1. Caùc toâng ñoà rao giaûng

Tröôùc heát, vieäc Ñöùc Gieâsu "sai caùc toâng ñoà ñi töøng ñoâi moät" gôïi leân khía caïnh taäp theå cuûa vieäc truyeàn giaùo. Ñieàu naøy taïo ra moät söï naâng ñôõ huynh ñeä, ñoâi luùc laø moät söï söûa loãi thaân tình. Vaø nhaát laø caûm thöùc veà moät coâng cuoäc chung. Tinh thaàn coäng ñoaøn laø moät caùi gì ñoù cô baûn ñoái vôùi coâng cuoäc truyeàn giaùo. Laø nhöõng ngöôøi rao giaûng söù ñieäp veà moät söï hieäp thoâng vó ñaïi trong tình yeâu, caùc toâng ñoà tröôùc heát phaûi theå hieän ñieàu aáy ngay giöõa nhoùm cuûa mình. Vaû laïi, hai keû coù lôøi leõ phuø hôïp nhau vaø haønh ñoäng phoái hôïp vôùi nhau chöùng toû hoï cuøng ñöôïc sai ñi bôûi moät ngöôøi. Bieát bao anh chò em saéc toäc ñaõ töøng kinh ngaïc tröôùc söï caïnh tranh cuûa nhöõng ñoaøn truyeàn giaùo Tin laønh vaø Coâng giaùo: "Quyù vò cuøng tin töôûng vaø rao giaûng moät Ñöùc Kitoâ caû? Sao laïi coù söï chia reõ theá naøy?"

Tieáp ñeán laø chæ thò "khoù ngheøo": khoù ngheøo veà haønh trang ñi ñöôøng (moät caùi aùo, moät ñoâi deùp, moät caây gaäy) vaø khoù ngheøo veà phöông tieän sinh soáng (khoâng löông thöïc, bao bò, tieàn giaét löng). Laø nhöõng ngöôøi rao giaûng caùc giaù trò thieâng lieâng vaø tinh thaàn töø boû, luoân mieäng coâng boá: "Phuùc thay caùc keû ngheøo", caùc thöøa sai coøn coù baèng chöùng naøo roõ raøng hôn, ñaùng tin hôn, thuyeát phuïc hôn laø chính loái soáng khoù ngheøo cuûa hoï? Leänh truyeàn "chôù maëc hai aùo" khieán ta khoâng theå khoâng nghó tôùi nhöõng y phuïc röôøm raø xöa coå nôi caùc nöõ tu. Sau Coâng ñoàng Vatican II, coù laàn moät nöõ tu ñaõ noùi vôùi moät linh muïc: "Chuùng con nheï ñi ñöôïc tôùi baûy meùt vaûi!" Röôøm raø nhö theá nhaèm ñeå baûo veä? Nhöng laøm sao moät taám vaûi coù theå baûo veä traùi tim vaø nguõ quan? Laøm sao chieác aùo doøng ñaõ coù theå trôû thaønh bieåu töôïng chính yeáu cuûa tu só vaø linh muïc? Linh muïc vaø tu só chæ coù moät tu phuïc: hieán thaân cho keû khaùc, cuõng nhö moïi kitoâ höõu chæ coù moät ñoàng phuïc: baùc aùi vôùi tha nhaân (x. ÑHV).

Tuy nhieân coù moät caùm doã trôû ñi trôû laïi khoâng ngöøng, ñoù laø söû duïng caùc phöông tieän giaøu nhaân danh söï höõu hieäu. Coù moät baøi ca ñaùng ñöôïc löu yù: "Ñeå ñi noùi veà Thieân Chuùa, haõy chæ mang theo tình yeâu". Ñaây laø ñieàu meï Teâreâxa Calcutta ñaõ töøng theå hieän. Laàn aáy, meï ñöôïc môøi sang Thuïy só ñeå dieãn thuyeát. Sau khi ñöa meï töø phi tröôøng veà nôi cö truù, ngöôøi phuï traùch tieáp ñoùn toû veû lo laéng hoûi meï: "Haønh lyù cuûa meï ñaâu? Sao chuùng con khoâng thaáy coù valise naøo caû? Thaát laïc roài chaêng?". Meï Teâreâxa mæm cöôøi naâng tuùi nyloâng leân tröôùc maët oâng ta vaø noùi: "Taát caû haønh lyù cuûa toâi laø ñaây. Moät caùi aùo doøng ñeå thay, moät baøn chaûi ñaùnh raêng vaø moät khaên maët" - "Chöøng aáy thoâi aø?" - "AØ queân! Coøn moät thöù nöõa, quan troïng hôn heát: quaû tim!"

Cuoái cuøng laø moät lôøi caûnh giaùc: con ñöôøng truyeàn giaùo laø moät con ñöôøng gian khoå. Nhö Thaày mình, caùc toâng ñoà phaûi ñoùn nhaän ruûi ro bò töø choái hay xua ñuoåi. Caùc oâng phaûi ñi theo Ngöôøi ñeán ñoä bò choáng ñoái, gieát cheát. Lòch söû truyeàn giaùo ñaõ vaø ñang chöùng minh ñieàu ñoù caùch huøng hoàn (17 linh muïc, 9 nöõ tu, 4 chuûng sinh vaø 2 giaùo lyù vieân ñaõ bò saùt haïi rieâng trong naêm qua). Theá nhöng coù nhöõng keû vaãn khoâng muoán chaáp nhaän ñieàu ñoù vaø tìm moïi caùch ñeå theá gian taïo neân con ñöôøng trôn tru cho mình, duø coù phaûi thoûa hieäp hay phaûn boäi caùc nguyeân taéc ñöùc tin, duø coù phaûi khuùm nuùm nhöôïng boä vaø hoaøn toaøn boû maëc nghóa vuï laøm ngoân söù!

2. Caùc kitoâ höõu rao giaûng

Caùc huaán thò Ñöùc Gieâsu vöøa noùi vôùi caùc toâng ñoà coù theå ñöôïc ta ñoùn nhaän theo hai caùch. Moät laø sau khi ñaõ quan saùt chuyeán truyeàn giaùo ñaàu tieân aáy, ñaõ theo doõi hoï laøm vieäc, ta töï nhuû: "Phaûi coù nhieàu toâng ñoà, laøm toâng ñoà thaät laø hay". Ta muoán quan taâm ñeán vieäc truyeàn giaùo, giuùp ñôõ caùc thöøa sai, khoâng töø choái daâng moät ñöùa con trai hay con gaùi neáu noù ñöôïc Chuùa goïi.

Hai laø caûm thaáy bò tröïc tieáp ñoäng ñeán. Khi ñaët laïi baûn vaên naøy trong toaøn boä Tin möøng Maùccoâ, ta thaáy noù laø moät trong nhöõng ñieåm nhaán cuûa moät ñöôøng höôùng lieân tuïc: khía caïnh truyeàn giaùo cuûa coâng trình Ñöùc Gieâsu. Ngay töø khôûi ñieåm, Ngöôøi ñaõ keâu goïi boán moân ñeä: "Toâi seõ laøm cho caùc anh thaønh nhöõng keû löôùi ngöôøi" (Mc 1,17). Ngöôøi ñaõ naâng nhoùm leân thaønh möôøi hai, sai hoï ñi truyeàn giaùo, vaø lôøi cuoái cuøng cuûa Ngöôøi môû ra nhöõng chaân trôøi vó ñaïi: "Anh em haõy ñi khaép töù phöông thieân haï, loan baùo Tin möøng" (Mc 16,15).

Töø ñoù ta coù theå xaây döïng yù töôûng laø caàn coù nhöõng chuyeân gia toâng ñoà: giaùm muïc, linh muïc, thöøa sai, nöõ tu, chieán só... Nhöng ñoàng thôøi phaûi gaït boû yù töôûng raát thoâng thöôøng laø ñaùm quaàn chuùng giaùo daân coù theå ôû beân ngoaøi cuoäc. Khoâng! coù moät lyù luaän thuùc ñaåy moïi kitoâ höõu: neáu thaät söï yeâu meán Ñöùc Kitoâ, thì sao laïi coù theå khoâng noùi, khoâng laøm cho Ngöôøi? "Loøng yeâu meán Ñöùc Kitoâ thuùc ñaåy chuùng ta", thaùnh Phaoloâ töøng noùi theá, noùi cho heát moïi ngöôøi chöù khoâng chæ cho ai mang "traùch nhieäm".

Vaø loøng yeâu meán anh em cuõng thuùc ñaåy chuùng ta nöõa. Coù ñöùc tin, tin vaøo Ñöùc Kitoâ, ñöôïc goïi ñeán moät cuoäc soáng ñaày aùnh saùng vaø tình yeâu döôùi traàn gian roài ñeán moät nieàm vui vónh cöûu, ñieàu ñoù thaät tuyeät. Bieát mình ñöôïc Thieân Chuùa yeâu meán, ñöôïc tha thöù taát caû vaø traøn ngaäp moät hy voïng phi thöôøng, ñieàu ñoù thaät tuyeät. Bieát mình laø nhöõng con caùi töï do cuûa Cha treân trôøi, ñöôïc söï thaät vaø tình yeâu cuûa Ngöôøi giaûi phoùng khoûi moïi aùp böùc, moïi sôï haõi, ñieàu ñoù thaät tuyeät. Nhöng laøm sao laïi chaúng muoán chia seû taát caû nhöõng caùi ñoù? Nhieät huyeát "toâng ñoà" chaúng laø gì khaùc caû. Tuy nhieân ta ñaõ töøng ñi ñeán choã toáng khöù ñoøi hoûi aáy maø raèng: "Ñoù laø chuyeän cuûa caùc linh muïc!" Vieäc daán thaân oà aït cuûa caùc giaùo daân chaúng coù töø laâu vaø laém keû vaãn coøn ngaàn ngaïi.

Phaûi chaêng ñieàu ñoù muoán noùi laø moïi ngöôøi phaûi caát coâng rao giaûng? Ñuùng, vì keå ra moïi ngöôøi ñeàu rao giaûng. Khi sai caùc toâng ñoà ñaàu tieân, nhö ñaõ thaáy treân, Ñöùc Gieâsu heát söùc baän taâm tôùi kieåu soáng cuûa hoï, vì ngöôøi ta giaûng daïy tröôùc heát qua caùch öùng xöû. Chính vì nghó tôùi ñieàu ñoù maø ta coù theå noùi: moïi ngöôøi ñeàu rao giaûng. Moät keû buoàn baõ, moät nhaân vieân ít chu ñaùo, nhöõng tay ích kyû haø tieän, nhöõng keû gaëm nhaám thanh danh ngöôøi, nhöõng thuû laõnh im laëng vì heøn nhaùt hay ñoàng loõa vôùi cöôøng quyeàn, neáu hoï ñöôïc nhaän bieát nhö laø kitoâ höõu, thì hoï cuõng rao giaûng! Nhöng laø rao giaûng choáng ñaïo: "Neáu lui tôùi nhaø thôø maø nhö theá... neáu ñaõ laø ngöôøi cuûa Giaùo Hoäi maø nhö theá...". Traùi laïi moät kitoâ höõu chính tröïc, can ñaûm, baát khuaát, hay giuùp ngöôøi, coù aùnh saùng trong ñoâi maét, thì keû aáy ñaõ noùi nhieàu roài duø khoâng môû mieäng. Vaø khi ñeán cô hoäi seõ coù theå khieán ngöôøi ta laéng nghe. Moät kitoâ höõu bieát tham khaûo saùch baùo coâng giaùo khi tranh luaän vaø öu tö phoå bieán chuùng thì ñaõ daïy doã qua taát caû nhöõng gì maø caùc ñoäc giaû (bò ñöông söï thu phuïc) saép bieát veà Tin möøng vaø veà Hoäi Thaùnh.

Nhöng ñoâi luùc cuõng phaûi rao giaûng tröïc tieáp. Thaät laø thieät haïi khi coù moät söï theïn thuøng hay heøn nhaùt naøo ñoù giöõ chuùng ta laïi khi chuùng ta coù theå vaø coù quyeàn rao giaûng roõ raøng veà Ñöùc Kitoâ. Nhöng moät caûm thöùc khaùc cuõng coù theå haõm laïi nhieät tình toâng ñoà cuûa ta, moät caûm thöùc caàn phaù boû quanh ta vaø coù leõ trong ta: nghó raèng moät giaùo daân ñôn thuaàn, bình thöôøng thì chaúng caàn quan taâm ñeán ñöùc tin vaø vieäc truyeàn giaùo. Hoaøn toaøn sai laïc! Hoaøn toaøn traùi ngöôïc vôùi yù nieäm moät Daân TC trong ñoù moãi chi theå ñeàu coù traùch nhieäm veà taäp theå vaø thaønh thöû veà vieäc baønh tröôùng taäp theå. Ai naáy ôû vò trí mình, dó nhieân, nhöng theo kieåu noùi thôøi danh cuûa caùc giaùm muïc Phaùp, chuùng ta "taát caû ñeàu coù traùch nhieäm trong Giaùo Hoäi".