Thaùnh Gioan, trong baøi Phuùc AÂm Thaùnh Leã Möøng Chuùa Phuïc Sinh hoâm nay, gôïi yù cho chuùng ta suy nieäm cöû chæ cuûa ba nhaân vaät chính ñöôïc töôøng thuaät: Maria Magdala, Thaùnh Pheâroâ vaø Thaùnh Gioan, ngöôøi moân ñeä ñöôïc Chuùa yeâu thöông.

Baøi Phuùc AÂm thuaät laïi cho chuùng ta hai laàn quan saùt töø beân ngoaøi,
* cuûa baø Maria Magdala: "…( baø Maria Magdala) thaáy ( blepein) taûng ñaù ñaõ laên khoûi moä" ( Jn 20, 1),

* cuûa Thaùnh Gioan, ngöôøi moân ñeä Chuùa Chuùa Gieâsu thöông meán: " OÂng Pheâroâ vaø moân ñeä kia cuøng chaïy ra moä. Caû hai ngöôøi cuøng chaïy. Nhöng moân ñeä kia chay mau hôn oâng Pheâroâ vaø ñaõ tôùi moä tröôùc. OÂng cuùi xuoáng nhìn thaáy nhöõng baêng vaûi coøn ôû ñoù, nhöng khoâng vaøo" ( Jn 20, 3-5).

vaø hai laàn nhìn thaáy beân trong moä,
* cuûa Thaùnh Pheâroâ: " OÂng Pheâroâ theo sau cuõng ñeán nôi. OÂng vaøo thaúng trong moä, thaáy nhöõng baêng vaõi ñeå ñoù vaø khaên che ñaàu Chuùa Gieâsu" ( Jn 20, 6-7),
* vaø cuûa Thaùnh Gioan, ngöôøi moân ñeä Chuùa Gieâsu thöông meán: " Baáy giôø moân ñeä kia, ngöôøi ñaõ ñeán moä tröôùc, cuõng ñi vaøo. OÂng ñaõ thaáy vaø tin" ( Jn 20, 8).

a) Thaùnh Gioan khôûi ñaàu baøi Phuùc AÂm, thuaät laïi cho chuùng ta vieäc chò Maria Magdala, thöông meán Chuùa Gieâsu, töø saùng sôùm ñaõ ñi ñeán vieáng moä:
" Saùng ngaøy thöù nhöùt trong tuaàn, luùc trôøi coøn toái, baø Maria Magdala ñi ñeán moä, thì thaáy taûng ñaù ñaõ laên khoûi moä. Baø lieàn chaïy veà gaëp oâng Simon Pheâroâ vaø ngöôøi moân ñeä Chuùa Gieâsu thöông meán. Baø noùi: Ngöôøi ta ñaõ ñem Chuùa ñi khoûi moä; vaø chuùng toâi chaúng bieát hoï ñeå Ngöôøi ôû ñaâu" ( Jn 20, 1- 2).

Coù leõ yeáu toá ñeå taû caûnh luùc ñoù, " luùc trôøi coøn toái ", ñöôïc Thaùnh Gioan duøng ñeå noùi leân nguï yù ñöùc tin cuûa chò Maria Magdala, maø cuõng laø cuûa taát caû caùc moân ñeä luùc ñoù, ñang coøn chìm ñaém trong toái taêm muø mòt, tröôùc caùi cheát cuûa Chuùa Gieâsu vaø hoï chöa hieåu gì veà yù nghóa cuoäc soáng laïi cuûa Ngaøi.

Do ñoù khi thaáy ngoâi moä troáng, Maria Magdala hoát hoaûng chaïy veà baùo cho caùc moân ñeä:
"Ngöôøi ta ñaõ ñem Chuùa ñi khoûi moä; vaø chuùng toâi khoâng bieát hoï ñeå Ngöôøi ôû ñaâu" ( Jn 20, 2).

Cöû chæ vaø phaûn öùng cuûa Maria Magdala laø phaûn öùng töï nhieân cuûa moïi ngöôøi chuùng ta. Ñöùng tröôùc caùi cheát cuûa ngöôøi thaân, chuùng ta caûm thaáy buøi nguøi thöông meán vaø ñaàu oùc chuùng ta ñang soáng laïi vôùi bao nhieâu kyû nieäm. Con ngöôøi chuùng ta " ñoùng kín" laïi cho tình thöông vaø kyû nieäm ñoái vôùi ngöôøi thaân ñaõ khuaát. Taâm hoàn chuùng ta khoù môû roäng cho theá giôùi xung quanh, cho nhöõng lôøi khuyeân, ngay caû nhöõng lôøi khuyeân yù nghóa nhöùt, chaân thaønh nhöùt.

Traïng thaùi hoát hoaûng cuûa Maria Magdala noùi leân ñieàu ñoù, chò khoâng coøn ñaàu oùc ñaâu ñeå suy nghó. Ñöùc tin cuûa chò ñang coøn chìm ñaém trong muø mòt cuûa " luùc trôøi coøn toái ".

Ngay caû chính luùc Chuùa Gieâsu hieän ra tröôùc maët chò, chò cuõng khoâng nhaän ra:
" Noùi xong chò quay laïi vaø thaáy Chuùa Gieâsu ñang ñöùng ñoù, nhöng chò khoâng bieát laø Chuùa Gieâsu…Maria töôûng laø ngöôøi laøm vöôøn, lieàn noùi: Thöa oâng neáu oâng ñaõ ñem Ngöôøi ñi, thì xin noùi cho toâi bieát oâng ñeå Ngöôøi ôû ñaâu, toâi seõ ñem Ngöôøi veà" ( Jn 20, 14-15).

Vaø chò ñöôïc haân hoan giaûi thoaùt khi nghe tieáng Chuùa Gieâsu goïi chò: " Maria!"( Jn 20, 15)
Chò quay laïi vaø noùi baèng tieáng Do Thaùi: "Rabboni, Laïy Thaày!" ( Jn 20, 16).

Nhöng chò laø ngöôøi ñöôïc Thaùnh Gregorio Caû goïi laø "nöõ moân ñeä tieân khôûi cuûa caùc moân ñeä" ( Apostola Apostolorum), bôûi vì chính söï hoaûng hoát cuûa chò ñaõ laøm cho caùc moân ñeä tænh daäy, khoâng phaûi chæ tænh nguû, maø laø ñaùnh thöùc ñöùc tin cuûa caùc Vò ñeå tìm hieåu söï Phuïc Sinh cuûa Chuùa Gieâsu, khôûi ñaàu baèng cuoäc chaïy ñua giöõa thaùnh Pheâroâ vaø Thaùnh Gioan, chaïy ñeán moä:
" OÂng Pheâroâ vaø moân ñeä kia lieàn chaïy ra moä. Caû hai cuøng chaïy " ( Jn 20, 3).

b) Caùi nhìn quan saùt ( blepein) thöù hai töø beân ngoaøi, laø caùi nhìn cuûa Thaùnh Gioan, ngöôøi moân ñeä ñöôïc Chuùa Gieâsu thöông meán. Thaùnh Gioan " thaáy" ( blepein) töø beân ngoaøi, cuõng gioáng nhö Maria Magdala " thaáy" ( blepein). Trong caû hai tröôøng hôïp, Thaùnh Gioan ñeàu duøng ñoäng töø " thaáy" ( blepein) nhö nhau. Cuõng nhö Chò Maria Magdala " thaáy taûng ñaù ñaõ laên khoûi moä", nhöng chò chöa hieåu ñöôïc yù nghóa neân môùi hoát hoaûng , chaïy veà baùo cho caùc moân ñeä, thaùnh Gioan cuõng " cuùi xuoáng vaø nhìn thaáy nhöõng baêng vaûi coøn ôû ñoù, nhöng khoâng vaøo " . Thaùnh Gioan cuõng chöa hieåu ñöôïc yù nghóa, neân vieäc töôøng thuaät caùi nhìn cuûa Ngaøi cuõng keå nhö chaám döùt ôû ñoù. Phuùc AÂm khoâng theâm bôùt moät chöõ naøo nöõa.

Hay coù leõ caùi "nhìn" cuûa Thaùnh Gioan cho Ngaøi khaùm phaù theâm moät caùi gì ñoù, hôn caùi nhìn cuûa Chò Maria Magdala, nhöng noäi dung chöa ñöôïc xaùc ñònh, neân Ngaøi im laëng.Phaûi chaêng moät caâu hoûi ñöôïc Thaùnh Gioan ñaët ra, ñieàu maø Chò Maria Magdala khoâng nhaän ñöôïc trong côn hoát hoaûng, ñoù laø neáu ngöôøi ta muoán aên caép xaùc ñem ñi, thì sao laïi phaûi thaùo baêng vaûi lieäm, truôùc khi chôû xaùc ñi.

Duø sao ñi nöõa, thì nghi vaán vaãn chöa ñöôïc caâu giaûi ñaùp roû raøng, neân vieäc töôøng thuaät cuûa Thaùnh Gioan döøng laïi ôû ñoù.

c) Laàn nhìn thaáy ñaàu tieân beân trong moä laø caùi nhìn cuûa Thaùnh Pheâroâ:
" OÂng Simon Pheâroâ theo sau cuõng ñeán nôi. OÂng vaøo thaúng trong moä, thaáy nhöõng baêng vaûi ñeå ôû ñoù, vaø khaên che ñaàu Chuùa Gieâsu. Khaên naày khoâng ñeå laãn vôùi caùc baêng vaûi, nhöng cuoán laïi, xeáp rieâng ra moät nôi" ( Jn 20, 6-7).

Thaùnh Pheâroâ theo sau cuõng ñeán nôi . Ngaøi vaøo thaúng trong moä, " thaáy " nhöõng baêng vaûi…vaø khaên che ñaàu. Laàn naày thi ñoäng töø " thaáy" cuûa Thaùnh Pheâroâ ñöôïc taùc giaû Phuùc AÂm duøng ñoäng töø " theoreo": nhìn vôùi caäp maét quan saùt vaø " ñaët giaû thuyeát" ( theoria).

Noäi dung cuûa " caùi nhìn quan saùt vaø ñaët giaû thuyeát"( theoreo), thaáy " nhöõng baêng vaûi ñeå ôû ñoù, vaø khaên che ñaàu…cuoán laïi, xeáp rieâng ra moät nôi ", coù moät caùi gì ñoù ñaùng ñaët caâu hoûi hôn vaø roû raøng hôn laø caù nhìn( blepein) töø beân ngoaøi.

Nhöng roài Thaùnh Pheâroâ cuõng khoâng ñi ñeán keát luaän ñöôïc. Vaø Phuùc AÂm töôøng thuaät laïi vieäc chaïy ñeán moä cuûa Thaùnh Pheâroâ, vaøo thaúng trong moä vaø vôùi caùi nhìn quan saùt vaø ñaët giaû thuyeát cuõng döøng laïi ôû ñoù. Chuùng ta coù caûm töôûng laø Thaùnh Pheâroâ cuõng chöa coù taàm hieåu bieát xaâu xa gì hôn laø nhöõng coá gaéng beân ngoaøi maø Thaùnh Gioan thuaät laïi cho chuùng ta.

Coù leõ ñöùng tröôùc Maàu Nhieäm Phuïc Sinh quaù lôùn lao, taâm hoàn Thaùnh Pheâroâ coøn bò maây muø caûn trôû ñeå coù theå xuyeân qua vaø thaáu suoát. Maây muø ñoù phaûi chaêng laø do maëc caûm toäi loãi cuûa ba laàn choái Chuùa Gieâsu trong nhöõng ngaøy tröôùc ñoù, caûn trôû Ngaøi nhaän ra tín hieäu tình thöông cuûa Chuùa Phuïc Sinh, maø chæ coù nhöõng ai soáng thaân tình vôùi Chuùa môùi caûm nhaän ñöôïc. Maëc daàu thaáy moà troáng vaø baêng vaûi döôùi ñaát, khaên che ñaàu cuoán laïi, xeáp rieâng ra moät nôi, nhöng Ngaøi khoâng hieåu vaø khoâng tin.

Vaø cuõng coù leõ khoâng phaûi chæ coù Thaùnh Pheâroâ coù taâm hoàn " luùc trôøi coøn ñang toái ", khi Chuùa Gieâsu soáng laïi, maø haàu heát caùc moân ñeä khaùc cuõng vaäy. Boùng toái ñoù chæ tan bieán ñi, moät thôøi gian sau, khi Chuùa Gieâsu töø giaû caùc Ngaøi, thoåi hôi vaø ban Chuùa Thaùnh Linh cho caùc Ngaøi:
" Ngöôøi laïi noùi vôùi caùc oâng: Bình an cho anh em. Nhö Cha ñaõ sai Thaày, thì Thaày cuõng sai anh em. Noùi xong Ngöôøi thoåi hôi vaøo caùc oâng vaø baûo: Anh em haõy nhaän laáy Thaùnh Thaàn. Anh em tha toäi cho ai, thì ngöôøi aáy ñöôïc tha; anh em caàm giöõ ai, thì ngöôøi aáy bò giöõ"( Jn 20, 21-23).

d) Vaø sau cuøng laø caùi nhìn cuûa nguôøi moân ñeä ñöôïc Chuùa Gieâsu thöông meán, cuûa Thaùnh Gioan.

Sau khi ñaõ ñôïi vaø nhöôøng böôùc cho Thaùnh Pheâroâ vaøo moä tröôùc, ñeå kính troïng ñòa vò cuûa ngöôøi ñöùng ñaàu caùc moân ñeä vaø laø Vò Chuû Chaên Toái Cao cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi sau naày vaøo tröôùc, Thaùnh Gioan cuõng vaøo trong moä vaø thaáy nhöõng gì Pheâroâ ñaõ thaáy:
" Baáy giôø ngöôøi moân ñeä kia, ngöôøi ñaõ tôùi moä tröôùc cuõng ñi vaøo" ( Jn 20, 8).

Nhöng caùi nhìn cuûa Thaùnh Gioan laø caùi nhìn tröïc giaùc. Ngaøi nhìn vaø hieåu ngay. Caùi nhìn cuûa Thaùnh Gioan laø caùi nhìn cuûa tình thöông vaø chaéc chaén ñaõ nhaän ñöôïc tình thöông cuûa Chuùa Gieâsu ñaùp laïi, qua nhöõng tín hieäu "…khaên vaûi ñeå ôû ñoù …khaên che ñaàu cuoán laïi, xeáp rieâng ra moät nôi ".

Thaùnh Gioan ñaõ nhaän ñöôïc tín hieäu tình thöông ñoù trong buoåi tieäc ly cuoái cuøng, khi Ngaøi döïa ñaàu vaøo ngöïc Chuùa Gieâsu:
" Trong soá caùc moân ñeä, coù moät ngöôøi ñöôïc Chuùa Gieâsu thöông meán. OÂng ñang duøng böûa, töïa ñaàu vaøo ngöïc Chuùa Gieâsu" ( Jn 13, 23).

Vaø töø caùi nhìn tröïc giaùc ñoù ñi ñeán ñöùc tin, döôøng nhö khoâng coù khoaûn caùch. Bôûi ñoù Thaùnh Gioan dieån taû hai taùc ñoäng ñôn sô chæ baèng moät caâu vaên ngaén nguûi vôùi hai ñoäng töø:
" OÂng ñaõ thaáy vaø tin"( Jn 20, 8b).

Qua boán tröôøng hôïp ñeå tìm ñeán Chuùa Phuïc Sinh hoâm nay, tieán trình tìm ñeán ñöùc tin, laø tieán trình töï nhieân cuûa con ngöôøi tìm ñeán Thieân Chuùa. Coù nhöõng luùc chuùng ta soáng trong thöông tieác, ñau buoàn gaàn nhö " ñoùng kín" nhö tröôøng hôïp cuûa Chò Maria Magdala; vôùi caùi nhìn töø beân ngoaøi ñeå ñaët nghi vaán vaø tìm hieåu nhö tröôøng hôïp caùi nhìn töø ngoaøi cuûa Thaùnh Gioan; vôùi caùi nhìn coá gaéng tìm hieåu nhöng taâm hoàn bò maây muø che phuû thaønh ra cuoäc soáng ñöùc tin quôø quaïng nhö caùi nhìn vaø ñaët giaû thuyeát cuûa Thaùnh Pheâroâ vaø vôùi caùi nhìn tröïc giaùc thaáu hieåu ngay noäi dung cuûa nieàm tin, nhö caùi nhìn " ñaõ thaáy vaø tin" cuûa Thaùnh Gioan.

Thaùnh Gioan coù ñöôïc caùi nhìn tröïc giaùc maàu nhieäm Phuïc Sinh, vì caùi nhìn tìm ñöùc tin cuûa Ngaøi khoâng phaûi chæ coù lyù trí ñeå suy luaän, maø laø tieán trình tìm Chuùa vôùi caû tình thöông.

Tìm Chuùa, tin vaøo Chuùa vaø uûy thaùc mình trong caùnh tay Chuùa, nhö ñöùa treû hoaøn toaøn vöõng chaéc trong caùnh tay ngöôøi meï. Ñoù cuõng laø yù nghóa cuûa Kinh Tin Kính baèng La Ngöõ:
" Credo in Unum Deum, Patrem Onnipotentem…" ( Con tin kính " vaøo" moät Thieân Chuùa laø Cha Toaøn Naêng…).