CHUÙA NHAÄT 4 MUØA CHAY
HOÏC ÑOØI YEÂU THÖÔNG NHÖ CHA TREÂN TRÔØI
Tin Möøng chaúng phaûi laø moät caùnh ñoàng baèng phaúng, noù coù nhieàu ñænh nhoâ cao. Chuùng ta ñang ñöùng tröôùc moät trong nhöõng ñænh cao nhaát: Lc 15,11-32. Ñaïi vaên haøo Charles Dickens ngöôøi Anh goïi ñaây laø caâu chuyeän hay nhaát, haït ngoïc ñeïp nhaát cuûa Tin Möøng. Ngöôøi ta thöôøng baûo ñoù laø duï ngoân ñöùa con hoang ñaøng (hay ñöùa con phung phaù), nhöng Ñöùc Gieâsu muoán laøm noåi leân caû 3 nhaân vaät: moät oâng cha giaø vôùi hai ñöùa con trai. Maø ñaëc bieät laø nhaân vaät ngöôøi cha! Ñoái vôùi caäu treû hôn, caùc cuoäc phieâu löu cuûa noù khoâng quan troïng, coù bieát bao caùch ñeå laõng phí moùn quaø lôùn laø cuoäc soáng khi traåy ñi xa cha mình. Ñieàu caàn phaûi khaùm phaù chính laø oâng cha, theo caùch trình baøy cuûa Ñöùc Gieâsu. Moïi nhaø chuù giaûi ñeàu noùi tôùi ñieåm ñoù, caùc nhaø tu ñöùc cuõng vaäy. Ñöùc Gieâsu ñaõ maïc khaûi Thieân Chuùa Cha chính trong trang naøy, qua hình aûnh oâng giaø naøy.
1. Tình yeâu ñoùn nhaän
"Anh ta coøn ôû ñaèng xa, thì ngöôøi cha ñaõ troâng thaáy" Ngöôøi cha ñaõ luoân rình chôø. OÂng ñaõ khoâng töï hoûi mình seõ laøm hay seõ noùi gì, moät chæ nghó: "Öôùc gì noù xuaát hieän!" Ngay khi nhìn thaáy noù, oâng ñaõ chaïnh loøng thöông. OÂng chaïy ra (khoâng moät cuï giaø ñoâng phöông beä veä naøo laïi laøm ñieàu naøy!) vaø hoân laáy hoân ñeå (ta coù theå dieãn taû roõ hôn loøng tha thöù nöõa chaêng?). OÂng khoâng nghe nhöõng lôøi xin loãi (duø thaät hay giaû. Maø coù leõ laø giaû, vì caâu noùi laâm ly ñoù khoâng laäp töùc traøo ra taän ñaùy loøng khi teân voâ laïi gaëp laïi cha mình, song ñaõ ñöôïc noù chuaån bò saün töø tröôùc luùc coøn ôû giöõa baày heo!). OÂng khoâng cho noù noùi heát caâu noù ñònh noùi (xin ñoái chieáu Lc 15,18-19 vôùi 15,21) OÂng quaù voäi vaõ laøm buøng vôõ nieàm vui vaø leã hoäi. AÙo ñeïp nhanh leân! Nhaãn quyù nhanh leân! Beâ beùo nhanh leân! Con ta ñaõ maát nay laïi tìm thaáy.
Noù ñaõ ñi hoang nhöng nay ñaõ trôû veà! Ñoäng taùc cuûa ngöôøi cha tröôùc heát laø yeâu thöông, chöù khoâng phaûi laø chaát vaán veà nhöõng thaùi ñoä traùi hay phaûi. Sau ñoù, ngöôøi ta seõ thaáy phaûi laøm sao soáng trong traät töï, nhöng vieäc caáp thieát nhaát vaãn laø yeâu thöông. "Yeâu thöông ñeå giuùp baïn bieán ñoåi laø cho baïn phöông tieän. Baét baïn bieán ñoåi môùi yeâu thöông laø caát heát phöông tieän. Phöông tieän ñoäc nhaát ñeå bieán ñoåi taâm hoàn baïn mình laø chaáp nhaän baïn nhö thuôû ban ñaàu, vì ñöôïc yeâu laø ñieàu kieän caàn thieát ñeå bieán ñoåi". Lôøi ÑHY Nguyeãn Vaên Thuaän nhaén nhuû caùc ñoâi baïn trong Ñöôøng Hy Voïng (soá 469-470) cuõng ñuùng trong tröôøng hôïp naøy. Vaø ñoù chính laø maïc khaûi laï luøng maø Ñöùc Gieâsu muoán ban cho ta: chuùng ta ñöôïc yeâu thöông bieát laø chöøng naøo! Nhöõng ngu daïi vaø thaäm chí caùc toäi aùc cuûa chuùng ta coù laø gì tröôùc nhieät tình aáy: "Noù ñaõ ñöôïc tìm thaáy laïi". Loaøi ngöôøi coù theå ñaùnh maát tö caùch laøm con, nhöng Thieân Chuùa chaúng thoâi laøm cha bao giôø caû. Neáu chuùng ta daùm tin ñieàu ñoù, quan heä tình yeâu giöõa chuùng ta vôùi Chuùa Cha seõ theá naøo! Nhöng taïi sao ta khoù thaáy mình ñöôïc Thieân Chuùa yeâu nhö vaäy? Phaûi chaêng chính vì khoù khaên aáy maø Ñöùc Gieâsu ñaõ daøi doøng trình baøy cho ta hình aûnh ñöùa con caû? Ngöôøi haún ñaõ töôûng töôïng ra duï ngoân naøy sau khi ñaõ nghe caùc lôøi ñaû kích cuûa nhöõng keû coâng chính tröôùc thaùi ñoä Ngöôøi: "OÂng naøy tieáp ñoùn phöôøng toäi loãi vaø aên uoáng vôùi chuùng!" Ñoù chính laø lôøi caøu nhaøu cuûa ñöùa con caû! Thay vì vui möøng, anh ta laïi phaûn ñoái, coâng phaãn. Keû khoù chòu laøm sao!
2. Tình yeâu hoaùn caûi
Than oâi, chuùng ta bieát bao laàn cuõng ngoan böôùng, cuõng kheùp kín, cuõng coâng phaãn tröôùc tình yeâu nhö theá, nhaát laø tình yeâu cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi keû toäi loãi, vôùi keû aên naên trôû laïi trong giôø phuùt cuoái cuøng. Chuùng ta pheâ phaùn thay vì môû roäng voøng tay. Chuùng ta lyù luaän: neáu dung tuùng taát caû, thì luaân lyù ñaïo ñöùc duøng ñeå laøm gì? Ra coâng trung tín vôùi Thieân Chuùa thì ñöôïc lôïi gì? Vaø Thieân Chuùa laø ai neáu Ngöôøi chaáp nhaän taát caû?
Lyù luaän theá laø vì chuùng ta ñaõ ñöôïc huaán luyeän cho bieát gheâ tôûm toäi loãi, keát aùn voâ traät töï, chuùng ta khoâng muoán trôû neân nhöõng keû chieàu yù caùch ñaùng nghi ngôø! Chuùng ta nghó raèng mình baûo veä chính Thieân Chuùa khi baûo veä caùc leà luaät Ngöôøi vaø khi toû ra kieân quyeát trong chuyeän aáy! Nhöng nhö theá thì laøm sao môû roäng voøng tay? Laøm sao baét chöôùc ngöôøi cha cuûa duï ngoân trong caùch oâng hoaøn toaøn ñieân roà ñoùn thaèng con voâ laïi trôû veà chæ vì ñoùi? Laø nhöõng ngöôøi coâng chính, nhöõng ngöôøi muoán neân coâng chính, chuùng ta tröôùc heát nghó tôùi vieäc pheâ phaùn, ñöa ra nhöõng nhaän xeùt caàn thieát, khoanh vuøng söï döõ, xem caùi gì coù theå chaáp nhaän noåi. Khi taát caû ñaõ ñöôïc saùng toû, söûa sai ñaày ñuû, ta môùi coù theå meán yeâu.
Nhöng laøm theá, chín treân möôøi laàn ñeàu hoûng caû. Ñöùc Gieâsu ñaõ nhaän xeùt nhö vaäy khi quan saùt caùc noã löïc cuûa nhöõng keû coâng chính thôøi Ngöôøi, Bieät phaùi vaø kinh sö: khôûi töø söï coâng chính, hoï chaúng ñi ñeán tình yeâu. Hoï töøng coá gaéng yeâu meán, nhöng vaãn ôû trong nhieàu giôùi haïn chaät heïp vaø taát nhieân cuõng nhoát Thieân Chuùa trong nhöõng giôùi haïn nhö vaäy: "Daàu sao oâng ta cuõng khoâng theå yeâu meán caùc keû toäi loãi!" hoï nghó theá. Phaàn chuùng ta, vì Ñöùc Gieâsu ñaõ noùi, chuùng ta chaáp nhaän chung chung laø Thieân Chuùa yeâu thöông caùc toäi nhaân, ñieàu ñoù thaäm chí tieän lôïi cho chuùng ta hay cho moät ai ñoù khi caàn. Nhöng khoâng phaûi vôùi "teân" naøy! Teân naøy, nhöõng teân naøy, Thieân Chuùa khoâng theå thöông chuùng ñöôïc!
Thöông chöù! Ñöùc Gieâsu baûo ta: chaúng ai bò loaïi tröø, vaø raèng Thieân Chuùa ñuùng laø oâng cha trong duï ngoân. Vaø chuùng ta laø con cuûa Ngöôøi khi chuùng ta tröôùc heát ñaët mình trong loøng thöông meán.
Chuùng ta khoâng ñöôïc dung tuùng taát caû, chuùng ta phaûi chieán ñaáu choáng toäi loãi vaø cho coâng lyù. Nhöng laø trong tình yeâu. Taát caû naèm ôû ñoù. Chính baèng caùch yeâu thöông ta maø Thieân Chuùa keùo ta khoûi toäi, choáng laïi toäi loãi trong ta, chöù khoâng phaûi baèng caùch nghieán naùt hay loaïi tröø ta.
Xin Chuùa giuùp chuùng ta thöïc hieän cuoäc hoaùn caûi naøy ñeå thuû ñaéc ñöôïc phaûn öùng tin möøng thuaàn tuùy duy nhaát vaø soá moät: luoân ñaët mình trong tình thöông meán. Khi töï phaùn xeùt chính mình, haõy nghó raèng Chuùa Cha yeâu thöông toâi. Khi phaûi phaùn xeùt nhöõng keû khaùc, tröôùc heát nghó ñeán vieäc yeâu thöông hoï nhö Thieân Chuùa yeâu thöông hoï. Vò Thieân Chuùa ñích thöïc ñöôïc Ñöùc Gieâsu maïc khaûi laø theá!
Trong aùnh saùng tình yeâu aáy, taát caû coù theå trôû veà vôùi söï soáng. "Con ta ñaây ñaõ cheát maø nay laïi soáng! Em con ñaây ñaõ cheát maø nay soáng laïi!" Ngöôøi cha soáng laïi, thaèng con thöù ñi hoang soáng laïi. Chæ duy ngöôøi con caû raát göông maãu vaãn ôû trong neáp cuõ: cheát! vì ñaõ kheùp loøng tröôùc tình yeâu!
Lm. Phan Vaên Lôïi