«Vaøo luùc khôûi ñaàu thieân nieân kyû môùi vaø ñoùng laïi cuoäc Ñaïi Toaøn xaù, trong ñoù chuùng ta ñaõ cöû haønh leã töôûng nieäm 2000 naêm Ñöùc Gieâsu giaùng sinh, ñeå baét ñaàu moät giai ñoaïn môùi trong cuoäc haønh trình cuûa Giaùo Hoäi, loøng chuùng ta laïi vang leân lôøi môøi cuûa Ñöùc Gieâsu maø ngaøy noï, sau khi ñaõ giaûng daïy ñaùm ñoâng töø treân thuyeàn cuûa Simoân, Ngöôøi ñaõ ngoû vôùi vò Toâng ñoà: "Cheøo ra choã nöôùc saâu" maø thaû löôùi baét caù: "Duc in altum" (Lc 5,4). Pheâroâ vaø caùc baïn cuûa oâng ñaõ tin vaøo lôøi Ñöùc Kitoâ maø "laøm nhö vaäy, vaø hoï ñaõ baét ñöôïc raát nhieàu caù" (Lc 5,6)»
Ñoù laø caâu khai môû Toâng thö "Khôûi ñaàu thieân nieân kyû môùi" maø Ñöùc Gioan-Phaoloâ ñaõ ban haønh hoâm Leã Hieån Linh 6/1/2001 vöøa qua. Trong Toâng thö naøy, daøi 31 trang, vôùi 4 chöông, 59 soá vaø 32 ñeà muïc, Ñöùc Thaùnh Cha neâu ra nhöõng nhaän ñònh toång keát veà caùc hoaït ñoäng Naêm Thaùnh vaø veà tình hình cuûa Giaùo Hoäi cuõng nhö cuûa theá giôùi hieän nay vaø töông lai. Ngaøi cuõng vaïch ra nhöõng ñöôøng höôùng vaø chæ ra nhöõng phöông theá ñeå Giaùo Hoäi soáng thieân nieân kyû môùi caùch toát ñeïp. Vaø ÑTC keát luaän (soá 58): "Chuùng ta haõy tieán tôùi trong nieàm hy voïng! Moät thieân nieân kyû môùi ñang môû ra tröôùc maét Giaùo Hoäi nhö moät ñaïi döông meânh moâng maø döïa vaøo söï trôï giuùp cuûa CKT, chuùng ta seõ maïo hieåm ñi vaøo".
1. Coù Thaày laø coù taát caû
"Vôùi söï trôï giuùp cuûa Chuùa Kitoâ, chuùng ta seõ maïo hieåm ñi vaøo". Ñoù chính laø yù nghóa thöù nhaát cuûa baøi Tin Möøng hoâm nay. Moät caùi hoà nhoû, moät haûi caûng nhoû, moät nhaø giaûng thuyeát treû, vaøi ngö phuû queâ muøa, cuoäc phieâu löu cuûa Giaùo Hoäi ñaõ khôûi ñaàu nhö vaäy theo Luca thaùnh söû. Khi moâ taû khôûi ñieåm naøy, oâng ñaõ thaáy nhöõng "meû ngöôøi" ñaàu tieân, nhöõng böôùc ñaàu cuûa Giaùo Hoäi trong theá giôùi daân ngoaïi. Tin Möøng luùc aáy ñaõ vöôït Ñòa Trung haûi vaø tôùi La maõ. Phaàn chuùng ta, laøm sao khoâng nghó ñeán nhöõng ñoaøn tín höõu meânh moâng?
Nhöng cuõng phaûi nghó ñeán nhöõng keû ñang chôø caùc ngö phuû. Ñoaïn Tin Möøng naøy laø daønh cho moãi ngöôøi chuùng ta, nhö Toâng thö môùi coù noùi roõ, thaäm chí caû caâu 10 thôøi danh, tieâu ñieåm cuûa caû ñoaïn: "Töø nay anh seõ laø keû löôùi ngöôøi", caâu noùi ñaõ ñi vaøo loøng nhieàu baïn treû nay trôû thaønh linh muïc vaø thöøa sai truyeàn giaùo.
Vaø khi ñoïc laïi hoâm nay trang Tin Möøng cuûa Luca, coù leõ hoï cuõng caûm thaáy daâng leân moät noãi thaát voïng: thu phuïc ôû ñaâu, nhö theá naøo? Ñoù chính laø ñích nhaém trình thuaät naøy: nieàm tin töôûng vaøo Ñöùc Gieâsu chính laø phöông thuoác choáng laïi söï thaát voïng. Khi khai maïc cuoäc "löôùi ngöôøi" meânh moâng, cuoäc truyeàn giaùo vó ñaïi, Ñöùc Gieâsu tung ra moät lôøi caûnh caùo maø ta chôù coù bao giôø queân: khoâng coù Thaày, löôùi cuûa chuùng con seõ roãng. Chaân lyù caên baûn naøy, chuùng ta khoâng luoân thaáy roõ luùc 20 tuoåi. Moät khi ñaõ daán thaân vaøo söù vuï toâng ñoà, chuùng ta lao nhoïc ngaøy ñeâm nhöng khoâng laøm vieäc ñuû vôùi Ñöùc Gieâsu. Chuùng ta nôùi loûng vieäc caàu nguyeän, chuùng ta xem thöôøng ñôøi soáng bí tích, chuùng ta maùy ñoäng, chuùng ta vuøng vaãy, vaø moät hoâm naøo ñoù, chuùng ta caûm thaáy naûn loøng: mình ñaõ nhoïc coâng voâ ích.
Ñeå phoøng ngöøa noãi thaát voïng ñoù, haõy suy nieäm trang Tin Möøng hoâm nay, nôi Ñöùc Gieâsu cho thaáy caùi chuùng ta coù theå laøm khi tin töôûng Ngöôøi. Ngöôøi choïn caùi coù theå ñaùnh ñoäng Pheâroâ vaø caùc toâng ñoà ñaàu tieân hôn caû: ngheà cuûa hoï. Vaø Ngöôøi ñaõ laøm cho hoï phaûi böïc töùc. Moät tay thôï moäc nhö Ngöôøi maø daùm ñöa ra lôøi khuyeân cho nhöõng tay ñaùnh caù chuyeân nghieäp, cho nhöõng keû ñaõ quaù meät moûi vì caû moät ñeâm gaéng söùc voâ ích.
Caùc toâng ñoà chuyeân nghieäp seõ thaáy mình trong caûnh ñoù. Kieät löïc vì nhöõng coá gaéng cuõng voâ ích nhö theá, hoï seõ bò caùm doã ñaåy luøi yù töôûng phoù thaùc cho Ñöùc Gieâsu, nghóa laø naïi ñeán vieäc caàu nguyeän. Maø chaéc raèng moïi kitoâ höõu, trong coâng vieäc toâng ñoà haïn heïp nhaát vaø khoâng chính thöùc nhaát cuûa mình, cuõng coù öôùc muoán buoâng xuoâi hay tìm nhöõng kyõ thuaät khaùc hôn laø gieo mình vaøo lôøi caàu nguyeän. Tuy nhieân, chæ duy vieäc naøy môùi coù theå laïi cho chuùng ta nhieät tình cuûa vò toâng ñoà tröôûng. Duø laø thôï moäc hay khoâng, ÑGS ñaõ chinh phuïc oâng: "Vaâng lôøi Thaày, toâi seõ thaû löôùi".
Chuùng ta seõ khoâng ñem veà nhöõng löôùi ñaày caù vaø nhöõng chieác thuyeàn naëng chóu, chuùng ta khoâng coøn ôû vaøo caùi thôøi maø Ñöùc Gieâsu duøng ñeán moät pheùp laï ñeå cuûng coá moät nieàm tin töôûng môùi thaønh hình. Nhöng chuùng ta bieát, qua caùc meû löôùi truyeàn giaùo vó ñaïi, caùi maø nhieàu ngöôøi ñaõ coù theå laøm vôùi Ñöùc Gieâsu. Chuùng ta coù Coâng vuï Toâng ñoà, caùc trình thuaät truyeàn giaùo vaø moïi cuoäc soáng cuûa caùc thaùnh ñeå laøm soáng daäy nieàm tin töôûng cuûa chuùng ta. Chæ duy thaùi ñoä naøy môùi coù theå bieán chuùng ta thaønh nhöõng toâng ñoà chòu khoù nhöng bieát nhìn Ñöùc Gieâsu luoân maõi: Vaâng lôøi Thaày, vaø vaâng cho ñeán cuøng, con seõ thaû löôùi. Coù Thaày laø coù taát caû!
2. Theo Thaày phaûi boû taát caû
Nhôø "vaâng lôøi" Ñöùc Gieâsu ñeán ñoä lieàu lónh nhö theá, Pheâroâ ñaõ thu ñöôïc moät baát ngôø vaø kyø dieäu. Baáy giôø caâu chuyeän chuyeån sang yù nghóa thöù hai: trình baøy moät ôn goïi ñieån hình, vì taäp chuù vaøo nhöõng lôøi tieâu bieåu cuûa moïi ôn goïi: "töø boû vaø böôùc theo".
Nhö Isaia trong baøi ñoïc thöù nhaát (Is 6,1-2a.3-8: "Toâi laø moät ngöôøi moâi mieäng oâ ueá..."), Pheâroâ cuõng caàn phaûi nhaän ra söï nhô baån cuûa mình ñeå ñöôïc thanh taåy: "Laïy Chuùa, xin traùnh xa con, vì con laø keû toäi loãi!", tröôùc khi, nhö Isaia, böôùc vaøo moät vieãn aûnh toâng ñoà lôùn lao, ñöôïc giao phoù moät söù maïng cöùu roãi khoù khaên, moät coâng cuoäc voâ cuøng vinh quang nhöng cuõng voâ cuøng ñoøi hoûi.
Chính vì theá, duy nhaát trong caùc taùc giaû Tin Möøng, Luca ghi chuù ôû ñoaïn cuoái: "hoï boû heát moïi söï". Söï töø boû chaân thöïc, ñöùc khoù ngheøo trieät ñeå, vieäc choïn löïa hoaøn toaøn Nöôùc Thieân Chuùa laø nhöõng ñoøi hoûi caàn thieát trong ôn goïi kitoâ höõu. Trong luùc hai taùc giaû Tin Möøng khaùc nhö Maùttheâu vaø Maùccoâ chæ ghi chuù: "Hoï boû thuyeàn vaø cha maø theo Ngöôøi", Luca thì ngöôïc laïi, oâng vaïch moät ranh giôùi roõ raøng vaø toaøn dieän hôn: "Hoï boû heát moïi söï maø theo Ngöôøi". Töø "moïi söï" naøy seõ ñöôïc laëp laïi trong caâu chuyeän ôn goïi cuûa Maùttheâu, tay thu thueá: "OÂng boû taát caû, ñöùng daäy ñi theo Ngöôøi" (5,28), vaø seõ ñöôïc laëp laïi cho moãi moân ñeäâ: "Ai trong anh em khoâng töø boû heát nhöõng gì mình coù, thì khoâng theå laøm moân ñeä toâi ñöôïc" (14,33).
Ñaây laø moät böôùc khoù khaên phaûi hoaøn thaønh, vì chuùng ta bò raøng buoäc bôûi moät maïng löôùi chaèng chòt goàm voâ soá moái lôïi, sôû höõu, löu luyeán, thaäm chí sôï haõi ñoái vôùi nhieàu ngöôøi vaø nhieàu vaät. Trong caùi xaõ hoäi maø quyeàn löïc theá gian ñang duøng nhöõng moái lôïi nhoû nhoi nhö phöông theá coâng cuï hoùa naøy, söï töø boû ñoù caøng theâm khoù khaên. Tuy nhieân, nhö caùc moân ñeä seõ khaùm phaù, ôn goïi theo Chuùa laø moät söï "töø boû", "maát maùt" khaù laï luøng vì sau ñoù hoï "seõ ñöôïc anh chò em gaáp traêm" thaät söï trong nhöõng con ngöôøi maø hoï seõ "thu phuïc".
Ñoái vôùi moãi ngöôøi trong chuùng ta cuõng vang doäi tieáng goïi ñaõ ngoû vôùi Isaia vaø Pheâroâ, daàu döôùi nhöõng hình thöùc khaùc nhau. Thieân Chuùa chôø ñôïi caâu traû lôøi cuûa chuùng ta. Baát chaáp caùc laàn löõa, töø choái, ngaäp ngöøng, troán chaïy, Ngöôøi vaãn kieân nhaãn theo chuùng ta, chôø ñôïi quyeát ñònh cuûa chuùng ta. Trong tieåu thuyeát "Ai naáy coù ñeâm cuûa mình", vaên só Julien Green töøng vieát ñaïi yù: «Ñuùng theá, Thieân Chuùa theo chuùng ta töøng böôùc. Dó nhieân baïn khoâng deã chaáp nhaän ñieàu ñoù ñaâu. Coù nhöõng laàn baïn muoán xua Ngöôøi ñi, nhö theå ñoù laø moät keû aên maøy: "Chuùa ñi ñi. Haõy ñeå con vui chôi giaûi trí. Chuùa laøm con naûn quaù! Ñeå con yeân naøo!" Ngöôøi seõ ñi xa moät chuùt, nhöng khoâng boû haún. Sau ñoù Ngöôøi seõ trôû laïi. Ngöôøi ñaõ quen vôùi nhöõng laêng nhuïc vaø töø khöôùc roài».
Lm. Phan Vaên Lôïi