CHUÙA NHAÄT 3 MUØA CHAY
DOÕI THÔØI SÖÏ, HOÏC THÔØI ÑIEÀM
Trong boä söu taäp veà caùc vò aån tu, ngöôøi ta ñoïc ñöôïc caâu chuyeän naøy: Coù hai toäi nhaân quyeát taâm vaøo sa maïc ñeå aên chay ñeàn toäi. Nhieàu thaùng trôøi roøng raõ, ai naáy giam mình trong moät tuùp leàu, ngaøy ñeâm ñaùnh toäi, aên naên vaø caàu nguyeän. Ngaøy ngaøy caùc tu só cuûa moät coäng ñoaøn aån tu mang thöùc aên nöôùc uoáng ñeán taän caên leàu cuûa moãi ngöôøi. Sau ñuùng moät naêm thöû thaùch, caùc tu só nhaän thaáy coù söï khaùc bieät giöõa hai beân. Moät ngöôøi thì khoûe maïnh vui töôi, moät ngöôøi thì oám o phieàn naõo. Caû hai ñeán trình dieän tröôùc beà treân coäng ñoaøn ñeå chôø ñôïi söï phaùn quyeát cuûa ngaøi, theo ñoù hoï coù xöùng ñaùng gia nhaäp coäng ñoaøn hay khoâng. Khi ñöôïc hoûi trong suoát moät naêm qua, hoï ñaõ suy nieäm nhöõng gì, con ngöôøi oám o phieàn naõo leân tieáng ñaùp: "Suoát moät naêm qua, ngaøy ngaøy toâi nhôù laïi nhöõng toäi mình ñaõ phaïm. Töøng giaây töøng phuùt toâi nghó ñeán hình phaït mình seõ gaùnh chòu sau khi cheát vaø toâi sôï haõi ñeán maát aên maát nguû" · Tôùi löôït mình, con ngöôøi vui töôi khoûe maïnh trình baøy nhö sau: "Suoát moät naêm qua, töøng giaây töøng phuùt toâi haèng nhôù laïi nhöõng ôn laønh TC ñaõ xuoáng cho toâi, nghó ñeán tình thöông cuûa Ngöôøi vaø nhöõng cô hoäi maø Ngöôøi seõ laïi ban taëng ñeå toâi coù theå sinh quaû phuùc ñöùc, caûi thieän cuoäc soáng". Caùc tu só coäng ñoaøn raát caûm kích veà chöùng töø cuûa con ngöôøi khoûe maïnh vui töôi, vì loøng saùm hoái cuûa anh ñaõ bieán thaønh lôøi ca tuïng, tri aân ñoái vôùi tình yeâu TC. Nhöng con ngöôøi oám o buoàn saàu kia cuõng ñöôïc ñoùn nhaän vaøo coäng ñoaøn.
1. Khaån caáp hoaùn caûi tröôùc thaûm hoïa cuûa ngöôøi
Nghó ñeán quaù khöù toäi loãi ñeå thoáng hoái tröôùc khi cheát vaø quyeát taâm sinh quaû phuùc ñöùc ñeå ñeàn buø trong töông lai, ñoù chính laø hai baøi hoïc cuûa ñoaïn Tin Möøng hoâm nay, hai baøi hoïc ñöôïc Ñöùc Gieâsu daïy qua moät bieán coá thôøi söï vaø qua moät duï ngoân ngaén nguûi.
Ñöùc Gieâsu thöôøng theo doõi thôøi söï. Vöøa nghe nhöõng keû ñeán noùi vôùi mình caùi tin nhieàu cö daân Galileâ bò Philatoâ taøn saùt, Ngöôøi lieàn tung ra moät söï kieän khaùc nöõa: thaùp Siloaùc ñoå saäp gaây neân18 naïn nhaân. Vaø nhö ñoaùn ñöôïc suy nghó cuûa nhöõng keû ñöa tin laãn keû nghe tin, Ñöùc Gieâsu ñaõ chaën laïi töùc thì: "Caùc oâng töôûng maáy keû phaûi chòu soá phaän theâ thaûm ñoù vì hoï toäi loãi hôn nhöõng ngöôøi khaùc sao?" Thoâng thöôøng laø theá: ñöùng tröôùc baát haïnh cuûa ngöôøi khaùc, ta töï nhieân tìm xem ñaâu laø loãi laàm cuûa naïn nhaân. Hoï ñaõ cheát nhö theá coù leõ laø do Chuùa phaït! Neáu naïn nhaân ñoù khoâng may laø keû thuø cuûa ta, coù theå ta coøn ñoäc ñòa buoät mieäng: "Noù ñaõ ñeàn toäi roài!" Vaø ta töï cho mình laø coâng chính vì ñaõ tai qua naïn khoûi. Lyù luaän kieåu ñoù thì hoûi coøn ai coù theå soáng soùt? Baïn vaø toâi, lieäu chuùng ta coøn coù dòp nhìn thaáy maët trôøi leân moãi ngaøy nöõa khoâng? Vaø neáu nhö Thieân Chuùa laø quan toøa nghieâm khaéc ñeán theá, lieäu Ngöôøi coù coøn laø Thieân Chuùa nöõa khoâng?
Töø khöôùc thaønh kieán thoâng thöôøng, ñaûo loän cung caùch suy nghó bình daân aáy (thaûm hoïa laø daáu chæ Trôøi phaït), Ñöùc Gieâsu, raát thöïc teá, khuyeân chuùng ta toát hôn haõy naêng nhaän bieát mình toäi loãi vaø mau maén hoaùn caûi. Hai kieåu cheát khoác lieät noùi treân phaûi laø lôøi caûnh baùo cho nhöõng ai khoâng mau maén thay ñoåi ñôøi soáng, chaúng xeùt laïi yù kieán vaø nhöõng hoaøi voïng laàm laïc cuûa mình. Moïi ngöôøi ñeàu laø toäi nhaân vaø caàn hoaùn caûi tröôùc khi ra tröôùc Toøa Chuùa phaùn xeùt.
Thaønh thöû ôû ñaây Ñöùc Gieâsu khoâng noùi vôùi chuùng ta veà thaùi ñoä cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi caùc toäi nhaân. Ngöôøi chæ muoán chuùng ta haõy suy nghó veà chính mình: taát caû anh em ñeàu coù theå cheát baát ñaéc kyø töû. Nhöng caùi cheát ñoù khoâng tai haïi baèng caùi cheát trong tình traïng phaïm toäi. Anh em laø nhöõng keû coù toäi. Vaäy haõy coi chöøng caùi cheát ñang rình raäp anh em. Khoâng phaûi caùi cheát phaù huûy thaân xaùc, song laø caùi cheát taøn phaù phaàn ñeïp nhaát trong taâm hoàn mình, caùi cheát laøm khoâ caïn nguoàn suoái söï soáng, caùi cheát coù theå khieán anh em ñaùnh maát haïnh phuùc vónh cöûu. Vaäy, ñieàu khaån caáp laø anh em phaûi thay ñoåi, phaûi hoài taâm, phaûi quay veà vôùi Thieân Chuùa!
Caùc bieán coá thôøi söï coù theå naêng khieán ta nghó tôùi ñieàu ñoù: neáu chuyeän ruûi ro aáy xaûy ñeán cho toâi thì sao? Caùi caùch ñöa mình veà laïi cuoäc soáng mình nhö theá laø baøi hoïc cuûa vieäc laéng nghe thôøi söï. Ta coù nguy cô chæ trôû thaønh nhöõng keû tieâu thuï voâ ñoä (nhaát laø trong thôøi ñaïi Internet naøy) nhöõng tin töùc chaúng laøm ta lay chuyeån, ñang luùc chuùng coù theå laø nhöõng lôøi lieân tuïc keâu goïi haõy soáng khoân ngoan vaø saép saün theo kieåu Tin Möøng.
Neáu bieát ñoïc caùc bieán coá ôû moät möùc ñoä chuù yù vaø möùc ñoä ñöùc tin thaät saâu, lôøi keâu goïi hoaùn caûi hoâm nay coøn nhaém raát xa: ñoù laø thay ñoåi saâu xa naõo traïng, vaø cuoái cuøng laø luyeän ñöôïc nhöõng phaûn öùng kieåu Tin Möøng tröôùc moïi chuyeän vaø trong moïi hoaøn caûnh
2. Sinh hoa keát quaû nhö loøng Chuùa mong muoán
Vaø nhö ñeå laøm dòu laïi nhöõng lôøi leõ nghieâm khaéc cuûa mình, ñoàng thôøi ñeà ra nhöõng ñieàu tích cöïc, Ñöùc Gieâsu keå duï ngoân caây vaû khoâng traùi.
Ngöôøi laøm vöôøn maø duï ngoân trình baøy cho ta luoân hy voïng raèng caây vaû cuûa oâng, duø vaãn chöa ra traùi, seõ coù ngaøy sinh quaû. OÂng thuyeát phuïc chuû vöôøn haõy hoaõn laïi quyeát ñònh ñoán caùi caây aên haïi ñaát aáy vaø noù ñaõ nhaän ñöôïc moät aùn treo.
Thieân Chuùa chuùng ta laø nhö theá. Ngöôøi tha thieát mong ta hoaùn caûi nhanh choùng vaø ñem tình yeâu ñaùp laïi tình yeâu böôùc tröôùc cuûa Ngöôøi. Ngöôøi nhaãn naïi voâ bieân ñoái vôùi keû toäi loãi. Ngöôøi chaáp thuaän cho hoï moät söï trì hoaõn aân hueä. Ngöôøi chaúng tuyeät voïng vôùi baát kyø ai. Chaúng coù ai laø ñoà boû ñoái vôùi Ngöôøi. "Vôùi Chuùa chaúng coù ai quaù xa. Vôùi Chuùa chaúng coù gì hö hoûng. Vôùi Chuùa chaúng coù chuyeän chaám döùt. Vôùi Chuùa chaúng coù ñöùa con hoang ñaøng naøo khoâng ñöôïc tha thöù", moät baøi ca ñaõ haùt leân nhö vaäy.
Neáu giôø phaùn xeùt chöa ñeán ngay, ñoù laø vì Thieân Chuùa ban cho ta moät aân hueä sau cuøng ñeå ta hoaùn caûi, chöù chaúng phaûi laø Ngöôøi ñaõ chaáp thuaän caùc haønh vi cuûa ta. Caây vaû khoâng traùi chöa bò nhoå ngay laø do loøng nhaân haäu khoân taû, tuy nhieân noù vaãn coøn bò ñe doïa phaûi cheát neáu naêm sau vaãn khoâng ra traùi. Lôøi khieån traùch caây vaû laø lôøi caûnh baùo cho thính giaû cuûa Ñöùc Gieâsu: hoï khoâng ñöôïc trì hoaõn vieäc chính yeáu cho ñeán ngaøy mai vaø phaûi quyeát ñònh sinh hoa keát quaû cho Chuùa ngay.
Vaäy phaûi laøm gì? Moät cuoäc xöng toäi toång quaùt ñaàu muøa Chay (hay cho caû moät naêm) seõ coù theå laø moät caùch ñeå chuùng ta söûa laïi loøng mình, nhöng moät thaùng sau chuùng ta seõ ra sao: caùc khuynh höôùng vaø caùc laàm loãi seõ trôû laïi. Ñoù khoâng phaûi laø giaûi phaùp chaân thöïc, trieät ñeå! Chaéc ta ñaõ coù laàn taán coâng nhöõng caây coû cuù xaâm laêng moät khoaûnh vöôøn, ñaõ duøng lieàm ñeå caét saïch taát caû, nhöng roài chuùng laïi moïc leân coøn hung tôïn hôn bao giôø heát. Moät tay laøm vöôøn chuyeân nghieäp seõ khuyeân chuùng ta: "Nhoå coû thì phaûi nhoå caû reã!"
Ñöùc Gieâsu goïi ñoù laø "ra coâng saùm hoái". Muøa chay laø muøa giuùp chuùng ta suy nieäm kyõ, laø muøa ñöôïc ban moãi naêm ñeå ta hoaøn taát vieäc hoaùn caûi, lôøi môøi goïi ñaàu tieân cuûa Tin Möøng: "Haõy sinh nhöõng hoa quaû xöùng vôùi loøng saùm hoái" (Lc 3,8). Coù theå coi vieäc saùm hoái ñoù vöøa nhö moät söï döøng laïi, moät söï ñoåi höôùng vaø moät söï sinh quaû. Moät con ngöôøi khoâng theå tieán tôùi caùch naøo cuõng ñöôïc, phaùt sinh caùi toát laãn caùi xaáu. Phaûi bieát thình lình döøng laïi vaø töï hoûi: "Toâi ñang soáng cho caùi gì ñaây? Caùi ñoù daãn toâi ñeán choã naøo?" Neáu taát caû xaûy ra toát ñeïp, ñöông söï seõ baét ñaàu caàu nguyeän ñeå thaáy roõ vaø ñeå coù theå tìm ñöôïc can ñaûm choïn moät höôùng môùi: Tin Möøng. Baûn chaát cuûa loøng hoaùn caûi, ñoù laø quyeát ñònh soáng töø nay theo Tin Möøng. Vaø baét ñaàu vieäc ñoù ngay laäp töùc!
Nhöng choïn löïa Tin Möøng vaø thöïc söï sinh ra nhöõng haønh vi kieåu Tin Möøng cuõng laø coâng vieäc cuûa caû moät taäp theå coäng ñoaøn, moät taäp theå Giaùo Hoäi. Trong moät xaõ hoäi ñang bò thoáng trò bôûi chính theå ñoäc taøi, bôûi ñöôøng loái boùc loät ñaøn aùp, bôûi phöông caùch traán aùp keû ñoái laäp, bôûi chuû tröông coâng cuï hoùa caùc toân giaùo, thì hoa traùi kitoâ höõu chuùng ta caàn sinh ra chaúng phaûi laø tranh ñaáu cho nhöõng keû thaáp coå beù mieäng, daønh laïi quyeàn toái thöôïng cho Thieân Chuùa vaø khoâi phuïc töï do cho caùc toân giaùo hay sao?
Lm. Phan Vaên Lôïi