CHUÙA NHAÄT 4 MUØA VOÏNG
CHAÂN DUNG ÑÖÙC MARIA
Dòp leã Giaùng sinh, moät nöõ sinh noäi truù kia xin meï coâ moät chieác göông lôùn vaø ñeïp. Baø meï gôûi ñeán cho coâ moät böùc aûnh tuyeät xinh cuûa Ñöùc Trinh Nöõ. Böùc aûnh ñöôïc ñoùng khung kyõ caøng vaø coù ghi doøng chöõ nhö sau: "Ñaây seõ laø taám göông soi cuûa con moãi ngaøy!" Moùn quaø naøy gaây aán töôïng maïnh leân thieáu nöõ. Vaø töø ñoù, cöù moãi buoåi toái, coâ quyø xuoáng tröôùc böùc aûnh Ñöùc Meï vaø hoûi: "Maù ôi, hoâm nay con coù laøm vui loøng Maù khoâng? Con ñaõ noi göông Maù ôû ñieåm naøo?"
Caâu chuyeän Tin Möøng hoâm nay, cuõng ôû ngöôõng cöûa ngaøy Giaùng sinh, phaùc hoïa cho chuùng ta chaân dung cuûa Ñöùc Maria cuõng ñeå chuùng ta soi vaøo. Khuoân maët cuûa Thaân Maãu Chuùa hieän leân treân neàn cuûa moät ngoâi laøng voâ danh thuoäc "mieàn nuùi Giuña", ñöôïc truyeàn thoáng Kitoâ giaùo ñoàng hoùa vôùi laøng Ain Karim (suoái nöôùc cuûa vöôøn nho), caùch Gieârusalem vaøi kiloâmeùt. Vaø ngöôøi veõ khuoân maët ñoù chính laø baø Elisabeùt. Qua nhöõng lôøi ca cuûa baø, ñaõ hieän leân chaân dung coù theå noùi laø chính xaùc vaø soáng ñoäng nhaát veà Meï. Chuùng ta seõ döøng laïi treân nhöõng lôøi naøy. Roài cuõng taïi ñaây, chuùng ta seõ thaáy taâm hoàn Meï qua baøi ca tuyeät dieäu cuûa Meï, baøi ca ngôïi khen vò Thieân Chuùa cuûa nhöõng keû ngheøo khoù, roát cuøng, heøn moïn, bò aùp böùc.
1. Haïnh phuùc vì ñöôïc chuùc laønh
Nhöõng lôøi cuûa Elisabeùt noùi cho ñuùng chaúng phaûi laø moät baøi ca, tuy nhieân vaãn chöùa ñöïng moät ñoaïn thaùnh thi xaây döïng treân moät lôøi chuùc tuïng vaø moät moái phuùc: "Em ñöôïc chuùc tuïng hôn moïi ngöôøi phuï nöõ, vaø ngöôøi con em ñang cöu mang cuõng ñaùng chuùc tuïng... Em thaät coù phuùc, vì ñaõ tin raèng Chuùa seõ thöïc hieän nhöõng gì Ngöôøi ñaõ noùi vôùi em!". Ñaây laø moät thaùnh thi mini, raát maïnh meõ soáng ñoäng; ñaøng khaùc, noù coøn mang tính "tieân tri": Luca ñaõ nhaán maïnh raèng khi thoát leân noù, Elisabeùt "ñöôïc ñaày Thaùnh Thaàn", Ñaáng töøng taùc ñoäng caùc ngoân söù trong lôøi loan baùo cuûa hoï.
Baøi ca khai môû vôùi lôøi "chuùc tuïng" maø sau ñoù ñaõ ñöôïc ñöa vaøo kinh Kính möøng. Laáy laïi moät kieåu noùi duøng trong Cöïu Öôùc cho nhöõng phuï nöõ vó ñaïi nhö Ñeâboâra vaø Giuñitha, EÂlisabeùt bieåu döông chöùc laøm meï thaàn linh cuûa Maria nhö daáu chæ cao nhaát cuûa vieäc Thieân Chuùa "chuùc laønh", nghóa laø hieän dieän vaø haønh ñoäng giöõa chuùng ta cuõng nhö beân trong lòch söû chuùng ta. Ñoái vôùi Thaùnh Kinh, phuùc laønh ñöôïc baøy toû ñaëc bieät trong söï soáng vaø söùc sinh saûn; nôi Ñöùc Maria ñaõ xuaát hieän Söï Soáng tuyeät haûo xoùa boû söï caèn coãi vaø cheát choùc. Meï quaû laø moät phuùc laønh cuûa trôøi cao!
Baøi ca cuûa Elisabeùt tieáp tuïc vôùi moät chuyeån ñoäng thöù hai, cuõng laø chuùc tuïng, nhöng döôùi daïng caâu hoûi, moät caâu hoûi long troïng, coù loái aùm chæ raát maõnh lieät ñoái vôùi ngöôøi hieåu bieát Cöïu Öôùc: "Bôûi ñaâu toâi ñöôïc Thaân Maãu Chuùa toâi ñeán vôùi toâi theá naøy?" Tö töôûng naøy gôïi nhôù moät ñoaïn Kinh Thaùnh thôøi danh lieân quan ñeán vieäc vieäc chuyeån hoøm bia giao öôùc veà Gieârusalem, thuû ñoâ môùi cuûa Ñavít: "Hoøm bia Ñöùc Chuùa ñeán vôùi toâi theá naøo ñöôïc?" (2Sm 6,9). Vaäy vieäc Ñöùc Maria vieáng thaêm ñöôïc trình baøy nhö hoøm bia môùi cuûa Ñöùc Chuùa ñeán. Vaø nhö hoøm bia ôû nhaø oâng OÂveát EÂñoâm ñaõ mang laïi phuùc laønh cho nhaø oâng (x. 2Sm 6,11-12), Ñöùc Maria cuõng laø phuùc laønh mang ñeán cho ngoâi nhaø nhaân loaïi vaø cho ai ñoùn nhaän Meï vaøo nhaø mình.
Töôùc hieäu Ñöùc Maria nhaän töø EÂlisabeùt - "Thaân Maãu Chuùa"- roõ raøng laø töôùc hieäu cao nhaát vaø ñuùng nhaát, nhö seõ ñöôïc tuyeân boá trong Coâng ñoàng EÂpheâsoâ naêm 431. Thaùnh Ambroâsioâ ñaõ vieát: "Ñöùc Maria khoâng phaûi laø Thieân Chuùa trong ñeàn thôø nhöng laø ñeàn thôø cuûa Thieân Chuùa". Chính vì theá truyeàn thoáng Kitoâ giaùo seõ bieåu döông Meï nhö laø "Sion môùi" vaø "Hoøm bia Giao öôùc môùi" ("Ñöùc Baø nhö Hoøm bia Thieân Chuùa vaäy". Kinh caàu).
2. Haïnh phuùc vì ñöôïc tin Chuùa
Cuoái cuøng, baøi ca cuûa baø EÂlisabeùt noùi leân moät "moái phuùc", moái phuùc ñaàu tieân cuûa Tin Möøng: "Em thaät coù phuùc, vì ñaõ tin raèng Chuùa seõ thöïc hieän nhöõng gì Ngöôøi ñaõ noùi vôùi em!". Ñaây laø tieáng keâu seõ trôû thaønh daây daãn (sôïi chæ ñoû) cuûa caû moät thoâng ñieäp veà Ñöùc Maria cuûa Ñöùc Gioan-Phaoloâ II: Meï Ñaáng Cöùu Theá. Quaû theá, trong thoâng ñieäp naøy, Ñöùc Thaùnh Cha coù vieát: "Trong caâu Em thaät coù phuùc vì ñaõ tin ñöôïc baø EÂlisabeùt thoát leân, chuùng ta gaàn nhö coù theå tìm thaáy moät chìa khoùa môû cho chuùng ta thaáy thöïc taïi thaâm saâu cuûa Ñöùc Trinh Nöõ".
Ñöùc Maria laø tín höõu tuyeät haûo, khaùc vôùi oâng Dacaria cöùng loøng, cha cuûa vò Taåy giaû. Vieäc mang thai Haøi nhi laø do taùc ñoäng cuûa Thaùnh Thaàn, bôûi ñoù vöôït quaù caùc quy luaät sinh lyù ñôn giaûn cuûa maùu thòt vaø phaûi ñöôïc hieåu cuøng ñoùn nhaän trong ñöùc tin, keå caû töø phía Ñöùc Maria. Quaû theá, ñoái vôùi Luca, Meï seõ trôû thaønh bieåu töôïng cuûa ñöùc tin vì "haèng ghi nhôù moïi söï aáy vaø suy ñi nghó laïi trong loøng". Ñöùc Maria keát hôïp nôi mình hai moái phuùc maø thoaït nhìn coù veû taùch bieät nhau, hai moái phuùc maø moät ngaøy kia seõ laïi vang doäi trong ñôøi Ñöùc Gieâsu. Luùc aáy, moät phuï nöõ trong ñaùm ñoâng ñaõ keâu leân: "Phuùc thay baø meï ñaõ cöu mang vaø cho Thaày buù môùm!". Vaø Ñöùc Gieâsu ñaõ ñaùp laïi: "Ñuùng hôn phaûi noùi raèng: Phuùc thay keû laéng nghe vaø tuaân giöõ lôøi Thieân Chuùa" (Lc 11,27-28). Trong Ñöùc Maria caû hai moái phuùc naøy ñan vaøo nhau vì Meï sinh Ñöùc Kitoâ caùch theå lyù, sau khi mang trong daï, nhöng cuõng ñoùn nhaän Ngöôøi trong ñöùc tin nhö laø söï hieän dieän cuûa Thieân Chuùa vaø laø Lôøi thieän haûo cuûa Thieân Chuùa.
Ñöùc tin vaøo nhöõng chuyeän phi thöôøng vöøa xaûy ra (Meï mang thai caùch maàu nhieäm, baø chò hoï mang thai caùch laï luøng) khieán moät nieàm vui to lôùn traøn ngaäp Meï, thuùc ñaåy Meï, nieàm vui ñöôïc tin, nieàm vui ñöôïc ñi vaøo thôøi cöùu ñoä vaø ñöôïc laøm ngöôøi khai môû thôøi naøy: "Toâi laø nöõ tyø cuûa Chuùa".
Nhö ñaõ böøng saùng nieàm vui ñöôïc chuùc phuùc, cuoäc Thaêm vieáng cuõng böøng saùng nieàm vui ñöôïc tin. Baø EÂlisabeùt tôùi taáp thoát leân nhöõng tieáng haân hoan vui möøng nhö ñaõ thaáy. Roài Ñöùc Maria seõ duøng kinh Magnificat, baøi ca haân hoan cuûa mình ñeå ñaùp laïi.
Nieàm vui raát ñaëc bieät aáy cuûa ñöùc tin, Luca cho thaáy baét nguoàn töø ñaâu: Thaàn Khí. Thaàn Khí ñaõ ñeán treân Ñöùc Maria, ngaäp traøn baø EÂlisabeùt, vaø vaøo dòp Hieän xuoáng, seõ ñoå ñaày caùc Toâng ñoà. Ngöôøi ngaäp traøn chuùng ta khi chuùng ta tin vaø coâng boá Ñöùc Gieâsu laø Chuùa, nghóa laø Ñaáng Meâsia, Ñaáng Cöùu Theá, nhöng laø Ñaáng Meâsia maø chaúng coù ngöôøi Do thaùi naøo ñaõ coù theå töôûng töôïng: Con Thieân Chuùa, ñöôïc Ngöôøi ban taëng cho chuùng ta.
Ñöùc tin vaø nieàm vui cuûa chuùng ta tuøy thuoäc söùc maïnh cuûa xaùc tín naøy. Chuùng ta sa laày trong nhieàu chuyeän phuï thuoäc, chuùng ta tranh luaän giöõa kitoâ höõu vôùi nhau vì nhöõng chi tieát thay vì caûm nghieäm tôùi cuøng vaø lan truyeàn ñieàu chuû yeáu, maïc khaûi kyø dieäu: Haøi nhi saép sinh bôûi Ñöùc Maria laø Con Thieân Chuùa. Moät baøi ca khaùc seõ baät leân sau baøi Magnificat: ñoù laø baøi Benedictus: "Chuùc tuïng Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa Israen, ñaõ vieáng thaêm cöùu chuoäc daân Ngöôøi" (Lc 1,68).
Thieân Chuùa thaân haønh vieáng thaêm chuùng ta! Coù laém ñieàu phaûi tin: cuoäc Phuïc sinh cuûa Ñöùc Gieâsu, söï hieän dieän cuûa Ngöôøi trong Thaùnh Theå, vieäc tha thöù toäi loãi, chieán thaéng cuoái cuøng cuûa söï soáng treân ñau khoå vaø söï cheát... Nhöng chuùng ta seõ tin deã daøng vaø vöõng chaéc vaøo taát caû nhöõng ñieàu ñoù neáu baùm reã trong ñieàu khoù nhaát: tin Thieân Chuùa ñaõ ñeán treân con ñöôøng chuùng ta: "Chuùng toâi ñaõ thaáy caùc böôùc chaân cuûa Thieân Chuùa baét gaëp caùc böôùc chaân cuûa loaøi ngöôøi".
Ñeå Ngöôøi ñeán baét chuyeän vôùi chuùng ta, phaûi coù Ñöùc Maria ñaõ. Khoâng gì coù theå khieán chuùng ta suøng kính Meï hôn laø thaáy Meï haïnh phuùc vì ñöôïc tin vaø ñöôïc ban taëng Haøi nhi, moät haïnh phuùc lôùn tôùi ñoä ñaõ khieán bao nieàm vui buøng vôõ. Quaû vaäy, noùi veà Ñöùc Maria, Coâng ñoàng Vatican II ñaõ coù thaønh ngöõ tuyeät vôøi naøy: "Meï ñaõ ñem Söï Soáng ñeán cho theá gian" (Hc Giaùo Hoäi 53). Chính caùi ñoù ñaõ khieán ñöùa con cuûa baø EÂlisabeùt nhaûy möøng, vaø chính caùi ñoù cuõng khieán chuùng ta nhaûy möøng tröôùc Ñöùc Maria: Meï laø söï Vieáng thaêm cuûa Thieân Chuùa, Meï ñem ñeán cho chuùng ta Söï Soáng, voán ñaõ trôû neân cho chuùng ta söï soáng cuûa moät con ngöôøi.
Neáu vieäc tin vaøo ñieàu ñoù khieán chuùng ta haân hoan, thì chôù che khuaát noãi haân hoan naøy. Chôù gì trong nhöõng laàn thaêm vieáng, khi maø söï tieáp xuùc coù theå thöïc hieän vôùi moät möùc ñoä saâu xa naøo ñoù, ai ñoù seõ nhaûy möøng khi nghe chuùng ta, hay coù leõ chæ khi nhìn chuùng ta: "Luùc baïn giaõ töø ai sau moät laàn thaêm vieáng, laøm sao ñeå laïi moät caùi gì ñoù cuûa Thieân Chuùa trong loøng hoï" (Meï Teâreâxa). Moät caùi gì ñoù cuûa Thieân Chuùa vì chuùng ta thöïc söï soáng theo tinh thaàn cuûa Ngöôøi chöù khoâng phaûi tinh thaàn theá gian.
Lm. Phan Vaên Lôïi