu giuùp chuùng xaây döïng moät theá giôùi huynh ñeä hôn. Vaø chính Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ hôïp nhaát a/e vôùi nhau, khoâng chæ nhaèm ñeå töø söï lieân keát naøy laøm phaùt sinh moät ngoâi tröôøng ñöôïc canh taân, maø coøn ñeå tình huynh ñeä Phuùc AÂm ñöôïc "laây lan" ra, ñeå thaønh moät nôi Tin Möøng ñöôïc rao giaûng cho nhau, moät nôi theå hieän söï chia seû, söï naâng ñôõ nhau, moät nôi hoaø giaûi vaø tha thöù".

c) Lôøi môøi goïi thöù ba cuûa Gioan La San trong lôøi giaûng daïy veà ñöôøng thieâng lieâng cuûa ngaøi, laø söï daán thaân ñöôïc taùi khaúng ñònh trong thöïc teá hoaït ñoäng ngheà nghieäp hay hoaït ñoäng cuûa coäng ñoaøn. "Bôûi vì ñaây laø coâng trình cuûa Thieân Chuùa, a/e haõy ra tay laøm vôùi loøng haêm hôû, haõy doàn taát caû taøi naêng, ôn thieâng vaø ôn ñoaøn suûng cuûa a/e ñeå thöïc hieän noù cho baèng ñöôïc. Haõy chöùng toû taøi thaùo vaùt cuûa a/e trong saùng kieán ; ñöøng bao giôø ñaùnh maát nhöõng muïc ñích toái haäu cuûa ngheà nghieäp, cuûa thöøa taùc vuï a/e. Vì raèng a/e laø chi theå cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ, a/e haõy coá soáng theo saùt beân Ngöôøi vaø töø söï kieän ñöôïc thaùp nhaäp vaøo Ngöôøi, vaøo maàu nhieäm nhaäp theå vaø ôû cuøng nhaân loaïi cuûa Ngöôøi, maàu nhieäm cuûa "ngöôøi toâi tôù" vaø cuûa "ngoân söù" cuûa Ngöôøi, maàu nhieäm cuûa cuoäc chieán ñaáu ñeå phuïc vuï coâng lyù nhaèm taïo thuaän tieän cho söï thaêng tieán cuûa nhöõng ngöôøi treû naøy trôû thaønh con caùi Thieân Chuùa trong hieän thöïc. Neân bieát raèng nhöõng khoù khaên maø a/e seõ va phaûi khi uûng hoä laäp tröôøng "hoïc ñöôøng mieãn phí", khi a/e ra söùc caûi taïo hoïc ñöôøng, ñeå chieán thaéng thoùi quen huû laäu vaø xô cöùng, nhöõng khoù khaên naøy - ñoâi khi seõ trôû thaønh baùch haïi – laø loái dieãn taû cuûa maàu nhieäm phuïc sinh söï soáng, maø a/e phaûi traû giaù baèng nhöõng ñau khoå, baèng söï cheát ñi caùch naøo ñoù ñeå maàu nhieäm aáy ñöôïc phaùt trieån. A/e laø nhöõng taùc nhaân cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ñoåi môùi göông maët ñòa caàu. Haõy gia taêng gaáp ñoâi nhöõng saùng kieán sö phaïm, cuøng luùc vôùi saùng kieán ñoái thoaïi giöõa a/e vôùi nhau, vôùi caùc baïn treû, vôùi gia ñình vaø moâi tröôøng cuûa chuùng, vôùi nhöõng ngöôøi phuïc vuï khaùc cuûa Giaùo Hoäi nöõa".

d) Sau heát cuõng neân theâm raèng trong khi keâu môøi sö huynh phaûi beùn reã caøng luùc caøng saâu ñaäm trong caùi hieän taïi naøy, lôøi giaûng daïy La San veà ñaøng thieâng lieâng khoâng ngöøng thoâi thuùc sö huynh caùch theá naøo ñoù – coù theå noùi – laøm noå tung caùi hieän taïi khieâm toán naøy, khoâng phaûi baèng caùch troán chaïy khoûi ñoù nhöng baèng caùch soáng trieät ñeå chieàu kích bí nhieäm cuûa noù : cha Gioan La San goïi ñoù laø môû ra vôùi lôøi kinh nguyeän thaùn phuïc, taï ôn, van naøi vaø ñaày loøng troâng caäy. Cha môøi goïi môû ra vôùi söï tin caäy vaø söï phoù thaùc cuûa ngöôøi ñaày tôù khi daán thaân heát mình, bieát raèng coâng trình cuûa mình cuõng chính laø coâng trình cuûa Thieân Chuùa vaø raèng haït gioáng ñöôïc gieo seõ troå sinh hoa traùi trong yeân tónh vaø caû trong caùi veû voâ sinh !

Veà vaán ñeà naøy, ngöôøi ta coù theå noùi raèng coäi nguoàn cuûa linh ñaïo La San laø kinh nghieäm soáng cuûa caùc sö huynh, nhöng ñöôïc ñoïc laïi, ñöôïc boå sung vaø ñöôïc naâng cao nhöng vaãn ñöôïc qui chieáu vaøo lòch söû cöùu ñoä : lòch söû cöùu ñoä ñang hoaøn thaønh taïi ñaây vaø ngay baây giôø, xuyeân qua thöøa taùc vuï cuï theå cuûa hoï ; lòch söû cöùu ñoä theå hieän ngay taïi nguoàn söï soáng laø Ñöùc Gieâsu Kitoâ, Ñöùc Kitoâ cuûa Phuùc AÂm vaø Ñöùc Kitoâ haèng soáng hoâm nay bôûi Thaùnh Thaàn cuûa Ngöôøi ; lòch söû cöùu ñoä treân ñöôøng hoaøn thaønh lòch söû cuûa noù (do ñoù, taàm quan troïng cuûa nhöõng baøi Nguyeän gaãm veà caùc thaùnh) vaø trong söï chôø ñôïi ngaøy caùnh chung, thaønh phaàn thieát yeáu thuoäc toaøn boä cuûa daán thaân Kitoâ, cuûa caàu nguyeän, cuûa bí tích taï ôn. Kinh nghieäm soáng cuûa caùc sö huynh cuõng ñöôïc ñoïc laïi, ñöôïc tu boå laïi, "leân daây coùt laïi" nhöng vaãn qui chieáu vaøo Thieân Chuùa haèng soáng trong lòch söû naøy, vaøo Chuùa Cha, Chuùa Con, Chuùa Thaùnh Thaàn : Vì nguyeän gaãm La San khoâng ngöøng keùo sö huynh veà vôùi coâng vieäc boån phaän neân "Giaûi thích phöông phaùp nguyeän gaãm" môû sö huynh ra vôùi cuoäc ñoái thoaïi thaân maät vaø höôùng thöôïng leân vôùi Thieân Chuùa haèng soáng, Ñaáng haèng môøi goïi, bieán caûi, laáp ñaày vaø phuø trôï.

O Nhaän ñònh naøy ñöa chuùng ta ñeán moät suy tö sô khôûi thöù ba. Toâi môùi vöøa ñeà caäp veà kinh nghieäm soáng cuûa caùc sö huynh. Coøn chính kinh nghieäm soáng cuûa Gioan La San ra sao döôùi goùc ñoä lôøi giaûng daïy taâm linh cuûa ngaøi ?

Tröôùc tieân, cha Gioan La San hình nhö khoâng thöôøng caên cöù vaøo kinh nghieäm rieâng cuûa cha. Ngoân ngöõ cuûa cha cuõng khaù voâ tö, khoâng caù tính. Cha khoâng heà gôïi leân moái lieân laci cuûa cha ñoái vôùi Thieân Chuùa. Caùc söû gia ñaàu tieân cuûa cha neáu coù dòp laø than phieàn veà söï kín ñaùo naøy. Tuy vaäy khi ñoïc kyõ caùc taùc giaû naøy vaø nhöõng baûn vaên La San chuùng ta buoäc phaûi nhìn nhaän raèng cha Gioan La San yù thöùc raát roõ mình ñang soáng ñôøi mình nhö moät cuoäc ñoái thoaïi kòch lieät vaø ñoâi khi nhö moät cuoäc tranh ñaáu vôùi Thieân Chuùa haèng soáng trong lòch söû ñeå cöùu ñoä con ngöôøi.

Moät caùch chính xaùc hôn, cha ñích thaân gôïi leân kinh nghieäm thieâng lieâng mang tính quyeát ñònh maø cha ñaõ traûi qua vaøo ñoä tuoåi ba möôi. Höôùng tieán cuoäc ñôøi cuûa cha ñaõ bò ñaùnh daït moät caùch baát ngôø tieáp theo sau söï ngaãu hôïp cuûa nhöõng tình huoáng khoâng tieân lieäu ñöôïc. Tuy nhieân trong söï ñaûo loän naøy – dieãn ra taän caên nhöng tieäm tieán – cha Gioan La San ñaõ nhaän ra Thieân Chuùa ñaõ kinh qua ñôøi mình moät caùch döùt khoaùt vaø quyeát lieät. Cha nhaän ra tieáng goïi phaûi töø boû taát caû ñeå theo Ñöùc Gieâsu Kitoâ. Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ ñònh cho cha moät caùch kín ñaùo - nhöng khoâng theå cöï caõi laïi ñöôïc – höôùng tieán ñeán vieäc thaønh laäp moät coäng ñoaøn nhöõng giaùo daân ñöôïc thaùnh hieán cho Thieân Chuùa, trong coâng cuoäc giaùo duïc giôùi treû bò boû rôi.

"Thieân Chuùa laø Ñaáng daãn daét moïi söï caùch khoân ngoan vaø dòu daøng. Ngaøi khoâng coù thoùi quen eùp buoäc höôùng chieàu cuûa con ngöôøi, Ngaøi muoán toâi daán thaân troïn veïn trong vieäc chaêm lo cho caùc tröôøng hoïc. Ngaøi thöïc hieän ñieàu naøy moät caùch raát kín ñaùo vaø töø töø, ñeán noãi toâi sa vaøo töø daán thaân naøy ñeán daán thaân khaùc, maø luùc ban ñaàu toâi khoâng heà tieân lieäu" (CL 7,169). Söï quan troïng cuûa tieán trình baûn thaân cha Gioan La San luoân luoân ñöôïc coâng nhaän. Nhöng hai döõ kieän trong tình hình haõy coøn khaù môùi vöøa xaûy ra ñaõ goùp phaàn laøm noåi baät noù leân vaø ñoåi môùi caùch tieáp caän noù. Coâng ñoàng Vatiacan II ñaõ môøi goïi caùc doøng tu baét ñaàu vaø tieáp tuïc canh taân ñôøi soáng vaø nhöõng daán thaân toâng ñoà cuûa doøng. Trong muïc tieâu naøy, coâng ñoàng thuùc ñaåy caùc doøng hoài taâm vaø laéng nghe – nhöng vôùi moät cung caùch môùi – lôøi daïy doã cuûa ñaáng laäp doøng ñeå hoâm nay ñaây, tìm laïi coäi nguoàn phaùt sinh ra loái soáng tu trì cuûa hoï.

Ñoái vôùi caùc Sö huynh tröôøng Kitoâ, tieáng goïi naøy nhö ñaõ ñöôïc laäp laïi vaø ñöôïc cuûng coá theâm bôûi vieäc toå chöùc möøng leã ba traêm naêm ngaøy laäp doøng vaøo naêm 1980. Vieäc kyû nieäm nhöõng giai ñoaïn phaùt trieån luùc ban ñaàu cuûa doøng La san trôû thaønh dòp toát cho taäp theå caùc sö huynh thaâm cöùu gia taøi thieâng lieâng cuûa mình. Noái maïng caùch chuyeân chuù hôn vôùi loä trình maø theo ñoù cha Gioan La San ñöôïc daãn loái vaø trôû thaønh ngöôøi saùng laäp moät doøng môùi trong Giaùo Hoäi, chuùng ta seõ hieåu roõ hôn vieäc ngaøi ñaõ soáng tieán trình nhaân loaïi nhö moät kinh nghieäm taâm linh, moät loä trình Phuùc AÂm.

Tieáp tuïc cuoäc thuyeát trình naøy, toâi mong chia seû cuoäc nghieân cöùu naøy vôùi quí vò. Toâi seõ gôïi leân kinh nghieäm taâm linh mang tính quyeát ñònh, kinh nghieäm trôû veà vôùi Phuùc AÂm maø cha Gioan La San ñaõ thöïc hieän giöõa nhöõng naêm 1679 vaø 1684, vaø noù ñaõ giuùp ngaøi ñaõ trôû neân ngöôøi saùng laäp doøng tu. Thöïc hieän ñieàu naøy, toâi seõ coøn ñeà caäp ñeán linh ñaïo Gioan La San khi nhaéc laïi nguoàn goác sô khôûi cuûa linh ñaïo aáy.

Giöõ laïi nieân hieäu 1680 nhö laø naêm thaønh laäp doøng phaàn naøo ñoù quaû laø voõ ñoaùn ; tuy vaäy, vaøo leã Phuïc sinh 1680, moät söï kieän raát thaät mang tính bieåu töôïng cuûa moät khôûi ñaàu thaät söï cuûa coäng ñoaøn La San. Ngaøy aáy, cha Gioan La San quyeát ñònh ñoùn tieáp taïi baøn aên gia ñình – maø ngaøi chuû trì vôùi tính caùch laø gia chuû – nhoùm nhoû caùc thaày giaùo ñöôïc ngaøi giuùp ñôõ baùm truï taïi thaønh phoá Reims. Vaøo thaùng ba 1679, ôû tuoåi 28, ngaøi ñaõ gaëp vò "sö phoù" cuûa hoï, Adrien Nyel, gaàn nhö laø raát baát ngôø. Vò naøy vaøo khoaûng 55 tuoåi ñaõ ñeán Reims nhaèm thieát laäp tröôøng hoïc cho boïn nhoùc, con caùi cuûa "ñaùm daân ngu khu ñen", nhö oâng ñaõ töøng laøm taïi thaønh Rouen vaäy. Vaø Gioan La San ñaõ ñoùng goùp kinh nghieän cuõng nhö uy tín caù nhaân vaøo döï aùn naøy. Ngaøi tieáp tuïc quan taâm nhieàu ñeán nhöõng maøy moø ñaàu tieân cuûa caùc thaày giaùo do oâng Nyel chieâu moä. Vaøo leã Giaùng Sinh naêm 1679, ngaøi ñaõ boû tieàn tuùi mình ra ñeå möôùm nhaø cho caùc thaày ñöôïc soáng chung vôùi nhau.

Cho ñeán thôøi ñieåm ñoù, cha Gioan La San chæ daønh cho nhöõng con ngöôøi naøy moät ít thôøi gian, moät ít tieàn cuûa, moät ít chuù yù. Coâng vieäc naøy, coù theå coi nhö "vieäc laøm phöôùc", laø chuyeän ngoaïi thaân. Hôn theá nöõa, cha vaãn tieáp tuïc cuoäc soáng tieän nghi, ñoâi luùc bò ngaét quaûng bôûi caàn hoaøn taát vieäc hoïc taäp taïi Ñaïi hoïc thaønh Reims, quaûn trò thaän troïng gia taøi cuûa song thaân ñeå laïi, trung thaønh vôùi nhöõng boån phaän hôïp lyù vaø coù thuø lao cuûa chöùc vuï kinh só.

Khi quyeát ñònh ñoùn nhaän caùc thaày taïi baøn aên gia ñình, coù theå laø cha nghó raèng chæ laøm theâm moät ñieàu thieän haûo cho nhöõng ngöôøi naøy, maø cha mong moûi hoï seõ thaønh coâng trong ngheà nghieäp. Cha seõ gaëp hoï thöôøng xuyeân hôn, cha seõ bieát ñöôïc hoï saùt söôøn hôn, cha coù theå giuùp hoï hoaøn thieän trong coâng taùc hôn. Tuy vaäy, saùng kieán naøy cuoái cuøng roài seõ laøm ñaûo loän cuoäc soáng cuûa cha, thay ñoåi taän caên nhöõng löïa choïn, nhöõng muïc tieâu, nhöõng giaù trò cuûa cha. Chính töø giaây phuùt naøy, cha khôûi söï trôû thaønh "nhaø saùng laäp doøng tu".

Khi chaáp nhaän cho caùc thaày döï vaøo baøn aên gia ñình, cha La San khôûi ñaàu cuoäc soáng chung vôùi hoï. Cha cuõng aán ñònh cuoäc soáng chung cho nhöõng ngöôøi thaân cuûa cha, cho 3 ñöùa em trai nhoû nhaát coøn ôû laïi vôùi cha. Baèng haønh ñoäng naøy, cha ñaõ thöïc hieän vieäc ñoái ñaàu vôùi moät thaùch thöùc maïnh baïo, moät "cuù soác vaên hoùa" giöõa hai theá giôùi thöïc teá chaúng bieát tí gì veà nhau. Cuù soác naøy, cha seõ nghieäm ñöôïc trong moâi tröôøng gia ñình vaø xaõ hoäi cuûa cha. Cha seõ caûm nhaän ñöôïc söï va chaïm naøy ôû choán saâu thaúm cuûa loøng mình.

Phuïc sinh 1980 : thôøi ñieåm ñaùnh daáu söï khôûi phaùt coù theå truy cöùu ñöôïc veà chuyeån ñoäng cuûa theá giôùi noäi taâm cha. Noù chæ ra ñieåm khôûi haønh cuûa cuoäc hoaùn caûi veà vôùi Phuùc AÂm soáng. Noù nhaéc laïi söï khai maøo cho moät tieán trình giaûi phoùng beân trong vaø ra ngoaøi xaõ hoäi, loâi keùo Gioan La San ñeán nôi maø cha khoâng coù yù ñònh ñeán, khoâng ao öôùc cuõng nhö khoâng ñuû can ñaûm daán thaân vaøo. Böôùc ñaàu cuûa vieäc thaønh laäp doøng phaùt nguyeân töø phoâi maàm ñaàu tieân coäng ñoaøn. Nhöng tröôùc heát laø vieäc xuaát hieän cuûa moät nhaø saùng laäp theo tieáng goïi Phuùc AÂm cuûa ngaøi. Ngaøi nhìn nhaän raèng Chuùa Thaùnh Linh ñaõ ñi qua ñôøi ngaøi, moät söï vöôït qua baát ngôø vaø baát khaû khaùng.

Toâi ñaõ noùi veà hai theá giôùi xa laï nhau nhöng roài seõ song haønh, khaùm phaù laãn nhau, ñoái chieáu nhau vaø sau ñoù seõ ñoái choïi nhau. Tröôùc tieân laø treân baøn aên gia ñình vaø chaúng bao laâu, trong caû traùi tim cha Gioan La San. Theá giôùi cuûa cha La San laø theá giôùi thöôïng löu thaønh Reims maø bieåu töôïng laø vieäc thaêng tieán röïc rôõ cuûa moät boä tröôûng Colbert vaø kích thích tham voïng, tính naêng ñoäng vaø söï khaùt khao thaønh coâng. Cha Gioan La San thuoäc thaønh phaàn gia ñình ñòa chuû tö saûn do nhôø bieát khai thaùc thöông maïi maø giaøu leân töø nhieàu theá heä tröôùc. Phuï thaân cuûa Gioan La San, ngaøi Louis de la Salle, laø coá vaán cuûa ñöùc vua taïi nghò vieän tænh, thuï höôûng vöøa nhöõng lôïi theá veà quyeàn löïc vöøa nhöõng lôïi ích veà taøi chính.

Khi cha meï cuûa Gioan La San vì meänh yeåu maø qua ñôøi quaù sôùm, cha trôû thaønh ngöôøi giaùm hoä cuûa caùc em trai vaø gaùi cuûa cha do quyeàn huynh theá phuï. Trong coâng taùc quaûn trò taøi saûn gia ñình, cha ñaõ chöùng toû ñöôïc tính thöïc tieån vaø taøi naêng cuûa mình. Nhieàu con nôï caûm nghieäm ñöôïc tính nghieâm khaéc cuûa nhöõng yeâu saùch ngaøi ñöa ra : moät coäng ñoaøn nöõ tu naøo ñoù reà raø trong vieäc thanh toaùn tieàn nhaø lieàn bò ngaøi gôûi ñoäi thi haønh aùn ñeán nhaéc nhôû. Khi ngaøi töø chöùc giaùm hoä ñeå daønh toaøn boä thôøi gian cho vieäc theo hoïc khoa thaàn hoïc, ngaøi coù theå trình ra cho ngöôøi thaân trong gia ñình soå saùch keá toaùn thaät chi li, vaø qua ñoù ta coù theå khaùm phaù ñöôïc tính chính xaùc vaø söï kheùo leùo cuûa nhaø quaûn trò vaø ñoàng thôøi söï dòu daøng vaø teá nhò cuûa ngöôøi anh caû.

Coâng vieäc deã bò khinh cheâ, do nhöõng con ngöôøi ñaùng thöông haïi vaø khoâng chuùt danh tieáng ñaûm traùch, nhöõng keû khoâng ra gì, "khoâng kí-loâ naøo", khoâng coù chuyeân moân ngheà nghieäp gì, vaø cuõng khoâng coù choã ñöùng trong xaõ hoäi. Sau naøy, taâm söï maø cha Gioan La San ñaõ ñeå laïi khi gôïi nhôù cuoäc gaëp gôõ cuûa chính mình vôùi oâng Nyel xeùt döôùi moät goùc ñoä naøo ñoù coù veû phuï hoïa cho lôøi phaåm bình chua chaùt cuûa Deùmia. Cha giaûi thích taïi sao cha hoaøn toaøn khoâng nghó ñeán vieäc daán cuoäc ñôøi mình vaøo neûo ñöôøng maø roài "thôøi theá" seõ ñöa ñaåy : "Neáu toâi tin raèng vieäc chaêm lo caùc thaày giaùo daïy tröôøng vì hoaøn toaøn do loøng baùc aùi, trôû thaønh boån phaän buoäc toâi phaûi ôû chung chaï vôùi hoï, coù leõ toâi ñaõ boû cuoäc töø laâu. Bôûi theo töï nhieân, toâi xem nhöõng ngöôøi maø toâi buoäc phaûi söû duïng ñeå ñieàu haønh tröôøng hoïc laø "döôùi cô" xa nhöõng toâi tôù trong nhaø toâi ; noäi chæ yù nghó phaûi soáng chung vôùi hoï cuõng ñuû laøm toâi khoâng chòu ñöïng noåi" (CL 7,169).

Ñeà caäp ñeán hai theá giôùi - duø nôi chuùng haøm chöùa töông phaûn, duø söï ñoái nghòch seõ gia taêng khi chuùng tieáp xuùc nhau, khoâng phaûi vì muoán chaáp nhaän ñeå bò loâi keùo vaøo vieäc taùi thieát quaù khöù caùch thieáu khaùch quan. Vaøo thôøi ngaøi, cha Gioan La San ghi nhaän theo quan ñieåm mình laø caùc thaày giaùo thuoäc moät taàng lôùp xaõ hoäi khaùc haún taàng lôùp cuûa ngaøi, thaáp hôn taàng lôùp cuûa nhöõng keû ñang phuïc dòch trong nhaø ngaøi. Ít ra nhöõng ngöôøi toâi ñoøi naøy cuõng coøn thuoäc veà heä thoáng xaõ hoäi cuûa ngaøi. Vaø ñaáy khoâng phaûi laø tröôøng hôïp cuûa nhöõng thaáy giaùo vaø töø ñoù, ngaøi khoâng theå töôûng töôïng raèng "mình soáng ñöôïc vôùi boïn hoï". Theá neân ngaøi vieát tieáp theâm "Thaät vaäy, toâi caûm nghieäm ñöôïc moät söï khoå sôû cöïc ñieåm trong thôøi gian ñaàu, khi toâi cho goïi hoï ñeán ôû trong nhaø toâi, vaø vieäc naøy keùo daøi trong hai naêm" (CL 7, 169).

Nhöng, nhö theá taïi sao Cha Gioan laïi quan taâm ñeán nhöõng ngöôøi thuoäc moät theá giôùi khaùc, vaø taïi sao cha laïi "caû gan" ñöa hoï vaøo sinh hoaït trong gia ñình cha ? Giôø ñaây chuùng ta neân nhaéc ñeán moät döõ kieän veà caù tính cuûa vò kinh só nhaø thôø chaùnh toøa thaønh Reims. Ñuùng laø ngaøi thuoäc veà giai caáp cuûa ngaøi vaø ñöông nhieân ngaøi raäp khuoân vaø laõnh nhaän luoân caû nhöõng thaønh kieán cuûa giôùi mình. Tuy nhieân, khi coøn raát treû, ngaøi ñaõ ñeå Thieân Chuùa Haèng soáng "duï doã". Ngaøi nghe tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa khi haõy coøn beù. Duø laø con caû trong gia ñình, treû Gioan La San ñaõ chöõng chaïc böôùc vaøo con ñöôøng daãn ñeán baøn thaùnh, ngöôïc haún vôùi thoâng tuïc ñöông thôøi. Ngöôøi baïn treû naøy chuaån bò caùch nghieâm tuùc ñeå trôû thaønh giaùo só, tröôùc tieân laø taïi chuûng vieän Saint-Sulpice, sau ñoù, khi cha meï chaøng qua ñôøi, chaøng ñaët mình döôùi söï höôùng daãn cuûa linh muïc treû Nicolas Roland vaø tieáp tuïc theo khoa thaàn hoïc taïi ñaïi hoïc Reims cho ñeán khi laáy xong vaên baèng tieán só.

Khaùc xa vôùi nhieàu ngöôøi cuøng thôøi vaø theo nhö nguyeân vaên cuûa nhaø cheùp tieåu söû, Gioan La San khoâng tieán leân baøn thaùnh "ñeå ñoùn laáy maøu môõ cuûa ñaát" (CL 8,240). Loøng yeâu meán caàu nguyeän maø Gioan ñaõ toû roõ töø tuoåi coøn thô daïi, loøng say meâ ñôøi soáng noäi taâm, taát caû laø nhöõng daáu hieäu cuûa ôn goïi ñích thöïc naøy. Gioan La San ñaõ môû loøng ra vôùi tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa vaø saün saøng hoaøn taát thaùnh yù Ngöôøi khi ñöôïc toû hieän vôùi mình.

Taïi chuûng vieän Xuaân Bích vaø sau ñoù döôùi söï höôùng daãn cuûa linh muïc Nicolas Roland, Gioan ñöôïc chæ daïy veà nhöõng öu tö taâm linh vaø veà nhöõng phong traøo truyeàn giaùo thieát thaân vôùi Giaùo Hoäi Phaùp raát haêng say trong theá kyû 17 naøy maø ñaïi dieän laø nhöõng göông maët noåi baät nhö Beùrulle, Olier, Bourdoise, Vincent de Paul. Gioan hieåu raèng chöùc vuï tö teá khuyeán khích caù nhaân mình leân ñöôøng tìm kieám vaø lieân laïc noäi taâm vôùi Thieân Chuùa vaø môøi goïi mình rao giaûng Tin Möøng cho ngöôøi theá. Tuy vaäy Gioan cuõng ít nhieàu bò tinh thaàn vaø thoùi quen cuûa giôùi mình thaám nhaäp, luoân caû trong loái soáng söï trung tín vôùi Thieân Chuùa vaø trong söï phuï thuoäc vaøo Giaùo Hoäi. Gioan khoâng laøm linh muïc ñeå höôûng thuï vaät chaát tieàn taøi. Tuy nhieân, khi leân möôøi saùu, Gioan ñaõ ñöa tay ra nhaän boång loäc rieâng cuûa kinh só. Hình nhö khoâng chuùt e ngaïi, Gioan nhaän noù töø tay moät ngöôøi baø con giöõ chöùc kinh só nhö moät taøi saûn rieâng cuûa gia ñình. Boång loäc naøy buoäc Gioan phaûi chuyeân caàn hieän dieän nôi ñoïc kinh treân gian cung thaùnh nhöng noù cuõng cho pheùp Gioan phaàn naøo ñöôïc thoûa maõn loøng meán moä ñoïc kinh cuûa chaøng. Tuy theá noù cuûng ñaûm baûo cho chaøng moät moái lôïi khaù quan troïng maø neáu theâm vaøo taøi saûn rieâng cuûa chaøng, noù cung caáp cho chaøng phöông tieän ñeå soáng thoaûi maùi trong hieän taïi cuõng nhö khoâng phaûi lo laéng cho ngaøy mai. Caùc lôïi töùc cuûa chaøng cho pheùp chaøng thöïc hieän nhieàu coâng taùc töø thieän, thí duï nhö giuùp ñôõ caùc thaày giaùo. Khi laøm nhö vaäy, chaøng khoâng khoâng nghó laø mình thay ñoåi höôùng ñi cuûa cuoäc soáng ñaõ ñöôïc saép xeáp ñaâu vaøo ñaáy, ñöôïc vöõng vaøng vaø coù theå ñem ra laøm göông maãu, eâm aám vaø ñaïo ñöùc, phaûi chaêng vaø tieän nghi. "Toâi khoâng nghó (phaûi lo ñieàu haønh tröôøng, chaêm soùc thaày giaùo) gì caû. Khoâng phaûi taïi vì ngöôøi ta khoâng ñeà nghò döï tính naøy vôùi toâi. Nhieàu ngöôøi baïn cuûa cha Roland ñaõ coá thuyeát phuïc toâi nhöng toâi khoâng ñeå taâm tôùi ; toâi khoâng bao giôø coù yù ñònh ñem noù ra thöïc hieän. Toâi cöù cho raèng vieäc toâi höôùng daãn caùc thaày vaø ñieàu haønh tröôøng chæ laø moät vieäc laøm cuûa ngöôøi ngoaïi cuoäc, khoâng ñaët leân vai toâi moät boån phaän raøng buoäc naøo khaùc ñoái vôùi hoï, ngoaïi tröø vieäc cung caáp löông thöïc caàn thieát ñeå hoï sinh soáng vaø quan taâm sao cho hoï chu toaøn coâng taùc cuûa mình vôùi loøng ñaïo ñöùc vaø caàn cuø" (CL 169 vaø 167).

Vaøo theá kyû ñöôïc meänh danh laø theá kyû thuaàn luaän lyù (Descarte), Gioan La San khoâng ñeå mình chòu aûnh höôûng cuûa moät yù töôûng bao laâu noù coøn laø tröøu töôïng vaø phi phaøm. Tuy vaäy cuoäc tranh ñaáu thöôøng nhaät cuøng vôùi caùc thaày laøm rung chuyeån theá giôùi cuûa chaøng, xoâ loän nhaøo quan nieäm cuûa cuoäc soáng, cuûa chöùc vuï tö teá, cuûa Giaùo Hoäi, thay ñoåi baäc thang caùc giaù trò cuûa chaøng.

Khi soáng caän keà caùc thaày, chaøng khaùm phaù ra nôi hoï söï hieän dieän cuûa noãi khoán cuøng maø bieát bao nhieâu baøi dieãn vaên ñaõ töøng moâ taû vaø chaøng ñaõ ghi laïi ñöôïc nhöng yù nghóa noù laïi khoâng xuyeân thuûng loøng chaøng. Chaøng hieåu raèng hoï caàn ñöôïc giuùp ñôõ, ñöôïc ñoàng haønh, ñöôïc hieäp nhaát vôùi nhau. Chaøng nhaän ra laø hoï coù theå hoaøn thieän, thieän chí hoï dö ñaày ; chæ caàn noù ñöôïc kích thích, khôi doøng chaûy, toâi luyeän vaø caùc coá gaéng sö phaïm cuûa caù nhaân hoï ñöôïc taäp hoïp chung laïi vôùi nhau, ñöôïc suy tö, ñöôïc phaåm bình. Treân taát caû, Gioan La San bieát roõ nieàm hy voïng to lôùn maø hoï ñang cöu mang, söï thay ñoåi huyeàn dieäu coù theå bieán hoï thaønh nhöõng thuû laõnh. Qua caùc thaày giaùo, vò kinh só treû tuoåi nhaän ra ñöôïc noãi thoáng khoå cuøng cöïc veà xaõ hoäi vaø toân giaùo cuûa con caùi nhöõng ngöôøi thôï thuyeàn, nhöõng ngöôøi ngheøo maø caùc thaày giaùo tieáp xuùc. Chaøng baét ñaàu döï caûm raèng moät theá giôùi môùi ñang khaån naøi xin ñöôïc chaøo ñôøi vaø raèng chaøng coù theå seõ phaûi laøm ñieàu gì ñoù ñeå taïo thuaän lôïi vaø ñaåy nhanh tieán ñoä thôøi ñieåm xuaát ñaàu loä dieän cuûa noù.

Maët khaùc, cuoäc gaëp gôõ giöõa caùc thaày giaùo bò khinh thò kia vôùi gia ñình vaø moâi tröôøng xaõ hoäi cuûa cha Gioan taïo neân moät tình huoáng caêng thaúng vaø xung khaéc. Baïn beø thaân nhaân phaûn ñoái höôùng ñi maø Gioan ñaõ choïn vaø hoï laáy laøm tieác cho raèng "Vì baùc aùi, Gioan trôû neân thoâ keäch vôùi nhöõng con ngöôøi thoâ keäch" (CL 7,198).

Nhieàu ngöôøi trong thaân toäc chaøng hoaûng leân veà nhöõng gì hoï cho laø nguy hieåm deã laây truyeàn laøm caùc em chaøng coù theå maéc phaûi. Hoï ñöa boïn treû ra khoûi nhaø, xa voøng tay cuûa ngöôøi anh caû chuùng. Vaø Gioan phaùt giaùc ra raèng chaøng khoâng theå naøo tieáp tuïc soáng cuøng moät luùc hai theá giôùi ñoái nghòch nhau ñöôïc. Ngöôøi ta chöùng kieán caûnh chaøng taêng toác trong tieán trình hoäi nhaäp vaøo moät theá giôùi khaù môùi laï ñoái vôùi moät chaøng coâng töû nhö Gioan. Chaøng hieåu ra raèng caàn phaûi taïo laäp cho caùc thaày giaùo moät moâi tröôøng soáng thích hôïp hôn vôùi nhöõng thoùi quen cuûa hoï, vôùi hoaøn caûnh cuûa hoï. Chaøng quyeát ñònh ñöa hoï ñeán truù nguï taïi moät khu nhaø khaùc. Vaø laàn naøy, chaøng töø giaõ haún maùi nhaø thaân yeâu ñeå ñeán soáng vôùi hoï (ngaøy 24/06/1862).

Vieäc ñoaïn tuyeät anh duõng naøy, vieäc döùt boû vaø daán thaân döùt khoaùt naøy cuûa vò linh muïc treû laøm noåi baät söï töông phaûn giöõa hai theá giôùi vaø goùp phaàn laøm nghieâm troïng theâm söï ñoái khaùng giöõa chuùng. Ñoái vôùi Gioan La San, giôø cuûa söï thaät ñaõ ñieåm. Cuoäc ñoái khaùng naøy, chaøng khoâng soáng noù qua trung gian gia ñình, chaøng caûm nghieäm noù trong chính thaân xaùc mình. Chaøng thöû nghieäm coù khi ñeán buoàn noân, xem vieäc böôùc chaân vaøo theá giôùi ngöôøi ngheøo khoù khaên ñeán möùc naøo ! Caùc nhaø cheùp tieåu söû hay gôïi nhôù nhaát laø söï gheâ tôûm maø chaøng phaûi vöôït thaéng khi phaûi duøng nhöõng thöùc aên cuûa caùc baïn ñoàng chí (CL 7,226s). Tuy nhieân ñaáy cuõng chæ laø moät trôû ngaïi nhoû nhoi so vôùi cuoäc ñoái maët quyeát lieät xaûy ra trong muøa thu 1682.

Tieáp theo sau söï höùng khôûi cuûa nhöõng tuaàn ñaàu, cha Gioan La San nhaän thaáy coù moät noãi phieàn muoän baát an lôùn daàn nôi caùc thaày. Baàu khí trôû neân naëng neà, moät söï im laëng deã neå ñeø naëng leân nhoùm. Söï tin caäy maø hoï daønh cho chaøng haàu nhö bieán maát. Sau nhieàu laàn thieát tha hoûi han, chaøng thaønh coâng trong vieäc thuyeát phuïc hoï noùi roõ lyù do ngaàn ngaïi cuûa hoï : Caùc thaày lo aâu cho töông lai cuûa hoï. Neáu hoâm nay hoï soáng ngheøo vôùi coâng aên vieäc laøm cuûa hoï, hoï seõ khoâng coù moät ñaûm baûo naøo cho töông lai cuûa hoï. Coâng cuoäc phieâu löu daán thaân lo cho caùc tröôøng bình daân ngheøo naøy, neáu moät mai thaát baïi, chaéc chaén laø hoï seõ bò rôi vaøo böôùc ñöôøng cuøng, bò vaát sang beân leà xaõ hoäi. Tröôùc vieäc thoá loä noãi nieàm lo aâu naøy, Gioan La San töôûng raèng coù theå deã daøng traû lôøi : Gioan nghó raèng chæ caàn mình nhaéc laïi ñoaïn Phuùc AÂm veà vieäc naøy laø ñuû ! Vaø thöïc teá laø Gioan La San ñaõ giaùng xuoáng cho caùc thaày moät baøi giaûng daøi noùi veà söï phoù thaùc cho Chuùa Quan Phoøng, nhaéc laïi nhöõng caâu noùi cuûa Ñöùc Gieâsu veà nhöõng hoa hueä ngoaøi ñoàng veà nhöõng caùnh chim trôøi ñang bay löôïn treân baàu trôøi …

Theá nhöng tröôùc söï kinh ngaïc khoân taû cuûa chaøng, laõnh ñòa maø chaøng ñeà nghò môøi hoï böôùc leân ñeå noái keát vôùi chaøng, haàu nhö bieán maát döôùi chaân chaøng, laøm chaøng thaáy huït haãng ! Chaøng ñaõ vieän daãn Phuùc AÂm cho hoï, nhöng ñieàu naøy gioáng nhö moät "dieãn vaên ruùt ra töø trong tuùi aùo khoaùc ngoaøi" (Cl 45,78). Nhöõng lôøi noùi naøy khoâng ñi vaøo taâm trí caùc thaày, nhöõng ngöôøi ñang soáng trong moät theá giôùi khaùc, hôn nöõa Gioan La San cuõng chæ phaùt bieåu qua mieäng chôù khoâng dieãn taû baèng hieän thöïc cuûa ñôøi soáng mình. Gioan töôûng raèng coù theå ñeà nghò giaûi phaùp an ñònh toân giaùo cho moät vaán naïn nhaân baûn cuûa nhöõng con ngöôøi baèng xöông baèng thòt naøy. Nhöng chaøng khoâng boû ra ñuû thôøi gian, cuõng khoâng ñeå taâm trí vaøo ñeå löôïng giaù vaø thoâng caûm vôùi nhöõng noãi lo aâu thaáp thoûm cuûa hoï. Caùc thaày giaùo hoaøn traû laïi baøi dieãn vaên cho chaøng gioáng nhö moät goùi ñoà maø ngöôøi ta khoâng theøm boû coâng môû ra cho bieát coù gì trong ñoù ! Hoï chæ yeâu caàu tröôùc tieân laø haõy laéng nghe hoï chôù khoâng phaûi ñeå "leân lôùp" cho hoï. "Cha noùi cho söôùng mieäng, trong khi cha khoâng heà thieáu baát cöù ñieàu gì. Coù trong tay moät boång loäc kinh só cao giaù, vaø moät gia taøi quan troïng nhö vaäy, cuoäc soáng cuûa cha ñöôïc ñaûm baûo chaéc chaén vaø khoâng bò söï baàn cuøng ñe doïa. Duø cho coâng cuoäc cuûa chuùng ta coù suïp ñoå ñi nöõa, cha vaãn khoâng bò heà haán gì, vaø ñôøi soáng cuûa tuïi toâi duø coù ñoå vôõ tan taønh thì cuõng khoâng laøm lung lay cuoäc soáng cuûa cha. Nhöõng thaèng ngöôøi töù coá voâ thaân, khoâng tieàn, khoâng baïc, vaø cuõng khoâng ngheà ngoång gì nhö tuïi toâi : neáu moät mai nhaø tröôøng chuùng ta khoâng coøn nöõa, hay ngöôøi ta chaùn gheùt tuïi toâi, thì tuïi toâi seõ ñi ñaâu, tuïi toâi seõ laøm gì ? Söï ngheøo ñoùi seõ laø gia saûn duy nhaát cuûa tuïi naøy vaø vieäc ñi aên maøy laø phöông tieän duy nhaát ñeå caûi thieän noù ñoâi chuùt" (CL 7,188).

Trong tröôøng hôïp naøy, chính nhöõng thaày giaùo nhaán maïnh ñeán söï toàn taïi dai daúng cuûa hai theá giôùi vaø tính xung khaéc cuûa chuùng. Vôùi söï thoâ keäch khoâng suy giaûm, hoï ñaët vaøo theá ñoái khaùng hai theá giôùi naøy : "chuùng toâi" vaø "cha", "cuoäc soáng cuûa cha" vaø "ñôøi soáng cuûa tuïi toâi", söï thieáu an toaøn cuûa hoï töông phaûn haún vôùi söï an toaøn cuûa mhaân vaät höôùng daãn hoï. Töø söï ñoái khaùng naøy, hoï khöôùc töø baøi dieãn vaên Phuùc AÂm. Baøi aáy ñöôïc phaùt ra töø moät theá giôùi maø hoï khoâng ñöôïc ñaët chaân vaøo : nhöõng gì linh muïc Gioan La San giaûng daïy toû ra maâu thuaãn vôùi nhöõng gì oâng soáng. OÂng leân maët daïy cho nhöõng con ngöôøi thöôøng soáng trong thieáu thoán vaät chaát neân soáng theo tinh thaàn phoù thaùc Phuùc AÂm trong khi chính oâng laïi coù moät töông lai baûo ñaûm khoâng phaûi baèng söï tin caäy cuûa oâng vaøo Thieân Chuùa Quan Phoøng, nhöng baèng vaøo nguoàn lôïi cuûa boång loäc kinh só vaø cuûa gia saûn rieâng oâng.

Moät baøi hoïc cay ñaéng cho vò kinh só treû… nhöng oâng ñoùn nhaän noù phaàn chaéc laø vì oâng chôø ñôïi noù tröôùc. Theá laø oâng böôùc vaøo baàu khí suy tö saâu thaúm, ôû ñaáy ñuùng laø lôøi Phuùc AÂm maëc laáy xaùc phaøm nôi oâng. OÂng nhaän ra raèng caùc thaày giaùo tieáp tuïc thuoäc veà moät theá giôùi khaùc duø oâng ñaõ heát söùc noã löïc ñeå tieáp caän hoï. OÂng thöøa nhaän söï phuø phieám, söï roãng khoâng, söï bòp bôïp cuûa moät dieãn vaên Phuùc AÂm maø cuoäc soáng oâng phuû nhaän : "Toâi phaûi caâm mieäng vaø toâi khoâng coù quyeàn söû duïng loaïi ngoân ngöõ khuyeán thieän ñeå daïy hoï veà ñöùc khoù ngheøo neáu nhö chính toâi khoâng thaät söï ngheøo" (Cl 7,191). Cuøng luùc Gioan La San chaáp nhaän ñöùng ra "caùng ñaùng cuoäc ñoái khaùng döõ doäi", oâng vöôït qua noù, vôùi yù thöùc veà tính phieâu löu cuûa söï löïa choïn khoâng theå laån traùnh ñöôïc ñang baùm chaët oâng. Giôùi treû bò boû rôi böôùc vaøo cuoäc ñoái thoaïi noäi taâm giöõa cha Gioan La San, caùc thaày giaùo vaø Phuùc AÂm. Neáu khoâng coù gì thay ñoåi, caùc thaày seõ rôøi boû cha, tröôøng lôùp seõ suïp ñoå, boïn treû seõ bò quaêng trôû laïi vaøo tình traïng tuyeät voïng maø chuùng vöøa chôùm thoaùt ra ñöôïc. Nhöõng höùa heïn cho moät theá giôùi môùi seõ tan bieán trong tình traïng "vuõ nhö caãn" taàm thöôøng cuûa loøng ích kyû hay söï xoaøng xænh xô cöùng cuûa loøng ham hoá.

Chính vaøo luùc naøy, theo toâi nghó, maø Gioan La San ñeå mình bò naém baét vaø khuaát phuïc bôûi aân suûng laäp doøng maø Ñöùc Chuùa ñaõ trao taëng cho cha qua cuoäc haønh trình daøi ñaêng ñaúng vaø ñaày gian truaân. Döôùi aùnh saùng Phuùc AÂm, cha ñoùn nhaän nhö moät thò kieán ngoân söù veà nieàm hy voïng cöùu roãi ñöôïc trao ban cho nhöõng ngöôøi ngheøo do moät nhoùm nhoû nhöõng con ngöôøi daùm thaùch thöùc caùi ngheøo. Cha cuõng yù thöùc raèng söï thaønh töïu cuûa nieàm hy voïng naøy tuøy thuoäc vieäc cha daùm chaáp thuaän daán thaân trong cuoäc "xuaát haønh" döùt khoaùt khoâng böôùc lui, vaøo vieäc ñaët cöôïc treân Phuùc AÂm, vaøo vieäc hoøa nhaäp vaøo theá giôùi nhöõng ngöôøi ngheøo.

Theá roài cha ñôn giaûn chaáp nhaän caûi bieán Phuùc AÂm thaønh khoâng chæ laø chuaån qui chieáu cho dieãn vaên song coøn laø qui taéc cuûa ñôøi soáng mình. Chính xaùc hôn, cha ñaõ laéng nghe laïi trong lòch söû baûn thaân mình lôøi cuûa Ñöùc Gieâsu : "Neáu nhö con muoán neân hoaøn thieän, thì haõy ñi baùn taøi saûn cuûa con vaø ñem cho ngöôøi ngheøo… roài haõy ñeán theo Ta". Luùc aáy cha môùi coù theå thöïc hieän nhöõng haønh ñoäng quyeát lieät : töø khöôùc chöùc kinh só vaø boång loäc ñöôïc keøm theo, töø choái caû vieäc giöõ noù nhö ñaëc hueä cho gia ñình cha. Cha thöøa dòp moät côn ñoùi keùm ñeå phaân phoái gia saûn cuûa rieâng cha cho nhöõng keû baàn cuøng, vaø qua ñoù khích leä caùc thaày vöôït thaéng chính mình moät laàn nöõa. Hoï ñaõ töøng hy voïng ñöôïc chia seû cuûa caûi cuûa cha vaø trôû thaønh lieân ñôùi vôùi cha trong an toaøn. Söùc maïnh cuûa Phuùc AÂm, tieáng goïi cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ maø hoï laø söù giaû, ñaõ loâi keùo caû boïn hoï vöôït khoûi söï thoûa hieäp ñaày söùc caùm doã naøy. Töø nay trôû ñi, cha Gioan La San seõ chia seû troïn veïn cuoäc soáng vaø soá meänh cuûa caùc thaày voâ danh tieåu toát tröôùc nay. Nhöng giôø ñaây, chính vôùi söï ngheøo khoù cuûa hoï maø cha lieân keát, chính vôùi söï baát an cuûa hoï maø cha quyeát chí trôû thaønh lieân ñôùi.

Trong nhöõng bieán coá theo nhau dieãn ra giöõa Phuïc Sinh naêm 1680 vaø muøa ñoâng 1684, doøng caùc sö huynh tröôøng Coâng giaùo ñöôïc hình thaønh. Vaø cha Gioan La San nhaän ñöôïc ôn goïi saùng laäp doøng ngay taïi trung taâm ñieåm quaù trình raát traàn theá cuûa caùc moái lieân heä, nhöõng giao thoa, ñoái thoaïi, ñoái khaùng, ñaáu tranh. Ñeå söû duïng laïi ngoân töø cuûa cha Chenu khi ñeà caäp ñeán tröôøng hôïp thaùnh Ña Minh, vieäc thaønh laäp nhaø doøng naøy bieåu thò moät söï ñoät khôûi cuûa Phuùc AÂm töø trong tình theá ñôøi thöôøng. Ñoái vôùi Gioan La San, ñeå trôû thaønh ngöôøi saùng laäp doøng, tröôùc tieân phaûi töï hoaùn caûi theo Phuùc AÂm cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ. Ngöôøi ta coù theå noùi, ñaëc suûng laäp doøng cuûa cha baét nguoàn töø söï ngoan ngoaõn tích cöïc tröôùc hoaït ñoäng giaûi phoùng cuûa Ñöùc Thaùnh Linh.

ÔÛ giai ñoaïn cuoái tieán trình noäi taâm cuûa söï hoaùn caûi Phuùc AÂm, Gioan La San ñaõ trôû neân ngöôøi saùng laäp doøng vì cha ñaõ khaùm phaù ñöôïc döï tính seõ giaûi phoùng naêng löïc vaø hôïp nhaát cuoäc soáng cuûa cha. Trong quaù trình suy tö tieáp theo nhöõng caät vaán cuûa caùc thaày giaùo, cha ñaõ yù thöùc raèng caàn phaûi choïn löïa giöõa hai phöông caùch leä thuoäc vaøo Giaùo Hoäi vaø soáng söù vuï tö teá : "Toâi khoâng theå laø caáp treân cuûa caùc thaày naøy maø laïi khoâng töø boû chöùc kinh só". Khoâng theå naøo buoäc mình hieän dieän treân cung thaùnh ñeå haùt kinh trong voøng 5,6 giôø moãi ngaøy vaø laïi cuøng luùc chia seû thaät söï nhöõng lo toan, nhöõng coâng vieäc cuûa caùc thaày. Neáu nhö cha muoán giuùp ñôõ hoï trong vieäc phuïc vuï tröôøng lôùp, cha caàn phaûi daán mình toaøn dieän vôùi hoï. Theá neân bò doàn vaøo theá phaûi haønh ñoäng, cha töï chaát vaán veà nhöõng tieâu chuaån caàn choïn löïa : ñeå Danh Thieân Chuùa ñöôïc caû saùng, ñeå phuïc vuï toát nhaát cho Giaùo Hoäi, hai lyù do naøy môøi goïi cha öu tieân choïn vieäc ñoàng haønh vôùi caùc thaày giaùo.

Thaät ra maø noùi, trong quaù trình suy gaãm ñaùng nhôù naøy, Gioan La San khoâng laáy quyeát ñònh laø phaûi thay ñoåi theá giôùi. Ñuùng hôn cha yù thöùc raèng Thieân Chuùa ñaõ giaûi phoùng cha vaø ñöa cha vaøo theá giôùi ngöôøi ngheøo, moät theá giôùi luùc ñaàu ñaõ laøm cha gheâ sôï. ÔÛ ñaây phaûi ñoïc laïi keát luaän veà söï suy tö cuûa cha. Neùt khoâi haøi nheï coøn vöông ñoïng treân keát luaän, moät nieàm haân hoan naøo ñoù trong gioïng ñieäu, caû ñeán moät veû hôi baát caàn ñôøi, taát caû ñeàu chöùng toû moät söï thanh thaûn nheï laâng cuûa keû boãng choác thaáy mình ñöôïc côûi troùi ñeå saün saøng cho moät coâng taùc phuïc vuï môùi. Cha ñaõ ñeå noãi sôï haõi cuûa chuyeán vöôït khôi xaâm chieám loøng mình, vaø naøy ñaây cha boãng thaáy mình ñaõ ñaët ñöôïc chaân treân beán bôø beân kia. : "Khi toâi khoâng coøn caûm thaáy yeâu thích ôn goïi laøm kinh só, thì hình nhö ôn goïi aáy ñaõ rôøi boû toâi tröôùc khi toâi xa rôøi chöùc vuï ñoù. Chöùc vuï naøy khoâng coøn thích hôïp vôùi toâi nöõa duø raèng toâi ñaõ ñöôøng ñöôøng chính chính laõnh nhaän noù. Hình nhö Thieân Chuùa ñaõ môû cöûa ñeå toâi böôùc ra khoûi ñaáy. Cuõng chính tieáng ñaõ keâu môøi toâi ñeán nay laïi goïi toâi ñi nôi khaùc … Khaù roõ ñoái vôùi toâi vieäc baøn tay Thieân Chuùa hoâm nay ñaõ chæ ra cho toâi thaáy moät caùch soáng khaùc thích hôïp hôn vaø nhö chính baøn tay aáy dìu toâi ñeán vôùi caùch soáng ñoù" (CL 7,192)

Trong lòch söû ñôøi mình, cha Gioan La San ñaõ caûm nghieäm raèng Phuùc AÂm cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ ngaøy hoâm nay coù theå trôû thaønh moät ñoäng löïc caûi bieán. Qua nhöõng bieán coá ñaõ ñöa ñaåy cha ñeán vò theá maø cha ñaõ ñaït tôùi, cha ñaõ nhaän ra söï hieän dieän chuû ñoäng cuûa Thieân Chuùa. Chính Ngaøi ñaõ giaûi phoùng cha khoûi nhöõng goâng cuøm, nhöõng cuûa caûi vaät chaát, nhöõng thaønh kieán cuûa caù nhaân cha. Vôùi söùc maïnh cuûa Chuùa Thaùnh Linh, cha coù theå quyeát lieät daán thaân, neáu khoâng ñeå thay ñoåi theá giôùi naøy, thì ít ra cuõng ñeå thay ñoåi ñieàu gì ñoù trong theá giôùi cuûa cha, ñeå goùp phaàn beû gaõy voøng laån quaån quyû quaùi ñang xieàng chaân boïn treû ngheøo khoå. Ñaáy laø döï phoùng cuûa cha : sau naøy, cha thöôøng dieãn taû noù baèng caùch noùi raèng doøng ñaõ ñöôïc khai saùng ñeå "ñaët nhöõng phöông tieän cöùu roãi vaøo taàm tay nhöõng treû ngheøo vaø bò haát huûi". Bôûi vì söï töông phaûn giöõa hai theá giôùi - maø toâi ñaõ ñeà caäp ñeán – cha Gioan La San ñaõ tìm thaáy noù, theo nhö lôøi nhaø vieát tieåu söû ñôøi cuûa cha, giöõa "nhöõng ñöùa treû thoâng minh, giaøu coù, con nhaø gia giaùo, leã ñoä, deã meán …" vaø "nhöõng ñöùa treû ngheøo thuoäc hai phaùi nöõ vaø nam". Nhoùm treû thöù nhaát "khoâng heà thieáu nhöõng baøn tay kheùo leùo ñeå daïy doã chuùng. Nhöõng tröôøng hoïc toát ñaõ ñöôïc môû ra ñeå lo cho chuùng, vaø nguyeân nhieàu hieäp hoäi daïy doã chuùng raát thaønh coâng". Nhöng coøn "nhöõng ñöùa leâu loång lang thang ngoaøi ñöôøng …, chuùng phaûi vaø coù theå tìm ra nôi naøo moät neàn giaùo duïc Kitoâ ñaây ?" (Cl 7, 32-33).

Hoaùn caûi theo Phuùc AÂm cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ, cha Gioan La San cuøng caùc anh em cuûa cha xaùc tín raèng Thieân Chuùa cuõng muoán cho nhöõng ñöùa treû kia ñöôïc cöùu roãi. Thieân Chuùa khoâng laø taùc giaû cuûa tình traïng baát coâng maø boïn treû laø naïn nhaân. Vì hoï quyeát ñònh bieán Phuùc AÂm thaønh luaät soáng ñôøi hoï, cha Gioan La San vaø caùc a/e cuûa cha tin chaéc raèng nhöõng ñöùa treû ngheøo heøn kia laø con caùi cuûa Thieân Chuùa gioáng nhö bao treû khaùc, vaø chuùng cuõng gioáng y nhö hoï. Hoï hieåu raèng neáu nhö Ñöùc Kitoâ goïi hoï theo Ngaøi, chính laø ñeå giuùp ñôõ giôùi treû naøy ñaït ñeán yù thöùc veà phaåm giaù laøm con cuûa chuùng ; chính laø ñeå môû ra con ñöôøng ñöa chuùng ñeán vôùi töï do cuûa con caùi Thieân Chuùa..

Döï phoùng laäp doøng La San laø thuoäc veà Phuùc AÂm cuõng nhö söùc maïnh gôïi höùng cho vieäc daán thaân vaøo coâng taùc treân cuõng laø Phuùc AÂm. Döï phoùng trôû neân raát saùng toû ñoái vôùi Gioan La San vaøo cuoái thôøi kyø hoaùn caûi cuûa cha. Töø nay trôû ñi, cha seõ daønh troïn taâm trí, vaän duïng heát söùc löïc mình maø hoaït ñoäng vì ñaïi cuoäc.

Tuy theá, linh ñaïo La San baét nguoàn troïn veïn töø bieán coá tieân khôûi naøy ít ra laø theo ba goùc ñoä maø toâi seõ keå ra ñaây, song cuõng caàn thieát phaûi ñaøo saâu vaø trieån khai theâm :

* Vì töø bieán coá tieân khôûi naøy, cha Gioan La San hieåu söù meänh saùng laäp cuûa mình nhö laø cuûa moät ngöôøi thaày veà ñöôøng thieâng lieâng.

* Cuõng vì raát nhieàu chuû ñeà trong linh giaùo La San seõ mang moät saéc thaùi khaùc khi ngöôøi ta ñaët chuùng döôùi aùnh saùng cuûa kinh nghieäm hoaùn caûi theo Phuùc AÂm naøy.

* Cuoái cuøng vì bieán coá trung taâm naøy, linh ñaïo La San gaëp ñöôïc nhöõng khôùp noái chính yeáu vaø nhöõng ñoäng löïc caên cô cuûa mình.

Linh ñaïo La San laø söï bieåu loä cuûa coá gaéng linh hoaït naøy maø Gioan La San ñaõ chuyeân taâm thöïc hieän ngay töø cuoäc hoaùn caûi cuûa chính cha. Noù ñaõ ñöôïc cöu mang, ñaõ ñöôïc töø töø toâi luyeän trong moái lieân heä soáng ñoäng giöõa cha vaø caùc a/e : cha thöïc hieän vieäc linh höôùng qua nhöõng trao ñoåi vôùi töøng a/e vaø qua nhöõng thö töø maø chuùng ta coøn giöõ laïi ñöôïc moät ít. Linh ñaïo naøy coøn ñöôïc khaéc hoïa roõ neùt theo chieàu daøi cuoäc soáng cuûa nhieàu a/e vaø qua söï phaùt trieån cuûa doøng, trong nhöõng kyø ñaïi hoäi caùc Sö huynh vaø trong caùc kyø tónh taâm naêm cuûa hoï. Vaø chaéc chaén nhö vaäy, chính trong nhöõng vaên lieäu thieâng lieâng maø cha Gioan La San ñaõ daàn daàn chuû ñeà hoùa moät linh giaùo ñöôïc tinh luyeän töø vaø daønh cho caùc moân sinh cuûa mình, nhö toâi ñaõ töøng noùi luùc ñaàu.

- Khi baøn veà caùc thaùnh, vaø trong nhieàu tröôøng hôïp, cha Gioan La San döøng laïi ôû chuyeän keå veà cuoäc hoaùn caûi theo Chuùa Kitoâ cuûa hoï vaø moãi laàn nhö vaäy, khi coù dòp, cha lieàn nhaéc laïi ñoaïn Phuùc AÂm ghi laïi lôøi ñaùp cuûa Ñöùc Kitoâ vôùi chaøng thanh nieân giaøu coù : "Neáu con muoán neân hoaøn thieän …". Thí duï trong tröôøng hôïp cuûa thaùnh Bonaventure, cha La San daãn chöùng baûn khaûo luaän maø thaùnh nhaân ñaõ vieát veà ñöùc khoù ngheøo : "Thaùnh nhaân chæ ra raèng ñöùc khoù ngheøo laø caên baûn cuûa söï hoaøn thieän Phuùc AÂm. Thaät vaäy, khi Ñöùc Gieâsu Kitoâ muoán daãn ñöa caùc moân ñeä cuûa mình ñeán söï toaøn thieän… Ngaøi ñaõ tuyeân boá vôùi hoï raèng neáu hoï muoán trôû neân hoaøn haûo, hoï phaûi baùn ñi taát caû nhöõng gì hoï sôû höõu vaø taëng heát cho nhöõng ngöôøi ngheøo" (MF 142,1). Trong linh giaùo, cuõng nhö trong kinh nghieäm baûn thaân cuûa cha Gioan La San, haønh ñoäng "sequela Christi" luoân khôûi ñaàu baèng vieäc töø boû cuûa caûi ñeå phuïc vuï ngöôøi ngheøo.

- Treân kia, toâi coù trình baøy veà taàm quan troïng cuûa chuû thuyeát phoù thaùc cho Thieân Chuùa trong linh giaùo La San. Thí duï nhö laøm sao ta khoâng ñoái chieáu kinh nghieäm soáng cuûa vò kinh só, - khi cha töø boû chöùc vuï vaø boång loäc ñi keøm theo vaø vieäc phaân phaùt heát cuûa caûi - vôùi baûn vaên trong baøi nguyeän gaãm maø cha ñaõ coù söû duïng moät hình aûnh laï thöôøng ? Cha vieát : "Ngöôøi ta khoâng taøi naøo nghó ñöôïc moät con ngöôøi ñaõ töø boû taát caû laïi coù khaû naêng thöïc hieän ñieàu toát ñeán möùc naøo trong Giaùo Hoäi. Lyù do laø bôûi vì trong söï döùt boû, loøng tin noåi baät haún leân, vì raèng luùc aáy, ngöôøi ta phoù thaùc hoaøn toaøn cho söï quan phoøng cuûa Thieân Chuùa, gioáng nhö moät ngöôøi ñang ôû giöõa bieån khôi, khoâng buoàm, khoâng daàm cheøo" (MF 134,1).

- Thí duï cuoái cuøng maø toâi döøng laïi ñaây, cuõng lieân quan ñeán moät neùt ñoäc ñaùo trong linh giaùo La San : taàm quan troïng maø Gioan La San gaén cho söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa. Saùch "Phöông phaùp nguyeän gaãm" ghi laïi khoâng döôùi saùu caùch theá ñeå ta ñaët mình hieän dieän tröôùc nhan Thieân Chuùa. Neùt ít ñoäc ñaùo nhaát chaéc khoâng phaûi laø vieäc chuù taâm ñeán söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa giöõa caùc A/E. Chuùng ta ñaõ nhaän thaáy cha Gioan La San ñaõ ñeå Phuùc AÂm hoaùn caûi loøng mình theá naøo khi chính taïi laéng nghe lôøi chaát vaán cuûa caùc moân sinh, khi ñeå loøng mình traøo daâng leân muøi vò cay ñaéng töø nhöõng traùch moùc cuûa hoï. ÔÛ nôi ñaây, cha ñaõ kinh nghieäm ñöôïc söùc maïnh phuùc aâm hoùa cuûa coäng ñoaøn. Nhöng taïi ñaáy, cha cuõng ñaõ thaáy ñöôïc söùc maïnh cuûa Chuùa Thaùnh Linh ñi qua lôøi noùi cuûa A/E mình. Laøm theá naøo maø khoâng nghó ñeán bieán coá treân khi chuùng ta ñoïc laïi vaên lieäu naøy cuûa cha Gioan La San. "Ñöùc Gieâsu Kitoâ ôû giöõa caùc Sh.… ñeå ban cho Sh. söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn… ñeå hieäp nhaát hoï… ñeå daïy cho hoï chaân lyù vaø nhöõng phöông chaâm Phuùc AÂm, ñeå chuùng thaám nhuaàn troïn veïn vaøo con tim hoï, vaø ñeå thuùc ñaåy hoï choïn laáy chuùng laøm luaät leä khi hoï haønh söï…"(EM 2, 26-29).

3- Cuoái cuøng, linh ñaïo La San beùn reã saâu nôi bieán coá tieân khôûi laø söï hoaùn caûi theo Phuùc AÂm cuûa vò saùng laäp doøng baèng nhöõng khôùp noái chính yeáu vaø nhöõng ñoäng naêng caên cô cuûa noù. Chuùng ta phaûi coù theå chæ roõ chuùng ra khi baøn ñeán giaùo huaán veà thöøa taùc vuï cuûa sö huynh vaø veà söï mieãn phí, veà cuoäc soáng huynh ñeä vaø veà nhöõng raøng buoäc trong ñôøi soáng coäng ñoaøn, veà tinh thaàn Phuùc AÂm ñoái choïi vôùi tinh thaàn theá gian, veà söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa, veà tinh thaàn cuûa doøng, veà söï ñoàng daïng vôùi Ñöùc Gieâsu Kitoâ vaø söï chieâm ngaém caùc maàu nhieäm cuûa Chuùa ñöôïc hieän taïi hoùa trong lòch söû ñôøi chuùng ta.

Ñeå keát thuùc, toâi xin döøng laïi treân söùc naêng ñoäng maø toâi coi laø chuû yeáu nhaát, sinh töû nhaát cuûa linh ñaïo La San. Ñaây khoâng laø chuyeän chuû ñeà nhöng laø loøng tin vaøo moät söï hieän dieän soáng ñoäng, moät söùc maïnh laøm bieán ñoåi, söùc maïnh cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Doïc theo tieán trình hoaùn caûi, cha Gioan La San ñaõ coù theå thöû nghieäm qua söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn Chuùa Kitoâ, Ñaáng ñaõ noái keát cha vaøo moät lieân heä môùi vôùi Thieân Chuùa tieáp noái theo sau Ñöùc Gieâsu Kitoâ, Ñaáng ñaõ giao phoù cho cha taùc vuï rao giaûng Tin Möøng cho giôùi treû ngheøo vaø ñaõ coät chaët cha vaøo moät coäng ñoaøn huynh ñeä Phuùc AÂm thuoäc moät moâ hình môùi.

Nguyeân taéc taùc hieäp cuûa caû linh ñaïo La San laø giaùo huaán veà Chuùa Thaùnh Thaàn. Ñoái vôùi cha Gioan La San, chính Chuùa Thaùnh Thaàn daãn ñöa cha vaøo moät söï hieåu bieát luoân luoân saâu ñaäm veà maàu nhieäm cuûa Thieân Chuùa haèng soáng vaø cöùu ñoä. Chính Chuùa Thaùnh Thaàn taùch rôøi cha ra khoûi chính baûn thaân cha vaø giuùp cha môû roäng ra tröôùc tình yeâu cuûa Ñaáng taâm tình thaúng vôùi cha trong choán saâu thaúm. Chính Chuùa Thaùnh Thaàn giuùp oån ñònh khi ñeán ngöï trò trong loøng vaø môøi goïi moät cuoäc xuaát haønh thoaùt ra khoûi nhöõng lo aâu baän bòu caù nhaân.

Chính Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ giuùp caùc sö huynh vaø vò saùng laäp doøng cuûa hoï nhaän thöùc ñöôïc nhöõng nhu caàu caáp thieát nhaát cuûa ngöôøi treû. Chính Ngaøi gôûi hoï ñeán vôùi giôùi treû naøy baèng nhieät taâm hy voïng vaø baèng söùc maïnh kieân cöôøng trong cuoäc chieán choáng laïi baát coâng cuûa "theá gian". Nhôø theá duø tröôùc ñaây ôû xa ôn cöùu ñoä, giôùi treû coù theå ñaït tôùi lôøi höùa vaø giao öôùc cuûa Thieân Chuùa, nôi Ñöùc Gieâsu Kitoâ, trong Giaùo Hoäi.

Theo cha Gioan La San, coäng ñoaøn cuõng laø coâng trình cuûa quyeàn naêng Chuùa Thaùnh Linh trong söï yeáu ñuoái cuûa nhaân loaïi. Vöôït qua khoûi nhöõng cô caáu thieát yeáu trong toå chöùc, veà huaán luyeän, veà quyeàn bính, cuoái cuøng laø chính töø Chuùa Thaùnh Linh maø doøng troâng ñôïi trong söï ngheøo khoù taän cuøng vaø trong nieàm hy voïng vui töôi, moät cuoäc ñoåi môùi khoâng ngöøng veà tinh thaàn Phuùc AÂm vaø veà nhieät taâm toâng ñoà, cuõng nhö trong söï lieân keát noäi taïi vaø söï ñoàng nhaát trong ña daïng cuûa nhöõng hình thöùc huynh ñoaøn vaø nhöõng ñaùp traû giaùo duïc.

Chính kinh nguyeän La San coù theå gaëp laïi mình trong lôøi khaån caàu phuïng vuï maø cha Gioan La San ghi laïi trong baøi nguyeän gaãm cuûa cha trong ngaøy aùp leã Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng : "Xin haõy gôûi Thaùnh Linh Chuùa ñeán ñeå ban cho chuùng con moät cuoäc soáng môùi vaø Ngaøi seõ ñoåi môùi maët ñòa caàu" (MD 42,3).

Kinh nghieäm quyeát lieät cuûa cha Gioan La San trong tieán trình hoaùn caûi chính laø kinh nghieäm veà quyeàn naêng cuûa Chuùa Thaùnh Linh, Ñaáng ñaõ giuùp cho cha ñaït ñeán moät cuoäc soáng môùi vaø tôùi löôït mình, cha trôû thaønh ñuû khaû naêng ñeå canh taân boä maët traùi ñaát naøy qua vieäc thaønh laäp moät coäng ñoaøn tu trì theo daïng thöùc môùi, goàm nhöõng A/E lieân keát nhau ñeå thaønh laäp moät taân hoïc ñöôøng, ñuû söùc mang ñeán cho nhöõng treû chòu thieät thoøi hy voïng coù ñöôïc moät cuoäc soáng nhaân baûn vaø Kitoâ ñaõ ñöôïc canh taân.

Theo lôøi yeâu caàu cuûa vieân quan naêm Trantimien, seáp boùt sôû taïi, thieáu töôùng haûi quaân Ohier cho môû tröôøng Vónh Long vaø giao quyeàn ñieàu khieån cho caùc Sö huynh. Sö huynh Blandinien ñöôïc chæ ñònh laøm hieäu tröôûng ngoâi tröôøng môùi naøy vôùi 2 sö huynh phuï taù laø Ameùdeùe-Marie vaø Joseph-Pierre. Hoï ñeán Vónh Long ngaøy 01 thaùng Baûy naêm 1869.

Caùc lôùp hoïc khai giaûng ngay khi caùc sö huynh vöøa ñeán vôùi vaøi hoïc sinh coù ñaïo do cha sôû hoï ñaïo P. Lemeùe ñöa tôùi. Vaøi phuï huynh beân löông sau vaøi lôøi thaêm hoûi vaø suy nghó kyõ caøng cuõng giao con caùi hoï cho caùc sö huynh. Soá hoïc sinh taêng nhanh vaø sau moät thôøi gian ngaén, soá hoïc sinh cuûa tröôøng ñeám ñöôïc khoaûng töø 60 ñeán 70 em.

Trong noã löïc oån ñònh vuøng ñaát vöøa môùi tieán chieám, quaân Phaùp cho tieán haønh xaây döïng nhieàu cô sôû cho chính quyeàn môùi taïi Vónh Long. Cuõng trong chieàu höôùng naøy, hoï nghó raèng caàn phaûi thaønh laäp moät ngoâi tröôøng noäi truù cho caùc thieáu nieân baûn xöù.

Saøi goøn, ngaøy 24 thaùng taùm naêm 1870
Thieáu töôùng haûi quaân, quyeàn thoáng ñoác chæ huy tröôûng

OÂng giaùm ñoác noäi vuï laõnh nhieäm vuï thi haønh quyeát ñònh naøy. Quyeát ñònh seõ ñöôïc thoâng tri vaø daùn caùo thò khaép nhöõng nôi caàn thieát.

Kyù teân : De Cornulier – Lucinieøre

Naâng leân thaønh 1 f tieàn trôï caáp haùng thaùng ñeå ñaët mua duïng cuï giaùo khoa cho Sö huynh Hieäu tröôûng Tröôøng Kitoâ.

Naâng leân thaønh 25 hoïc boång taïi caùc tröôøng noäi truù Myõ Tho vaø Vónh Long do caùc Sö huynh ñieàu haønh.

Heä thoáng chieáu saùng (ñeøn ñieän)

Vieäc chieáu saùng tröôøng lôùp do ngaân saùch ñòa phöông gaùnh chòu cuõng ñöôïc aùp duïng taïi caùc tröôøng ôû Myõ Tho vaø Vónh Long.
Tröôøng Vónh Long cuõng ñöôïc taêng cöôøng theâm moät giaùo sö daïy chöõ Nho.

OÂng thoáng ñoác uûy thaùc cho toâi thoâng baùo vôùi oâng laø tình hình taøi chaùnh cuûa thuoäc ñòa trong naêm tôùi khoâng cho pheùp oâng aáy gia taêng soá tieàn phuï caáp tieân lieäu trong ngaân saùch hieän haønh daønh cho tröôøng do caùc sö huynh ñieàu khieån vaø hôn nöõa, oâng aáy thaáy buoäc loøng phaûi giaûm laïi coøn 20 soá hoïc boång daønh cho tröôøng Vónh Long.

Xin oâng vui v.v…

Quyeàn giaùm ñoác noäi vuï

Kyù teân : Beùliard

Hoäi ñoàng thuoäc ñòa ñaõ bieåu quyeát 150 000 f cho vieäc xaây caát moät ngoâi tröôøng taïi Vónh Long. Sö huynh giaùm tænh nghó laø veà vaán ñeà naøy coøn nhieàu khuùc maéc neân ñeä trình böùc thö sau ñaây leân oâng giaùp ñoác noäi vuï .

Xin oâng hieäu tröôûng nhaän v.v…

Giaùm ñoác noäi vuï

Kyù teân : Beùliard

Ñeå traû lôøi böùc thö treân, Sö huynh Giaùm tænh löu yù oâng giaùm ñoác noäi vuï raèng caùc sö huynh khoâng theå chaáp nhaän giaûi phaùp ñöa tröôøng (ñoàng nghóa vôùi vieäc di dôøi caùc Sö huynh) sang Traø Vinh bôûi vì taïi ñaáy khoâng coù caùc linh muïc thöøa sai vaø caùc sö huynh vì boån phaän khoâng theå khoâng tham döï caùc nghi leã toân giaùo.

Vieäc oâng thoáng ñoác trôû veà Phaùp vaø söï thieáu huït veà nhaân söï ñaõ ngaên caûn vieäc tieán haønh döï aùn xaây döïng tröôøng sôû taïi Thuû Daàu Moät.

Vieäc chieâu moä caùc giaùo vieân trôû neân khoù khaên tieáp theo nhöõng luaät leä môùi boù buoäc moïi giaùo vieân trong ngaønh giaùo duïc phaûi coù ñuû vaên baèng thaønh chung vaø hoaøn haønh nghóa vuï quaân söï. Caùc laõnh ñaïo ôû trung öông doøng buoäc loøng phaûi ra leänh ñoùng cöûa moät soá tröôøng vaø môøi goïi sö huynh giaùm tænh taïi Nam Kyø ñoùng cöûa caùc tröôøng ôû Myõ Tho vaø Vónh Long.

Veà vieäc naøy, Sö huynh giaùm tænh gôûi cho oâng giaùm ñoác noäi vuï böùc thö sau :

Saøi Goøn , ngaøy 9 thaùng saùu naêm 1881

OÂng giaùm ñoác noäi vuï ñôn giaûn baùo cho bieát laø ñaõ nhaän ñöôïc thö.

Ñoùng cöûa tröôøng Vónh Long

Tröôøng Vónh Long môû cöûa ngaøy 1 thaùng Baûy naêm 1869 vaø ñoùng laïi ngaøy 31 thaùng Baûy naêm 1881. Nhö vaäy tröôøng hoaït ñoäng ñöôïc 12 naêm 1 thaùng.

Sö huynh Blandinien ñaõ ñieàu khieån tröôøng gaàn nhö trong suoát thôøi gian aáy vôùi söï taän taâm cuõng nhö söï khoân ngoan toái ña cuûa Sö huynh.

Caùc sö huynh ñeàu phaûi chòu nhieàu cöïc khoå vì ñieàu kieän aên ôû quaù toài teä, quaù chaät heïp vaø dô daùy, haäu quaû cuûa nhöõng traän luït vaø nhöõng côn thuûy trieàu laøm khaép nôi bò ngaäp saâu döôùi nöôùc.

Coâng vieäc chieâu taäp hoïc sinh toû ra cuõng raát nhieâu kheâ taïi tænh naøy vì phaàn ñoâng daân chuùng haàu heát ñeàu laø ngöôøi beân löông. Tuy nhieân nhôø nhöõng phöông phaùp sö phaïm toát, caùc Sö huynh ñaõ chieám ñöôïc söï tin caäy cuûa caùc gia ñình vaø söï neå troïng cuõng nhö loøng meán moä cuûa caùc hoïc sinh mình.

Luùc ñoùng cöûa tröôøng, sæ soá hoïc sinh laø hôn 200 em maø gaàn phaân nöõa laø ngöôøi beân löông.

Trong yù ñoà muoán ñaët cô sôû vöõng chaéc cho moät cuoäc ñoâ hoä laâu daøi, nhöng noùi laø ñeå ñem aùnh saùng vaên minh cho Nam Kyø, nhaø caàm quyeàn thöïc daân Phaùp thaáy caàn phaûi toå chöùc tröôøng sôû cho coù heä thoáng vaø chaát löôïng. Hoï khoân ngoan chaïy ñeán Trung öông doøng La San ñeå xin theâm Sö huynh La San sang môû tröôøng taïi Vónh Long, moät tænh maø hoï ñaõ khoân ngoan ñoaït ñöôïc vaø khoâng toán moät gioït maùu naøo. Moïi phí toån veà vieäc xaây döïng tröôøng lôùp, choã aên ôû cho caùc thaày giaùo, löông boång cuøng moïi sinh hoaït phí caàn thieát cho tröôøng ñeàu ñöôïc hoï ñaøi thoï.

Caùc Sö huynh Phaùp hoà hôûi tham gia vì cho raèng ñaây laø dòp may ñeå coù theå môû roäng Nöôùc Chuùa, trao taëng cho treû em Vieät Nam moät neàn Giaùo duïc Kitoâ vaø nhaân baûn coù chaát löôïng theo tieâu chuaån ñöông thôøi. Phaûi noùi laø hoï haõnh dieän vaø sung söôùng vì ñaõ ñi ñuùng theo lyù töôûng La san, chôù khoâng mang maëc caûm, nghó raèng mình ñaõ tieáp tay cho moät theá löïc baát coâng, ñang duøng baïo löïc ñi cöôûng chieám ñaát nöôùc cuûa ngöôøi khaùc duø döôùi danh nghóa hoa myõ naøo ñi nöõa ! May thay, ñieàu quan troïng laø ngöôøi Vieät Nam ñaõ bieát taän duïng tri thöùc môùi, nhöõng yeáu toá vaên minh AÂu Taây cuõng nhö Phöông Ñoâng, ñeå roài vôùi thôøi gian, bieán chuùng thaønh vuõ khí giaûi thoaùt, giaûi thoaùt khoûi doát naùt, giaûi thoaùt töøng böôùc khoûi nhöõng aùp böùc ñang töù phía buûa vaây, giaûi thoaùt khoûi noâ leä…

Tröôøng khai giaûng ngaøy 05 thaùng 7 naêm 1869, goàm 3 Sö huynh, 60 hoïc sinh. Hieäu tröôûng ñaàu tieân laø Sh. Blandinien (vaø cho ñeán khi ñoùng cöûa vaøo ngaøy 31/07/1881).

Thôøi khoùa bieåu cuûa caùc Sh. taïi coäng ñoaøn Vónh Long.
Nhaân söï tröôøng Vónh Long vaøo ngaøy 31/12/1871

Sau ñaây laø moät soá chi tieát veà nhaân söï ñieàu haønh ngoâi tröôøng - cuûa nhaø nöôùc baûo hoä vaø do caùc Sh. La San trong coi vaø daïy doã - ñöôïc ghi laïi trong 4 tôø trình cuoái moãi naêm coøn giöõ trong vaên khoá doøng La San taïi Roma (Via Aurelia, 476, Rome, Italie)

31/12/1877 :

Ñaây laø tröôøng coâng. Só soá : 42 hs trong ñoù coù 20 hoïc boång.

Sh. Blandinien : ht, traùch nhieäm lôùp nhaát (1eø cl). Teân ñôøi Leloup Francois Hubert. Thi ñoãù ngaøy 21/03/1860 taïi Chaâteauroux. Khaán troïn naêm 1870.

Sh. Thale de la Croix : traùch nhieäm lôùp 2^eø. Teân ñôøi laø Lahondes Jacques. Khaán troïn naêm 1872.

Sh. Gadilonien : giaùm thò, Teân ñôøi laø Robert Joseph. Khaán töøng naêm 1877.

Sh. Joseph-Pierre : lôùp 3^eø. Teân ñôøi Joseph Nguyeãn vaên Chieâu. Khaán taïm 1877.

Tröôøng coù 3 lôùp. Só soá : 65 hs goàm 20 hb vaø 45 hs. Coù 2Sh. khaán troïn. 1 Sh. khaán taïm vaø 1 taäp sinh taäp vieäc.

Sh. Basilisse-Marie : Ht. Teân ñôøi laø Macon Joseph Alexis. Khaán troïn.

Sh. Neùonile des Anges : ñaûm traùch lôùp 2^eø, kieâm thaâu ngaân vieân (procureur). Teân ñôøi laø Saris Privat. Khaán troïn.

Sh. Gadilonien : lôùp 1 (GC de 3). Teân ñôøi laø Robert Joseph. Khaán töøng naêm 1877.

Sh. Joseph-Pierre : lôùp 3^eø. Teân ñôøi Joseph Nguyeãn vaên Chieâu. Khaán taïm 1877.

Nhaân söï : 4 Sh. ñöôïc nhaø nöôùc traû löông. Tröôøng coù 3 lôùp. Só soá hs :107 goàm 64 noäi truù vaø 43 baùn truù.

Sh. Basilisse : ht

Sh. Neùonile de Jeùsus : ñöùng lôùp 2^eø

Sh. Henri-EÙdouard (Troøn JB, khaán taïm 08/06/1879) : ñöùng lôùp 1^eøre

Sh. Justin-Marie (Chí Joseph, taäp sinh thöïc taäp).

Nhaân söï coù 5 Sh. nhöng nhaø nöôùc chæ traû löông cho 4 sh. Coäng ñoøan goàm 2 khaán troïn, 1 khaán taïm 3 naêm vaø 2 taäp sinh thöïc taäp. Tröôøng coù 3 lôùp. Toång soá hs laø 150 trong ñoù coù 87 noäi truù.

Sh. Basilisse-Marie : nt. Khaán troïn naêm 1855

Sh. Blandinien : khaán troïn naêm 1872. Döôõng beänh

Sh. Henri EÙdouard : khaán taïm 3 naêm, naêm 1880. Phuï traùch lôùp 1^eø_.

Sh. Infroy-Julien : tñ, laø Feùral Amans Xavier. Phuï traùch lôùp 2^eø.

Moät soá taøi lieäu cuûa Doøng, moät soá giaùo trình vaø tröôùc taùc do caùc anh em La San bieân soaïn xin giôùi thieäu cuøng caùc ñoäc giaû. Ai coù nhu caàu xin lieân laïc Sh. Giuse Traàn Vieät Huøng.
Trong tinh thaàn lieân keát vaø chia seû, quí anh em naøo coù nhöõng saùng taùc chöa ñöôïc phoå bieán, xin gôûi (hoaëc thoâng baùo ñeå ñeán nhaän) veà cho SH. Joseph Huøng.

Raát caùm ôn.