ÔN GOÏI TU HUYNH

2.3. Leã Vaät Hoaøn Haûo Daâng Leân Thieân Chuùa Thoâng Qua Caùc Lôøi Khuyeân Phuùc AÂm

3.1. Phaûi Chaêng Caùc Tu Huynh Coù Ñôøi Soáng Noäi Taâm Chöa Saâu Saéc?

CD	Chirstus Dominus	Saéc Leänh Veà Chöùc Vuï Giaùm Muïc
CID	Codex Iuris Canonici	Boä Giaùo Luaät
CL	Christifideles Laici	Toâng Huaán Kitoâ Höõu Giaùo Daân
GLCG	Cateùchisme de L’EÙglise Catholique	Giaùo Lyù Hoäi Thaùnh Coâng Giaùo
LG	Lumen Gentium	Hieán Cheá Tín Lyù Veà Giaùo Hoäi
PC	Pefectae Caritatis	Saéc leänh veà Canh Taân Thích Nghi Ñôøi Tu
RD	Redemptionis Donum	Toâng Thö Hoàng AÂn Cöùu Chuoäc
VC	Vita Consecrata	Toâng Huaán Ñôøi Soáng Thaùnh Hieán

DAÃN NHAÄP

Ñôøi soáng tu doøng giaùo daân cho ngöôøi nam cuõng nhö ngöôøi nöõ, töï baûn chaát laø moät baäc soáng troïn veïn, tuaân giöõ caùc lôøi khuyeân cuûa Tin Möøng, ñôøi soáng naøy raát ích lôïi cho nhieäm vuï muïc vuï cuûa Giaùo hoäi trong vieäc giaùo duïc giôùi treû, chaêm soùc nhöõng ngöôøi ñau yeáu, vaø nhöõng hình thöùc toâng ñoà khaùc.[1]

Theá nhöng ôn goïi Tu Huynh khoâng phaûi luùc naøo cuõng ñöôïc hieåu moät caùch ñuùng ñaén, keå caû nhöõng ngöôøi gaàn guõi chuùng ta nhaát.[2] Trong thöïc teá, ñôøi soáng tu doøng giaùo daân nam ñaõ khoâng luoân luoân ñöôïc hieåu ñuùng trong Giaùo hoäi, nôi caùc caáp laõnh ñaïo cuõng nhö nôi tín höõu; ñaëc bieät caùc Giaùo hoäi ôû AÙ chaâu vaø Vieät Nam coù nhöõng ñaùnh giaù raát leäch laïc. Coøn chính caùc nam tu só giaùo daân, khi coù cô hoäi, chæ baän taâm ñeå baøo chöõa ñôøi soáng mình hôn laø ñaøo saâu noäi dung.[3] Ñôøi tu doøng tu huynh chöa trôû neân ñoái töôïng khaûo saùt ñaëc bieät, ít laø treân laõnh vöïc thaàn hoïc.

Caùch chung, chuùng ta coù theå thaáy ba daïng tu huynh trong Giaùo Hoäi: sö huynh trong caùc doøng tu giaùo daân, caùc thaày trôï só trong caùc doøng tu hoãn hôïp – vöøa coù giaùo só vöøa coù giaùo daân – vaø caùc ñan só trong caùc doøng coå. Baøi vieát naøy chæ xin ñeà caäp ñeán hai daïng tu huynh ñaàu tieân, laø nhöõng thaønh phaàn maø ngöôøi vieát coù nhieàu ñieàu kieän soáng cuøng vôùi hoï.

Döïa treân lòch söû vaø thaàn hoïc ñôøi tu, moät soá baøi vieát cuûa anh em tu huynh cuõng nhö nhöõng ghi nhaän töø cuoäc soáng thöïc teá cuûa moät soá anh em trong ñoù coù baûn thaân ngöôøi vieát, baøi vieát naøy, tröôùc heát mong giuùp tu huynh ñaøo saâu caên tính cuûa mình ñeå bieát quí chuoäng ôn goïi mình laø moät ñoaøn suûng soáng Tin Möøng, soáng thanh thaûn, hieân ngang, khoâng maëc caûm, vöõng loøng hôn vôùi ôn goïi cuûa mình. Tieáp theo laø ñoùng goùp moät chuùt cho giaùo hoäi moät caùi nhìn ñuùng ñaén hôn veà ôn goïi tu huynh, xoaù boû daàn naõo traïng phaân bieät ñoái xöû, khoâi phuïc laïi moái töông giao anh em nhö thôøi caùc toâng ñoà, ñeå töø ñoù coù nhöõng saùch löôïc thích hôïp. Sau ñoù, ñeà taøi naøy muoán ñaùnh tan nhöõng thaønh kieán, nhöõng so saùnh leäch laïc giöõa tu huynh vaø tu só giaùo só cuûa ngöôøi ñôøi, soi saùng hoï veà giaù trò thöïc cuûa baäc soáng naøy trong Giaùo Hoäi. Vaø cuoái cuøng, ngöôøi vieát mong muoán coå voõ caùc baïn treû quan taâm daán thaân nhieàu hôn theo höôùng naøy.

Chöông I:

TU HUYNH LAØ AI?

1.1. Ñoâi Ñieàu Veà “Anh Em”

Nhöõng ngöôøi con trai cuûa cuøng moät ñoâi vôï choàng ñöôïc goïi laø anh em vôùi nhau[4]. Nhöõng ngöôøi baïn nam giôùi raát thaân, thænh thoaûng ngöôøi ta ñem so saùnh hoï nhö ngöôøi anh em: Anh ta gioáng nhö moät ngöôøi anh em cuûa toâi. Ñoâi khi nhöõng ngöôøi nam goïi nhau laø anh em khi hoï khoâng bieát teân nhau nhöng caûm thaáy ngöôøi kia thaân thuoäc vôùi mình.

Trong Kinh Thaùnh, Chuùa Gieâsu duøng töø anh em ñeå chæ ra söï bình ñaúng giöõa moïi ngöôøi: “Neáu khi anh saép daâng leã vaät tröôùc baøn thôø, maø söïc nhôù coù ngöôøi anh em ñang coù chuyeän baát bình vôùi anh...”[5] Pheâroâ hoûi: “Neáu anh em con cöù xuùc phaïm ñeán con, thì con phaûi tha ñeán maáy laàn?”[6] Caùc chöõ anh chò em ñöôïc söû duïng caùch chung ôû nhöõng ban beä trong Giaùo Hoäi khi keâu goïi caùc thaønh vieân trong moät hoäi ñoaøn: “Anh chò em cuûa toâi trong Ñöùc Kitoâ.” Hình aûnh ngöôøi Samaritanoâ nhaân laønh laø moät minh hoaï veà ngöôøi anh em. Caùch thöùc Chuùa Gieâsu cö xöû vôùi nhöõng ngöôøi nam vaø ngöôøi nöõ, baát keå hoï laø ngöôøi coâng chính hay toäi loãi ñaõ cho chuùng ta nhöõng ví duï ñeötrar lôøi caâu hoûi: laøm theá naøo ñeå trôû thaønh anh em cuûa ngöôøi khaùc. Vaäy, tu huynh laø moät ngöôøi luoân luoân haønh ñoäng nhö moät ngöôøi anh em ruoät thòt.[7]

1.2. Tu Huynh Trong Doøng Lòch Söû Giaùo Hoäi [8]

Trong moät giai ñoaïn raát daøi cuûa lòch söû Giaùo Hoäi, caùc tu huynh chæ laø nhöõng ngöôøi trôï giuùp cho caùc linh muïc. Vì theá, töø tu huynh döôøng nhö bò laõng queân vaø thay theá vaøo ñoù laø töø trôï só.

Trong tieáng Vieät, töø trôï só coù leõ chæ môùi xuaát hieän töø giöõa theá kyû XX, tröôùc ñaây ngöôøi ta goïi laø thaày giuùp. Quay sang caùc ngoân ngöõ AÂu Taây, chuùng ta cuõng gaëp nhieàu danh töø khaùc nhau, chaúng haïn lay brother trong tieáng Anh, hoaëc freøre convers trong tieáng Phaùp. Thöïc ra, xöa nay trong tieáng Latinh, caùc thaày trôï só ñöôïc goïi laø conversi (ngöôøi hoaùn caûi)[9], vaø ñöôïc ñoåi laïi thaønh cooperatores (ngöôøi coäng taùc, coäng söï vieân) töø sau coâng ñoàng Vaticanoâ II. Taïi sao coù söï thay ñoåi aáy? Lyù do laø vì conversus theo nghóa ñen laø “ngöôøi trôû laïi” (ñoâi khi ñöôïc dòch laø “quy só”), vaø giaû thieát moät tình traïng toäi loãi tröôùc ñoù. (Thí duï: leã thaùnh Phaoloâ trôû laïi kính ngaøy 25 thaùng gieâng laø conversio S. Pauli). Caùc thaày trôï só ñaâu coù phaïm toäi gì ñaâu maø phaûi “trôû laïi”? Vì theá caàn ñoåi teân laø cooperator thì chính xaùc hôn.

Noùi ñuùng ra, danh töø conversus ñaõ coù moät lòch söû tieán hoaù laâu daøi. Khi baét ñaàu söù vuï coâng khai, Chuùa Gieâsu ñaõ keâu goïi heát moïi ngöôøi haõy caûi hoaùn[10]. Söï caûi hoaùn (trôû laïi, thay ñoåi naõo traïng vaø neáp soáng) laø moät yeâu saùch cuûa Phuùc AÂm. Chính vì yù thöùc nhö vaäy cho neân caùc ñan só ñaõ töï coi mình laø conversi, nhöõng ngöôøi lieân læ caûi hoaùn (conversio continua et perpetua). Trong luaät thaùnh Bieån ñöùc, söï caûi hoaùn laø moät trong ba ñoái töôïng cuûa lôøi khaán cuûa ñan só: hoaùn caûi noäi taâm, vaâng phuïc, vónh cö (conversio morum, obedientia, stabilitas loci).

Daàn daàn söï söû duïng töø conversus bò haïn heïp, nghóa laø khoâng aùp duïng cho taát caû caùc ngöôøi ñi tu maø chæ daønh cho moät haïng naøo ñoù thoâi. Tröôùc heát, caùc thieáu nieân gia nhaäp ñan vieän khoâng ñöôïc mang danh laø conversi maø chæ ñöôïc goïi laø oblati (ngöôøi daâng mình). Sang theá kyû thöù VI, caùc oblati bao goàm khoâng nhöõng caùc thieáu nhi maø caû nhöõng ngöôøi lôùn, daâng mình phuïc vuï trong nhaø doøng (töïa nhö oâng boõ ôû beân ta).

Vaøo nhöõng theá kyû VIII-X, nhieàu söï thay ñoåi ñaõ dieãn ra trong haøng nguõ caùc ñan só:

- Caùc ñan vieän môû tröôøng daïy hoïc. Moät soá ñan só ñöôïc ñaøo taïo ñeå laøm giaùo vaø ñeå laøm linh muïc. Töø ñoù naûy ra söï phaân bieät giöõa caùc literati (ngöôøi thoâng thaùi) vaø illiterati (ngöôøi thaát hoïc).

- Moät soá ñan só ngaïi laøm vieäc chaân tay (traùi ngöôïc laïi vôùi tinh thaàn cuûa thaùnh Bieån ñöùc: “ora et labora” – caàu nguyeän vaø lao ñoäng).

- Vieäc cöû haønh phuïng vuï trôû neân trang troïng. Moät soá ñan só lôùn tuoåi khoâng theo ñöôïc (tröôùc ñoù, söï caàu nguyeän ñôn giaûn hôn, vaø hoï ñoïc kinh thuoäc loøng), vì theá hoï tuaân giöõ moät cheá ñoä khaùc: hoï ñoïc kinh ngaén hôn, ngay taïi choã laøm vieäc chöù khoâng tham gia cung nguyeän).

Qua theá kyû XI-XII, söï phaân bieät giöõa caùc conversi vaø monaci ñaõ thaønh roõ reät. Tröôùc ñaây, taát caû caùc ñan só (monaci) ñeàu laø conversi; nhöng töø nay hai töø ngöõ khoâng coøn ñoàng nghóa nöõa:

- Caùc monaci ôû trong ñan vieän, chuyeân vieäc kinh nguyeän; ña soá laø giaùo só.

- Caùc conversi lo vieäc lao ñoäng chaân tay, sinh hoaït ngoaøi noäi vi (ñoàng ruoäng, noâng traïi, coâng xöôûng, vv).

Söï phaân bieät naøy ñaõ ñaùnh daáu moät khuùc quaët trong lòch söû ñôøi tu.

Thöïc ra, vaøo luùc khai sinh ñôøi tu trì trong Hoäi thaùnh, caùc ñan só laø giaùo daân. Luaät thaùnh Pacoâmioâ (theá kyû 4) khoâng muoán coù caùc linh muïc trong coäng ñoaøn bôûi vì muoán traùnh söï ghen töông vaø haùm danh![11] Caùc taùc vuï bí tích ñöôïc ñaûm nhieäm bôûi caùc “tuyeân uùy” do Giaùm muïc cöû ñeán. Daàn daàn con soá caùc giaùo só trong caùc ñan vieän taêng theâm do nhieàu nhaân toá:

- Nhöõng giaùo só trieàu xin ñi tu. Nhöõng linh muïc naøy phaûi tuaân giöõ cheá ñoä kyû luaät gioáng nhö caùc ñan só khaùc[12].

- Vì hieám caùc “tuyeân uùy” cho neân caùc vieän phuï ñeà cöû ñan só chòu chöùc linh muïc. Tieác raèng chaúng bao laâu, “chöùc thaùnh” keùo theo “ñòa vò” nöõa.

- Caàn nhöõng nhaø truyeàn giaùo ñi môû ñaïo. Caùc ñan só naøy phaûi ñaûm nhieäm chöùc vuï muïc töû (cuûa cha xöù neáu chöa noùi laø cuûa giaùm muïc).

- Ngoaøi ra, nhö ñaõ neâu treân ñaây, vieäc môû tröôøng hoïc vaø vieäc chuù troïng ñeán phuïng vuï cuõng laø moät nhaân toá ñöa laïi söï “giaùo só hoaù” caùc ñan só, ñeán möùc ñoä hoï chieám ñoaït luoân danh nghóa ñan só (monaci): nhöõng ai khoâng coù chöùc linh muïc mang teân laø conversi.

Vaøo theá kyû thöù XI-XII, caùc Doøng tu (Camalñoâli, Vallumbrosa, Chartreux, Cluny, Xitoâ) ñeàu coù hai baäc giaùo só vaø trôï só, tuy coù vaøi khaùc bieät nho nhoû tuøy theo baûn saéc cuûa moãi Doøng.

Vaøo theá kyû XX, quy cheá cuûa caùc trôï só ñaõ trôû thaønh ñaàu ñeà xeùt laïi trong caùc doøng.

Thöïc ra, ai cuõng bieát laø trong Giaùo hoäi, nhöõng ai coù chöùc thaùnh (giaùo só) vaãn ñöôïc ngoài cao hôn nhöõng ai khoâng coù chöùc thaùnh (giaùo daân)! Heä quaû laø trong nhaø thôø, caùc cha ngoài treân caùc xô ñaõ ñaønh, nhöng maø trong tu vieän, caùc giaùo só vaãn ngoài treân caùc trôï só: ñaâu laø tình huynh ñeä? ÔÛ ñaây, neàn taûng cuûa söï phaân bieät khoâng phaûi laø “chöùc thaùnh”, nhöng döïa treân hoïc löïc, vaø laém laàn cuõng döïa treân taøi saûn (nhaø giaøu, thöôïng löu, cuûa hoài moân cao)!

Trong moät thôøi ñaïi ñeà cao söï bình ñaúng xaõ hoäi, loaïi boû phaân chia giai caáp, aét laø caùc cheá ñoä vöøa noùi caàn phaûi ñöôïc xeùt laïi. Nhöõng ñeà nghò caûi toå ñaõ ñöôïc gieo töø thaäp nieân 50 cuûa theá kyû XX vaø ñöôïc coâng ñoàng Vaticanoâ II ñoùn nhaän. Ñôøi soáng huynh ñeä coäng ñoaøn ñoøi hoûi phaûi loaïi tröø nhöõng söï phaân chia giai caáp trong Doøng[13]. Ñoù laø nguyeân taéc caên baûn aùp duïng cho caû Doøng nam laãn Doøng nöõ. Töø tieàn ñeà aáy, coâng ñoàng baøn ñeán vai troø caùc tu huynh.

Thöïc ra khi ñoïc caùc vaên kieän Toaø thaùnh[14], chuùng ta coù theå phaân bieät ba haïng “tu huynh” khaùc nhau:

- Caùc tu só “giaùo daân” (khoâng coù chöùc thaùnh) trong nhöõng doøng giaùo só, chaúng haïn nhö trong doøng Ña Minh, Ngoâi Lôøi, Chuùa Cöùu Theá.

- Caùc tu só trong nhöõng Doøng maø caùc phaàn töû khoâng nhaát thieát phaûi chòu chöùc thaùnh (thí duï caùc ñan só trong caùc Doøng coå; caùc tu só Doøng Phanxicoâ).

- Caùc tu só trong nhöõng Doøng thuaàn tuùy “giaùo daân”, nghóa laø töï baûn chaát khoâng laøm linh muïc (thí duï Doøng thaùnh Gioan Thieân Chuùa; Doøng caùc sö huynh Lasan).

Moãi haïng coù nhöõng vaán ñeà rieâng cuûa noù. Ngay caû trong haïng (1), quy cheá cuûa caùc tu huynh cuõng khoâng ñoàng nhaát. Döôøng nhö trong doøng Teân vaø doøng Salesiens Don Bosco, caùc “trôï só” ñöôïc xeáp ngang haøng vôùi “Doøng Ba” chöù khoâng coù lôøi khaán nhö caùc giaùo só.

Moät ñieåm khaù quan troïng neân löu yù laø yù nghóa cuûa töø “cooperator” (coäng taùc vieân). Khi dòch laø “trôï só” (hay thaày giuùp), ngöôøi ta thöôøng hieåu nhieäm vuï cuûa caùc thaày laø “trôï giuùp” (neáu chöa noùi laø: giuùp vieäc) cho caùc linh muïc! Hieän nay ngöôøi ta muoán daân chuû hôn: hoï khoâng phaûi laø nhöõng ngöôøi coäng taùc vôùi caùc cha, nhöng laø coäng taùc (participare, partem habere, participes effecti) vaøo söù vuï (ministerium; missio Ordinis), coäng taùc vaøo hoaït ñoäng toâng ñoà (activitas apostolica).

Nhieàu doøng ñaõ coá gaéng xoaù boû nhöõng böùc töôøng ngaên caùch giöõa caùc giaùo só vaø tu só. Vaøi laõnh vöïc ñaõ ñöôïc thöïc hieän, nhöng coøn nhieàu chöôùng ngaïi caàn phaûi vöôït qua.

Vaäy, theo doøng lòch söû, chuùng ta coù theå taïm thôøi xem tu huynh laø nhöõng nam tu só khoâng laõnh nhaän chöùc thaùnh. Töø tröôùc tôùi giôø, tu huynh ôû Vieät Nam thöôøng ñöôïc goïi laø thaày hoaëc sö huynh. Töø sö huynh ñöôïc duøng ñeå goïi caùc nam tu só coù lieân quan ñeán ngaønh sö phaïm nhieàu hôn, ví duï nhö sö huynh caùc doøng Lasan, Thaùnh Gia, Kitoâ Vua... Nhöng xu höôùng hieän nay goïi hoï caùch chung laø tu huynh (tu só anh em). Ñöùc Thaùnh Cha Gioan Phaoloâ II khoâng muoán goïi doøng caùc tu huynh laø “lay institutes” (doøng giaùo daân) nhöng goïi laø “religious institutes of brother” (doøng caùc anh em). Tu huynh nghóa laø anh em: em cuûa Chuùa Gieâsu, anh em cuûa nhau vaø anh em cuûa ngöôøi khaùc. Caùc tu só ñöôïc goïi laø “tu huynh” nhaèm noùi leân söï bình ñaúng giöõa caùc phaàn töû trong nhaø doøng[15]. Coøn caên tính cuûa tu huynh xeùt veà maët thaàn hoïc seõ ñöôïc trình baøy döôùi ñaây.

Chöông II:

MOÄT VAØI COÁ GAÉNG TÌM HIEÅU CAÊN TÍNH CUÛA TU HUYNH

2.1. Tu Huynh Laø Tu Só Giaùo Daân

2.1.1. Khaùi Nieäm Chung

Danh hieäu giaùo daân ôû ñaây ñöôïc hieåu laø taát caû nhöõng Kitoâ höõu khoâng thuoäc haøng giaùo só vaø baäc tu trì ñöôïc Giaùo hoäi coâng nhaän: nghóa laø nhöõng Kitoâ höõu ñaõ ñöôïc thaùp nhaäp vaøo thaân theå Chuùa Kitoâ nhôø pheùp Thaùnh Taåy, ñaõ trôû neân Daân Thieân Chuùa vaø tham döï vaøo chöùc vuï Tö teá, Ngoân söù vaø Vöông giaû cuûa Chuùa Kitoâ theo caùch thöùc cuûa hoï: hoï laø nhöõng ngöôøi ñang tín höõu söù meänh cuûa toaøn daân Kitoâ giaùo trong Giaùo hoäi vaø treân traàn gian theo phaän vuï rieâng cuûa mình[16].

Moïi thaønh phaàn trong Giaùo Hoäi, muïc töû, giaùo daân vaø tu só, ñeàu tham döï vaøo baûn tính bí tích cuûa Giaùo Hoäi. Cuõng theá, moãi thaønh phaàn, tuyø theo söù maïng cuûa mình, phaûi laø daáu chæ vaø duïng cuï phuïc vuï söï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa, vaø ôn cöùu ñoä traàn gian. Quaû thaät ñoái vôùi moïi ngöôøi, ôn cöùu ñoä mang hai khía caïnh:

- Ôn goïi neân thaùnh: “Trong Giaùo Hoäi, taát caû moïi ngöôøi, cho daàu thuoäc veà haøng giaùo phaåm hoaëc ñöôïc haøng giaùo phaåm höôùng daãn, ñeàu ñöôïc keâu goïi neân thaùnh”[17].

- Ôn goïi laøm toâng ñoà: Toaøn theå Giaùo Hoäi “ñöôïc Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy coäng taùc ñeå hoaøn taát troïn veïn yù ñònh cuûa Thieân Chuùa”[18].

Vì theá, tröôùc khi xem xeùt nhöõng aân hueä, söù vuï vaø nhieäm vuï khaùc nhau, caàn phaûi coâng nhaän ôn goïi neàn taûng laø ñöôïc keâu goïi soáng keát hôïp vôùi Thieân Chuùa ñeå cho theá gian ñöôïc ôn cöùu ñoä. Ôn goïi naøy ñoøi hoûi moïi ngöôøi phaûi laáy vò trí sieâu vieät cuûa ñôøi soáng trong Thaàn Khí laøm tieâu chuaån cho vieäc tham döï vaøo söï hieäp thoâng trong Giaùo Hoäi. Ñôøi soáng trong Thaàn Khí naøy phaûi laø neàn taûng cho thaùi ñoä laéng nghe Lôøi Chuùa, söï caàu nguyeän trong noäi taâm, yù thöùc soáng vôùi tö caùch laø chi theå cuûa toaøn thaân, thaùi ñoä aân caàn lo cho söï hieäp nhaát, vieäc trung thaønh chu toaøn söù maïng rieâng, thaùi ñoä hieán thaân phuïc vuï vaø loøng khieâm nhöôøng thoáng hoái.

Töø ñoù, “caên tính”, phaåm giaù nguyeân thuûy cuûa ngöôøi giaùo daân chæ ñöôïc boäc loä trong thaâm saâu cuûa maàu nhieäm Giaùo hoäi nhö laø maàu nhieäm hieäp thoâng. Vaø cuõng chæ trong thaâm saâu cuûa phaåm giaù ñoù, ngöôøi ta môùi coù theå ñònh nghóa veà ôn goïi vaø söù vuï cuûa hoï trong Giaùo hoäi vaø trong theá giôùi.[19]

2.1.2. Tu Huynh Caém Reã Trong Bí Tích Thaùnh Taåy

Moïi dieãn giaûi veà ôn goïi tu huynh ñeàu phaûi baét ñaàu töø bí tích Thaùnh Taåy. Moãi tu huynh ñeàu coù cuøng moät phaåm giaù nhö moïi kitoâ höõu khaùc nhôø pheùp röûa. Cuøng vôùi söï taùi sinh naøy, taát caû caùc tín höõu ñöôïc thaùnh hieán nhôø Ñöùc Kitoâ, keát hôïp vôùi Ngaøi vaø ñöôïc Ngaøi keâu goïi soáng cuoäc ñôøi thaùnh thieän vaø phuïc vuï. Söï thaùnh hieán cuûa ngöôøi tu huynh coøn laø moät daáu chæ ñaày ñuû hôn nöõa. Phaùt xuaát töø nguoàn maïch cuûa pheùp röûa, caùc lôøi khaán lieân keát tu huynh vôùi Chuùa Gieâsu baèng moái quan heä hoân theâ ñaëc bieät vaø laø moät hy leã hoaøn haûo daâng leân Thieân Chuùa[20]. Ñieàu naøy coù nghóa laø caùc tu huynh caém reã saâu trong moái lieân heä vôùi Chuùa Gieâsu qua bí tích Thaùnh Taåy. Moái lieân heä ñaëc bieät cuûa chuùng ta vôùi Ngaøi laø: Thieân Chuùa laø treân heát vaø chæ mình Thieân Chuùa. Vì theá, suy tö veà vieäc laõnh nhaän bí tích Thaùnh Taåy laø ñieàu quan troïng vaø thöïc teá cho ñôøi tu huynh.

Tieáp noái bí tích Thaùnh Taåy, ôn goïi thaùnh hieán tu huynh laø ôn goïi caù bieät Thieân Chuùa noùi vôùi tri thöùc thaâm saâu nhaát cuûa con ngöôøi, laøm cho hoï bieán ñoåi taän goác, khoâng nhöõng beân ngoaøi maø caû thaâm taâm nöõa, ñeå trôû thaønh moät con ngöôøi môùi[21]. Ôn goïi aáy theå hieän qua vieäc tuyeân khaán. Ñaây laø caùch dieãn taû caên tính tu huynh caùch troïn veïn vaø cao quyù. Cuoäc ñôøi cuûa tu huynh laø moät leã daâng soáng ñoäng keát hôïp vôùi hy leã cuûa Chuùa Kitoâ[22].

Thieân Chuùa khoâng ngöøng môøi goïi con ngöôøi vaø con ngöôøi ra söùc ñaùp traû lôøi môøi goïi aáy. Vì vaäy vieäc thaùnh hieán tu doøng phaûi ñöôïc laøm môùi moät caùch lieân læ. Tu huynh ñöôïc khuyeán khích ñi vaøo moät theá giôùi môùi, ñeå Thieân Chuùa chieám ñoaït con ngöôøi mình döôùi söï thuùc ñaåy cuûa Thaàn Khí vaø ñeå bieán ñoåi theá giôùi theo tinh thaàn cuûa Tin Möøng[23] sao cho moïi ngöôøi thaáy Thieân Chuùa hieän dieän treân traàn theá.

2.1.3. Tham Döï Vaøo Chöùc Vuï Tö Teá, Ngoân Söù Vaø Vöông Giaû

Tu huynh cuõng nhö ngöôøi giaùo daân tham döï vaø ba chöùc vuï cuûa Ñöùc Gieâsu Kitoâ: tö teá, ngoân söù vaø vöông giaû. Vaøo thôøi Cöïu Öôùc, chæ coù vua vaø tö teá môùi ñöôïc xöùc daàu. Hai haïng ngöôøi naøy laø hình boùng cho vò vua – tö teá duy nhaát trong töông lai laø Ñöùc Kitoâ, coù nghóa laø “xöùc daàu”. Khoâng phaûi chæ coù vò thuû laõnh cuûa chuùng ta laø ngöôøi duy nhaát ñöôïc xöùc daàu, caû chuùng nöõa, laø thaønh phaàn trong thaân theå Ngaøi, chuùng ta cuõng ñöôïc xöùc daàu vôùi Ngaøi... Nhö theá, moïi kitoâ höõu ñeàu ñöôïc xöùc daàu. Chuùng ta laø thaân theå cuûa Ñöùc Kitoâ. Ñieàu naøy roõ raøng phaùt xuaát töø söï kieän: taát caû chuùng ta ñaõ ñöôïc xöùc daàu vaø trong Ngaøi, chuùng ta laø nhöõng ngöôøi ñöôïc xöùc daàu (Christi) vaø laø Kitoâ, bôûi vì moät caùch naøo ñoù, ñaàu vaø thaân theå laøm neân Ñöùc Kitoâ troïn veïn.[24]

Chuùng ta laø nhieäm theå cuûa Chuùa Kitoâ, Ñaáng vöøa laø linh muïc, vöøa laø Vua, vöøa laø tieân tri. Nhö vaäy Giaùo hoäi trôû thaønh moät coäng ñoàng tö teá, vöông giaû vaø tieân tri; trong ñoù, coù chöùc linh muïc coäng ñoàng vaø chöùc linh muïc thöøa taùc. Chöùc linh muïc thöøa taùc ñöôïc daønh rieâng cho haøng giaùo phaåm vaø cho caùc ngaøi quyeàn tham döï vaøo chöùc linh muïc cuûa Chuùa Kitoâ trong chöùc thaùnh.

Goïi laø chöùc linh muïc coäng ñoàng vì taát caû caùc tín höõu (giaùo daân hay giaùo só thuoäc haøng giaùo phaåm) ñeàu ñöôïc tham döï vaøo nhôø pheùp Röûa toäi. Söï tham döï naøy cho moïi tín höõu khaû naêng töï mình daâng leân Chuùa leã teá Thaùnh Theå, nhôø tay linh muïc thöøa taùc cuõng nhö hoï coù theå keát hôïp vôùi leã vaät hy sinh laø Chuùa Kitoâ trong khi röôùc leã, vaø nhö vaäy ñöôïc daâng chính mình leân nhö leã thieâng lieâng cho Thieân Chuùa, caùc tín höõu cuõng tham döï quyeàn vöông giaû cuûa Chuùa Kitoâ nhôø pheùp röûa toäi vaø theâm söùc. Quyeàn vöông giaû cho hoï söùc maïnh tinh thaàn ñeå cheá ngöï baûn tính rieâng cuûa hoï, baét noù tuøng phuïc quyeàn bính Thieân Chuùa, ñeå chinh phuïc moïi ngöôøi cho Nöôùc Trôøi vaø chieáu saùng tinh thaàn Phuùc AÂm trong laõnh vöïc traàn theá.

Sau cuøng, caùc tín höõu cuõng tham döï quyeàn tieân tri. Moïi tín höõu coù quyeàn laøm chöùng cho Chuùa Kitoâ baèng lôøi noùi vaø baèng chính ñôøi soáng Kitoâ höõu. Tính ngoân söù cuûa tu huynh seõ ñöôïc trình baøy caën keõ hôn trong moät muïc sau.

2.1.4. Ôn Goïi Laøm Toâng Ñoà

Ôn goïi laøm toâng ñoà phaùt sinh töø bí tích Röûa toäi vaø Theâm söùc; vaø do ñöùc aùi maø Chuùa Thaùnh Thaàn ñoå traøn trong taâm hoàn, caùc tín höõu ñöôïc thuùc ñaåy giuùp moïi ngöôøi tham döï vaøo cuoäc soáng cuûa Thieân Chuùa.

Tu huynh soáng trong theá giôùi vaø giöõa nhöõng thöïc taïi traàn gian, cho neân ôn goïi cuûa hoï laø thaùnh hoùa nhöõng gì traàn tuïc. Bôûi theá, ñôøi soáng ñaïo ñöùc caù nhaân cuûa ngöôøi tu huynh seõ nhaän ñöôïc caûm höùng, töø ñôøi soáng hoaït ñoäng cuûa hoï giöõa ngöôøi khaùc vaø giöõa cuoäc ñôøi. Ñöùng tröôùc theá giôùi, tu huynh coù söù meänh phaûi kieán taïo, hoaøn haûo hoùa sao cho noù trôû neân haáp daãn ñoái vôùi moïi ngöôøi vaø thích hôïp vôùi yù ñònh cuûa Thieân Chuùa.

Giaùo hoäi ñöôïc khai sinh laø ñeå laøm cho nöôùc Chuùa Kitoâ roäng môû treân khaép hoaøn caàu, haàu laøm vinh danh Thieân Chuùa, töùc laø laøm cho moïi ngöôøi tham döï vaøo vieäc chuoäc toäi vaø cöùu roãi, ñeå nhôø hoï, toaøn theå vuõ truï thöïc söï ñöôïc qui höôùng veà Chuùa Kitoâ. “Anh em haõy ñi khaép töù phöông thieân haï, loan baùo Tin Möøng cho moïi loaøi thoï taïo.”[25] Moïi hoaït ñoäng cuûa nhieäm theå höôùng veà muïc ñích naày goïi laø vieäc toâng ñoà, coâng vieäc maø Giaùo hoäi tín höõu nhôø taát caû caùc chi theå, tuøy theo nhöõng caùch thöùc khaùc nhau, bôûi vì ôn goïi laøm kitoâ höõu töï baûn chaát cuõng laø ôn goïi laøm toâng ñoà. Cuõng nhö toaøn boä moät cô theå soáng ñoäng, khoâng chi theå naøo hoaøn toaøn thuï ñoäng, nhöng cuøng tham döï vaøo ñôøi soáng vaø coâng vieäc cuûa toaøn thaân. Cuõng theá, trong nhieäm theå Chuùa Kitoâ töùc Giaùo hoäi, toaøn thaân “tuøy theo coâng duïng khaû naêng töøng phaàn töû khieán thaân theå ñöôïc tieán trieån”[26]. Hôn nöõa, caùc chi theå trong thaân theå naøy gaén boù vaø lieân keát chaët cheõ vôùi nhau[27] ñeán noãi chi theå naøo khoâng hoaït ñoäng ñuùng taàm möùc cuûa mình trong vieäc taêng trieån toaøn thaân ñeàu bò coi laø khoâng duïng ích ñoái vôùi Giaùo hoäi cuõng nhö vôùi chính mình.

Vì vaäy heát moïi tín höõu, trong ñoù coù tu huynh, ñeàu coù boån phaän raát cao laø hoaït ñoäng ñeå moïi ngöôøi treân khaép hoaøn caàu nhaän bieát vaø ñoùn nhaän Phuùc AÂm cöùu ñoä cuûa Chuùa.

2.3. Ñôøi Soáng Chung Huynh Ñeä

Ñôøi thaùnh hieán baét nguoàn vaø döïa theo khuoân maãu Chuùa Ba Ngoâi, “nhôø söï hieäp nhaát giöõa Chuùa Cha, Chuùa Con vaø Chuùa Thaùnh Thaàn.”[28] Ñoù laø khuoân maãu cuûa tình hieäp thoâng huynh ñeä.

Trong thôøi sô khai cuûa giaùo hoäi, caùc tín höõu hoïp laïi thaønh coäng ñoaøn vaø soáng vôùi nhau trong tình huynh ñeä nhö lôøi Chuùa Gieâsu daïy: “Thaày ban cho anh em moät ñieàu raên môùi laø anh em haõy yeâu thöông nhau nhö Thaày ñaõ yeâu thöông anh em”.[29] Cuoäc soáng cuûa hoï laø maãu göông nhaân chöùng tuyeät vôøi:

Hoï ñem baùn ñaát ñai cuûa caûi, laáy tieàn chia cho moãi ngöôøi tuyø theo nhu caàu.

Hoï ñoàng taâm nhaát trí, ngaøy ngaøy chuyeân caàn ñeán ñeàn thôø. Khi laøm leã beû baùnh taïi tö gia, hoï duøng böõa vôùi loøng ñôn sô vaø vui veû.[30]

Kieåu maãu ñôøi soáng huynh ñeä treân ñaây cuûa hoï coù theå coi laø ñôøi soáng tu haønh sô khôûi, laø tieàn ñeà cho caùc doøng tu sau naøy.

Keá ñeán, ba lôøi khuyeân Phuùc AÂm gaén lieàn ngöôøi tu só vôùi coäng ñoaøn, vaø coäng ñoaøn laø moâi tröôøng thöïc hieän ba lôøi khuyeân aáy: söï vaâng phuïc noái buoäc vaø lieân keát caùc yù chí thaønh moät coäng ñoaøn huynh ñeä, ñaûm nhaän moät söù maïng trong Giaùo hoäi. Söï khoù ngheøo, - bao haøm vieäc chia seû caùc cuûa caûi vaät chaát vaø thieâng lieâng -, ngay töø nguyeân thuûy ñaõ trôû thaønh neàn taûng cuûa moái thoâng hieäp huynh ñeä. Trong chieàu kích coäng ñoaøn, söï khieát tònh taän hieán - bao haøm söï trong saïch veà trí tueä, taâm hoàn vaø theå xaùc - dieãn taû söï töï do ñeå yeâu meán Thieân Chuùa vaø taát caû nhöõng gì thuoäc veà Ngaøi vôùi con tim khoâng chia seû, vaø chính nhôø theá bieåu loä vieäc taâm tình hoaøn toaøn saün saøng yeâu thöông vaø phuïc vuï heát moïi ngöôøi.

Nhöng tình huynh ñeä coøn hôn theá nöõa. Ñoù chính laø thuaät ngöõ cô baûn noùi veà söï hieäp nhaát trong Chuùa Kitoâ vaø laø lôøi ngoân söù tieân baùo söï hôïp nhaát trong nöôùc trôøi.[31] Nôi aáy cuõng laø moâ phoûng cuûa Nöôùc Thieân Chuùa, moät vöông quoác maø tu huynh ñang goùp phaàn xaây döïng[32].

Ôn goïi cuûa tu huynh coù söùc soáng vaø ñöôïc taêng tröôûng laø nhôø nôi coäng ñoaøn[33]. Coäng ñoaøn baøy toû söï bình ñaúng cô baûn cuûa moãi thaønh vieân vì hoï ñeàu laø con caùi Thieân Chuùa. Ñieàu naøy xuaát hieän roõ raøng hôn trong nhöõng coäng ñoaøn chæ goàm nhöõng tu só giaùo daân.[34] Soáng coäng ñoaøn laø moät caùch ñaùp traû lôøi môøi goïi cuûa Lôøi ñeå theo Ñöùc Gieâsu, nhö luùc Ngaøi coøn ñang rao giaûng vaø nhö Hoäi Thaùnh sau ngaøy Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng. Caùc tu huynh baøy toû söï ñoàng traùch nhieäm cuûa taát caû caùc thaønh phaàn trong coäng ñoaøn. Nhôø ñoù, hoï coù theå thöïc thi söù vuï ñaëc thuø cuûa coäng ñoaøn vaø cuûa nhaø doøng[35].

“Thieân Chuùa muoán moïi ngöôøi ñoùn nhaän ñieàu mình caàn töø ngöôøi khaùc”[36]. Nôi coäng ñoaøn, moãi tu huynh mang nhöõng khaùc bieät ñeå boå sung cho nhau, laøm phong phuù cho nhau[37]. Anh em naøy seõ laø quaø taëng vaø laø söï boå tuùc cho anh em khaùc. Do ñoù ñôøi soáng coäng ñoaøn laø moät chöùng taù veà nhöõng aân hueä vaø ñaëc suûng nhieàu loaïi, nhöõng nhu caàu vaø ôn goïi nhieàu loaïi[38]. Nhôø vaäy moãi tu huynh trong coäng ñoaøn soáng ñoä löôïng, haûo taâm vaø chia seû vôùi nhau[39].

Thoâng thöôøng caùc tu huynh luoân coá gaéng saép xeáp sao cho ít nhaát hai ngöôøi ñi laøm vieäc hoaëc soáng vôùi nhau ôû beân ngoaøi coäng ñoaøn. Caùc tu huynh ñöôïc khuyeán khích laøm vieäc chung ñeå laøm chöùng cho söï hieäp nhaát huynh ñeä. Tu huynh luoân tìm moïi caùch ñeå hieäp nhaát vôùi nhau qua ñôøi soáng vaø phuïc vuï. Nhôø ñoù, theá giôùi seõ nhaän ra raèng söï hieäp nhaát naøy ñeán töø Thieân Chuùa Cha.[40]

Thöïc teá thì caùc tu huynh laø “nhöõng chuyeân gia veà hieäp thoâng” cuûa Giaùo Hoäi cuõng nhö theá giôùi[41]. Thaùnh Thaàn luoân baûo hoä khaû naêng thoâng hieäp cuûa hoï. Chuùng ta thaáy ñôøi soáng chung huynh ñeä theå hieän qua vieäc phuïc vuï Giaùo Hoäi. Chuùng ta tin raèng söï hieäp nhaát cuûa chuùng ta laø moät chöùng taù soáng ñoäng trong moät xaõ hoäi baøng quan vaø chia reõ hieän nay, “trong moät xaõ hoäi khao khaùt thaät saâu xa tình huynh ñeä khoâng bieân giôùi – cho duø ñoâi khi xaõ hoäi naøy khoâng nhaän ra ñieàu ñoù”[42]. Nhö moät daáu chæ cuûa söï hieäp nhaát Ba Ngoâi Thieân Chuùa vaø söï hieäp thoâng trong Giaùo Hoäi, tu huynh theå hieän ñöùc aùi qua nieàm tin, thaùnh leã vaø lôøi caàu nguyeän haèng ngaøy, soáng chung trong moät maùi nhaø, thöïc thi caùc söù vuï chung, tham gia caùc nhoùm cuûa anh em vaø caùc hoaït ñoäng chung khaùc.[43], Chuùng ta seõ laø nhöõng tu huynh chính hieäu khi chuùng ta ñöùng vöõng trong cuøng moät Thaàn Khí, ñoàng taâm hieäp löïc, keà vai saùt caùnh trong moät nieàm tin vaøo Lôøi Chuùa.

Töø kinh nghieäm soáng trong coäng ñoaøn, tu huynh seõ phuïc vuï moät söï hieäp thoâng phoå quaùt hôn, tìm ra nhöõng phöông theá ñeå phaùt trieån nhöõng quan heä huynh ñeä vôùi moïi ngöôøi: laø baïn höõu quyù meán, laø anh em ôû giöõa anh em, nhaát laø nhöõng ngöôøi thieáu may maén hoaëc bò gaït ra leà xaõ hoäi[44].

2.3. Leã Vaät Hoaøn Haûo Daâng Leân Thieân Chuùa Thoâng Qua Caùc Lôøi Khuyeân Phuùc AÂm

Tu huynh laø nhöõng ngöôøi theo Ñöùc Kitoâ, baèng caùch coâng khai tuyeân khaán nhöõng lôøi khuyeân Phuùc AÂm: khieát tònh, ngheøo khoù, vaâng phuïc; vaø cam keát traùnh xa nhöõng gì coù theå laøm cho ñöùc baùc aùi khoâng ñöôïc soát saéng vaø vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa khoâng ñöôïc troïn haûo. Quaû vaäy, ngöôøi tu huynh “taän hieán cho Thieân Chuùa, laø Ñaáng hoï yeâu meán treân heát moïi söï, ñeå chaêm lo vieäc phuïng söï Thieân Chuùa, laøm vinh danh Ngöôøi vôùi moät danh nghóa môùi meû vaø ñaëc bieät”[45]. Söï taän hieán aáy “lieân keát hoï vôùi Giaùo Hoäi vaø vôùi maàu nhieäm cuûa Giaùo Hoäi moät caùch ñaëc bieät”, thuùc ñaåy hoï haønh ñoäng vôùi loøng taän tuî khoâng chia seû ñeå phuïc vuï lôïi ích cuûa toaøn Thaân Theå.[46]

Lôøi môøi goïi maàu nhieäm vaø nhöng khoâng cuûa Thieân Chuùa laø coäi reã cuûa söï thaùnh hieán tu huynh. Theâm vaøo ñoù, söï ñaùp traû töï hieán cuûa tu huynh vôùi keá hoaïch cuûa Thieân Chuùa, cuõng laø nhöng khoâng nöõa. Ôn Chuùa thuùc giuïc tu huynh ñaùp traû, vì vaäy söï thaùnh hieán cuûa tu huynh “veà phía con ngöôøi, ñöôïc dieãn taû laø moät söï ñaùp traû baèng moät söï phoù thaùc toaøn thaân saâu xa vaø töï nguyeän”[47]. Leã vaät cuûa tu huynh daâng leân Thieân Chuùa laø caùc lôøi khaán khieát tònh, khoù ngheøo vaø vaâng phuïc. Coâng ñoàng Vatican II xaùc ñònh roõ:

Chính nhôø khaán giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm maø mình ñaõ ñaùp öùng ôn thieân trieäu, vì theá, chaúng nhöõng phaûi cheát ñi cho toäi, nhöng coøn phaûi töø boû theá gian ñeå soáng cho moät mình Thieân Chuùa, vaø söï taän hieán aáy ñaõ thöïc söï taïo neân moät hieán teá ñaëc bieät, aên reã saâu trong hieán leã cuûa ngaøy chòu pheùp röûa toäi, ñoàng thôøi bieåu loä hieán leã naøy caùch troïn haûo hôn. [48]

Caùc lôøi khaán aáy, ñôn giaûn laø moät tieáng “xin vaâng” tích cöïc, bieåu hieän moät söï thaùnh hieán troïn veïn, khieán cho tình yeâu cuûa tu huynh ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø tha nhaân trôû neân hoaøn haûo[49]. Chính nhöõng ñoøi hoûi cuûa pheùp röûa toäi - cheát cho theá gian vaø soáng cho moät mình Thieân Chuùa - ñöôïc öng thuaän vaø pheâ chuaån caùch ñaày ñuû vaø hoaøn haûo trong khi tuyeân khaán, cho neân chaúng nhöõng sinh ra cuøng moät coâng hieäu nhö pheùp röûa toäi, laø tha heát moïi hình phaït ñaùng phaûi chòu vì nhöõng toäi quaù khöù, nhöng coøn laøm thaønh moät baäc hoaøn thieän, baäc maø pheùp röûa toäi ñaõ laõnh nhaän khoâng taïo ra.

Tu huynh laø nhöõng toâng ñoà vaát boû laïi moïi thöù sau löng ñeå baét chöôùc Ñöùc Kitoâ khieát tònh, khoù ngheøo vaø vaâng phuïc. Tu huynh nhaán maïnh ñeán ñöùc khieát tònh hieán daâng, coi ñoù laø moät hoàng aân ñaëc bieät cuûa Thieân Chuùa. Moái lieân heä ñoäc thaân thaùnh hieán vôùi Chuùa Gieâsu Kitoâ laø “vui veû thöïc haønh ñöùc khieát tònh hoaøn haûo... Trong Ñöùc Kitoâ, ngöôøi ta coù theå yeâu meán Chuùa vôùi heát caû con tim, ñaët Ngaøi leân treân moïi moái tình, vaø yeâu thöông moïi thuï taïo vôùi söï töï do cuûa Thieân Chuùa.”[50]

Vì tình yeâu, Ñöùc Kitoâ ñaõ töï haï mình xuoáng ñeå laøm ngöôøi. Ngaøi ñaõ taùch mình ra khoûi moïi söï cuûa theá gian nhöng khoâng khinh cheâ noù.[51] Noi göông Ngaøi, tu huynh bieåu loä moät söï taùch bieät vôùi theá giôùi ñeå caém reã saâu hôn vaøo Chuùa Gieâsu[52]. Cuï theå laø, theå hieän baèng caùch laøm quen daàn vôùi neáp soáng coäng ñoaøn. Söï taùch bieät aáy coøn bao goàm thöïc haønh soáng khoå haïnh vaø thanh ñaïm.

Ñoái laäp hoaøn toaøn vôùi chuû nghóa duy vaät chaát ngaøy nay, tu huynh soáng ñôn giaûn trong tö caùch caù nhaân vaø coäng ñoaøn, khoâng coù taøi saûn hay thu nhaäp caù nhaân[53]. Tu huynh chaáp nhaän töø boû quyeàn sôû höõu cuûa caûi vaät chaát traàn gian ñeå toaøn taâm toaøn yù lo cho vieäc phuïng söï Thieân Chuùa vaø con ngöôøi[54]. Caùc vò giaùo só ñaõ töø boû theá naøo, thì tu huynh coøn coù theå töø boû maïnh meõ hôn nöõa. Keát quaû laø tu huynh coù theå soáng khoù ngheøo toát hôn. Ñaây chính laø caùch thöïc haønh moät trong caùc moái phuùc: “Phuùc thay ai coù tinh thaàn ngheøo khoù, vì Nöôùc Trôøi laø cuûa hoï”.[55]

Laø tu huynh, ngöôøi tu só maëc nhieân chaáp nhaän vò trí khieâm nhu cuûa mình. Nhôø vaäy, tu huynh coù ñieàu kieän thöïc thi lôøi khaán vaâng phuïc troïn veïn hôn. Hôn nöõa, vôùi ñòa vò nhö vaäy, tu huynh laø chieác caàu noái höõu hieäu giöõa giaùo daân vaø giaùo só. Hình aûnh caùc thaày doøng hoaø mình vaøo ñôøi soáng daân daõ qua bao theá heä laø moät baèng chöùng.

Do ñoù, ñôøi tu huynh laø moät caùch thöùc ñaëc bieät ñeå thoâng phaàn vaøo baûn chaát bí tích cuûa Daân Thieân Chuùa. Quaû vaäy, söï thaùnh hieán cuûa anh em tu huynh laøm chöùng cho theá giôùi thaáy roõ hình aûnh cuûa Ñöùc Kitoâ, baèng caùch phaûn chieáu Ñöùc Kitoâ

ñang caàu nguyeän treân nuùi, hoaëc ñang loan baùo Nöôùc Thieân Chuùa cho daân chuùng, hoaëc chöõa laønh nhöõng keû ñau oám taøn taät, hay hoaùn caûi caùc toäi nhaân trôû laïi ñôøi soáng phong phuù, hoaëc ñang chuùc phuùc cho treû em, ban ôn laønh cho moïi ngöôøi, vaø trong moïi söï luoân vaâng phuïc thaùnh yù Chuùa Cha, Ñaáng ñaõ sai ngöôøi ñeán.[56]

2.4. Chöùng Taù Ngoân Söù Cho Nöôùc Trôøi

Ngoân söù laø ngöôøi coù kinh nghieäm tröïc tieáp veà Thieân Chuùa, ñöôïc Thieân Chuùa maïc khaûi veà söï thaùnh thieän vaø veà nhöõng yù ñònh cuûa Ngöôøi, laø ngöôøi ñöôïc Thieân Chuùa sai ñi noùi veà Thieân Chuùa cho nhaân loaïi vaø nhaéc nhôû nhaân loaïi trôû laïi cuøng Ngöôøi.[57]

Nhôø kinh nghieäm veà Thieân Chuùa, tu huynh hieåu bieát veà con ngöôøi vaø bieát chia seû vui buoàn vôùi tha nhaân, saün saøng phuïc vuï moïi ngöôøi, nhaát laø nhöõng ngöôøi thieáu thoán nhaát[58].

Tu huynh ñöôïc môøi goïi ñeå trôû thaønh ngöôøi cuûa Chuùa, mang theo Thaàn Khí Chuùa, ñeå Chuùa laø ñoäng löïc duy nhaát cuûa cuoäc ñôøi mình. Nhôø vaäy, tu huynh nhaäp cuoäc vaøo traàn theá ñeå toû cho thaáy loøng Chuùa yeâu thöông con ngöôøi[59]. Töø ñoù, tu huynh ñöôïc Thaàn Khí thuùc ñaåy ñeå nhaïy caûm ñoái vôùi nhöõng vieäc muïc vuï caáp baùch cuûa Giaùo Hoäi vaø nhöõng nhu caàu cuûa theá giôùi, laøm chöùng raèng Thaàn Khí ñang hoaït ñoäng trong nhöõng hình thöùc toâng ñoà khaùc nhau.

Ñôøi soáng tu huynh coù tính ngoân söù vì noù vöøa tieân baùo moät vöông quoác cuûa Thieân Chuùa, vöøa maïc khaûi “nöôùc Thieân Chuùa ñaõ gaàn ñeán”[60]. “Cho ñeán nay, cha toâi vaãn laøm vieäc, thì toâi vaãn laøm vieäc”[61]. Ñoù laø do nöôùc Thieân Chuùa vaãn chöa hoaøn taát vaø ñang tieán ñeán thôøi caùnh chung, nghóa laø “ngaøy Ñöùc Gieâsu, Chuùa chuùng ta, quang laâm cuøng vôùi caùc thaùnh cuûa Ngöôøi”[62]. Ñôøi tu huynh phaùt trieån trong yù thöùc raèng nöôùc Thieân Chuùa ñang coù ñaây roài vaø ñang ñöôïc hoaøn thieän daàn daàn. Tu huynh soáng cho nhöõng giaù trò ñôøi sau vaø coá gaéng tieân baùo baèng chöùng taù ñôøi soáng hieän taïi nhö nhöõng ngoân söù cuûa Giaùo Hoäi[63].Tu huynh laøm chöùng cho theá giôùi choùng qua naøy veà moät vieãn töôïng phuïc sinh vaø haïnh phuùc trong Chuùa. Truyeàn thoáng luoân hieåu ñöùc khieát tònh hieán daâng laø tieân baùo veà nöôùc trôøi, laø dieãn taû caùch huøng hoàn söï neám thöû tröôùc vinh quang Thieân Chuùa[64], bôûi vì trong theá giôùi aáy, ngöôøi ta khoâng coøn phaân bieät vôï vôùi choàng, nam vôùi nöõ vaø ngöôøi ta soáng nhö caùc thieân thaàn[65].

Treân traàn theá, tu huynh ñoùng vai troø ngöôøi mang daáu chæ thôøi ñaïi cuûa Thieân Chuùa. Trong moät theá giôùi maø con ngöôøi luoân tìm caùch vöôn leân, thaäm chí “ngoi leân” baèng baát cöù giaù naøo, thì ñôøi soáng tu huynh laø moät baèng chöùng cuûa söï töø boû: quyeàn löïc, ñòa vò, quyeàn sôû höõu cuûa caûi vaät chaát… Cuõng nhö caùc ngoân söù xöa, tu huynh ñöôïc keâu goïi ñeå toá caùo ñôøi soáng xa hoa, söï thieáu lieân ñôùi, naïn baát coâng, naïn keû maïnh aùp böùc keû yeáu, chieán tranh, chia reõ. Nhöng hoï chæ laøm ñöôïc coâng vieäc naøy theo möùc ñoä hoï taùi khaùm phaù ra söùc maïnh cuûa hoï, vaø nhöõng phöông tieän cuï theå ñeå thöïc hieän höõu hieäu. Vaø khi aáy hoï seõ tìm laïi ñöôïc naêng ñoäng ngoân söù.[66] Vôùi tö caùch laø ngöôøi ñöôïc thaùnh hieán, ngöôøi tu só coù theå nhaän thöùc phaåm giaù con ngöôøi vaø cho söï hieän dieän cuûa mình trôû thaønh caùch loan baùo Tin Möøng vaø toá giaùc nhöõng nguyeân nhaân gaây ra nhöõng cô caáu xaõ hoäi baát coâng.

Khoâng chæ coù thaùi ñoä ngoân söù ñoái vôùi xaõ hoäi, chính ñôøi soáng caùc tu huynh laø moät lôøi chaát vaán Giaùo Hoäi. Ñoù laø söï phaân bieät ñoái xöû giöõa caùc baäc soáng, laïm duïng quyeàn bính, quan lieâu, thieáu daân chuû, chuù troïng vaøo caùc taùc vuï thaùnh hôn caùc taùc vuï khaùc[67], chuù troïng quyeàn löïc hôn laø phuïc vuï, coâng vieäc hôn laø tình ngöôøi, thaønh tích hôn laø lieân heä nhaân vò[68], cung caùch hoaït ñoäng giaûng daïy hôn laø laøm chöùng nhaân, hoâ haøo nhieàu hôn laø thöïc thi bình ñaúng vaø baùc aùi ngay trong loøng Giaùo Hoäi.

2.5. Phuïc Vuï Trong Töông Quan Vôùi Giaùo Hoäi Vaø Tha Nhaân

2.5.1. Tu Huynh Vaø Giaùo Hoäi

Tu huynh phuïc vuï nhaân danh Giaùo Hoäi, vaø ñöôïc “hieán thaân ñeå phuïc vuï Thieân Chuùa caùch thaân tình hôn”[69]. Khoâng chæ ñôn thuaàn laø ñöôïc hieán thaân cho söù vuï, baûn thaân ñôøi soáng tu huynh ñaõ laø moät söù vuï roài[70]. Do ñoù, tu huynh phaûi “loâi cuoán höõu hieäu taát caû moïi chi theå cuûa Giaùo Hoäi ñeán vieäc can ñaûm chu toaøn ôn goïi laøm kitoâ höõu”[71]. Söï phuïc vuï cuûa tu huynh cuõng laø thaùnh hieán, laø “moät ñôøi soáng yeâu thöông, cho ñi, moät ñôøi soáng phuïc vuï cuï theå vaø quaûng ñaïi”[72] theo göông Ñöùc Kitoâ, Ñaáng “ñaõ ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc phuïc vuï nhöng laø ñeå phuïc vuï”[73]. Söù vuï ñaëc bieät cuûa ngaønh tu huynh laø taân Phuùc AÂm hoaù, nhôø ñoù tu huynh tìm caùch ñem Chuùa Gieâsu ñeán nhöõng Giaùo Hoäi ly khai hoaëc ít coù lieân heä vôùi Coâng Giaùo. Tu huynh laø nhöõng toâi tôù trong baát cöù vieäc gì, duø lôùn hay nhoû, ñeå giuùp ngöôøi ta ñaït ñeán chaân – thieän – myõ vaø yeâu meán Thieân Chuùa luoân maõi.

Caùc hoäi doøng tu huynh töï noù laøm thaønh moät baäc soáng ñaày ñuû ñeå tuyeân giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm[74]. “Vì vaäy, ñôøi soáng thaùnh hieán coù moät giaù trò chuyeân bieät cho caù nhaân cuõng nhö cho Giaùo Hoäi, khoâng gaén lieàn vôùi taùc vuï chöùc thaùnh”[75].

Khoâng theå choái caõi ñöôïc raèng ñôøi soáng thaùnh hieán naèm ngay trong loøng Giaùo Hoäi[76]. Keå töø khi Thieân Chuùa thieát laäp nhöõng hoäi doøng ñaàu tieân, nhöõng hoäi doøng ñaõ choïn Chuùa Kitoâ baèng caùch trieät ñeå tuaân theo caùc lôøi khuyeân Phuùc AÂm, truï coät cuûa caùc nhoùm tu só ñaàu tieân chính laø caùc anh em tu huynh, nhö caùc aån só trong sa maïc, doøng Bieån Ñöùc, doøng Phanxicoâ, caùc sö huynh chuyeân lo veà giaùo duïc... Hoï ñaùp traû lôøi môøi goïi cuûa Chuùa ñeå thaønh laäp nhöõng coäng ñoaøn huynh ñeä, phaûn chieáu ñôøi soáng thaùnh hieán baèng neáp soáng ñôn sô thaùnh thieän. Vôùi nhöõng ñoaøn suûng vaø söù vuï khaùc nhau, caùc coäng ñoaøn tieân khôûi naøy, ñaõ ñaùp traû söï môøi goïi canh taân cuûa Thaàn Khí. Neáu khoâng coù tu huynh, söùc soáng cuûa Giaùo Hoäi seõ giaûm xuoáng.

Trong maàu nhieäm Giaùo Hoäi, söï duy nhaát trong Ñöùc Kitoâ bao haøm söï hieäp thoâng hoã töông trong ñôøi soáng giöõa caùc thaønh phaàn. Quaû theá, “Thieân Chuùa ñaõ khoâng muoán thaùnh hoaù vaø cöùu ñoä con ngöôøi caùch rieâng reõ, ôû ngoaøi moïi lieân heä hoã töông, nhöng ñaõ muoán cho hoï hôïp thaønh moät daân toäc”[77]. Söï hieän dieän cuûa Thaùnh Thaàn[78] laø Ñaáng ban söï soáng thöïc hieän trong Ñöùc Kitoâ söï ñoaøn keát giöõa caùc thaønh phaàn vôùi nhau. Chính Ngöôøi laøm cho Giaùo Hoäi ñöôïc duy nhaát trong söï hieäp thoâng vaø trong coâng cuoäc phuïc vuï; Ngöôøi trang bò cho Giaùo Hoäi vaø ñieàu khieån Giaùo Hoäi nhôø nhöõng aân hueä theo phaåm chöùc vaø ñaëc suûng, Ngöôøi duøng caùc hoa quaû cuûa Ngöôøi maø trang ñieåm cho Giaùo Hoäi[79].

Vì theá, nhöõng yeáu toá laøm cho caùc phaàn töû trong Giaùo Hoäi khaùc bieät nhau, nhöõng aân hueä, nghóa laø nhöõng chöùc vuï vaø vieäc laøm khaùc nhau; hôïp thaønh moät thöù toång hôïp thu goàm nhöõng ñieåm boå tuùc cho nhau; nhöõng yeáu toá vaø nhöõng aân hueä ñoù thöïc suï quy höôùng veà söï hieäp thoâng duy nhaát vaø veà söù maïng cuûa cuøng moät “Thaân Theå”[80]. Trong Giaùo Hoäi, caùc muïc töû, giaùo daân hoaëc tu só coù theå soáng chung vôùi nhau, maø khoâng coù tình traïng baát bình ñaúng veà phaåm giaù chung cuûa caùc phaàn töû[81]; nhöng ñuùng hôn, nhöõng choã noái vaø caùc chöùc naêng cuûa moät cô theå aên khôùp vôùi nhau.

Ôn goïi tu huynh giuùp kieän toaøn vaø laøm cho cô caáu giaùo hoäi theâm phong phuù. Nhieäm theå Chuùa Kitoâ goàm nhieàu thaønh phaàn, nhö thaùnh Phaoloâ ñaõ vieát:

Cuõng nhö trong moät thaân theå, chuùng ta coù nhieàu boä phaän, maø caùc boä phaän khoâng coù cuøng moät chöùc naêng, thì chuùng ta cuõng vaäy: tuy nhieàu nhöng chæ laø moät thaân theå trong Ñöùc Ki-toâ, moãi ngöôøi lieân ñôùi vôùi nhöõng ngöôøi khaùc nhö nhöõng boä phaän cuûa moät thaân theå. Chuùng ta coù nhöõng ñaëc suûng khaùc nhau, tuyø theo aân suûng Thieân Chuùa ban cho moãi ngöôøi. Ñöôïc ôn laøm ngoân söù, thì phaûi noùi sao cho phuø hôïp vôùi ñöùc tin. Ñöôïc ôn phuïc vuï, thì phaûi phuïc vuï. Ai daïy baûo, thì cöù daïy baûo. Ai khuyeân raên, thì cöù khuyeân raên. Ai phaân phaùt, thì phaûi chaân thaønh. Ai chuû toaï, thì phaûi coù nhieät taâm. Ai laøm vieäc baùc aùi thì vui veû maø laøm.[82]

“Treân heát, tu huynh laø nhöõng ngöôøi laøm vieäc”[84] nhö lôøi Chuùa Gieâsu daïy: “Caùc oâng haõy ra coâng laøm vieäc khoâng phaûi vì löông thöïc mau hö naùt, nhöng ñeå coù löông thöïc thöôøng toàn ñem laïi phuùc tröôøng sinh”.[85] Trong khi haøng giaùo só lo muïc vuï nhö nhöõng chuû chaên trong caùc giaùo xöù, cöû haønh thaùnh leã vaø caùc bí tích… caùc tu huynh thöôøng daán thaân vaøo caùc laõnh vöïc chuyeân moân maø nhöõng vò coù chöùc thaùnh khoù coù ñieàu kieän thöïc thi. Coøn tu huynh, caùc anh em khoâng vöôùng baän caùc coâng vieäc nhö giaùo só neân hoï coù theå daønh troïn thì giôø vaø khaû naêng cuûa mình cho nhöõng coâng vieäc töôûng chöøng nhö bình thöôøng nhöng voâ cuøng caàn thieát. “Coù thöïc môùi vöïc ñöôïc ñaïo.” Moät khi khoâng coù côm aên aùo maëc, chöõ nghóa khoâng bieát, söùc khoeû khoâng ñöôïc chaêm soùc… ngöôøi ta khoâng theå nghó ñeán vaán ñeà ñaïo ñöùc gì ñöôïc. “Con ñöôøng truyeàn giaùo cô baûn laø con ñöôøng ñi qua bao töû ngöôøi ta.”[86] Moät nhaän xeùt hôi cöïc ñoan song cuõng ñaùng ñeå chuùng ta suy nghó. Ñeán nay, giaùo hoäi coù theå töï haøo veà nhöõng ñoùng goùp cho moät neàn giaùo duïc Kitoâ cuûa caùc sö huynh Lasan, cho vieäc chaêm soùc beänh nhaân cuûa caùc thaày doøng Gioan Thieân Chuùa, hoaëc cho vieäc phaùt trieån moâi tröôøng, nhaân sinh cuûa caùc tu huynh Ngoâi Lôøi… Vaäy, tu huynh khoâng phaûi laø nhöõng ngöôøi thieáu khaû naêng hay yeáu keùm veà maët thieâng lieâng nhöng laø ngöôøi nhaän ra lôøi môøi goïi cuûa Thieân Chuùa thoâng qua giaùo hoäi vaø hoäi doøng ñeå thöïc hieän nhöõng söù meänh maø giaùo só, nöõ tu hoaëc giaùo daân khoâng deã gì ñaûm nhaän ñöôïc[87].

Cuøng vôùi söï hieän höõu vaø ñôøi soáng chöùng taù, caùc tu huynh laøm cho giaùo hoäi cuõng nhö caùc hoäi doøng theâm phong phuù. Toång tu nghò naêm 1998 cuûa doøng Ngoâi Lôøi ñaõ dieãn taû tu huynh nhö moät caên tính caáu thaønh hoäi doøng: “Söï thieáu vaéng moät tu huynh trong moät coäng ñoaøn SVD seõ laøm ngheøo naøn ñi chöùng taù tu só truyeàn giaùo cuûa chuùng ta.”[88]

Vì vaäy baäc Tu Doøng Giaùo daân, nhìn nhö laø caùch bieåu thò söï thaùnh hieán toaøn thaân cho nöôùc Thieân Chuùa, laø moät söï toû baøy söï thaùnh thieän nôi vò hieàn theâ cuûa Chuùa Kitoâ, vaø ñoùng goùp moät caùch höõu hieäu vaø ñaëc saéc cho vieäc phaùt trieån söù vuï cuûa Giaùo hoäi trong vieäc Phuùc AÂm hoaù, vaø trong nhöõng taùc vuï toâng ñoà muoân caùch. Ngöôøi ta khoâng theå nghó tôùi baäc tu haønh trong Giaùo hoäi maø khoâng neâu leân söï hieän höõu cuûa Ôn Goïi soáng baäc giaùo daân ñaëc bieät naøy, ngaøy nay vaãn ñang môû roäng, ñoùn bao nhieâu laø Kitoâ höõu, nhôø ñoù hoï coù theå daâng ñôøi mình ñeå ñi theo Ñöùc Kitoâ vaø phuïc vuï nhaân loaïi[89].

2.5.2. Tu Huynh Laø Anh Em Cuûa Moïi Ngöôøi

Ñoái vôùi tu huynh, Ñöùc Kitoâ laø moät khuoân maãu hoaøn haûo veà tình huynh ñeä vaø caùc tu huynh cuõng coá gaéng baét chöôùc Ngaøi, ngöôøi Anh cuûa chuùng ta. Ngaøi laø moät maãu göông hoaø ñoàng vaø phuïc vuï. Chuùa Gieâsu khoâng muoán mình laø chuû, laø Chuùa. Ngaøi ñaõ töøng noùi vôùi caùc moân ñeä:

Thaày khoâng coøn goïi anh em laø toâi tôù nöõa, vì toâi tôù khoâng bieát vieäc chuû laøm. Nhöng Thaày goïi anh em laø baïn höõu, vì taát caû nhöõng gì Thaày ñaõ nghe ñöôïc nôi Cha Thaày, Thaày ñaõ cho anh em bieát.[90]

Ngay chöõ “tu huynh” cuõng ñaõ noùi leân moät caên tính vaø linh ñaïo phong phuù[91]. Caùc tu huynh ñöôïc goïi laø anh em cuûa Ñöùc Kitoâ, ñöôïc “tieàn ñònh cho hoï neân ñoàng hình ñoàng daïng vôùi Con cuûa Ngöôøi, ñeå Con cuûa Ngöôøi laøm tröôûng töû giöõa moät ñaøn em ñoâng ñuùc”.[92] Tu huynh laø anh em vôùi nhau, anh em cuûa nhöõng ngöôøi khaùc, ñaëc bieät ñoái vôùi nhöõng ngöôøi nhoû beù vaø ngheøo tuùng nhaát; trôû thaønh anh em ñeå ñaït tôùi tình huynh ñeä lôùn lao hôn trong Giaùo Hoäi. “Tu huynh nhaéc nhôû caùch höõu hieäu caùc tu só linh muïc chieàu kích caên baûn cuûa tình huynh ñeä trong Ñöùc Kitoâ, vì hoï phaûi soáng vôùi nhau vaø vôùi baát cöù ngöôøi naøo”[93].

Vaø cho duø bò coi laø coù ñòa vò thaáp keùm, thì nhöõng ngöôøi naøy cuõng ñaõ ñöôïc Chuùa Gieâsu ñeà cao: “Ai muoán laøm lôùn giöõa anh em, thì phaûi laøm ngöôøi phuïc vuï anh em. Vaø ai muoán laøm ñaàu anh em thì phaûi laøm ñaày tôù anh em”.[94] Hoï laø daáu chæ cuûa uy löïc cuûa Chuùa Kitoâ phuïc sinh, ngaøi ñaõ ban cho con ngöôøi ñöôïc töï do ñaùp laïi tieáng goïi cuûa Thieân Chuùa ñeå chaáp nhaän töø boû theá tuïc, tuy nhieân söï töø khöôùc ñoù khoâng laøm toån thöông nhaân phaåm, hoaëc tình yeâu söï soáng hieän taïi hay khaû naêng phuïc vuï moïi ngöôøi, traùi laïi nhôø ñoù maø tu só hoaït ñoäng caùch voâ vò lôïi, ñöôïc yeâu taát caû moïi ngöôøi caùch roäng raõi, ñöôïc saün saøng ñeå phuïc vuï hôn.[95]

Tu huynh ñaõ aùp duïng nhöõng caên tính vaø linh ñaïo noùi treân vaøo söù maïng rao giaûng Tin Möøng, laøm anh em cuûa moïi ngöôøi baèng caùch ñeán vôùi hoï, baát keå nieàm tin – toân giaùo cuûa hoï ra sao. Vôùi vò trí cuûa mình, tu huynh khoâng naïi ñeán quyeàn löïc hay meänh leänh neân deã daøng ñoàng haønh vôùi daân chuùng treân haønh trình ñeán vôùi Chuùa Gieâsu.

2.6. Caên Tính Cuûa Tu Huynh

Toùm laïi,

Tu huynh laø moät nam tu só giaùo daân cam keát soáng moät ñôøi soáng chung vaø ñöôïc thaùnh hieán baèng vieäc tuyeân höùa coâng khai caùc lôøi khaán doøng, ñeå laøm chöùng cho söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa nôi ñôøi soáng cuûa mình vaø nôi theá gian. Tu huynh boäc loä caên tính cuûa mình baèng göông saùng hôn laø bieän giaûi, baèng vieäc laøm hôn laø ñònh nghóa. Caùch rieâng, anh ta cö xöû vaø haønh ñoäng nhö moät ngöôøi anh em vôùi baát cöù ai. Bình ñaúng vôùi anh em vaø ñöôïc caùc anh em cuøng chí höôùng trong coäng ñoaøn naâng ñôõ, anh töï do ñaùp traû baèng nhieàu caùch phong phuù vaø thöïc teá, soáng vaø laøm vieäc trong tình huynh ñeä vôùi moïi ngöôøi trong vieäc baûo veä, giuùp thaêng tieán phaåm giaù vaø coâng lyù cuûa con ngöôøi qua thaùi ñoä ngoân söù vaø ngheà nghieäp chuyeân moân.[96]

Chöông III:

NHÖÕNG THAÙCH ÑOÁ CUÛA ÔN GOÏI TU HUYNH

3.1. Phaûi Chaêng Caùc Tu Huynh Coù Ñôøi Soáng Noäi Taâm Chöa Saâu Saéc?

Thaày laø caây nho, anh em laø caønh. Ai ôû laïi trong Thaày vaø Thaày ôû laïi trong ngöôøi aáy, thì ngöôøi aáy sinh nhieàu hoa traùi, vì khoâng coù Thaày, anh em chaúng laøm gì ñöôïc[97].

Chuùng ta thaáy “hoa quaû” cuûa ngaønh tu huynh coøn ít oûi so vôùi caùc giaùo só cuõng nhö nöõ tu. Ñieåm haïn cheá deã thaáy nhaát, ñoù laø soá löôïng caùc nam tu só. Vaäy phaûi chaêng ñôøi soáng chieâm nieäm cuûa tu huynh chöa ñuû saâu saéc, neân chuùng ta chöa muùc ñöôïc söùc maïnh cuûa Chuùa nôi maïch suoái thieâng lieâng? Phaûi chaêng chuùng ta ñaõ ñeå cho ngheà nghieäp vaø hoaït ñoäng toâng ñoà laán aùt ñôøi soáng caàu nguyeän?

Nhöõng ai khaán giöõ caùc lôøi khuyeân Phuùc aâm, ñeàu phaûi tìm kieám vaø yeâu meán Thieân Chuùa treân heát moïi söï, vì Ngöôøi ñaõ yeâu chuùng ta tröôùc[98], trong moïi hoaøn caûnh, phaûi coá gaéng phaùt trieån ñôøi soáng naùu aån cuûa Chuùa Kitoâ trong Thieân Chuùa[99], vì ñoù laø nguoàn maïch vaø ñoäng löïc phaùt sinh tình yeâu tha nhaân nhaèm cöùu roãi nhaân loaïi vaø xaây döïng Giaùo hoäi cuõng chính ñöùc meán naøy laøm linh ñoäng vaø ñieàu khieån vieäc thöïc haønh caùc lôøi khuyeân Phuùc aâm.[100]

3.2. Coâng Cuoäc Cöùu Roãi Traàn Theá Vaø Nguy Cô Traàn Tuïc Hoaù

3.2.1. Coâng Cuoäc Cöùu Roãi Traàn Theá

Vui möøng vaø hy voïng, öu saàu vaø lo laéng cuûa con ngöôøi ngaøy nay, nhaát laø cuûa ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ai ñau khoå, cuõng laø vui möøng vaø hy voïng, öu saàu vaø lo laéng cuûa caùc moân ñeä Chuùa Kitoâ, vaø khoâng coù gì thöïc söï laø cuûa con ngöôøi maø laïi khoâng gieo aâm höôûng trong loøng hoï.[101]

Do ñoù öu tö cuûa tu huynh laø vieäc cöùu roãi traàn theá. Traàn theá khoâng chæ laø nôi ñeå laøm vieäc maø hôn heát ñoù laø nôi thaàn thieâng ñeå gaëp gôõ Chuùa[102]. Thaùch ñoá cuûa ngöôøi tu huynh laø laøm sao nhìn ra traàn theá döôùi aùnh saùng cuûa Thieân Chuùa ñeå thi haønh söù vuï theo ñaëc suûng cuûa mình, nghóa laø keát noái Giaùo Hoäi vôùi traàn theá, ngay caû ôû nhöõng nôi maø Giaùo Hoäi chöa coù maët[103].

“Chuùa Thaùnh Thaàn baøy toû yù cuûa Ngaøi caùch nhieäm laï qua nhöõng bieán coá cuûa thôøi ñaïi vaø nguyeän voïng cuûa nhaân daân.”[104] Nhöõng nhu caàu quan troïng cuûa nhaân loaïi, nhöõng lôøi keâu goïi cuûa Giaùo hoäi seõ laø kim chæ nam cho cuoäc tìm kieám vaø moïi saùng kieán. Do ñoù ta seõ lieân læ laéng nghe tieáng goïi cuûa thôøi ñaïi maø haèng ngaøy phaùt bieåu qua nhöõng hieän traïng vaø caùc bieán coá maø coäng ñoaøn seõ cuøng nhau tìm hieåu[105]. Nhöõng tieáng keâu cuûa naïn ñoùi treân hoaøn caàu, cuûa kyø thò saéc toäc, ngöôøi boùc loät ngöôøi, baïo ñoäng, chieán tranh, hoaø bình bò ñe doaï, cuoäc giaûi phoùng caùc daân toäc bò aùp böùc, hoaëc nhöõng tieáng keâu cuûa nhöõng keû maát thích öùng, cuûa tuoåi treû sa ñoaï, cuûa beänh taät, maát goác, gia ñình phaân hoaù.[106]

3.2.2. Nguy Cô Traàn Tuïc Hoaù

Tu huynh laø nhöõng ngöôøi soáng giöõa theá gian nhöng khoâng thuoäc veà theá gian[107]. Tuy nhieân nguy cô traàn tuïc hoaù luoân theo saùt hoï.

Thaùch ñoá cuûa ôn goïi tu huynh laø khuûng hoaûng caên tính. Moät soá tu huynh coi coâng vieäc laøm quan troïng hôn laø chính ôn goïi cuûa mình. Ôn goïi cuûa chuùng ta ñeán töø Thaàn Khí, töï noù coù tính saùng taïo[108]. Vaäy, phaûi laøm sao ñeå Thaàn Khí hoaøn toaøn töï do haønh ñoäng, vaø cho caùc tu huynh trung thaønh vôùi Thaàn Khí hôn laø vôùi khaû naêng chuyeân nghieäp, maëc duø khaû naêng aáy laø caàn thieát[109].Neáu tu huynh tìm danh tieáng, uy phong, quyeàn theá ñeå buø ñaép thieät thoøi cho baûn thaân mình thì thaät laø ñaùng buoàn. Khoâng ai coù theå chaáp nhaän haønh ñoäng “chôi cuøi choû nhau” ñeå tìm caùch laøm noåi danh mình[110].

Hôn nöõa, ngheà nghieäp khoâng phaûi laø cöùu caùnh cuûa tu huynh. “Öu tieân cuûa chieàu kích toâng ñoà ôû treân tính ngheà nghieäp.”[111] Duø trong tröôøng hôïp naøo, chuùng ta cuõng phaûi “xaây nhaø treân ñaù”[112], chöù khoâng xaây döïng treân aûo aûnh. Lyù do chính ñeå chuùng ta daán thaân laø “theo” Chuùa Gieâsu, laø khaùt khao phuïc vuï Ngaøi qua vieäc phuïc vuï anh em vaø tha nhaân noùi chung[113] vaø caøng khoâng phaûi laø ñoäng cô taïo laäp moät “ngheà” trong giaùo hoäi[114]. Tu huynh khoâng laøm vieäc chæ vì coâng vieäc, chaéc chaén laø khoâng vì tieàn coâng hay nhöõng lôïi loäc caù nhaân. Tu huynh ñöôïc ôn goïi haõy queân mình, ñieàu maø thoâng thöôøng khoâng ai ñoøi hoûi ngöôøi khaùc[115].

Noùi nhö theá khoâng coù nghóa laø Tu huynh sôï seõ phaûi xa Chuùa khi hoaø mình vôùi moïi ngöôøi ñeå “phuïc vuï hoï”[116], seõ khoâng caùch bieät Chuùa Kitoâ khi ta sinh hoaït giöõa loaøi ngöôøi[117]. Traùi laïi, caøng hoaït ñoäng toâng ñoà caùch chính tröïc caøng tieán boä veà maët sieâu nhieân: caøng chuù yù laéng nghe tieáng noùi cuûa loaøi ngöôøi, ta caøng saün saøng trung tín nghe theo Lôøi Chuùa; caøng queân mình, Chuùa Kitoâ caøng lôùn leân trong ta; hy sinh voâ vò lôïi, voâ bôø beán, seõ taïo cho ta ñöôïc traùi tim cuûa ngöôøi ngheøo. Nhöng hoaït ñoäng theo tính noâng noåi, tìm hö danh, vò kyû ñoù laø söï baïi hoaïi, khieán ta khoâng coøn nghe ñöôïc tieáng noùi cuûa Chuùa qua nhöõng nhu caàu thöïc söï cuûa theá giôùi; maø neáu yù thöùc ñöôïc seõ laøm cho tu huynh chuyeân taâm caàu nguyeän, luoân höôùng nhieàu veà Thieân Chuùa, chæ coù Ngaøi môùi xaây döïng ñöôïc Nöôùc Trôøi.[118]

3.3. Canh Taân Ñeå Thích Nghi

Söï trung thaønh vôùi caên tính cuûa mình buoäc tu huynh phaûi coù oùc saùng taïo vaø canh taân chöù khoâng laëp laïi y heät nhöõng gì cuûa quaù khöù[119]. Neàn taûng cuûa trung thaønh laø taùc ñoäng cuûa Thaàn Khí Chuùa, nguoàn maïch cuûa tình yeâu chöù khoâng phaûi laøm ñuùng theo nhöõng gì luaät ñònh.[120]

Vì theá tu huynh phaûi canh taân khoâng ngöøng, luoân tieán leân, chöù khoâng ngoài yeân trong tình traïng maø mình nghó ñaõ laø lyù töôûng[121]. Thaäm chí coù luùc chuùng ta nhìn laïi quaù khöù qua caëp maét kieáng maøu hoàng, gioáng nhö daân Israel tieác nuoái noài thòt beân Ai Caäp[122].

Thaùch ñoá cuûa canh taân chính laø tính phieâu löu cuûa noù. Ngay caû caùc ñaáng saùng laäp doøng cuõng chæ laø nhöõng ngöôøi haønh trình “ñi ngang ñi doïc kieåu Abraham”[123] hôn laø theo döï tính khoân ngoan cuûa caùc ngaøi.

Vì theá tu huynh caàn coù loøng troâng caäy voâ bôø vaøo Thieân Chuùa. Töông lai cuûa ñôøi tu huynh laø naèm trong tay Thieân Chuùa chöù khoâng phaûi trong tay chuùng ta, con ngöôøi chæ laø coäng taùc vieân vaøo coâng trình cöùu roãi cuûa Ngaøi. Thieân Chuùa ñang môøi goïi chuùng ta hieäp söùc vôùi Ngaøi ñeå xaây döïng moät töông lai môùi[124].

Coäng ñoaøn cuõng nhö caù nhaân seõ giaø coãi vaø cheát ñi, neáu ñeå caùc taäp tuïc coå truyeàn ñeø beïp yù chí caûi tieán, caûi tieán nhöng trung thaønh vôùi saùng kieán thuôû ban ñaàu vaø nhu caàu cuûa ñôøi soáng hieän nay. Soá meänh cuûa doøng, cuoái cuøng naèm trong tay cuûa caùc tu huynh. Tu huynh khoâng ñöôïc ôû trong tình traïng chôø ñôïi caùc vò höõu traùch, ñôïi nhöõng giaûi phaùp cheá taïo saün cho nhöõng khoù khaên môùi do theá giôùi tieán boä hieän ñaïi ñaët ra. Traùi laïi, moãi ngöôøi, tröôùc maët Chuùa phaûi daán thaân vaøo con ñöôøng caûi taïo ñôøi soáng thieâng lieâng cuûa mình vaø taän tình tham gia vaøo ñaïi cuoäc chung laø “canh taân thích nghi”. Vôùi giaù naøy chuùng ta môùi thaéng ñöôïc hieåm hoaï cuûa söï chaây lì, doøng seõ maõi maõi soáng muøa xuaân môùi[125].

Taét moät lôøi, ngaønh tu huynh caàn phaûi thay ñoåi vaø thích nghi ñeå toàn taïi vaø phaùt trieån, nhöng khoâng phaûi baát cöù thay ñoåi naøo cuõng laø toát maø caàn phaûi thay ñoåi ñuùng.

3.4. Khuynh Höôùng Giaùo Só Hoaù

Moät soá doøng tu huynh muoán moät vaøi anh em laøm linh muïc ñeå ñaùp öùng nhu caàu muïc vuï trong nhaø doøng. Ngoaøi ra, vieäc naøy coøn giuùp naâng cao uy theá cuûa doøng mình. Linh muïc seõ coù tieáng noùi maïnh hôn ñoái vôùi Giaùo hoäi ñòa phöông cuõng nhö trung öông.

Cuõng coù theå moät soá doøng giaùo daân nam muoán thoaùt ra khoûi söï keàm toaû cuûa haøng giaùo só. “Ñau khoå vì quyeàn bính goâng cuøm phaàn naøo ngaên trôû söï phaùt trieån cuûa con ngöôøi”[126].

Theá nhöng moät thöïc teá khoâng theå choái caõi laø moät soá nam tu só ñang tìm kieám vaø coá gaéng ñaït ñöôïc nhöõng giaù trò traàn theá trong ñôøi tu: danh voïng, ñòa vò, quyeàn löïc, vaät chaát...

Trong moät cuoäc thaêm doø yù kieán ngaøy 18/11/2003 taïi hoïc vieän thaàn hoïc Lasan Mai Thoân, 30% tu só traû lôøi seõ laøm linh muïc neáu coù theå. Nghóa laø maëc duø baûn thaân caùc tu só aáy ñang laø tu huynh, nhöng hoï khoâng baèng loøng vôùi ôn goïi cuûa mình. Caùc tu só aáy do laøm linh muïc khoâng thaønh neân ñaønh phaûi laøm tu huynh, nghóa laø “tu huynh baát ñaéc dó”. Coù tôùi 60% tu só seõ höôùng daãn caùc baïn nam treû theo ôn goïi linh muïc, maëc duø baûn thaân ñang laø tu huynh!

Chöùc linh muïc trong caùc doøng tu coù tu só giaùo daân, neáu nhìn töø beân ngoaøi thì ñoù laø moät söï thaønh ñaït, vinh döï vaø “beà theá” cuûa nhaø doøng. Tuy nhieân ñoái vôùi anh em trong doøng thì coù theå ñoù laø moät thaùch ñoá dai daúng.

Chuùng ta coù theå thaáy söï bieán ñoåi nhanh choùng ñeán möùc khoù ngôø cuûa nhieàu anh em khi ñöôïc thuï phong phoù teá hoaëc linh muïc. Môùi hoâm qua, ngöôøi anh em aáy deã thöông bao nhieâu, thì hoâm nay trôû thaønh giaùo só, anh laïi ra oai quyeàn löïc vôùi anh em mình baáy nhieâu, thaäm chí coøn teä haïi hôn caû caùc vò giaùo só laâu naêm. Hoâm qua anh coøn tham gia queùt nhaø, röûa cheùn thì hoâm nay, anh ñaõ maëc nhieân rôøi boû nhöõng coâng vieäc ñaày tình huynh ñeä aáy. Hoâm qua anh coøn soáng khoù ngheøo nhö moïi ngöôøi, hoâm nay anh ñaõ döï ñònh saém caùc vaät duïng coù giaù trò cao vaø leân döï chi cho nhöõng khoaûn tieâu xaøi. Anh ñöôïc naâng leân haøng giaùo só vaø cuõng töï taùch mình ra khoûi moái daây huynh ñeä vôùi anh em. Teä hôn, anh duøng quyeàn löïc ñeå aùp cheá anh em, baét buoäc anh em giöõ khuoân pheùp trong khi anh töï cho mình nhieàu ñaëc quyeàn ñaëc lôïi vaø nhieàu khoaûn mieãn tröø vôùi nhöõng lyù do voâ cuøng hôïp lyù. Ít coù ai daùm ngoû lôøi goùp yù vôùi anh vì anh ñaõ trôû thaønh ngöôøi “ôû treân” vaø neáu coù goùp yù hay pheâ bình thì anh cuõng ít khi ñoùn nhaän. Khoaûng caùch giöõa anh vaø nhöõng anh em coøn laïi ngaøy caøng lôùn. Anh em xa laùnh anh, coi anh nhö moät ngöôøi thuoäc giai caáp khaùc vaø chính anh cuõng töï coâ laäp mình.

Coâng ñoàng Vatican II noùi raèng khoâng coù gì trôû ngaïi neáu coù moät vaøi tu huynh laõnh nhaän chöùc thaùnh ñeå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu trong coäng ñoaøn, nhöng vaãn phaûi duy trì tính chaát giaùo daân cuûa mình[127]. Hôn nöõa, Ñöùc Gioan Phaoloâ II nhaéc nhôû raèng coâng ñoàng “khoâng minh nhieân khuyeán khích theo chieàu höôùng naøy, nhaát laø bôûi vì coâng ñoàng öôùc muoán caùc doøng tu huynh cöù trung thaønh vôùi söù maïng vaø ôn goïi cuûa hoï”[128]. Trong caùc doøng tu huynh, caên tính tu huynh phaûi laø coäi reã cuûa hoäi doøng. Tuy caùc doøng coù linh muïc ñaõ ñeà phoøng nhieàu, nhöng hieän töôïng giaùo só hoaù ñaõ laøm hoï hoái tieác[129].

Ñeå haïn cheá tình traïng neâu treân, caùc doøng caàn trôû veà vôùi muïc ñích ban ñaàu cuûa chöùc linh muïc trong doøng, nhö coâng ñoàng Vatican II ñoøi hoûi. Caùc öùng vieân thaùnh chöùc phaûi ñöôïc giaùo duïc vaø löïa choïn caùch kyõ löôõng vaø saùng suoát. Khoâng nhöõng phaûi nhaán maïnh raèng “doøng chæ coù moät ñaúng caáp”[130] maø chuùng ta coøn phaûi thöïc hieän ñaày ñuû tinh thaàn aáy. Neân coù caùc bieän phaùp cheá taøi vaø ñaáu tranh caàn thieát.

3.5. Tu Huynh Trong Nhaõn Quan Traàn Theá

3.5.1. Baûn Thaân Caùc Tu Huynh

Theo Nieân Giaùm Toaø Thaùnh naêm 2003, toång soá ngöôøi treân theá giôùi daâng hieán cuoäc ñôøi cho coâng taùc muïc vuï laø 4,217,572. Soá naøy ñöôïc chia ra nhö sau:

Do soá löôïng ít oûi nhö theá, anh em thöôøng caûm thaáy leùp veá, thieáu choã döïa caàn thieát cuûa nhöõng ngöôøi ñoàng caûnh ngoä.

Maët khaùc, vì ñòa vò thaáp keùm, bò nhöõng anh em giaùo só vaø caû giaùo daân coi thöôøng, vai troø leùp veá, tu huynh deã tuûi thaân vaø caûm thaáy thieät thoøi. Ñeå tìm caùch buø tröø, anh em tu huynh coá ñaït nhöõng thaønh coâng ngoaøi ñôøi nhö baèng caáp, kieán thöùc, kyõ thuaät, ngheä thuaät vaø coâng taùc xaõ hoäi ñeå coù theá ñöùng, coù danh xöng ngang haøng hay vöôït haún ngaønh linh muïc.[132] “Neáu khoâng nhö theá thì laøm sao maø soáng noåi vaø ngaønh tu huynh cuûa hoäi doøng laøm sao toàn taïi vaø vöôn leân?”[133] Haäu quaû laø nhöõng tu huynh lôùn tuoåi “laáy laøm laï khi thaáy moät anh em treû choïn ôn goïi tu huynh vì cho raèng ñaõ qua roài caùi thôøi choïn ôn goïi naøy. Noùi chung laø hoï ít khích leä anh em treû trong laõnh vöïc noùi treân.”[134]

Cuõng phaûi ñeà caäp ñeán moät thöïc teá laø moät soá tu huynh, vì moät soá lyù do naøo ñoù, ñaõ khoâng ñuû khaû naêng ñi theo ngaønh linh muïc ñöôïc. Ví duï: hoïc löïc keùm, quaù tuoåi vaøo chuûng vieän, khoâng coøn chæ tieâu trong chuûng vieän… Ñieàu naøy daãn ñeán maëc caûm töï ti cho chính mình vaø söï coi khinh cuûa moïi ngöôøi.

Moïi vaán ñeà ñoái vôùi ôn goïi tu huynh döôøng nhö ñeàu do naõo traïng veà theá ñöùng cuûa hoï trong giaùo hoäi vaø xaõ hoäi, cuõng nhö do thaùi ñoä phaân bieät ñoái xöû. Vì theá maø caùc vò laõnh ñaïo ít quan taâm; nhieàu linh muïc vaø giaùo daân coi thöôøng; thaân nhaân cuûa tu huynh ña phaàn khoâng muoán cho hoï theo ñuoåi ôn goïi naøy maëc duø phuø hôïp vôùi baûn thaân mình vaø sinh ích lôïi cho moïi ngöôøi. Theá neân caùc tu huynh gaëp raát nhieàu thöû thaùch trong ñôøi tu. Ñaõ coù nhieàu tröôøng hôïp ñöông söï rôøi boû ôn goïi cuûa mình thaät laø ñaùng tieác.