CHUÙA NHAÄT LEÃ HIEÄN XUOÁNG
ÑAÁNG HOÃ TRÔÏ TINH THAÀN
"Anh em haõy nhaän laáy Thaùnh Thaàn". AÂn hueä tuyeät haûo nhaát maø Thieân Chuùa coù theå ban taëng cho loaøi ngöôøi (x. Lc 11,13), ñieàu höùa heïn quyù giaù nhaát maø Ñöùc Gieâsu ñaõ töøng ñöa ra (x. Ga 7,39), Ñaáng Baûo Trôï maïnh meõ maø Toân Sö töøng tieân baùo vôùi moân ñeä laø seõ ñeán (x. Ga 14,16-17; 16,7-12), Thaàn Khí chaân lyù maø caùc toâng ñoà mong giaùng xuoáng ñeå ñöa mình tôùi söï thaät toaøn veïn (x. Ga 16,13-15), Ngöôøi nay ñaõ ñeán thaät roài, ñeán moät caùch dö traøn treân nhaân loaïi, qua hôi thôû cuûa Chuùa Phuïc Sinh.
1. Thôøi Cöïu Öôùc
Keå töø khi loaøi ngöôøi, höõu theå duy nhaát treân theá gian coù tinh thaàn, ñeå cho ma quyû beân ngoaøi vaø baûn naêng beân trong lôïi duïng con dao hai löôõi laø töï do maø xuùi giuïc loâi keùo hoï phaïm toäi, laøm cho tinh thaàn hoï sa ngaõ, chìm vaøo hoá saâu ích kyû, gaây ra bieát bao ñoå vôõ giöõa theá giôùi taïo vaät, thì nhö theå Thieân Chuùa bò ñaët tröôùc moät theá tieán thoaùi löôõng nan: hoaëc ruùt laïi tinh thaàn, caát maát töï do khoûi con ngöôøi, bieán hoï trôû thaønh moät con vaät xinh ñeïp thaät ñaáy nhöng vaãn chæ laø moät con vaät, moät noâ leä cuûa Taïo Hoùa, ñeå Ngöôøi coù theå aên ngon nguû kyõ treân choán trôøi cao, heát sôï hoï duøng lyù trí, yù chí vaø töï do ñeå quaäy phaù... Maø nhö theá cuõng coù nghóa laø phaûn laïi tình yeâu ôû nôi Ngöôøi, moät tình yeâu luoân phaùt sinh nhöõng ngoâi vò coù khaû naêng ñoái thoaïi: caùc Thaàn vò nôi chính Ngöôøi laø Ngoâi Con vaø Ngoâi Thaùnh Thaàn cuõng nhö caùc nhaân vò maø môùi chæ coù hai laø Añam vaø Eva. Hoaëc ngöôïc laïi, vaãn phaûi ñeå cho con ngöôøi laø con ngöôøi, vôùi tinh thaàn vaø do ñoù töï do ñaày ñuû, vôùi bao nhieâu chuyeän baáp beânh baát ngôø tích cöïc laãn tieâu cöïc seõ coù theå xaûy ra, maø phaàn lôùn haún laø tieâu cöïc, vì tinh thaàn con ngöôøi töø nay ñaõ bò thöông toån: yù chí ñaõ ra yeáu nhöôïc vaø lyù trí ñaõ ra muø quaùng. Nhöng coù nhö theá Thieân Chuùa môùi baûo toaøn ñöôïc tình yeâu cuûa mình, tình yeâu cuûa moät ngöôøi cha ñoái vôùi nhöõng ñöùa con ngoã nghòch nhöng vaãn laø con. AØ phaûi! Cöù ñeå nguyeân tinh thaàn cho hoï nhöng seõ ban theâm cho hoï chính Tinh thaàn cuûa Ngöôøi. Tinh Thaàn naøy seõ soi saùng cho lyù trí hoï ñeå hoï tìm ñeán Söï Thaät vaø cuûng coá cho yù chí hoï ñeå hoï tìm ñeán Söï Thieän, haàu hoï bieát duøng töï do maø yeâu Chuùa vaø yeâu nhau, soáng cho phaûi ñaïo laøm con cuûa Ngöôøi.
Theá laø Thieân Chuùa baét ñaàu thöïc hieän keá hoaïch söûa chöõa cho tinh thaàn. Ngöôøi choïn moät daân toäc, ban Thaàn khí xuoáng treân caùc thuû laõnh trong daân (vua chuùa, ngoân söù, tö teá): treân Moâseâ ("Giaveâ laáy moät phaàn Thaàn khí ñang ñaäu treân oâng maø ñaët treân baûy möôi kyø muïc" Ds 11,25), treân Gioâsueâ ("Ngöôi haõy ñem theo Gioâsueâ, con cuûa Nun, laø ngöôøi coù thaàn khí nôi mình" Ds 27,18), treân Samson (Tl 14,6), treân Ñavít ("Thaàn khí Thieân Chuùa nhaäp vaøo Ñavít töø ngaøy ñoù trôû ñi" 1Sm 16,13), treân EÂlia vaø EÂlisa ("Thaàn khí cuûa oâng EÂlia ñaõ ngöï xuoáng treân EÂlisa" 2V 2,15), treân EÂdeâkien (Ed 2,2) ñeå qua hoï, Ngöôøi höôùng daãn daân tôùi choã ngaøy caøng thoaùt khoûi toäi loãi hôn, yù thöùc söï thaät vaø theo ñuoåi söï thieän hôn, khaùm phaù vaø thöïc haønh tình yeâu hôn. Ngöôøi cuõng loan baùo seõ ñoå dö traøn aân hueä cuûa Thaàn Khí treân moät nhaân vaät Ngöôøi seõ sai tôùi teân laø Ñaáng Meâsia ("Thaàn khí Ñöùc Chuùa seõ ngöï treân vò naøy: thaàn khí khoân ngoan vaø minh maãn, thaàn khí möu löôïc vaø duõng maõnh, thaàn khí hieåu bieát vaø kính sôï Ñöùc Chuùa" Is 11,2), laø Ngöôøi Toâi Trung ("Ñaây laø ngöôøi toâi trung Ta naâng ñôõ, Ta cho thaàn khí Ta ngöï treân noù" Is 42,1), cuõng nhö treân daân toäc thôøi caùnh chung ñeå bieán hình ñoåi daïng hoï (Ge 3,1-5)... Thaàn khí ñoù laø Thaàn khí höôùng daãn ("Xin Thaàn khí toát laønh cuûa Chuùa daãn con ñi treân mieàn ñaát phaúng phiu" Tv 142,10), Thaàn khí taùc sinh ("Sinh khí cuûa Ngaøi, Ngaøi göûi tôùi, laø chuùng ñöôïc döïng neân, vaø Ngaøi ñoåi môùi maët ñaát naøy" Tv 103,30), Thaàn khí thuùc ñaåy (x. Ed 1,12), Thaàn khí soi saùng ("OÂng ñöôïc ñaày Thaàn khí, neân ñaõ nhìn thaáy tröôùc nhöõng söï vieäc thôøi cuoái cuøng" Hc 48,24), Thaàn khí quy tuï (Is 34,16)... Vieäc maïc khaûi vaø thoâng ban Thaàn khí tieán daàn vôùi vieäc daïy doã daân veà söï thaät vaø söï thieän, veà Ñaáng Chaân thaät vaø Thaùnh thieän, veà nieàm tin vaø tình yeâu.
2. Thôøi Taân Öôùc
Roài ñeán moät ngaøy, nhö lôøi tieân baùo, Thaàn Khí ñaõ ñeán vôùi Ñaáng Meâsia. Ngöôøi tröôùc heát ñaõ duøng söùc maïnh saùng taïo thaân xaùc cho Nhaân vaät ñôïi troâng naøy trong cung loøng moät trinh nöõ (x. Lc 1,35). Thaàn Khí ñaõ chieám höõu Ñaáng Meâsia mang danh Gieâsu aáy caùch toaøn dieän ngaøy Ngöôøi ñöôïc coâng boá laø Con Thieân Chuùa (x. Mc 1,10-11). Trong Ngöôøi, Thaàn Khí thaønh quyeàn naêng höôùng daãn ("Ñöôïc quyeàn naêng Thaàn Khí thuùc ñaåy, Ñöùc Gieâsu trôû veà mieàn Galileâ" Lc 4,14), thaønh doøng nöôùc haèng soáng ("Töø loøng Ngöôøi, seõ tuoân chaûy nhöõng doøng nöôùc haèng soáng. Ñoù laø Thaàn Khí maø nhöõng keû tin Ngöôøi seõ laõnh nhaän" Ga 7,38). Ngöôïc laïi, Ñöùc Gieâsu cuõng muoán cho ñoaøn daân môùi cuûa Thieân Chuùa bieát ñöôïc Thaàn Khí ñang traøn ngaäp mình nhö theá (vaø seõ traøn ngaäp hoï). Ngöôøi daïy hoï goïi ñoù laø Ôn cao vôøi (x. Lc 11,13), laø Thaàn chaân lyù (x. Ga 16,13), laø Ñaáng Baûo trôï (x. Ga 16,7). Ngöôøi seõ duøng caùi cheát vaø cuoäc phuïc sinh ñeå roäng ban cho hoï söùc maïnh bôûi treân naøy (x. Cv 1,8).
Ngöôøi ñaõ giöõ lôøi vaøo chính chieàu ngaøy Phuïc sinh, bôûi leõ Ngöôøi ñaõ trao ban Thaàn Khí khi guïc ñaàu xuoáng trong giaây phuùt sau heát ("Roài Ngöôøi guïc ñaàu xuoáng vaø trao Thaàn Khí" Ga 19,30). Qua cuoäc saùng taïo, Thieân Chuùa ñaõ ban tinh thaàn cho loaøi ngöôøi, khieán hoï trôû neân "con ngöôøi". Qua cuoäc taùi taïo, Thieân Chuùa nay ban Thaùnh Thaàn cho loaøi ngöôøi, khieán hoï trôû thaønh "con Chuùa" ("Thaàn Khí laøm cho anh em neân nghóa töû, nhôø ñoù chuùng ta ñöôïc keâu leân: "Abba! Cha ôi!". Chính Thaàn Khí chöùng thöïc cho thaàn trí chuùng ta raèng chuùng ta laø con caùi Thieân Chuùa" Rm 8,15). Cuoäc soáng con ngöôøi laø cuoäc soáng trong/baèng/nhôø tinh thaàn; nay cuoäc soáng con Chuùa laø cuoäc soáng trong/baèng/nhôø Thaùnh Thaàn.
Vì thaàn trí con ngöôøi (tinh thaàn, esprit humain) ñaõ bò thaàn khí ma quyû (taø thaàn, esprit malin) ñaåy vaøo toäi loãi, neân nay Thaàn Khí Thieân Chuùa (Thaùnh Thaàn, Esprit sainte) thöïc hieän coâng vieäc tröôùc heát laø keùo khoûi toäi: "Anh em tha toäi cho ai, thì ngöôøi aáy ñöôïc tha" (Ga 20,23). Roài Ngöôøi ñoå traøn tình yeâu thay cho ích kyû ("Thieân Chuùa ñaõ ñoå tình yeâu cuûa Ngöôøi vaøo loøng chuùng ta, nhôø Thaùnh Thaàn" Rm 5,5), maïc khaûi khoân ngoan ñeå phaù ngu cho trí loøng ("Khoâng ai coù theå noùi raèng: "Ñöùc Gieâsu laø Chuùa", neáu ngöôøi aáy khoâng ôû trong Thaàn Khí... Thaàn Khí ban cho ôn khoân ngoan ñeå giaûng daïy... ôn hieåu bieát ñeå trình baøy" 1Cr 2,3.8). Vì Ngöôøi laø ngoïn löûa soi saùng lyù trí (x. Cv 2,3), laø côn gioù thuùc ñaåy yù chí (x. Ga 3,8), laø nguoàn maïch cuûa söï soáng vaø töï do ñích thöïc ("Luaät cuûa Thaàn Khí ban söï soáng trong Ñöùc Kitoâ, ñaõ giaûi thoaùt toâi khoûi luaät cuûa toäi vaø söï cheát..." Rm 8,2).
Thaùnh Thaàn seõ traøn ngaäp treân Thaân Theå Ñöùc Kitoâ, treân moïi chi theå cuûa Ngöôøi: "Trong nhöõng ngaøy cuoái cuøng, Ta seõ ñoå Thaàn Khí Ta treân heát thaûy ngöôøi phaøm, con trai con gaùi caùc ngöôi seõ thaønh ngoân söù, thanh nieân seõ thaáy thò kieán, boâ laõo seõ chieâm ñieàm moäng" (Cv 2,17; x. Ge 3,1). Thaùnh Thaàn seõ khai sinh moät loái soáng môùi: "Hoa quaû cuûa Thaàn Khí laø: baùc aùi, hoan laïc, bình an, nhaãn nhuïc, nhaân haäu, töø taâm, trung tín, hieàn hoøa, tieát ñoä" (Ga 5,22). Thaùnh Thaàn seõ laøm phaùt xuaát nhöõng hoaït ñoäng môùi ñeå coäng ñoaøn soáng troïn cho tình yeâu: "Ngöôøi thì ñöôïc Thaàn Khí ban cho ôn khoân ngoan ñeå giaûng daïy, ngöôøi thì ñöôïc Thaàn Khí ban cho ôn hieåu bieát ñeå trình baøy. Keû thì ñöôïc Thaàn Khí ban cho loøng tin, keû thì ñöôïc Thaàn Khí ban cho ôn ñeå chöõa beänh. Ngöôøi thì ñöôïc ôn laøm pheùp laï, ngöôøi thì ñöôïc ôn noùi tieân tri..." (1Cr 12,4.8-10). Thaùnh Thaàn quaû laø Ñaáng hoã trôï tinh thaàn cuûa con ngöôøi, laø nhaø ñieàu phoái vó ñaïi cuûa Giaùo hoäi vaäy!
Feùlix Mendelssohn Bartholdy laø moät thieân taøi aâm nhaïc nöôùc Ñöùc ñaàu theá kyû 19 (1809-1847). Laàn noï, thaêm vieáng moät ñaïi giaùo ñöôøng coå coù moät chieác phong caàm raát quyù giaù, oâng ñaõ xin ngöôøi giöõ chìa khoùa ñaøn cho mình ñöôïc ñaùnh moät luùc. Thaáy laø moät chaøng thanh nieân laï maët, oâng laõo giöõ ñaøn nhaát ñònh khoâng cho. Sau cuøng, vì Meldelssohn naøi næ, oâng mieãn cöôõng chaáp nhaän. Theá roài oâng ñöùng söõng sôø, maét môû lôùn, mieäng nín thôû, tai caêng ra ñeå nghe. Töø baøn tay khaùch laï, tieáng nhaïc thoaït tieân eâm aùi nhö luoàng gioù hiu hiu, roài daàn daàn doàn daäp nhö baõo toá noåi daäy, nhö saám chôùp vang reàn, nhö gioù möa vaàn vuõ... Cuoái cuøng, nghe ríu rít nhö tieáng hoùt cuûa ñaøn chim, eâm ñeàm nhö hôi thôû cuûa ñöùa beù trong loøng meï... Khi khaùch laï caùm ôn, cuï giaø môùi ñaùnh baïo hoûi: "Anh laø ai? Teân gì?" - "Thöa cuï, chaùu teân laø Felix Mendelssohn Bartholdy" - "OÂi, suyùt nöõa keû phaøm phu tuïc töû nhö laõo ñaõ phaïm moät ñaïi toäi laø ngaên caûn moät thieân taøi".
Caây ñaøn chuùng ta hoâm nay laø loøng ta, gia ñình, Giaùo hoäi ñang thieáu maát nhöõng hoøa khuùc tuyeät dieäu, chæ vì chuùng ta coøn ngaên caûn Chuùa Thaùnh Thaàn, vò nhaïc só ñaïi taøi, khoâng trao chìa khoùa loøng mình ñeå Ngöôøi chieám höõu vaø toaøn quyeàn söû duïng, khoâng ñeå Ngöôøi hoã trôï tinh thaàn ta.
Lm. Phan Vaên Lôïi