Ñeâm hoâm aáy trong Vöôøn Daàu vaéng laëng,
Boùng traêng taø vöøa cheânh cheách ngoïn caây,
Treân laù hoa, söông loùng laùnh phuû ñaày,
Ngöôøi anh duõng lao mình vaøo traän ñaáu.
Traän cuoái cuøng cuûa cuoäc ñôøi chieán ñaáu,
Ñaõ khai maøo töø hoang ñòa Giuñeâ,
Trong choán tónh taâm thanh vaéng töù beà,
Vôùi keû ñòch mang teân "Thaàn caùm doã".
Haén tieán laïi beân tai Ngöôøi thoû theû:
"Phaûi oâng laø con Thieân Chuùa Toái Cao?
Haõy khieán ñaù trôû neân baùnh ñi naøo,
Ñôõ ñoùi baûn thaân, no loøng nhaân theá!
Coù phaûi oâng Ñaáng Thieân Sai kyø vó
Ngaøn ñôøi Cöïu Öôùc tha thieát öôc mô,
Haõy tung chaân nhaûy xuoáng tröôùc Ñeàn thôø
Toû vinh quang cho ngöôøi ngöôøi tin phuïc!
Coù phaûi oâng laø Vì Vua muoân vaät,
Haõy khoaùc uy quyeàn thoáng trò möôøi phöông!
Kíp mau söû duïng thaàn löïc phi thöôøng
Cöùu nhaân theá baèng phöông caùch traàn theá!"
"Hôõi Satan, ñaõ töø muoân theá heä
Luoân raäp rình, nhaèm caén goùt chaân Ta,
Xeùo cho mau, Teân caùm doã aùc taø!
Ta chæ muoán theo loái ñöôøng Thieân Chuùa!"
Nhöng Satan, keû thuø muoân muoân thuôû
Vaãn khoâng ngöøng laáp loù, ñöùng giaät daây
Treân moïi böôùc ñi truyeàn giaùo cuûa Ngöôøi,
Töø saâu thaúm ngoùc ngaùch loøng nhaân theá:
Bao pheùp laï, oâi huy hoaøng voâ keå,
Maïc khaûi thaàn caên, ban boá tình thöông,
Laïi gôïi öôùc mô chính trò taàm thöôøng
Giöõa ñaùm daân bao kieáp ñôøi noâ leä!
Kyø coâng Ngöôøi, hoï tung hoâ keå leå,
Ngöôøi truyeàn buoäc phaûi giaáu kín, laëng yeân.
No thoûa loøng, hoï möu tính toân vöông,
Ngöôøi phaûi ruùt lui vaøo nôi coâ quaïnh!
Roài moät hoâm, hoï tieán veà Ñeàn Thaùnh
Tung hoâ Ngöôøi trong khuùc haûi hoaøn ca.
"Khoâng! Ta chæ laø vò Chuùa hieàn hoøa
Ñeán vôùi muoân daân, treân löng löøa khieâm toán!"
Nhoùm bieät phaùi, nhöõng keû thuø hung haõn
Ñoøi daáu laï minh chöùng töï trôøi cao.
"Cho caùc oâng, chaúng coù daáu laï naøo,
Ngoaøi daáu Giona trong loøng caù bieån!"
Hoï haøng xuùm quanh ngöôøi con vinh hieån:
"Thaày lang ôi! tröôùc haõy cöùu baûn thaân.
Bao vieäc phuùc ñöùc ban boá xa gaàn,
Nay haõy laøm cho queâ höông baûn quaùn!"
Tröôùc yeâu saùch, Ngöôøi chæ nghieâm maët phaùn:
"Khoâng ngoân söù naøo öu ñaõi queâ höông.
Ñeán theá gian, Ta chæ coát leân ñöôøng
Baùo tin vui cho vuõ hoaøn, nhaân loaïi!"
Ñaùm moân ñeä quanh Ngöôøi luoân ñoøi hoûi:
"Xin Thaày kíp thoáng trò Israel,
Cho chuùng con ñöôïc chung höôûng uy quyeàn!"
Ngöôøi chæ höùa cho thoâng phaàn cheùn ñaéng.
Roài moät hoâm, treân con ñöôøng chaùy naéng,
Giöõa caùnh ñoàng, moân ñeä ñoùi taû tôi,
Mong Thaày mau ban baùnh laï cho roài.
"Haõy ñôõ loøng baèng daêm ba haït luùa!"
Gioan coù laàn caát leân lôøi nguyeàn ruûa
Moät thoân laøng haát huûi chính Toân Sö,
Xin ñöôïc tung saám seùt xuoáng traû thuø;
Ngöôøi chæ baûo "Thieáu tinh thaàn Thieân Chuùa".
Ñeán luùc saép böôùc vaøo ñöôøng thöông khoù,
Ngöôøi tieân baùo cho caùc moân ñeä hay.
Thuû laõnh Pheâroâ uû maët chau maøy:
"Chaúng ñôøi naøo phaûi xaûy ra nhö theá!"
Lieàn ñöôïc nghe lôøi maéng traùch thaäm teä:
"Hôõi Satan, xeùo khoûi maët Ta ngay!
Y töôûng ngöôi laø cuûa theá gian naøy,
Chöù ñaâu phaûi phaùt xuaát töø Thieân Chuùa!"
Nhöng Satan, keû muoân ñôøi khoâng nguû,
Quyeát phen naøy nhaäp taâm trí Giuña,
Môùm cho y moät keá hoaïch aùc taø:
Doàn Ngöôøi ñeán böôùc ñöôøng cuøng nan giaûi.
Haén döï ñònh noäp Ngöôøi cho Bieät phaùi
Muoán baét Ngöôøi ñeå trieät haï thuû tieâu.
Ñeán nöôùc bí, Toân Sö seõ phaûi lieàu
Töï cöùu mình baèng caùnh tay löôõi kieám.
Giôø haønh ñoäng nhö theá laø seõ ñieåm:
Ngöôøi seõ neân laõnh tuï cuûa toaøn daân,
Quy tuï bao nhoùm nghóa quaân xa gaàn,
Queùt saïch boùng quaân thuø ra ngoaøi coõi.
Vaø giôø ñaây, döôùi traêng vaøng le loùi
Trong chính giôø ñaéc thaéng cuûa toái taêm,
Ngöôøi laëng leõ böôùc voâ traän cuoái cuøng,
Ñeán ñænh cao cuûa cuoäc ñôøi chieán ñaáu.
Möu thaâm ñoäc, teân phaûn Thaày che daáu,
Ngöôøi bieát saép thöïc hieän laùt nöõa thoâi:
Ñaët Ngöôøi tröôùc nhöõng söï vieäc ñaõ roài,
Ñeå phaûi choïn moät con ñöôøng giaûi quyeát.
Tröôùc maét Ngöôøi cuõng hieän leân roõ neùt
Bao khoå hình seõ aäp xuoáng ngaøy mai:
Nhöõng ngoïn roi quaát vun vuùt tôi bôøi,
Côn haáp hoái rôïn ruøng treân khoå giaù
Nieàm tuûi nhuïc khoâng buùt naøo moâ taû,
Noãi baøng hoaøng gaây cho luõ muoân sinh,
Vaø chaám döùt laø taát caû coâng trình
Seõ vuøi choân trong naám moà oan nghieät.
Ñaùng sôï nhaát: söï kinh hoàn gôùm ghieác
Cuûa ngaøn muoân toäi loãi nôi nhaân traàn,
Maø Ngöôøi chæ xoùa ñöôïc baèng hy sinh,
Baèng chaáp nhaän cheát ñaéng cay oâ nhuïc.
Vaø Satan ñoå gioïng traàm thoâi thuùc:
"Sao khoâng duøng quyeàn löïc ñaõ ñöôïc ban
Ñeå thöïc thi söù maïng cöùu vuõ hoaøn
Baèng cuûa caûi, vinh quang vaø quyeàn löïc,
Laø nhöõng thöù con ngöôøi ñôøi mong ñöôïc,
Laø phöông saùch caùc vua chuùa traàn ai,
Töï coå chí kim vaãn söû duïng hoaøi.
Côù sao laïi moät mình ñi ñöôøng ngöôïc?"
Cuoäc chieán ñaáu oâi voâ cuøng aùc lieät,
Cheùn ñaéng ñaày ñaâu deã caïn moät hôi
Nhöng taâm tö loøng daï ñaõ quyeát roài:
Phaûi ñi ñeán taän cuoái ñöôøng chieán ñaáu.
Ngöôøi chieán só, thaân ñaãm moà hoâi maùu,
Töï noäp mình cho keû ñòch buûa vaây,
Coøn caát cao gioïng quôû maéng la raày
Ngöôøi moân ñeä chí tình möu giaûi thoaùt,
Giöõ laëng yeân tröôùc moïi ñieàu phæ baùng,
Lôøi khieâu khích, chuyeän vu caùo traùi tai.
Khoâng reân than tröôùc roi voït tôi bôøi
Töïa chieân hieàn tröôùc löôõi dao ñoà teå.
Nhöng tröôùc lôøi thaùch thöùc cuûa Thöôïng teá:
"Phaûi oâng laø con Thieân Chuùa toaøn naêng?"
Maø caâu ñaùp seõ giaûi quyeát traêm phaàn
Soá phaän baûn thaân, Ngöôøi raèng: "Phaûi!"
Tröôùc khi leân thaäp giaù, ñaõ töø choái
Cheùn maät ñaéng, caùi lieàu thuoác giaûm ñau.
Chuùt daám chua chaúng muoán uoáng chuùt naøo
Keûo keát thuùc nhanh khoå hình thaäp giaù.
Khoâng hôøn caêm nhöõng ñòch thuø heå haû,
Moät chæ caàu Thieân Chuùa thöù tha thoâi.
Phuùt coâ ñôn maø chaúng chuùt ñoaùi hoaøi
Ñeán thaân mình, moät chæ lo ngöôøi khaùc.
Vaø treân ñænh ñau thöông ñaày aùc lieät
Satan cuøng caû moät khoái ñoàng minh,
Keâu nhö theùt: "Haõy töï cöùu laáy mình,
Duøng quyeàn naêng xuoáng khoûi ñaøi thaäp giaù!
Côù sao ñeå thaân mình raùch tôi taû?
Trô maët daøy chòu sæ nhuïc theá sao?
Hoûi Thieân Chuùa coù thöông xoùt khoâng naøo?
Chæ muoân ñôøi mang hai tieáng oûdaïi doät!oõ"
Ñoøn taán coâng oâi voâ cuøng taøn ñoäc,
Nhöng hoàn naøy quyeát phoù troïn tay Cha,
Daãu ñoâi maét ñaõ maùu leä nhaït nhoøa,
Vì naøy con ñaõ hoaøn taát moïi söï!
Phaûi! Chính Ngöôøi ñaõ hoaøn taát moïi söï,
Ñaõ hoaøn taát trong cuoäc chieán gian truaân
Choáng theá gian, choáng vôùi baûn thaân mình,
Choáng Satan döôùi muoân hình muoân maët.
Chieán löôïc Ngöôøi: phaù thaønh trì quaân ñòch,
Luoân kieân cöôøng vöôït thoaùt khoûi voøng vaây,
Caùi voøng laãn quaån, gheâ gôùm xöa nay,
Laø ham muoán lôïi danh vaø quyeàn löïc.
Chieán thuaät Ngöôøi laø khieâm cung raát möïc,
Soáng ñôn ngheøo vaø vaâng phuïc thaúm saâu.
Giöõ khieát trinh, khinh moïi thöù sang giaøu,
Töøng giaây phuùt choïn con ñöôøng gian khoå.
Ngöôøi laø caû moät tinh thaàn töø boû,
Luoân keâu môøi nhaân loaïi soáng tình thöông,
Khoâng chaïy theo bao khaùt voïng taàm thöôøng,
Khoâng haáp daãn baèng vinh quang ngôøi saùng.Cuoäc chieán ñaáu Ngöôøi vaãn coøn tieáp dieãn
Moãi moät ngaøy trong taát caû Nhieäm Thaân,
Nôi moãi chi theå, nôi moãi thaønh phaàn,
Cho tôùi luùc ñaït kieän toaøn vieân maõn.
Vaø bí quyeát cuûa dieäu kyø chieán thaéng
Laø hoïc Ngöôøi trong moãi cuoäc tieán coâng,
Khoâng baên khoaên, khoâng e ngaïi naûn loøng
Bôûi vôùi Ngöôøi, trong Ngöôøi, ta chieán thaéng!
Vaø thaønh quaû cao vôøi cuûa chieán thaéng
Cho con ngöôøi, laø mang laïi töï do,
Giaät ñöùt tung sôïi daây troùi khoång loà
Laø baûn naêng haèn saâu trong xaùc thòt.
Ngöôøi ñaõ phaù tan nguïc tuø coõi cheát,
Khai môû suoái nguoàn söï soáng thaàn linh,
Ban haïnh phuùc toaøn maõn choán Thieân ñình,
Laø muoân ñôøi meán yeâu trong Thieân Chuùa.
Muoân toäi khieân chính Ngöôøi ñaõ taåy röûa,
Ñaõ ñeàn buø cho taát caû theá nhaân,
Khoâi phuïc heát neùt xinh ñeïp tuyeät traàn
Ñaõ ñaùnh maát trong Ñòa ñaøng nguyeân thuûy.
Vaø treân ñaàu ñoäi voøng hoa nguyeät queá
Ngöôøi böôùc vaøo choán vónh cöõu vinh quang,
Neân Chuùa teå caû theá giôùi vuõ hoaøn,
Laøm thuû laõnh caû Thaân Mình maàu nhieäm.

Noãi loøng teân phaûn boäi

Haén ñöùng giöõa ñaùm ñoâng, ñaày kinh ngaïc,
Nhìn caûnh dieäu kyø coù moät khoâng hai:
OÂng Gieâsu aáy chæ phaùn moät lôøi,
Côn beänh hieåm ngheøo kia lieàn tan bieán.
Haén ñaõ hôn moät laàn chöùng kieán
Ngöôøi ñui muø ñöôïc traû laïi thò quan
Keû baïi lieät laïi ñi ñöùng deã daøng,
Laém ngöôøi ñaõ cheát ñoäi moà soáng daäy.
Coù moät laàn, cuøng ñaùm ñoâng phaán khôûi,
Haén tha hoà tham döï ñeán no say
Böõa tieäc laï Ngöôøi khoaûn ñaõi theát baøy,
Treân thaûm coû, moät chieàu xuaân eâm aû.
Ngoân töø Ngöôøi cuõng muoân phaàn kyø laï:
Thu phuïc hoàn, xuyeân thaáu taän taâm can
Ñaùm thính giaû ñang söûng soát, baøng hoaøng.
Quaû laø moät nhaø laõnh ñaïo quaàn chuùng!
Mang trong mình nieàm tuûi ñau maát nöôùc,
Noãi nhuïc ñôøi noâ leä vôùi nhaân daân,
Haén ñaõ nuoâi bao yù ñònh haøo huøng
Queùt saïch boùng xaâm laêng ñaùng nguyeàn ruûa.
Haén töø laâu mô hoaøi moät chaân chuùa
Ñuû taøi ñöùc ñeå thu phuïc nhaân taâm,
Moät laõnh tuï coù uy tín côõ taàm,
Naøy ñaây haén ñaõ gaëp ngöôøi mô öôùc.
Baát ngôø thay, Ngöôøi ñaõ ñi böôùc tröôùc,
Ñaõ thaân haønh môøi goïi haén ñi theo,
Khieán haén moät phen söûng soát ngheïn ngaøo,
Vaø phaán chaán tröôùc tieàn ñoà röïc rôõ
Nhöng nieàm vui ñaõ trôû thaønh bôõ ngôõ:
Lôøi daïy Ngöôøi coù noùi ñeán ñaáu tranh
Nhöng ñaáu tranh vôùi chính baûn thaân mình,
Vôùi quyû ma, vôùi traàn ñôøi ñen toái.
Söï giaûi phoùng Ngöôøi cuõng luoân keâu goïi,
Nhöng giaûi phoùng khoûi toäi loãi tieàn khieân,
Khoûi baûn naêng nhö nhöõng moái xích xieàng
Troùi con ngöôøi trong nguïc tuø ích kyû.
Ngöôøi noùi ñeán uy quyeàn vaø cai trò,
Nhöng uy quyeàn ñeå theå hieän tình thöông
Cai trò laø phuïc vuï trong khieâm nhöôøng:
Ai thuû laõnh phaûi trôû thaønh toâi beù.
Ngöôøi thieát laäp moät vöông quoác môùi meû
Maø coù daønh rieâng daân toäc naøo ñaâu,
Nhöng quy tuï heát moïi keû ngheøo giaøu,
Moïi vaên hoùa, maøu da vaø ngoân ngöõ.
Maëc daàu theá, haén vaãn haèng aáp uû
yù ñònh keùo Ngöôøi chuyeån ñoåi höôùng ñi.
Ñoàng minh haén vaû laïi chaúng thieáu gì:
Naøo ma quyû, ñòch thuø, naøo quaàn chuùng,
Naøo moân sinh, naøo hoï haøng thaân thuoäc
Ngaøy laïi ngaøy cöù maûi mieát taán coâng,
Thuùc ñaåy Ngöôøi taän duïng heát khaû naêng
Ñeå cöùu theá baèng vinh quang quyeàn löïc.
Böïc mình thay, Ngöôøi vaãn cöù moät möïc
Soáng khieâm nhöôøng giöõa toät ñænh vinh quang;
Giuùp töù phöông maø vaãn soáng ngheøo naøn;
Traùnh luõ ñoâng toân mình laøm vöông ñeá.
Vaø moät ñieàu coøn laï luøng hôn theá:
Ngöôøi tieân baùo seõ gaùnh laáy ñau thöông,
Bò phaûn traéc, chòu sæ nhuïc theïn thuoàng,
Vaø keát thuùc cuoäc ñôøi treân khoå giaù!
Nhöng ñaõ treã, bao vieäc Ngöôøi kyø laï
Ñaõ thoåi buøng nieàm phaán khôûi cuoàng ñieân,
Khôi daäy moäng phuïc quoác khaép moïi mieàn,
Cuoäc caùch maïng chæ chôø ngaøy buøng noå.
Vaø giôø ñaây, haén aâm thaàm möøng rôõ
Nghe thaáy Ngöôøi quyeát ñònh ñeán thaùnh ñoâ,
Döï leã vöôït qua vôùi caùc moân ñoà.
Giôø haønh ñoäng theá laø baét ñaàu ñieåm.
Pheùp maàu cöùu Lazaroâ khoûi huyeät
Khieán daân tình caøng ruùng ñoäng xoân xao.
Hoï traåy ñi nhö thaùc luõ tuoân traøo,
Tung hoâ Ngöôøi hoâm tieán vaøo ñeàn thaùnh.
Nhöng chôø maõi, chaúng thaáy Ngöôøi ñoäng tónh
Trong luùc töøng toáp khôûi nghóa vuõ trang
Ñaõ traø troän vaøo ñaùm khaùch haønh höông,
Chôø ñeán leã seõ nhaát teà noåi daäy.
Haén vaïch ra keá hoaïch chöa töøng thaáy,
Theo xuùi duïc baøy veõ cuûa Satan
Keû luoân keùo Cöùu Chuùa vaøo con ñöôøng
Cöùu traàn gian baèng vinh quang quyeàn löïc.
Haén döï tính seõ baét Ngöôøi ñem noäp
Cho Bieät phaùi, nhöõng ñòch thuû hung taøn
Voán caêm thuø Ngöôøi ñeán taän tuûy xöông,
Muoán trieät Ngöôøi cho thoûa loøng ghen gheùt.
Hoï seõ xin chính quyeàn cho Ngöôøi aùn cheát,
Khieán Ngöôøi seõ phaûi quyeát lieät ra tay,
Cöùu baûn thaân khoûi moái nguy hieåm naøy
Roài keùo theo caû daây chuyeàn noåi loaïn.
Ñeå ñeà phoøng Bieät phaùi ñaâm nghi hoaëc
Caùi möu ñoà quaù ñoäng ñòa kinh thieân,
Haén giaû caùch laøm ra veû haùm tieàn,
Ñem baùn Thaày laáy ba möôi ñoàng baïc.
Vaø naøy ñaây, ñaõ ñeán giôø vaøo vieäc:
Ngöôøi ñang ôû trong vöôøn toái aâm u,
Caïnh ngay beân chæ moät nhuùm moân ñoà,
Keá hoaïch seõ khôûi ñaàu caùch eâm thaám!
Maø thaät theá, sau caùi hoân boäi phaûn,
Boïn baét Ngöôøi ñaõ mau leï ra tay.
Haén cuõng ruùt lui, hôùn hôû maët maøy,
Vaø ñaéc chí doõi theo ñaø tieán trieån.
Nhöng noãi vui ñaõ töø töø tan bieán
Khi nghe Ngöôøi quaù nhaãn nhuïc "buoâng xuoâi":
Tröôùc vu oan chaúng ñaùp laïi moät lôøi,
Tröôùc baïo haønh, khoâng cöû chæ phaûn khaùng.
Ñoùn nghe toøa Do Thaùi tuyeân caùo traïng,
Nhaän phaùn quyeát cuûa toång traán Roâma,
Ñöa löng vaùc thaäp giaù, chaúng neà haø,
Chòu ñoùng ñinh khoâng moät lôøi than thôû.
Thaáy keá hoaïch ñaõ ñeán hoài ñoå vôõ,
Haén kinh hoaøng chen vaøo giöõa ñaùm ñoâng,
Ñang ñöùng beân thaäp giaù, döôùi naéng hoàng,
Khieâu khích Ngöôøi trong phuùt giaây cuøng taän.
Maëc hoø heùt, Ngöôøi vaãn cöù thinh laëng,
Chòu caêng thaây, chaúng xuoáng khoûi hình ñaøi,
Neám cöïc hình, só nhuïc ñeán heát hôi,
Ñeå hoaøn taát keá hoaïch rieâng truø ñònh.
Vaø keá hoaïch haén töø laâu möu tính
Cuõng tan taønh theo saám chôùp cuoàng ñieân.
Töông lai haén möôøng töôïng boãng toái ñen
Nhö baàu trôøi bao phuû ñoài thaäp giaù.
Loøng phaãn uaát, haän mình ñeán khoân taû,
Thaáy maùu ngöôøi voâ toäi ñaõ ñoå oan,
Bôûi tan maây caû moät giaác moäng vaøng,
Haén keát ñôøi trong voøng daây oan nghieät.
Haén ñaâu hieåu söù maïng Ngöôøi ñích thaät
Laø giaûi phoùng caû theá giôùi vuõ hoaøn,
Caû gioáng noøi vó ñaïi cuûa Añam,
Chöù phaûi ñaâu, rieâng gì toäc Do Thaùi.
Vaø keû thuø caàn dieät ñaâu coù phaûi
Laø con ngöôøi, laø keû khaùc quanh ta,
Nhöng laø toäi loãi, laø chính thaàn taø,
Laø baûn thaân haùm lôïi danh, quyeàn löïc.
Vaø phöông theá ñeå trieät tieâu thuø ñòch
Ñaâu phaûi laø baïo löïc hoaëc chieán tranh,
Nhöng quyeát ñaáu vôùi chính baûn thaân mình,
Vaïch traàn loøng ích kyû doái traù.
Tröôùc oaùn thuø, laáy tình thöông ñaùp traû,
Choán tranh chaáp, chæ ñem ñeán hoøa bình,
Tröôùc laêng nhuïc, bieát tha thöù laëng thinh,
Ñem chaân lyù chieáu soi nôi laàm laïc.
Vaø ñænh cao laø hieán mình töû naïn
Ñeå keâu môøi keû aùc xoùa baát coâng,
Kheâu gôïi leân töø taän ñaùy taâm hoàn
Cuûa nhaân theá nieàm yeâu chaân thieän myõ.
Ngöôøi ñaõ cheát ñeå chöùng minh chaân lyù:
"Khoâng ai yeâu baèng keû hieán maïng mình
Cho nhöõng keû mình quyù meán, thieát thaân"
OÂi! ñoøi hoûi cuûa tình yeâu ñích thöïc!
Ngöôøi ñaõ cheát ñeå giaûi hoøa taïo vaät,
Ñeå ñeàn buø cho heát thaûy theá nhaân,
Quy tuï taát caû thaønh moät Thaân mình,
Ñem nhaân loaøi veà laïi vôùi Thieân Chuùa.

Lm. Phan Vaên Lôïi
Traïi Bình Ñieàn - 85