Xöng thuù toäi ñaõ phaïm, chuoäc laïi caùc loãi laàm, thieâu ñoát trong ngoïn löûa cuûa Chuùa phuïc sinh... aáy cuõng laø baáy nhieâu chuû ñeà ta saép tìm hieåu qua tieáng noùi cuûa vò Taåy giaû trong baøi Tin Möøng naøy. Tieáng noùi cuûa oâng hoâm nay roõ raøng ñi theo hai höôùng. Tröôùc heát laø veà cuoäc soáng luaân lyù cuûa loaøi ngöôøi, tieáp ñeán laø veà Ñaáng maø Gioan muoán daãn chuùng ta tôùi gaëp gôõ.

1. Haønh vi toû loøng hoaùn caûi cuûa toäi nhaân

Trong caùc caâu ñi tröôùc baûn vaên chuùng ta saép suy nieäm, maø chæ mình Luca coù, Gioan Taåy giaû ñaõ tung ra moät lôøi keâu goïi hoaùn caûi nghieâm khaéc, ñaùng sôï, ñuùng laø naèm trong kieåu caùch ngoân söù Cöïu Öôùc: "Noøi raén ñoäc kia, ai ñaõ chæ cho caùc ngöôi caùch troán côn thònh noä cuûa Thieân Chuùa saép giaùng xuoáng vaäy?" (Lc 3,7). Thieân haï phaûn öùng ngay vaø hoûi: "Chuùng toâi phaûi laøm gì?" Baøi hoïc quyù giaù cuûa ñoaïn naøy laø theá: chôù khi nao ñeå moät nhieät tình hoaùn caûi rôi vaøo choã mô hoà. Khoâng coù söï hoaùn caûi, chæ coù nhöõng haønh vi chöùng toû ta muoán hoaùn caûi vaø cuï theå hoùa laäp töùc vieäc ñaûo ngöôïc taâm loøng: "Chuùng toâi phaûi laøm gì ñaây?"

Nhôù laïi bao cuoäc "hoaùn caûi" tröôùc ñaây cuûa mình, ta khoâng khoûi thaát voïng. Caûm thöùc veà moät bieán ñoåi kyø dieäu ñaõ coù phen laøm ta heát söùc phaán chaán: "Nay xong roài, ñôøi mình saép thay ñoåi". Ta töôûng ñoù laø cuoäc khôûi haønh vó ñaïi höôùng ñeán lyù töôûng, höôùng ñeán thaùnh thieän. Nhöng haàu nhö ta luoân maéc baãy, vì chæ ôû voûn veïn vaøi hoâm trong nhieät tình, khoâng khai thaùc cho nhanh ôn hoaùn caûi; vaø roài höùng khôûi xeïp daàn, cuoäc soáng chuùng ta laïi tieáp tuïc nhö tröôùc. AÁy laø vì coù moät bieân giôùi khoù vöôït: ñi töø tình caûm sang haønh ñoäng. Chaúng phaûi thieân haï thöôøng noùi: "Khoaûng caùch xa nhaát laø töø ñaàu tôùi baøn tay" ñoù sao? Ñeå laäp töùc ñaët chuùng ta leân ñöôøng, bao baøi suy nieäm veà hoaùn caûi ñaõ nhaán maïnh ñeán taàm quan troïng cuûa ñöùc tin vaø lôøi caàu nguyeän. Chôù döïa söùc rieâng mình, haõy xin Chuùa giuùp ñôõ.

Hoâm nay, loøng can ñaûm cuûa chuùng ta ñöôïc neâu baät: cuõng phaûi tin vaøo mình! Vaø thaønh thöû phaûi nhanh choùng ñoäng vieân mình "laøm moät caùi gì ñoù" caùch khieâm toán nhöng quyeát lieät, baèng caùch höôùng veà cuoäc soáng thöôøng nhaät cuûa chuùng ta. Caùc lôøi khuyeân cuûa Gioan Taåy giaû coù theå xem ra xa caùc vaán ñeà cuûa chuùng ta, nhöng haõy ghi nhaän nôi ñoù lôøi keâu goïi soáng baùc aùi, coâng bình vaø baát baïo ñoäng.

Moät vaøi nhieät tình hoaùn caûi coù theå thuùc ñaåy chuùng ta ñeán choã coá gaéng caàu nguyeän hay thôø phöôïng soát saéng hôn, thay ñoåi tính tình cho teá nhò lòch söï hôn. Toát, nhöng haõy nhìn kyõ hôn moät chuùt quanh mình. Laøm sao chuùng ta ñi ñeán choã chia seû? "Ai coù hai aùo, thì chia bôùt ñi moät". Khieâm toán ñaáy... nhöng höõu hieäu hôn giaác mô anh huøng muoán chia möôøi aùo voán vaãn maõi laø giaác mô, vaø chæ coïng theâm vaøo bao cuoäc hoaùn caûi thaát baïi. "Ñöøng ñoøi hoûi gì quaù möùc", Gioan Taåy giaû ñaõ noùi vôùi nhöõng ngöôøi thu thueá nhö vaäy. Moät cô hoäi xeùt mình cuï theå bieát bao veà caùc thaùi ñoä cuûa chuùng ta trong vieäc laøm, buoân baùn, giao dòch. Cuõng laø moät cô hoäi ñeå leân tieáng toá caùo nhöõng baát coâng ñang gaây ra cho anh em mình, do töø cheá ñoä ñoäc quyeàn veà tö töôûng, chính trò, giaùo duïc, truyeàn thoâng v.v...

"Chôù haø hieáp ai". Daãu khoâng laø binh lính, ta coù leõ vaãn taïo aùp löïc quaù ñaùng treân con caùi, nhaân vieân, phaàn töû cuûa coäng ñoaøn maø ta coù traùch nhieäm. Coù nhieàu caùch ñeå haø hieáp, ñeå laøm tay anh chò, thaäm chí ñeå laøm muïc töû laïm quyeàn, chæ bieát ñoäc taøi. Ñoäc taøi vì ñaõ maát heát uy tín nôi ngöôøi döôùi hay vì ñaõ quaù quî luïy theá gian, nay muoán töï löøa doái laø mình vaãn coøn quyeàn löïc. Chuùng ta caøng noã löïc ñeå neân saùng suoát trong laõnh vöïc teá nhò naøy, söï hoaùn caûi cuûa chuùng ta seõ caøng ñi töø mô moäng sang thöïc teá.

2. Ngoïn löûa thieâu ñoát cuûa Ñaáng quyeàn theá

Chaân trôøi thöù hai Gioan muoán daãn chuùng ta tôùi laø chaân trôøi treân ñoù noåi roõ khuoân maët cuûa "Ñaáng quyeàn theá hôn toâi" (moät kieåu noùi möôïn töø Cöïu Öôùc, x. Is 9,5; 11,2). Cuøng vôùi Ngöôøi, xuaát hieän pheùp röûa trong Thaùnh Thaàn vaø löûa, tieáp noái pheùp röûa trong nöôùc cuûa Gioan. Söï ñoái choïi giöõa hai pheùp röûa naøy thaät ñaùng löu yù. Vieäc dìm trong nöôùc laø naèm trong ñöôøng höôùng caùc nghi thöùc thanh taåy cuûa moïi daân toäc; vieäc dìm trong löûa, ngöôïc laïi, coù veû phi lyù vì ñöa tôùi söï thieâu huûy chính vaät theå, con ngöôøi. Thaät ra, tö töôûng cuûa vò Taåy giaû coù leõ baét nguoàn töø lôøi ngoân söù Malakhi, keû ñaõ trình baøy vieäc ñoät nhaäp cuûa söù giaû tieân baùo Giao öôùc môùi nhö theá: "Ngöôøi nhö löûa cuûa thôï luyeän kim... Ngöôøi seõ ngoài ñeå luyeän kim taåy baïc... seõ tinh luyeän chuùng nhö baïc, nhö vaøng" (3,2-3).

Löûa maïnh hôn nöôùc trong vieäc laøm rôi ruïng nhöõng ræ seùt vaø khieán kim loaïi quyù saùng ngôøi; cuoái cuøng noù ñoäng tôùi coäi reã cuûa taát caû nhöõng gì ñi vaøo loøng cuûa noù. Nhöng vò Taåy giaû coøn naïi ñeán moät hình aûnh Kinh Thaùnh khaùc, caùi nia reâ luùa cho saïch. Ngöôøi noâng daân boû töøng naém haït vaøo nia, ñöùng thaúng ngöôøi nghieâng nia cho haït rôi xuoáng. Haït chaéc rôi ngay taïi choã, haït xeùp bò gioù cuoán xa hôn vaø seõ phaûi ñem vaøo löûa. Ñaây cuõng laø laëp laïi bieåu töôïng loø luyeän noùi treân, laáy laïi moät kieåu thöùc coå ñieån cuûa Kinh Thaùnh. Thaät theá, chính taùc giaû Thaùnh vònh ñaõ ñònh nghóa soá phaän cuûa keû döõ nhö vaäy: "Chuùng khaùc naøo voû traáu gioù thoåi bay" (Tv 1,4). Thaønh thöû ñaây laø neùt duy nhaát maø vò Taåy giaû muoán neâu baät veà "Ñaáng quyeàn theá hôn" saép nhaûy leân saân khaáu cuûa lòch söû.