CHUÙA NHAÄT 1 MUØA CHAY
HAI MAËT CUÛA MOÄT CÔN CAÙM DOÃ
Ñöùc Taân Hoàng Y Phanxicoâ Xavie coù keå laïi moät caâu chuyeän veà meï cuûa ngaøi trong moät dieãn vaên nhaân leã môû tay möøng taân chöùc nhö sau: "Caùch ñaây khaù laâu coù hai linh muïc ñeán thaêm meï giaø cuûa toâi taïi UÙc chaâu vaø hoûi baø: "Baø coá coù muoán Ñöùc Cha Thuaän laøm hoàng y khoâng?" Baø cuï (nay ñaõ 98 tuoåi) traû lôøi: "Khoâng! Toâi daâng con toâi cho Chuùa laø ñeå teá leã Ngöôøi, nhö theá laø ñuû! Toâi chaúng caàn con toâi laøm hoàng y ñaâu" - "Nhöng leân hoàng y seõ laøm vinh danh Chuùa hôn!" - "Theá hai cha khoâng laøm vinh danh Chuùa aø?" · Môùi ñaây, sau khi Ñöùc Cha Thuaän ñöôïc taán phong hoàng y thöïc thuï, moät trong hai linh muïc hoâm noï cuøng moät vò khaùc laïi gaëp baø cuï vaø hoûi: "Nay Ñöùc Cha Thuaän ñaõ leân hoàng y roài, baø coá coù vui khoâng?" - "Daï vui chôù!" - "Sao hoâm noï, baø coá ñaõ traû lôøi laø khoâng muoán con baø laøm hoàng y!" - "Nay toâi vui vì ñoù laø ôn Chuùa cho. Coù chöùc quyeàn to ôû traàn ñôøi deã laøm baäy laém! Coøn chöùc quyeàn to trong Giaùo Hoäi thì phaûi lo maø chu toaøn theo yù Chuùa" - "Vaäy baây giôø Ñöùc Cha ñaõ leân hoàng y, baø coá caàu nguyeän gì cho ñöùc Hoàng y?" - "Toâi chæ caàu nguyeän cho con toâi soáng ñeïp loøng Chuùa!" - "Theá thoâi aø?" - "Vaâng, soáng ñeïp loøng Chuùa, ñoù laø ñieàu duy nhaát toâi luoân caàu nguyeän cho con toâi!".
1. Tin vaøo Thieân Chuùa, baûn chaát cuoäc soáng kitoâ höõu.
Caùm doã laïm duïng chöùc quyeàn ñöôïc ban vaø caùm doã muoán laøm theo yù rieâng mình hôn laøm ñeïp loøng Thieân Chuùa, ñoù cuõng laø ñieàu Ñöùc Gieâsu traûi qua trong baøi Tin Möøng môû ñaàu Muøa Chay hoâm nay.
Töï baûn chaát, Muøa Chay naøy gioáng nhö hoang ñòa laøm neân haäu caûnh cho trình thuaät Tin Möøng veà vieäc Ñöùc Gieâsu bò caùm doã. Y nhö hoang ñòa giaûn löôïc con ngöôøi vaøo nhöõng gì chuû yeáu, boùc traàn noù khoûi nhöõng gì beân ngoaøi, dö thöøa, phuø vaân vaø phoùng ñaåy noù ñeán moät ít ñieàu caên baûn (thöùc aên, nöôùc uoáng, con ñöôøng ñuùng, moät choã che naéng maët trôøi), thì Muøa Chay cuõng muoán ñöa chuùng ta veà laïi baûn chaát cuûa cuoäc soáng kitoâ höõu. Vaø hoâm nay noù laøm ñieàu ñoù vôùi ba ñoaïn Thaùnh Kinh ñöôïc lieân keát vôùi nhau bôûi moät chuû ñeà caên baûn, chuû ñeà tuyeân xöng ñöùc tin, moät ñöùc tin theo ñuùng nghóa Kinh Thaùnh (Ñnl 26,4-10; Rm 10,8-13; Lc 4,1-13)
Trong ba cuoäc tuyeân tín naøy (moät cuûa tuyeån daân, moät cuûa thaùnh Phaoloâ, moät cuûa Ñöùc Gieâsu), ñaùng keå hôn heát laø lôøi tuyeân xöng cuûa Ñöùc Gieâsu qua trình thuaät caùm doã: tuyeân xöng loøng tín thaùc ñoái vôùi Chuùa Cha vaø ñoái vôùi chöông trình cöùu roãi cuûa Ngöôøi. Ñöôïc caùch ñieäu hoùa trong ba caûnh, trình thuaät coù moät söï ñaûo loän lyù thuù giöõa caûnh hai vaø caûnh ba so vôùi baûn song song cuûa Maùttheâu: ñoái vôùi Luca, choùp ñænh cuûa cuoäc caùm doã khoâng phaûi laø "ngoïn nuùi raát cao" nhö ñoái vôùi Maùttheâu song laø Gieârusalem, thaønh phoá maø taát caû Tin Möøng Luca höôùng veà. Thaät theá, ngöôøi ta bieát raèng taùc phaåm cuûa Luca môû ra vaø ñoùng laïi ôû Ñeàn thôø nuùi Sion vaø trung taâm cuûa taùc phaåm (caùc chöông 9-19) chính laø cuoäc haønh trình daøi cuûa Ñöùc Kitoâ tieán ñeán ñònh meänh cuûa mình seõ ñöôïc hoaøn taát ôû Thaønh thaùnh. Do ñoù chính Gieârusalem, ñænh cao cuoäc soáng Ñöùc Kitoâ, cuõng laø ñænh cao côn caùm doã vaø lôøi tuyeân xöng loøng tín thaùc cuûa Ngöôøi.
Thaät theá, ôû ñoù hoaøn taát côn thöû thaùch cao nhaát veà tính chaát Meâsia cuûa Ñöùc Gieâsu: Ngöôøi seõ phaûi quyeát ñònh choïn ñònh meänh cuoái cuøng cuûa mình, moät ñònh meänh cöùu roãi khoâng ñaït tôùi baèng toaøn thaéng vinh quang nhöng qua ngheøo khoå toät cuøng cuûa thaäp giaù. Neáu chìu theo caùm doã naøy, Ñöùc Gieâsu seõ töø khöôùc loøng tín thaùc hoaøn haûo cuûa mình vaøo Chuùa Cha vaø chuùng ta seõ maát nieàm tin vaøo moät vò Cöùu Theá ñích thöïc. Nhöng treân thöôïng ñænh Ñeàn thôø, Ñöùc Gieâsu ñaõ coâng boá tieáng "vaâng" quyeát ñònh ñoái vôùi Cha, vaø nhôø ñoù, ñaõ trôû neân bieåu töôïng saùng ngôøi cuûa ñöùc tin nhö Kinh Thaùnh noùi, nghóa laø cuûa vieäc gaén boù hoaøn toaøn vaø troïn veïn vaøo Thieân Chuùa vaø vaøo chöông trình Ngöôøi ñaõ vaïch trong vuõ truï vaø trong lòch söû.
Loøng tin ñoù, Ñöùc Gieâsu ñaõ maïnh meõ coâng boá tröôùc Teân caùm doã soá moät, Satan, keû luoân tìm caùch laøm lung lay loøng tín thaùc cuûa Ngöôøi vaøo Cha Ngöôøi vaø keùo Ngöôøi ñi xa con ñöôøng cuûa Cha Ngöôøi. Baùm vaøo lôøi Chuùa, Ñöùc Gieâsu ñaõ xaây döïng moät kinh Tin kính maø ñænh cao naèm trong caâu ñoáp laïi côn caùm doã thöù hai: "Ngöôi phaûi baùi laïy Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa cuûa ngöôi, vaø phaûi thôø phöôïng moät mình Ngöôøi maø thoâi
". Maø ñoù laø laëp laïi giôùi raên thöù nhaát, neàn taûng vaø laø nguoàn suoái cuûa taát caû Thaäp ñieàu cuõng nhö cuûa toaøn boä ñöùc tin Kinh Thaùnh: "Ngöôi khoâng ñöôïc coù thaàn naøo khaùc ñoái nghòch vôùi Ta... Ngöôi khoâng ñöôïc phuû phuïc tröôùc nhöõng thöù ñoù maø phuïng thôø..." (Xh 20,3.5).Choáng laïi taát caû nhöõng nguïy taïo veà khuoân maët Thieân Chuùa maø con ngöôøi qua caùc theá kyû ñaõ töôûng töôïng ra theo nhu caàu söû duïng vaø tieâu thuï cuûa mình, choáng laïi bieám hoïa veà Thieân Chuùa maø Satan coá gaéng gôïi leân cho Ñöùc Gieâsu, choáng laïi chính Satan, boùng toái cuûa Thieân Chuùa ñích thöïc, Ñöùc Gieâsu xaùc quyeát laïi nhu caàu phaûi thôø phöôïng moät mình Thieân Chuùa cöùu ñoä vaø haèng soáng, Taïo Hoùa vaø Chuû Teå. Treân ñoàng ñoâla cuûa Myõ luoân coù caâu "In God we trust" (Chuùng toâi tin vaøo Thieân Chuùa), nhöng thöïc teá daân Myõ coù leõ tin vaøo ñoàng ñoâla hôn!
2. Soáng theo yù Thieân Chuùa, con ñöôøng cuûa kitoâ höõu
Tuy nhieân, vieäc xaùc quyeát nieàm tin töôûng tuyeät ñoái vaøo Thieân Chuùa cuõng coù theå bieán chöùng thaønh moät thaùi ñoä laàm laïc: muoán tìm nôi Thieân Chuùa nhieàu quyeàn löïc ma thuaät ñeå traùnh neù caùc khoù khaên.
Thoâng thöôøng, töø "caùm doã" thöôøng gôïi leân cho chuùng ta nhieàu cuoäc chieán ñaáu cuïc boä, ñaëc bieät nhöõng cuoäc chieán ñaáu thuoäc loaïi tính duïc. Nhöng ôû ñaây, hoang ñòa, caùi ñoùi, vieäc hoài taâm maõnh lieät cuûa Ñöùc Gieâsu luùc baét ñaàu söù vuï, noùi leân cho chuùng ta thaáy ñoù laø moät cuoäc chieán ñaáu mang tính toång quaùt hôn nhieàu, moät côn "caùm doã vó ñaïi": muoán tìm nôi TC nhieàu quyeàn löïc ma thuaät ñeå traùnh neù caùc khoù khaên trong ñôøi.
Trong cuoäc chay tònh 40 ngaøy cuûa mình nôi hoang ñòa -moät cuoäc tónh taâm kinh khuûng- Ñöùc Gieâsu ñaõ löôøng ñöôïc tính ñoà soä cuûa nhöõng gì Ngöôøi saép khôûi coâng: thay ñoåi caùc yù töôûng veà Thieân Chuùa, noùi ngöôïc caùc "nhaø thoâng thaùi khoân ngoan", choáng laïi caùc keû cöôøng quyeàn, ñeà ra moät söï coâng chính vaø moät tình yeâu vöôït raát xa nhöõng gì Bieät phaùi daïy.
Vaø naøy teân caùm doã cuûa côn caùm doã vó ñaïi xuaát hieän: "Neáu thöïc laø Con Thieân Chuùa, thì oâng coù bieát bao quyeàn löïc trong tay! OÂng seõ chinh phuïc ñöôïc caû hoaøn vuõ". Vôùi söùc maïnh raát traàm tónh, boäc loä cho thaáy coù Thaùnh Thaàn (Luca nhaán maïnh: "Ngöôøi ñöôïc ñaày Thaùnh Thaàn... Ngöôøi ñöôïc Thaùnh Thaàn daãn ñi"), Ñöùc Gieâsu töø khöôùc ñoùng vai thuaät só. Maàu nhieäm Nhaäp theå chính laø Thieân Chuùa ñi vaøo thaân phaän con ngöôøi maø khoâng gì baûo veä cuõng chaúng quyeàn naêng ñaëc bieät. Moät sieâu nhaân khoù maø baûo chuùng ta: "Haõy theo Thaày, haõy hoïc cuøng Thaày".
Phaàn chuùng ta, muoán theo Ngöôøi, phaûi chaêng chuùng ta seõ xin nhieàu ñieàu deã daõi vaø nhieàu quyeàn naêng ma thuaät? Haún baïn noùi: "Toâi ñaâu coù xin!" Nhöng baïn ñaõ chaúng bao giôø thöa sao: "Laïy Chuùa, xin laøm cho cuoäc soáng con neân deã daõi"? - "Chính Ñöùc Gieâsu keâu môøi chuùng ta xin taát caû: côm baùnh, ôn tha thöù, moät söï giuùp ñôõ. Phuïng vuï Giôø kinh baét ñaàu baèng caâu: ‘Laïy Chuùa trôøi, xin tôùi giuùp con’ maø!»
Coù moät lôøi keâu xin giuùp ñôõ ñuùng vaø moät lôøi keâu xin giuùp ñôõ baäy. Haõy nghe roõ caâu ñoáp cuoái cuøng cuûa Ñöùc Gieâsu: "Ñaõ coù lôøi raèng ngöôi chôù thöû thaùch Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa cuûa ngöôi". "Thöû thaùch Thieân Chuùa", ñoù laø chôø ñôïi nôi Ngöôøi nhieàu caùi seõ laøm sai leäch taát caû: sai leäch veà Ngöôøi, veà chuùng ta vaø veà cuoäc soáng Ngöôøi ban cho ta.
Chuùng ta muoán moät cuoäc soáng ñôõ vaát vaû hôn, ñôõ aâu lo hôn, ñaày haïnh phuùc vaø nieàm vui hôn. Vaø chuùng ta bò caùm doã xin nhöõng caùi aáy nôi toân giaùo. Neáu khoâng, chuùng ta nghó, caàu nguyeän ñeå laøm gì? ñöùc tin mang laïi lôïi ích gì? Thaät ra, ñöùc tin khoâng mang laïi nhöõng phöông tieän laøm cho cuoäc soáng deã daõi hôn, nhöng ñem laïi khaû naêng soáng ñeán cuøng caùi deã vaø caùi khoù. Nghóa laø khaû naêng soáng moät cuoäc soáng con ngöôøi thöïc söï: trôû thaønh ñeán möùc toái ña caùi chuùng ta phaûi trôû thaønh, vaø lôïi duïng taát caû. Cha Jean-Francois Six töøng ñònh nghóa veà thaùnh nöõ Teâreâxa Haøi Ñoàng nhö sau: "Ngaøi ñaõ lôïi duïng taát caû ñeå yeâu meán". Moät caùch khaùc ñeå dieãn taû raèng "taát caû ñeàu laø hoàng aân" khi ngöôøi ta ñaõ luyeän ñöôïc caùi phaûn xaï cöùu nguy: "ÔÛ ñaáy, toâi coù theå yeâu thöông nhö theá naøo?" Baáy giôø ta coù theå noùi: "Laïy Chuùa trôøi, xin tôùi giuùp con!" khoâng phaûi ñeå gôõ con khoûi nhöõng gì maø cuoäc soáng ñoøi hoûi con, traùi laïi ñeå oâm chaàm laáy noù baèng caùch ñaùnh thöùc toái ña loøng can ñaûm cuûa con vaø khai môû trí tueä cuûa con.
Ñöùc Gieâsu nghó tôùi ñieàu aáy trong 40 ngaøy: laøm nhöõng gì mình caàn laøm, vôùi caùc phöông tieän cuûa moät con ngöôøi, vôùi loøng can ñaûm vaø quaû tim cuûa moät con ngöôøi. Thaät ngu ñaàn caùi thaèng quyû ñeán ñeà nghò vôùi Ngöôøi nhieàu phöông tieän ma thuaät ñeå loøe maét vaø thoáng trò. Khoâng ñeán noãi ngu theá ñaâu! Noù bieát laøm cho côn caùm doã neân laáp laùnh röïc rôõ: söû duïng nhieàu con ñöôøng ngaén vaø nhieàu phöông tieän naëng ñeå toaøn thaéng. "Neáu oâng laø Con Thieân Chuùa, haõy söû duïng caùc quyeàn löïc cuûa oâng ñi naøo!" Satan cuõng roùt vaøo tai ta nhö vaäy: "Thieân Chuùa yeâu baïn, baïn coù theå xin vôùi Ngöôøi taát caû". Thaäm chí noù seõ ñoùng vai oâng thaày: "Ñaõ coù vieát raèng..." Chuùng ta seõ cuøng vôùi Ñöùc Gieâsu traû lôøi noù: "Ñaõ vieát raèng" khoâng neân xin Thieân Chuùa cho thoaùt khoûi noã löïc soáng, thoaùt khoûi gian khoå cuûa ñôøi chöùng nhaân!
Lm. Phan Vaên Lôïi