YÙ NGHÓA LINH THIEÂNG NGAØY TEÁT NGUYEÂN ÑAÙN

Ñoái vôùi daân toäc Vieät Nam, Teát Nguyeân Ñaùn laø moät Ñaïi Leã, vì bao goàm taát caû caùc yù nghóa vaø taâm tình cuûa caùc leã Giaùng Sinh, leã Taân Nieân theo Döông lòch, leã Taï Ôn, leã Chieán só Traän Vong, ngaøy Gioã, vaø tieäc möøng Sinh nhaät cuûa moãi ngöôøi.

Moãi khi Teát ñeán treân giang sôn Vieät Nam, töø AÛi Nam Quan ñeán Muõi Caø Mau, hoa maän traéng, theâu deät neân moät böùc thaûm thieân nhieân saëc sôõ muoân maàu saéc röïc rôõ, khieán loøng ngöôøi töng böøng phaán khôûi môû hoäi heø ñình ñaùm ñeå thöôûng Xuaân.

Thaät vaày, Teát ñaõ mang moät yù nghóa thieân lieâng raát cao sieâu, vì laø ngaøy giao caûm giöõa Trôøi-Ñaát, Thaàn Thaùnh vaø con ngöôøi, ngaøy khoâng phaân bieät bieân giôùi giöõa keû soáng vaø ngöôøi cheát. Do ñoù, moïi ngöôøi daân Vieät ñeàu kính caån tham döï caùc nghi leã nhö Tröø tòch, leã Giao thöøa, leã Nam giao, v.v...

Töø khi AÙnh Saùng cuûa Chuùa Cöùu Theá chieàu toûa treân queâ höông Vieät Nam, ñuùng nhö lôøi Ngaøi daïy: "Ta ñeán ñeå hoaøn thieän hoùa chöù khoâng phaûi ñeå phaù ñoå" (Mt 5:17), Hoäi Thaùnh ñaõ tìm caùch "thaùnh hoùa" nhöõng taäp quaùn toát, baèng caùch thanh loïc caùc yeáu toá dò ñoan meâ tín, roài maëc cho chuùng moät yù nghóa linh thieâng cao sieâu. Ngaøy nay, Hoäi Thaùnh vaãn chuû tröông ñöôøng loái thích nghi, vaø toân troïng giaù trò vaên hoùa, baûn saéc caùc daân toäc: "Hoâi Thaùnh Coâng Giaùo khoâng heà phuû nhaän nhöõng gì laø chaân thaät vaø thaùnh thieän nôi caùc toân giaùo. Vôùi loøng kính troïng chaân thaønh, Hoäi Thaùnh xeùt thaáy nhöõng phöông thöùc haønh ñoäng vaø loái soáng, nhöõng huaán giôùi vaø giaùo thuyeát kia, tuy coù nhieàu ñieåm khaùc vôùi chuû tröông maø Hoäi Thaùnh duy trì, nhöng cuõng thöôøng ñem laïi aùnh saùng cuûa Chaân Lyù, Chaân Lyù chieáu soi cho heát moïi ngöôøi..." (Tuyeân ngoân veà lieân laïi cuûa Giaùo Hoäi vôùi caùc toân giaùo ngoaøi - Kitoâ giaùo).

Theo nguyeân taéc treân, ta thöû suy nghó veà yù nghóa linh thieâng, cao sieâu cuûa ngaøy Teát Nguyeân Ñaùn, qua caùc ñoaïn sau ñaây: Thieân Chuùa laø Muøa Xuaân baát dieät; Trôøi môùi Ñaát môùi; Chim coù toå, Ngöôøi coù toâng.

I. CHUÙA LAØ MUØA XUAÂN BAÁT DIEÄT

Moãi ñoä Xuaân veà, ngöôøi daân Vieät khoâng queân caûm taï Vò Chuùa Teå Caøn Khoân, vì Ngaøi laø caên nguyeân cuûa vuõ truï vaø laø nguoàn soáng cuûa muoân loaøi. Ngaøi laø moät Muøa Xuaân tröôøng cöûu, baát dieät. Ngaøi laø "Ñaáng haèng höõu, hieän höõu, vaø seõ ñeán" (Khaûi Huyeàn 1:4). Con ngöôøi vaø vuõ truï ñeàu phaûi leä thuoäc hoaøn toaøn vaøo Ngaøi ñeå ñöôïc ban moïi ôn Phöôùc - Loäc - Thoï.

TEÁT LAØ NGAØY LEÃ TAÏ ÔN

Töø xa xöa, truyeàn thoáng daân toäc Laïc Hoàng laø luoân luoân nhôù ôn Ñaáng ñaõ sinh thaønh, chôû che, vaø nuoâi döôõng mình, qua caâu ngaïn ngöõ: "Trôøi sinh voi, Trôøi sinh coû" (coù theå ñaõ ñöôïc truyeàn tuïng töø thôøi Hai Baø Tröng, cöôõi voi ñaùnh quaân Toâ Ñònh, luùc voi coøn laø moät con vaät raát gaàn guõi, vaø ñoâng ñaûo treân giaûi ñaát Vieät). Theo daõ söû, töø ñôøi vua Huøng Vöông thöù ba, ñaõ coù taäp tuïc duøng gaïo neáp naáu thöù baùnh, bieåu töôïng cho ngaøy Teát, laø Baùnh Daøy vaø Baùnh Chöng. Baùnh Daøy, hình troøn daøy daïn, chæ voøm trôøi. Baùnh Chöng, hình vuoâng, chæ boán phöông traùi ñaát: "Vuoâng nhö baùnh chöng taùm goùc" (Vieät Nam Töï Ñieån). Cuõng coù nôi laøm Baùnh Teùt (do chöõ Teát?), hoaëc Baùnh Taøy, Baùnh OÁng (mieàn Haø nam, Phuû Lyù), coù nhaân, troøn vaø daøi nhö caùi gioø. Vuoâng-Troøn chæ söï hoaøn haûo, troïn veïn nhö caâu thaønh nhöõ: "Meï troøn, con vuoâng". Do ñoù, yù nghóa cao sieâu cuûa baùnh Daøy, baùnh Chöng, (baùnh Teùt), duøng trong vieäc cuùng teá hay bieåu taëng trong ngaøy Teát, laø chæ söï Hoøa Hôïp giuõa Trôøi vaø Ñaát, giöõa Con ngöôøi vaø Vò Chuùa Teå, nhö caâu: "Thieân Nhaân töông döõ" (Trôøi vaø ngöôøi coù lieân heä töông quan vôùi nhau). Trong ngaøy leã Taï Ôn, daân Hoa kyø coù thoùi quen daâng hoa, hoaëc baép ngoâ, traùi bí ñoû, laøm leã vaät ñeå toû loøng tri aân ñoái vôùi Thöôïng Ñeá ñaõ öu ñaõi hoï. Töø xa xöa, ngöôøi daân Vieät ñaõ bieát duøng gaïo neáp ñeå naáu baùnh Chöng, baùnh Daøy, chaúng nhöõng ñeå Taï Ôn Trôøi ñaõ cho möa thuaän gioù hoøa: "Laïy Trôøi möa xuoáng, laáy nöôùc toâi uoáng, laáy ruoäng toâi caày, laáy cheùn côm ñaày, laáy khuùc caù to", nhöng cuõng ñeå toû loøng nhôù ôn oâng baø cha meï ñaõ ñoå moà hoâi treân thöûa ruoäng, vaát vaû "choàng caøy, vôï caáy, con traâu ñi böøa", nhö lôøi nguyeän: "Chuùng con taï ôn Chuùa ñaõ cho chuùng con baùnh naøy laø hoa quaû töø ruoäng ñaát vaø lao coâng cuûa con ngöôøi"...

Bôûi vaäy, muoán ñöôïc Tröôøng Sinh Baát Töû, muoán ñöôïc Phöôùc-Loäc-Thoï, con ngöôøi phaûi phuïng söï Chuùa, Nhaân ñaïo phaûi phuø hôïp vôùi Thieân ñaïo. Giöõa Thieân Chuùa vaø nhaân loaïi phaûi coù söï Giao Hoøa maät thieát, nhö lôøi nguyeän: "YÙ Cha theå hieän döôùi Ñaát cuõng nhö treân trôøi".

THAÙNH LEÃ GIAO THÖØA

Cuõng vì thaáu suoát yù nghóa veà nguoàn goác cuûa vuõ truï, nhaân sinh: chính luùc nöûa ñeâm 30 thaùng chaïp, naêm cuõ heát, böôùc sang naêm môùi, moãi ngöôøi ñöôïc theâm moät tuoåi, neân leã Giao Thöøa laø giaây phuùt raát caûm ñoäng vaø linh thieâng. Theo coå tuïc, sau khi laøm leã Tröø Tòch ñeå xua ñuoåi taø ma aùc quyû ra khoûi nhaø thì khôûi söï laøm leã Giao Thöøa. Ngöôøi ta tin raèng vaøo luùc naêm cuõ, naêm môùi giao nhau, vò Thaàn naêm cuõ ra ñi ñeå tieáp ñoùn moät vò Thaàn naêm môùi ñeán. Ñoái vôùi tín ñoà coâng giaùo, vò Thaàn ñoù chaúng phaûi vò naøo khaùc, ngoaøi Thieân Chuùa laø Chuùa Teå caøn khoân. Vì Chuùa ñaõ phaùn: "Ta laø Nguyeân Thuûy (Alpha), vaø Cöùu Caùnh (Omega) cuûa moïi loaøi". Ñeå thaùnh hoùa taäp tuïc naøy, caùc coäng ñoàng tín höõu coâng giaùo thöôøng cöû haønh Thaùnh Leã Giao Thöøa raát troïng theå, ñeå moïi ngöôøi con Chuùa, con Hoäi Thaùnh, cuøng tham döï vaøo moät Tieäc Thaùnh, cuøng ñöôïc aên vaø uoáng Mình vaø Maùu Thaùnh Chuùa. Moïi ngöôøi cuøng hoøa hôïp vôùi nhau, vôùi thieân nhieân, vôùi daân toäc ñeå daâng lôøi caûm taï Chuùa laø Chuùa teå cuûa Muøa Xuaân baát dieät vaø tröôøng cöûu.

Ngoaøi Thaùnh Leã Giao thöøa cöû haønh ñuùng nöûa ñeâm, caùc tín ñoà coøn toå chöùc Thaùnh leã Taát Nieân, cuõng goïi laø Ngaøy Taï Ôn, vaøo ngaøy 30, ñeå caûm ñoäi ôn Chuùa ñaõ ban cho nhieàu hoàng aân trong naêm qua. Ngaøy moàng moät Teát Nguyeân Ñaùn, laø Ngaøy caàu Hoøa Bình cho gia ñình, daân nöôùc vaø theá giôùi. Ngaøy moàng hai Teát, caàu cho Tieân Nhaân, cho oâng baø, cha meï, thaân baèng quyeán thuoäc ñaõ qua ñôøi, theo tinh thaàn cuûa Ñaïo Hieáu. Ngaøy moàng ba Teát, Ngaøy Caàu Muøa, ñeå xin Chuùa chuùc laønh cho coâng vieäc laøm aên ñöôïc phaùt ñaït. (coøn tieáp)

THAØNH MYÕ (J.B chuyeån baøi, trích töø website Doøng ÑOÀNG COÂNG)

"Thaùng Gieâng aên Teát ôû nhaø" hay "Thaùng Gieâng laø thaùng aên chôi".

Theo truyeàn thoáng coå truyeàn cuûa Vieät toäc, Teát Nguyeân Ñaùn laø Teát cuûa gia ñình. Ba ngaøy Teát coù ba söï gaëp gôõ raát quan troïng ngay ôû trong nhaø. Tröôùc heát laø Caùc vò thaàn linh hoaëc thoå coâng. Thöù ñeán laø söï gaëp gôõ cuûa Toå Tieân, oâng baø ñaõ khuaát. Thöù ba laø söï gaëp gôõ cuûa nhöõng ngöôøi trong nhaø, xum hoïp, quaây quaàn trong nhöõng ngaøy xuaân thuû.

a) Caùc vò thaàn linh: Khoâng cao xa cuõng khoâng huyeàn bí, ngaøy ngaøy ôû ngay trong nhaø, ñoù laø vò toå ñaàu tieân ñaõ daïy cho mình ngheà ñang laøm haèng ngaøy. Tieáp ñeán laø "Thoå coâng", vò thaàn giöõ ñaát nôi mình ñang ôû. Sau ñeán laø "Taùo quaân" hay "Vua beáp", ñaõ chaêm soùc trong vieäc naáu aên cuûa gia ñình thöôøng nhaät. Thoùi quen, 23 thaùng Chaïp, Taùo quaân veà chaàu Trôøi, nhöng tröôùc ngaøy ñaàu naêm cuõng veà kòp soáng vui vaày vôùi caùc gia thaàn.

b) Söï gaëp gôõ Toå Tieân ñaõ khuaát: Nhöõng ngaøy xuaân thuû, vong linh caùc ngaøi cuõng veà xum hoïp vôùi con chaùu, vôùi loøng thaønh maø con chaùu ñaõ doïn saün höông hoa, coã baøn ñeå cuùng kieán caùc ngaøi, hoaëc theo caùc nghi thöùc cuûa moãi toân giaùo ñaõ coù saün.

c) Cuoäc gaëp gôõ cuûa nhöõng ngöôøi trong gia ñình: Duø ai ñi baát cöù ñaâu, Ngaøy Teát Nguyeân Ñaùn ruû nhau cuøng veà. Theo taäp quaùn gia toäc, baát cöù sinh soáng ôû ñaâu, laøm ngheà gì, haèng naêm moãi khi Teát ñeán, ñeàu lo lieäu trôû veà xum hoïp vôùi gia ñình trong ba ngaøy ñaàu Xuaân. Theo tieát trôøi Vieät Nam cho thaáy maáy ngaøy xuaân trôøi thöôøng laïnh, nhaát laø tieát trôøi mieàn Baéc, ñeâm laïi toái, neân ít ai muoán ra ngoaøi, hoï chæ thích ôû nhaø quaây quaàn döôùi boùng höông ñeøn troø chuyeän cho ñaõ mong sau 3 ngaøy Teát phaûi trôû laïi choã laøm cuõ.

Theo hoaøn caûnh taïi quoác noäi hieän nay, neáu laøm aên khaù giaû thì töø Saøigoøn ra mieàn Baéc, Hueá hay Ñaø Naüng, Nha Trang v.v... muoán ñi taàu hoûa cuõng phaûi chi tôùi vaøi ba traêm ngaøn, maùy bay khoaûng 500 ngaøn tôùi Haø Noäi, theo ñöôøng boä thì xe hôi laø tieän hôn caû, vì neáu gia ñình ñi ñoâng caøng toán keùm.

Rieâng nhöõng gia ñình Vieät Nam taïi haûi ngoaïi, môùi trong voøng maáy naêm trôû laïi ñaây, baø con raát noân noùng veà vieäc trôû veà queâ aên Teát. Hoï vaãn bieát raèng beân naøy moãi ngaøy "ñi caày" 8 tieáng, coù khi coøn laøm giôø phuï troäi; coù ngöôøi coøn laøm moãi ngaøy "2 jobs" thaät laø vaát vaû; haønh thaùng phaûi traû ñuû moïi thöù "bill", moïi chi tieâu cho gia ñình cuõng khoâng phaûi laø nhoû, nhöng cuõng vaãn thu xeáp laáy ngaøy nghæ ñeå coù theå trôû veà thaêm laïi queâ höông, ngöôøi thaân thuoäc vaøo saùng Moàng Moät Teát, nhaát laø ñöôïc ñi döï leã taïi nhaø thôø hay chuøa chieàn trong ñeâm Giao Thöøa.

Xem cuoán video tape "Muøa Xuaân naøo ta veà" cuûa Paris by Night, chuùng toâi raát caûm ñoäng, vì trong ñoù coäng ñoàng Vieät Nam taïi haûi ngoaïi ñaõ trôû veà thaêm ba mieàn thuû ñoâ yeâu daáu cuûa Vieät Nam: c

– Taïi mieàn Baéc seõ ñi thaêm laïi giaûi ñaát queâ höông daáu meán vôùi nhöõng caûnh: Ñeàn Ngoïc Sôn, Caàu Theâ Huùc, Hoà Göôm, Hoà Taây, Chuøa Moät Coät, Hoà Truùc Baïch, Vöôøn Baùch Thaûo v.v... neáu coù thì giôø hoï coù theå ñi thaêm ñaûo Chapa, Baø Vì, Ñoàng Ñaêng, Kyø Löøa, hay xuoáng mieàn Haûi Phoøng Ñoà Sôn v.v...

– Taïi mieàn Trung: Chuøa Thieân Muï, caàu Traøng Tieàn, Soâng Höông, Nuùi Ngöï vaø nhöõng laêng taåm cuûa coá ñoâ Hueá cuøng nhöõng thaéng caûnh cuûa Thaønh Noäi.

– Taïi mieàn Nam: Vöông cung Thaùnh Ñöôøng Saøigon, chôï Beán Thaønh, Dinh Ñoäc laäp, Sôû Thuù, nhaát laø khu chôï lôùn Môùi cuûa Hoøn Ngoïc Vieãn ñoâng ñaõ laøm cho ñoàng baøo haûi ngoaïi phaûi thoát leân caâu "Nöôùc non ta ai ngaên caûn ta veà". Hoï ñaõ veà ñeå nhình laïi hình haøi Meï Vieät Nam ñang raùch naùt, nhöng nhöõng ngöôøi con thaân yeâu cuûa Meï ñaõ vì quoác gia daân toäc, quyeát daønh laïi töï do, haïnh phuùc, thanh bình, nhöng giôø phuùt choùt laïi phaûi giaõ töø queâ Meï ñeå soáng löu laïi khaép boán phöông.

NGUYEÃN QUAN TUYEÁT (J.B chuyeån baøi, trích töø website Doøng ÑOÀNG COÂNG)

1. DEÂ TRONG THAÙNH KINH:

Trong saùch Xuaát Ai Caäp, Chuùa truyeàn cho Moisen: "Ngöôi haõy baét con Deâ ñöïc maø naáu thòt noù trong nôi thaùnh." Cha Aron vaø caùc con trai ngöôøi aên vôùi baùnh trong gioû nôi nhaø chöùng, vì laø cuûa leã ñeàn toäi. Nhôø ñoù maø tay caùc keû daâng leã seõ ñöôïc thaùnh hoùa. (Xuaát Ai Caäp.29:31-33). Ñoù laø moät ñoïan trong Thaùnh Kinh noùi veà Deâ.

a. Trong Cöïu Öôùc:

Nhöng coøn coù ít laø 35 ñoaïn noùi ñeán Deâ nöõa. Deâ laø con vaät saïch ñeå hieán teá Thieân Chuùa (Dt.14:4, Lv.1:10). Trong saùch Levi, chöông 16, Ñaëc bieät Deâ laø con vaät ñöôïc saùt teá thay cho toäi nhaân, goïi laø Leã Chuoäc Toäi. Daân Do Thaùi baét moät con Deâ ñöïc ñeå Thaày Tö Teá Thöôïng Phaåm ñoå heát toäi leân ñaàu noù, roài ñuoåi noù vaøo Samaïc (Lv.4:23).

Deâ ñaàu ñaøn ñöôïc ví nhö vò thuû laõnh, nhö oâng vua coù quyeàn haønh (Ezk 34:17; 39:18). Daân Israel ñöôïc ví nhö hai ñaøn deâ ñoái chieáu vôùi ñoaøn quaân ñoâng maïnh cuûa quaân Aram (1K.20:27). OÂng Gioùp coù 220 con deâ (Gn :32:15). Nabal coù 1000 con (1S.25:2).

Taïi Vieät Nam, caùc vua chuùa cuõng laáy Deâ laøm con vaät teá töï tröôùc Ñaøn Nam Giao ñeå teá trôøi. Leã vaät goàm 3 mieáng thòt soáng: Deâ, Traâu, heo môùi gieát hoâm tröôùc treân teá ñaøn, goïi laø Leã Teá Tam Sanh. Vua baù caùo vieäc nöôùc leân vôùi Trôøi, roài nhaän leänh cuûa Trôøi ñeå thi haønh trong 3 naêm tôùi.

b. Trong Taân Öôùc:

Trong Taân Öôùc, trong cuoäc xeùt xöû sau cuøng, Chuùa Gieâsu tuï taäp taát caû moïi haïng ngöôøi thuoäc moïi thôøi ñaïi trong caùnh ñoàng coû xanh. Ngaøi truyeàn cho chieân vôùi deâ taùch khoûi nhau: Chieân thì rôøi veà beân phaûi coøn deâ thì sang beân traùi (Mt.25:32-33). Deâ ñaây ñöôïc hieåu laø nhöõng con chieân ñaõ bò ñoå toäi loãi treân ñaàu, laø nhöõng ngöôøi toäi loãi ñaày mình, nhöõng phöôøng bò chuùc döõ, khoâng ñöôïc höôûng kieán toân nhan Chuùa.

2. ÑAËC TÍNH CUÛA DEÂ:

Deâ laø con vaät tinh khoân, nhaân aùi, nhaïy caûm tröôùc söï saên soùc cuûa con ngöôøi. Ngöôøi Hoa Kyø goïi laø Horoscope. Ngöôøi Phaùp goïi laø Aries. Vieät Nam goïi laø Mieân Döông. Deâ bieåu töôïng cho moät söùc khoûe doài daøo, tính tình ngay thaúng, noùng naûy, hung haêng gaëp ñaâu huùc ñaáy, nhöng cuõng raát phuïc thieän.

Theo quan nieäm AÙ Ñoâng, Deâ töôïng tröng cho tính hoaït ñoäng, nhanh chai, tinh nghòch vaø kieân trì, laø bieåu hieäu cuûa con ngöôøi laïc quan, töï do, phoùng khoaùng, khoâng chòu kieàm cheá, deã daøng thích hôïp vôùi moïi hoaøn caûnh, vì Deâ deã nuoâi, gaëp gì aên cuõng ñöôïc.

Deâ raát meán ngöôøi, ñi theo con ngöôøi vaø cung öùng cho con ngöôøi thòt, söõa, loâng vaø da thuoäc. Deâ aên uoáng raát khem khoå vì chæ moät caùnh ñoàng coû xô xaùc, vôùi nhöõng buïi coû löa thöa ñaõ ñuû ñeå nuoâi soáng roài.

THU BAÊNG, CMC (J.B chuyeån baøi, trích töø website Doøng ÑOÀNG COÂNG)