Vieäc chay tònh trong caùc toân giaùo

Vieäc chay tònh

Noùi chung, toân giaùo naøo cuõng khuyeân hoaëc buoäc tín ñoà cuûa mình thöïc haønh chay tònh, ñaëc bieät vaøo moät vaøi thôøi ñieåm naøo ñoù trong naêm. Chaúng haïn:
– ngöôøi Ki-toâ höõu coù caû moät muøa chay daøi 40 ngaøy tröôùc leã kyû nieäm vieäc Chuùa Gieâsu soáng laïi ñeå thöïc hieän tinh thaàn chay tònh, maø khôûi ñaàu laø thöù tö leã Tro, ngaøy aáy moïi ngöôøi ñeàu buoäc phaûi aên chay. Moät ngaøy buoäc chay khaùc laø ngaøy Thöù Saùu Tuaàn thaùnh.
– caùc tín ñoà Hoài giaùo daønh troïn thaùng Ramadan (thaùng thöù 9 trong lòch Hoài giaùo) ñeå aên chay,
– caùc tín ñoà Phaät giaùo ñöôïc khuyeân aên chay thöôøng xuyeân hoaëc ñònh kyø tuøy theo söï löïa choïn cuûa moãi ngöôøi,
– caùc tín ñoà toân giaùo khaùc nhö AÁn ñoä giaùo, Laõo giaùo, Khoång giaùo, Do thaùi giaùo, Kyø Na giaùo, Cao Ñaøi, Hoøa Haûo, v.v… cuõng ñeàu ñöôïc khuyeán khích hoaëc baét buoäc aên chay.

Nhaân dòp muøa Chay, chuùng ta thöû tìm hieåu vieäc aên chay trong caùc toân giaùo baïn cuûa chuùng ta, ñaëc bieät trong Phaät giaùo (moät toân giaùo lôùn raát thaân thuoäc ôû Vieät Nam) vaø Hoài giaùo (moät toân giaùo ñang phaùt trieån vaø noåi tieáng treân theá giôùi).

Chay tònh laø gì?

Chay tònh laø söï nhòn hay giaûm bôùt vieäc aên uoáng, hoaëc nhòn hay giaûm bôùt moät soá loaïi thöùc aên laøm töø thòt ñoäng vaät trong moät thôøi haïn naøo ñoù laâu hôn khoaûng caùch bình thöôøng giöõa caùc böõa aên. Trong lòch söû caùc toân giaùo, caùc tín ñoà thöôøng thöïc haønh chay tònh coù nhöõng leã nghi toân giaùo keøm theo (trong Ki-toâ giaùo coù nghi thöùc boû tro, vaø thaùnh leã khai maïc muøa chay, v.v…).

Ki-toâ giaùo vaø moät vaøi toân giaùo phaân bieät giöõa aên chay vaø kieâng thòt. Phaät giaùo vaø moät soá toân giaùo khaùc hieåu aên chay chính laø kieâng thòt.

Muïc ñích cuûa chay tònh trong caùc toân giaùo

– ñeàn toäi, phaït taï, toû loøng saùm hoái vì toäi loãi ñaõ phaïm.
– thanh taåy taâm hoàn cho trong saïch (chaúng haïn trong Ki-toâ giaùo, caùch ñaây maáy thaäp kyû, caàn giöõ chay tröôùc khi laõnh nhaän caùc bí tích, ñaëc bieät bí tích Thaùnh Theå)
– xoa dòu côn giaän cuûa Thieân Chuùa hay thaàn linh haàu traùnh nhöõng tai hoïa coù theå xaûy ñeán,
– thöïc taäp töø bi ñoái vôùi moïi sinh vaät coù caûm giaùc, bieát ñau khoå (trong Phaät giaùo).

Tinh thaàn chay tònh quan troïng hôn hình thöùc chay tònh

Noùi chung, trong toân giaùo naøo cuõng coù nhöõng caùm doã thöïc hieän chay tònh moät caùch raát hoaøn haûo nhöng chæ theo hình thöùc beân ngoaøi (tinh thaàn vò luaät: ñeå khoûi loãi luaät, ñeå ñöôïc coi laø ngoan ñaïo), nhöng queân ñi tinh thaàn chay tònh voán caàn thieát hôn raát nhieàu. Vì theá, sau khi aên chay, ñôøi soáng taâm linh cuûa nhieàu tín ñoà chaúng coù gì tieán boä hôn. Caùc «ngoân söù» trong moïi toân giaùo ñeàu ñaû phaù söï chay tònh vò hình thöùc naøy (). Söï chay tònh phaûi giuùp tín ñoà gaëp ñöôïc Thöôïng Ñeá, keát hôïp vôùi Ngaøi chaët cheõ hôn, nhôø ñoù queân mình ñeå yeâu thöông tha nhaân hôn, vaø ñaùnh daáu moät böôùc tieán veà taâm linh (chaúng haïn chöøa moät taät xaáu, hay taäp theâm moät tính toát, v.v… AÊn chay maø chaúng coù tinh thaàn saùm hoái, chaúng söûa ñoåi baûn thaân, chaúng chaáp nhaän moät toån haïi naøo ñeå giuùp nhöõng ai ñang caàn söï giuùp ñôõ cuûa ta, thì söï aên chay ñoù chæ laø hình thöùc, chaúng ích lôïi gì thöïc teá.

Vieäc chay tònh trong moät vaøi toân giaùo

Trong Phaät giaùo

Phaät noùi: «Söï soáng toàn taïi ñöôïc laø nhôø söï cheát». Thaät vaäy, ñeå toàn taïi, chuùng ta phaûi gieát cheát vaø laøm ñau khoå bao nhieâu sinh vaät. Töông töï, ñeå soáng maïnh ta phaûi laøm bieát bao keû yeáu ñi, ñeå haïnh phuùc ta phaûi laøm bieát bao ngöôøi ñau khoå. Ngöôøi coù loøng nhaân töø thaät söï khoâng chaáp nhaän laøm nhö theá.

· Ñònh nghóa: AÊn chay laø khoâng aên nhöõng ñoäng vaät höõu tình, bieát ñau ñôùn, bieát tham soáng sôï cheát nhö con ngöôøi. Do ñoù, ngöôøi aên chay chæ aên thöïc vaät (rau, quaû, hoa, laù, cuû…).

· Muïc ñích: AÊn chay khoâng phaûi laø moät phöông caùch giöõ gìn söùc khoûe cho baèng moät phöông caùch tu haønh, nhaèm thöïc haønh caùc nhaân ñöùc ñeå ñi ñeán giaûi thoaùt nhö:

– loøng töø bi, nhaân aùi: toû tình yeâu thöông moïi chuùng sinh, khoâng chæ loaøi ngöôøi maø thoâi. Khoâng saùt sinh, khoâng vì khoaùi khaåu maø gaây ñau khoå cho caùc sinh vaät voâ toäi, khoâng bòt tai nhaém maét tröôùc tieáng keâu la thaûm thieát, söï quaèn quaïi cuûa sinh vaät bò gieát.
– tinh thaàn bình ñaúng: ñaïo Phaät chuû tröông moïi chuùng sinh ñeàu bình ñaúng, vì ñeàu coù Phaät tính (=tính bieát) nhö nhau (Töông töï nhö chuû vaø noâ leä ñeàu laø ngöôøi, thì ngöôøi vaø thuù ñeàu laø chuùng sinh: taát caû ñeàu bieát söôùng bieát khoå nhö nhau).
– khoâng taïo nghieäp xaáu: theo luaät quaû baùo thì «aùc giaû aùc baùo», gieát maïng thì phaûi ñeàn maïng, gieo ñau khoå thì phaûi gaët ñau khoå.

Veà maët söùc khoûe, aên thòt laø töï ñaàu ñoäc mình, laø töï saùt daàn daàn, vì theo baùc só Soteyko Varia Kiplamir, «trong caùc thöù thòt, coù nhieàu chaát ñoäc raát nguy hieåm cho söùc khoûe con ngöôøi». Thòt boå nhöng maø ñoäc, rau quaû ít boå nhöng laïi ít ñoäc. AÊn chay moät caùch saùng suoát () seõ giuùp con ngöôøi khoûe maïnh vaø dai söùc hôn aên thòt.

· Chöông trình aên chay:

– Chay kyø: aên chay tuyeät ñoái vaøo nhöõng ngaøy ñaõ ñònh trong thaùng (nhò trai, töù trai, luïc trai, thaäp trai, nhaát nguyeät trai, tam nguyeät trai, v.v…) , ñoàng thôøi giaûm löôïng thòt caù daàn daàn trong caùc böõa aên vaøo nhöõng ngaøy khoâng aên chay.
– Chay tröôøng: aên chay lieân tuïc suoát ñôøi hay trong moät thôøi gian daøi.
– Ngoï trai: nhòn aên töø 12 giôø tröa ñeán saùng hoâm sau (chæ aên vaøo ban saùng).

Trong Hoài giaùo

Moãi naêm, tín ñoà Hoài giaùo daønh ra caû moät thaùng ñeå aên chay, goïi laø thaùng Ramadan, töùc thaùng thöù 9 trong lòch Hoài giaùo. Ñaây laø thaùng maø Mu-ham-maùt – giaùo chuû Hoài giaùo – baét ñaàu ñöôïc maïc khaûi ñeå vieát thaùnh kinh Coâ-ran. Trong thaùng naøy, moïi ngöôøi lôùn ñeàu phaûi aên chay. Muïc ñích chay tònh laø ñeå moïi tín höõu vun troàng nhaân ñöùc, loøng moä ñaïo.

· Caùch aên chay: Moãi ngaøy trong thaùng, moïi ngöôøi baét ñaàu nhòn aên töø taûng saùng, luùc «maét baét ñaàu phaân bieät ñöôïc sôïi chæ ñen vôùi sôïi chæ traéng», vaø keát thuùc nhòn aên ngay khi maët trôøi laën. Trong thôøi gian aên chay, khoâng ñöôïc aên, uoáng vaø huùt thuoác. Buoåi toái, tröôùc khi keát thuùc ngaøy chay, coäng ñoaøn tín höõu caàu nguyeän chung vaø ñoïc nhöõng ñoaïn kinh Co-ran daøi. Ñeâm giöõa hai ngaøy 26 vaø 27 cuûa thaùng Ramadan goïi laø Ñeâm Quyeát Ñònh. Ñaây laø ñeâm kyû nieäm laàn ñaàu tieân Thöôïng Ñeá maïc khaûi kinh Co-ran cho nhaân loaïi. Theo kinh Co-ran, ñeâm naøy laø ñeâm maø Thöôïng Ñeá quyeát ñònh töông lai theá giôùi seõ dieãn bieán theá naøo trong naêm tôùi. Ngaøy cuoái cuøng tröôùc khi keát thuùc thaùng Ramadan ñöôïc goïi laø Ngaøy Ra Chay. Ngaøy naøy laø moät ngaøy leã hoäi lôùn ñöôïc cöû haønh vôùi nhöõng kinh nguyeän ñaëc bieät.

NGUYEÃN CHÍNH KEÁT