CHUÙA NHAÄT 29 THÖÔØNG NIEÂN
CHUÙNG TA ÑÖÔÏC CÖÙU CAÙCH NAØO?

Phuïc vuï beänh nhaân cuøi, cheát nhö moät vò töû ñaïo vaø ñöôïc choân trong chieác aùo doøng Phanxicoâ, ñoù laø ba öôùc nguyeän cuûa "Ma Caø Boâng AÊngleâ" (English Vagabond: gaõ lang thang ngöôøi Anh) John Bradburne, con ngöôøi coù theå seõ laø vò thaùnh ñaàu tieân cuûa nöôùc Zimbabwe (Phi chaâu). Sinh naêm 1921, Bradburne laø con thöù 3 trong moät gia ñình coù 5 ngöôøi con. Cha ngaøi laø moät muïc sö Anh Giaùo. Ngaøi phuïc vuï trong quaân ñoäi Anh ôû Mieán Ñieän vaø Maõ Lai. Maõn lính, ngaøi laøm kieåm laâm vaø daïy hoïc. Naêm 1942, khi coøn trong quaân nguõ, ngaøy kia ngaøi ñöôïc thò kieán thaáy Ñöùc Meï trong röøng. Sau ñoù, ngaøi xin ra khoûi Anh Giaùo vaø gia nhaäp Giaùo Hoäi. Öôùc muoán daâng mình laøm tu só, Bradburne ñaõ laàn moø heát tu vieän naøy ñeán tu vieän kia nhöng ñeàu ñöôïc khuyeân haõy tieáp tuïc tìm kieám. Ngaøi ñaõ trôû thaønh "buïi ñôøi lang thang" treân caùc neûo ñöôøng Gieârusalem vaø ñaûo Cyproâ. Roài ngaøi sang Zimbabwe giuùp cha Dove laø tuyeân uùy quaân ñoäi cuõ xaây döïng moät trung taâm truyeàn giaùo. Baûy naêm sau, ngaøi veà Assidioâ, Italia ñeå gia nhaäp doøng Ba Phanxicoâ roài trôû laïi nhieäm sôû ôû cho ñeán ngaøy nhaém maét. Ngaøi taän taâm phuïc vuï ngöôøi cuøi theo göông chaân phöôùc Damien de Veuster, trong vai troø y taù, vaø daønh moät tình yeâu voâ bôø beán cho haïng bò xaõ hoäi ruoàng boû naøy. Ñoâi khi ngaøi khoaùc aùo doøng, nhöng thöôøng ngaøy ngaøi aên maëc raùch röôùi neân môùi coù bieät hieäu laø "Ma Caø Boâng AÊngleâ" noùi treân. Caøng ñöôïc ngöôøi cuøi yeâu meán thì Bradburne caøng bò nhieàu keû gheùt boû. Zimbabwe luùc baáy giôø ñöôïc laõnh ñaïo bôûi Ian Smith, moät keû theo chuû nghóa phaân bieät chuûng toäc. Thaønh thöû coù nhieàu nhoùm du kích choáng laïi oâng. Hoï cuõng gheùt luoân vò toâng ñoà ñöôïc daân chuùng yeâu meán naøy. Nhaân bò ngaøi toá caùo aên caép ñoà cuûa ngöôøi cuøi, chuùng ñaõ baét ngaøi hoài cuoái thaùng 8/1979, vaø baén cheát ngaøi ngaøy 5/9 cuøng naêm. Töø ñoù tôùi nay, moãi khi ñeán ngaøy gioã ngaøi, coù haøng maáy chuïc ngaøn ngöôøi tuoán veà ñoïc kinh tröôùc caùi choøi baèng toân, nôi ngaøi ñaõ soáng ñeå phuïc vuï nhöõng keû phong cuøi vaø ngheøo khoå. Cha Slevin, moät linh muïc ñaõ soáng vôùi ma caø boâng John Bradburne trong 9 thaùng naêm 1962 cho bieát: "Ngaøi laø moät nhaân vaät ngoaïi haïng – caû cuoäc ñôøi ngaøi laø moät baøi kinh. Nhieàu ngöôøi ñaõ ñöôïc ôn laï do caàu khaån vôùi ngaøi. Moät keû ñau maøng oùc, baùc só cheâ roài, ñaõ chaïy ñeán ñaây vaø nay ñaõ khoûi. Caùc baùc só thöøa nhaän ñaáy laø moät pheùp laï". Giaùo hoäi Zimbabwe ñang thieát laäp hoà sô xin phong chaân phöôùc cho ngaøi (theo VietCatholic).

1. Cuoäc soáng vaø caùi cheát yeâu thöông

"Con Ngöôøi ñeán khoâng phaûi ñeå ñöôïc ngöôøi ta phuïc vuï, nhöng laø ñeå phuïc vuï, vaø hieán maïng soáng laøm giaù chuoäc muoân ngöôøi". Lôøi naøy ñaõ laø chaâm ngoân soáng cuûa John Bradburne. Ñoù cuõng laø moät trong nhöõng lôøi tuyeân phaùn ñaùnh ñoäng nhaát cuûa Ñöùc Gieâsu trong Tin möøng. Tieác thay ngöôøi ta ñaõ xuyeân taïc yù nghóa cuûa chöõ "giaù chuoäc". Ngöôøi ta ñaõ ruùt ra töø ñoù yù töôûng veà moät cuoäc thoûa hieäp ñaùng gheùt trong aáy Ñöùc Gieâsu ñaõ trôû thaønh giaù chuoäc cho ta beân caïnh moät Thieân Chuùa bò xuùc phaïm maø ta phaûi laøm cho "nguoâi côn thònh noä". Nhöng töø "giaù chuoäc" chæ gôïi leân moät söï "giaûi phoùng" coù theå vaø ñoù chính laø coâng trình cuûa Ñöùc Gieâsu. Moät coâng trình trong aáy taát caû ñeàu noùi leân loøng thöông meán. Chính vì thöông meán maø Chuùa Cha ñaõ sai Con mình xuoáng vôùi söù maïng giaûi thoaùt loaøi ngöôøi khoûi nhöõng gì ngaên caûn hoï meán thöông.

Caùi cheát cuûa Ñöùc Gieâsu laø moät ñieàu kinh khuûng, khoù hieåu. Nhöng chuùng ta ít nhaát coù theå gaït boû hai loái giaûi thích sai laïc. Caùi cheát ñoù chaúng dính daùng gì tôùi caùi goïi laø yù muoán traû thuø cuûa Thieân Chuùa, voán hoaøn toaøn xa laï vôùi Maïc khaûi, moät maïc khaûi noùi vôùi ta raèng Thieân Chuùa laø tình yeâu. Noù cuõng chaúng phaûi laø moät kieåu toân vinh caùc ñau khoå vaø caùi cheát döõ daèn, nhö theå nhöõng thöù naøy coù giaù trò töï noäi.

Chuùa Cha ñaõ chaúng tröïc tieáp muoán Con mình cheát, song ñaõ giao cho Con moät söù maïng khoù khaên maø ai cuõng thaáy laø cheát ngöôøi. Ngöôøi ñaõ sai Con ñeán trong moät theá giôùi, nôi maø ñeå giaûng daïy tình huynh ñeä vaø söï thaät veà Thieân Chuùa, phaûi choáng laïi moïi quyeàn löïc kieâu caêng, ích kyû vaø giaû hình. Ñöùc Gieâsu ñaõ thaáy ñieàu ñoù seõ daãn mình ñeán ñaâu. Bò noãi khaéc khoaûi daøy voø, Ngöôøi tuy vaäy ñaõ chaúng töø choái cheùn ñaéng, caùi cheát cuûa Ngöôøi laø haäu quaû cuûa loøng trung thaønh troïn veïn vôùi söù meänh. Khoâng bao giôø ñöôïc taùch caùi cheát aáy khoûi cuoäc soáng troïn veïn daâng hieán cuûa Ngöôøi, caùi cheát laøm daáu chæ vaø ñænh cao cuûa söï hieán daâng: "Voán yeâu thöông nhöõng keû thuoäc veà mình coøn ôû theá gian, Ñöùc Gieâsu ñaõ yeâu thöông hoï ñeán cuøng" (Ga 13,1).

Ñoù laø yù nghóa cuûa caâu noùi ñaùng sôï "Ñöùc Kitoâ phaûi chòu khoå hình" (Lc 24,26) vaø cuûa moät caâu raát thöôøng gaëp: "Taát caû ñaõ ñöôïc vieát nôi Kinh Thaùnh" (x. Lc 24,27). Thaät ra, Kinh Thaùnh (Cöïu Öôùc) chaúng phaûi laø moät chöông trình laäp saün maø Ñöùc Gieâsu chæ coù vieäc thöïc hieän töøng ñieåm, song laø moät khôi gôïi ñöôïc linh öùng, kieåu tieân tri, cho bieát nhöõng gì maø vieäc cöùu roãi chaéc chaén phaûi traû giaù. Kinh Thaùnh mô hoà moâ taû, theo daïng hình gheùp coøn loã khuyeát, phong caûnh vieäc cöùu chuoäc maø maët trôøi Phuïc Sinh seõ soi saùng roõ raøng.

2. Cuoäc soáng vaø caùi cheát giaûi phoùng

Nhôø mang giaù trò phoå quaùt, cuoäc soáng vaø caùi cheát cuûa Ñöùc Gieâsu thaønh ñoäc nhaát voâ nhò. Chính söùc maïnh thaàn linh cuûa Ngöôøi ban phoå quaùt tính ñoù cho caùc haønh vi giaûi phoùng cuûa Ngöôøi vaø khieán Ngöôøi, theo kieåu noùi cuûa thaùnh Phaoloâ, trôû neân "Añam môùi", oâng toå môùi cuûa moät nhaân loaïi ñöôïc taùi taïo. Nhieàu hình aûnh khaùc cuõng gôïi leân söï lieân ñôùi nhieäm maàu aáy: Ñöùc Gieâsu laø Caây Nho maø chuùng ta laø caønh; Ngöôøi laø Ñaàu cuûa Nhieäm Thaân maø chuùng ta laø chi theå.

Ôn cöùu roãi Ñöùc Gieâsu mang ñeán hieån nhieân khoâng phaûi laø vieäc bieán ñoåi cuoäc soáng vaø caùc taâm hoàn caùch ma thuaät, song laø moät ñoäng naêng giaûi phoùng. Ñöôïc döïng neân ñeå yeâu thöông, loaøi ngöôøi ñaõ bò troùi buoäc baèng ñuû loaïi xieàng xích maø Ñöùc Gieâsu nhìn (ta caûm thaáy ñieàu naøy thöôøng xuyeân trong Tin möøng) vôùi söï saùng suoát cuûa moät con ngöôøi nhöng cuõng vôùi loøng thaát voïng cuûa moät Thieân Chuùa: ích kyû, haän thuø, tính duïc böøa baõi, noâ leä tieàn baïc, ñuû moïi thöù sôï haõi... nhö theå Cha treân trôøi ñaõ chaúng hieän höõu. Thaäm chí, vaø ñaëc bieät, nhieàu xieàng xích ñöôïc reøn bôûi moät thöù toân giaùo bò hieåu sai. Laøm sao loaøi ngöôøi bò troùi buoäc nhö theá coù theå yeâu thöông noåi?

Ñöùc Gieâsu khôûi söï coâng cuoäc giaûi phoùng cuûa Ngöôøi baèng caùch daïy doã vaø haønh ñoäng nhö chaúng coù ai ñaõ laøm ñöôïc, vì Ngöôøi laø tình yeâu thuaàn khieát, tình yeâu troïn veïn, nhôø coù moät töï do yeâu meán heát söùc laï luøng. Laàn ñaàu tieân, tình yeâu ñaõ thaät söï töï do vaø coù theå taùi taïo theá giôùi.

Nhöng phaûi caàn moät haønh vi giaûi phoùng cuoái cuøng. Ñoù laø treân thaäp giaù, khoâng ñeå mình bò noãi thaát voïng nghieàn naùt, bò baûn naêng baùo thuø gaøo theùt ñaùnh baïi. Ai töøng neám bieát nhöõng giaây phuùt kinh khuûng nhö theá coù leõ môùi laø ngöôøi duy nhaát hieåu ñöôïc töø noäi taâm laøm sao Ñöùc Gieâsu ñaõ cöùu chuùng ta baèng caùch beû gaãy caùi voøng keùp laø sôï haõi vaø baïo löïc kích thích bôûi baïo löïc. Maëc Chuùa Cha ñeå mình rôi xuoáng hoá chô vô coâ quaïnh toät cuøng ("Sao Cha ñaõ boû con?"), maëc nhöõng keû laêng maï vaø haønh hình mình, Ñöùc Gieâsu cuoái cuøng ñaõ qua nôi maø chuùng ta coù leõ vaãn khoâng theå. Sau Ngöôøi, chuùng ta qua theo. Cuøng Ngöôøi, chuùng ta coù theå noùi vôùi Chuùa Cha, trong ñeâm toái cam go nhaát: "Laïy Cha, con xin phoù thaùc hoàn con trong tay Cha" vaø veà nhöõng keû khoâng theå tha thöù: "Laïy Cha, xin tha cho hoï".

Chuùng ta bieát raèng tha thöù laø ñænh cao khoù vöôït nhaát cuûa tình yeâu, laø baèng chöùng cho thaáy chuùng ta töï do yeâu meán. Söï tha thöù cuûa Ñöùc Gieâsu treân thaäp giaù laø moät keõ hôû qua ñoù chính tình yeâu cuûa Thieân Chuùa traøn ngaäp theá giôùi vaø trôû neân leõ soáng ñích thöïc, cho daãu ít ai theo leõ soáng naøy. Nhöng tình yeâu cuûa Ñöùc Gieâsu treân thaäp giaù giaûi thoaùt chuùng ta chæ vì Thieân Chuùa, khi phuïc sinh Ngöôøi, ñaõ pheâ chuaån söï soáng laãn caùi cheát naøy, vaø khai maïc moät theá giôùi môùi, nôi chuùng ta coù theå choïn tình yeâu laøm leõ soáng, trong Ñöùc Gieâsu.

Ñöùc Gieâsu ban cho ta taám göông veà cuoäc soáng thöông yeâu nhö theá, vaø nhieàu söùc maïnh ñeå luoân töï do yeâu thöông. Ngöôøi khoâng chæ laø Ñaáng ñaõ môû ra theá giôùi môùi, maø coøn laø theá giôùi môùi, trong ñoù chuùng ta ñi vaøo baèng ñöùc tin vaø pheùp röûa, trong ñoù chuùng ta coù theå soáng vaø ñöôïc cöùu ñoä. "Toâi hieän soáng trong nieàm tin vaøo Con Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ yeâu meán toâi vaø hieán maïng vì toâi" (Ga 2,20).

Nhöng nhöõng thí duï vaø lôøi giaùo huaán cuûa Ñöùc Gieâsu quaù traùi nghòch vôùi caùc tham voïng töï nhieân cuûa caùc moân ñoà, neân khoù maø khoâng gaëp phaûn öùng. Thaùi ñoä ngaây ngoâ cuûa Gioan vaø Giacoâbeâ vaãn coøn laø thaùi ñoä cuûa nhieàu ngöôøi trong Giaùo Hoäi. Ngaøy nay, ngöôøi ta khaùm phaù ra raèng quyeàn bính trong Giaùo Hoäi khoâng phaûi laø quyeàn aùp ñaët nhöõng quyeát ñònh cuûa thuû laõnh cho caùc caáp döôùi, nhöng laø khaû naêng khôi daäy söï hieäp thoâng. Vaán ñeà khoâng phaûi laø truyeàn leänh hay thanh tröøng, nhöng laø keâu goïi löông taâm vaø xaùc tín. Vò thuû laõnh khoâng phaûi laø ngöôøi ra leänh nhöng laø ngöôøi taïo neân moät baàu khí tin töôûng, thöông yeâu vaø toân troïng, moät coäng ñoaøn cuøng chung nhöõng quan ñieåm vaø khaùt voïng ñeán noãi giaûi ñaùp cuûa moïi vaán ñeà seõ ñöôïc theå hieän baèng moät söï nhaát trí luaân lyù.

Ngai vaøng duy nhaát, uy löïc duy nhaát, quyeàn bính duy nhaát maø Ñöùc Gieâsu ñaõ höùa cho Giacoâbeâ vaø Gioan, laø haõy yeâu meán nhö Ngöôøi, uoáng cheùn ñaéng, thí maïng soáng vì yeâu anh em nhö Ngöôøi. Ñaáy môùi laø baøi hoïc töø cuoäc soáng vaø caùi cheát cuûa Ñaáng ñaõ ñeán ñeå mang baûn chaát "Toâi tôù" döôùi töôùc vò "Thuû laõnh"! (vieát theo A. Seøve vaø L. Evely)

Lm. Phan Vaên Lôïi