Mỗi ngày một câu chuyện
Frère Phong, fsc. - Nhà La San Việt Nam - San Jose

DỤNG NGÔN
Phương pháp Hướng Đạo dựa trên "The Jungle Book" truyện rừng xanh để giáo dục trẻ thơ. Các em nhỏ tự xem ḿnh là sói con" thay v́ ấu nhi. Các em quen dần với những từ ngữ của "rừng xanh", như "tiếng rống lớn", "Akela", "Balu"... thay v́ nghi thức họp đoàn, ấu trưởng , ấu phó...
Chuyện đồn rằng :
Một sói con chân mềm, sau khi làm tiếng rống lớn, chạy lại Akela, xin "đi đ...". Akela mới đem sói con ra riêng và dạy:
-Sói không nên nói "đ...".
-???
-Khi nào Sói mắc "đ..." th́ nhớ xin Balu hay Akela cho Sói đi hát !
-Dạ, Akela ơi ! Em muốn hát quá rồi !
-Thế th́ Sói chạy nhanh vào rừng đi .
(Rừng đây không phải là bụi cây đâu, mà là "pḥng nghỉ ngơi - restroom" đó. Ngôn ngữ của Rừng Xanh mà! )
Thế rồi, vào một kỳ trại liên đoàn thật đặc biệt nọ, phải đặc biệt lắm Bầy Sói mới được đi săn đêm (nghĩa là cắm trại ngủ đêm), cả bầy sói, lẫn thiếu đoàn, kha đoàn và tráng đoàn vui chung lửa trại. Sau lửa trại, ai đâu về lều đấy, Sói th́ về hang để ngủ. Chỉ c̣n trưởng Nai (tên rừng của anh liên đoàn trưởng) ngồi bên đống lửa tàn suy tư.
Trời đă quá nửa khuya, Nai nghe được tiếng "chân mềm" đâu đó. Một chú sói con tung vội cửa lều, lúng túng chạy đến bên Nai xin phép :
-Trưởng ơi, sói muốn hát quá. -Trời đă khuya rồi, rừng đă yên lặng, c̣n hát ǵ nữa.
-Sói muốn hát ngay kia mà !
Gương mặt chú sói con trông như mây trời ảm đạm sắp đổ mưa lớn.
-Thế th́ Sói hát nhỏ nhẹ thôi nhe.
-Dạ, trưởng.
-Sói đến đây hát thật nhẹ vào tai trưởng, đểkhỏi phá giấc ngủ mọi nguời.
-Dạ, trưởng.
Thế là chú sói con vưà dạ vừa ngây thơ vâng lời "hát" ngay vào nơi trưởng Nai dạy.
-!!! *** ???
Kể từ đạo ấy, trong liên đoàn có tiếng x́ xầm, anh liên đoàn trưởng đă đổi tên rừng, thay v́ Nai Nhớ Nguồn, thành Nai Lăng Tai !

***

Một số chúng ta lớn lên với những từ ngữ đạo chứa đầy ư nghĩa độc đáo. Nhưng, đôi khi chúng ta cũng lỡ áp dụng một vài từ ngữ ngoài khung cảnh, tạo nên khó khăn cho việc đối thoại tôn giáo, một trong nỗ lực ĐTC Gioan Phao-lô kêu gọi toàn Giáo Hội thực hiện trong năm 1999.
Khi các nhà truyền giáo tây phương đến Việt Nam, tiếp xúc với một dân tộc giàu từ ngữ đạo, họ đă chuyển dịch từ "religio" thành "đạo" hay "tôn giáo". Thế nhưng, một số người Việt công giáo chúng ta, khi học thần học, giáo lư công giáo đă hiểu từ "religio" theo nghĩa gốc"re-lig-are" (nối, cột lại với) là mối liên hệ, tương quan,nối liền Thiên Chúa với con người, và con người với Thiên Chúa. Chúng ta đă "hữu thần hóa" từ ngữ "religio", đến độ chúng ta phủ nhận một tôn giáo lớn của người Việt, cho đó không phải là "tôn giáo", v́ tôn giáo đó không dạy về Thượng Đế, Thiên Chúa, và chỉ công nhận "tôn giáo" bạn là một triết học - "philosophy" (phila : yêu,sophia : khôn ngoan, theo nghĩa gốc Hy Lạp) !
Nếu chúng ta không công nhận "tôn giáo" bạn đó là "religio" theo nghĩa triết học và thần học của các nước chịu ảnh hưởng triết học Hy Lạp - La Mă , th́ có thể chấp nhận được. Nhưng nếu chúng ta cứ đem tư tưởng La-Hy đó của "religio" mà gắn cho các từ ngữ Hán Việt "tôn giáo" và "đạo", th́ e rằng chúng ta đă hơi quá đáng chăng ?
"Tôn giáo" hay "tông giáo" là giáo của tổ tông, là lời dạy của tôn sư, của chư tôn liệt thánh truyền lại. Nếu hiểu theo nghĩa Hán Việt này, th́ "tôn giáo" bạn của chúng ta thật đúng là một tôn giáo. Chính một trong những đặc tính của Công Giáo chúng ta là đạo "tông truyền" !
"Đạo" là đường :
"Ông Sao-lô được giấy của Thượng tế đến Đa-mát bắt những ai theo Con Đường - The Way" (Công Vụ Tông Đồ 9:2, xem18:25-26 ; 19: 9, 23 ; 22:4 ; 24:14, 22).
Nhưng Đạo không phải chỉ có một nghĩa đó, cũng không phải chỉ có một nghĩa thu hẹp lại là "con đường dẫn tới ThiênChúa" mà thôi. Thập giá không thể nào là "thánh giá" nếu chỉ có một cây dọc. Thánh giá của Chúa Giê-su c̣n có cây ngang. Thập giá có cây ngang lẫn cây dọc vẫn chưa là thánh giá của Chúa Giê-su, nếu không được chôn vào đất trênNúi So. Đạo cần có chiều dọc, nối liền Thiên Chúa với loài người (Thiên), cần có chiều ngang nối liền con người với con người (Nhân), và chiều sâu nối liền với môi sinh, vạn vật (Địa). Đạo bao gồm cả ba yếu tố Thiên, Địa, Nhân .
"Đạo" c̣n là sống theo Ư Trời, mệnh Trời :
"Thiên mệnh chi vị tính,
Suất tính chi vị đạo,
Tu đạo chi vị giáo,
Đạo giă giả bất khả tu du ly giă,
Khả ly phi đạo giă" (Trung Dung 1).
Đạo không những là sống theo Ư Trời, mà c̣n gắn chặt vào tâm thân của ḿnh, không thể cách ly, không thể ĺa xa một giây phút nào (bất khả tu du ly giă) ; và nếu đạo rời ta được, ta rời đạo được th́ không phải là đạo rồi (khả ly phi đạo giă).
"Đạo" c̣n là :
"Đại học chi đạo :
Tại minh minh đức,
Tại tân (thân) dân,
Tại chỉ ư chí thiện" (Đại Học 1).
Theo đó, ""đạo" gồm ba nghĩa : là đường lối, là chân lư, là phương pháp dẫn đến "minh đức", "tân (thân) dân" và "chí thiện".
"Đạo" c̣n là hữu thể và vô thể, ngă và vô ngă :
"Đạo khả đạo phi thường đạo" (Đạo Đức Kinh 1).
Có nghĩa là Đạo mà ta có thể gọi, hiểu được là đạo, th́ không c̣n, không phải là đạo thường tồn, bất biến.
"Đạo thường vô vi, nhi vô bất vi" (Đạo Đức Kinh 37).
Có nghĩa là Đạo thường không làm, nhưng không ǵ là không làm.
Ư nghĩa này của "Đạo" giông giống tư tưởng của Hy Lạp về "Logos", một tư tưởng căn bản của Phúc Âm Thứ Tư (xem Gioan chương 1).
Một khi chúng ta thoát ra khỏi ṿng tư tưởng La-Hy về "religio" để trở vào trong luồng mạch "tôn giáo" và "đạo" của dân Việt, chúng ta sẽ sung sướng đến độ thán phục tổ tông chúng ta, lẫn các nhà truyền giáo đă khéo mượn những từ ngữ phong phú "tôn giáo" và "đạo" để chuyển dịch "religio", cùng thêm ḷng kinh trọng các tôn giáo bạn.
Trong kế hoạch ba năm chuẩn bị Năm Thánh 2000, Giáo Hội mời gọi chúng ta dấn thân cho công cuộc đối thoại tôn giáo với ḷng kính trọng, đối thoại trong tinh thần b́nh đẳng (par cum pari , equal footing), với ḷng khiêm nhu thán phục những điều hay nơi đạo khác.
Biết thán phục là một dấu chỉ của ḷng khiêm nhượng.
Lạy Chúa, xin cho chúng con biết khiêm nhu thán phục anh chị em khác đạo.

-Cầu nguyện
-Quyết tâm
-Dấn thân