ÑOÏC LÔØI CHUÙA

· Cv 2, 42-47: ⁽⁴²⁾ Caùc tín höõu chuyeân caàn nghe caùc Toâng Ñoà giaûng daïy, luoân luoân hieäp thoâng vôùi nhau, sieâng naêng tham döï leã beû baùnh, vaø caàu nguyeän khoâng ngöøng.

· 1Pr 1, 3-9: ⁽³⁾ Do löôïng haûi haø, Ngöôøi cho chuùng ta ñöôïc taùi sinh ñeå nhaän laõnh nieàm hy voïng soáng ñoäng, nhôø Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ ñaõ töø coõi cheát soáng laïi, ⁽⁴⁾ ñeå ñöôïc höôûng gia taøi khoâng theå hö hoaïi, khoâng theå vaån ñuïc vaø taøn phai. 

· TIN MÖØNG: Ga 20, 19-31

Ñöùc Gieâ-su hieän ra vôùi caùc moân ñeä
(Mt 28, 16-20; Mc 16, 14-18; Lc 24, 36-49)

(19) Vaøo chieàu ngaøy aáy, ngaøy thöù nhaát trong tuaàn, nôi caùc moân ñeä ôû, caùc cöûa ñeàu ñoùng kín, vì caùc oâng sôï ngöôøi Do-thaùi. Ñöùc Gieâ-su ñeán, ñöùng giöõa caùc oâng vaø noùi: «Bình an cho anh em!» ⁽²⁰⁾ Noùi xong, Ngöôøi cho caùc oâng xem tay vaø caïnh söôøn. Caùc moân ñeä vui möøng vì ñöôïc thaáy Chuùa. ⁽²¹⁾ Ngöôøi laïi noùi vôùi caùc oâng: «Bình an cho anh em! Nhö Chuùa Cha ñaõ sai Thaày, thì Thaày cuõng sai anh em». ⁽²²⁾ Noùi xong, Ngöôøi thoåi hôi vaøo caùc oâng vaø baûo: «Anh em haõy nhaän laáy Thaùnh Thaàn. ⁽²³⁾ Anh em tha toäi cho ai, thì ngöôøi aáy ñöôïc tha; anh em caàm giöõ ai, thì ngöôøi aáy bò caàm giöõ».

(24) Moät ngöôøi trong Nhoùm Möôøi Hai, teân laø Toâ-ma, cuõng goïi laø Ñi-ñy-moâ, khoâng ôû vôùi caùc oâng khi Ñöùc Gieâ-su ñeán. ⁽²⁵⁾ Caùc moân ñeä khaùc noùi vôùi oâng: «Chuùng toâi ñaõ ñöôïc thaáy Chuùa!» OÂng Toâ-ma ñaùp: «Neáu toâi khoâng thaáy daáu ñinh ôû tay Ngöôøi, neáu toâi khoâng xoû ngoùn tay vaøo loã ñinh vaø khoâng ñaët baøn tay vaøo caïnh söôøn Ngöôøi, toâi chaúng coù tin». ⁽²⁶⁾ Taùm ngaøy sau, caùc moân ñeä Ñöùc Gieâ-su laïi coù maët trong nhaø, coù caû oâng Toâ-ma ôû ñoù vôùi caùc oâng. Caùc cöûa ñeàu ñoùng kín. Ñöùc Gieâ-su ñeán, ñöùng giöõa caùc oâng vaø noùi: «Bình an cho anh em». ⁽²⁷⁾ Roài Ngöôøi baûo oâng Toâ-ma: «Ñaët ngoùn tay vaøo ñaây, vaø haõy nhìn xem tay Thaày. Ñöa tay ra maø ñaët vaøo caïnh söôøn Thaày. Ñöøng cöùng loøng nöõa, nhöng haõy tin». ⁽²⁸⁾ OÂng Toâ-ma thöa Ngöôøi: «Laïy Chuùa cuûa con, laïy Thieân Chuùa cuûa con!» ⁽²⁹⁾ Ñöùc Gieâ-su baûo: «Vì ñaõ thaáy Thaày, neân anh tin. Phuùc thay nhöõng ngöôøi khoâng thaáy maø tin!»

(30) Ñöùc Gieâ-su ñaõ laøm nhieàu daáu laï khaùc nöõa tröôùc maët caùc moân ñeä; nhöng nhöõng daáu laï ñoù khoâng ñöôïc ghi cheùp trong saùch naøy. ⁽³¹⁾ Coøn nhöõng ñieàu ñaõ ñöôïc cheùp ôû ñaây laø ñeå anh em tin raèng Ñöùc Gieâ-su laø Ñaáng Ki-toâ, Con Thieân Chuùa, vaø ñeå anh em tin maø ñöôïc söï soáng nhôø danh Ngöôøi.

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Ngöôøi cöùng tin nhö Toâ-ma coù gì hay hôn keû tin deã daøng khoâng?
2. Ngöôøi thôøi ñaïi coù deã tin nhö nhöõng ngöôøi thôøi ñaïi tröôùc khoâng? Ngöôøi thôøi ñaïi sau thì sao? Taïi sao laïi nhö vaäy?
3. Coù caàn phaûi thay ñoåi phong caùch rao giaûng Tin Möøng cho nhöõng theá heä con chaùu chuùng ta khoâng? Taïi sao? Moät caùch thöïc teá phaûi thay ñoåi theá naøo?

1. Toâ-ma laø moät maãu ngöôøi coù tính thöïc nghieäm

Khi chöa ñích thöïc gaëp laïi thaân xaùc ñaõ soáng laïi cuûa Ñöùc Gieâ-su, thì ngoaøi Toâ-ma ra, caùc toâng ñoà khaùc döôøng nhö khoâng caûm thaáy coù vaán ñeà gì trong vieäc tin Ngaøi ñaõ soáng laïi. Caùc oâng ñaõ toû ra töông ñoái deã tin. Nhöng rieâng Toâ-ma, oâng khoâng tin deã daøng nhö theá, vì töø xöa ñeán nay, oâng chöa heà nghe noùi coù moät ai töï mình soáng laïi töø coõi cheát bao giôø. Cöù bình thöôøng maø xeùt, phaûi noùi raèng Toâ-ma khoân ngoan vaø thaän troïng hôn caùc toâng ñoà khaùc.

Ñoái vôùi ngöôøi nhö Toâ-ma, Ñöùc Gieâ-su ñaõ khoâng phieàn traùch gì veà söï cöùng loøng tin cuûa oâng. Ngaøi chæ noùi moät caâu raát nheï nhaøng ñeå boå tuùc cho söï cöùng tin hôïp lyù aáy: «Vì ñaõ thaáy Thaày, neân anh tin. Phuùc thay nhöõng ngöôøi khoâng thaáy maø tin!» Vaø Ñöùc Gieâ-su ñaõ cho pheùp Toâ-ma ñöôïc xoû tay vaøo loã ñinh ôû tay vaø loã ñoøng ñaâm ôû caïnh söôøn Ngaøi. Nhöng coù leõ chính nhôø nhö theá maø Toâ-ma seõ tin chaéc vaøo söï soáng laïi cuûa Ngaøi hôn ai heát. Ngöôøi cöùng tin maø ñaõ tin thì seõ tin raát vöõng. Coøn keû quaù deã tin thì cuõng seõ deã daøng maát nieàm tin, hoaëc cuõng seõ deã daøng tin nhöõng ñieàu khaùc duø chöa ñuû neàn taûng ñeå tin.

2. Con ngöôøi thôøi nay vaø nhaát laø nhöõng theá heä sau seõ caøng ngaøy caøng coù tính thöïc nghieäm gioáng nhö Toâ-ma

Ngaøy nay, con ngöôøi ñaõ böôùc vaøo kyû nguyeân cuûa khoa hoïc kyõ thuaät, neân con ngöôøi chòu aûnh höôûng cuûa tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm raát nhieàu. Tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm chính laø tinh thaàn cuûa Descartes (1596-1650): «Chæ tin sau khi ñaõ chöùng minh». Vaø tinh thaàn aáy ñöôïc theå hieän thaønh chuû tröông «nghi ngôø coù phöông phaùp vaø phoå quaùt» (doute meùthodique et universel) cuûa oâng. Nghi ngôø ñeå tìm toøi haàu ñi ñeán keát luaän chaéc chaén. Tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm aáy ñoøi hoûi con ngöôøi tröôùc khi ñi ñeán moät keát luaän, caàn phaûi traûi qua ba giai ñoaïn: nhaän xeùt, ñöa ra giaû thuyeát, vaø thí nghieäm kieåm chöùng nhö ñoøi hoûi cuûa Claude Bernard (1813- 1873).

Tinh thaàn aáy chính laø tinh thaàn cuûa Toâ-ma, chính vì theá, caùc nhaø khoa hoïc Coâng giaùo ñaõ nhaän thaùnh Toâ-ma laøm boån maïng cuûa caùc nhaø khoa hoïc. Rieâng baûn thaân toâi, ngöôøi vieát baøi naøy, cuõng raát thích söï cöùng tin cuûa Toâ-ma, vaø coi ñoù nhö moät ñöùc tính raát caàn thieát ñeå söï phaùn ñoaùn vaø lôøi noùi cuûa mình coù giaù trò, ñaùng tin. Söï ñaùng tin khoâng chæ ñoøi hoûi ñöùc tính chaân thaät, maø coøn ñoøi hoûi söï phaùn ñoaùn chính xaùc vaø chaéc chaén. Moät ngöôøi heát söùc thaät thaø khoâng bao giôø muoán löøa doái ai, nhöng laïi deã tin vaø hay bò löôøng gaït, thì phaùn ñoaùn vaø lôøi noùi cuûa ngöôøi aáy khoâng coøn ñaùng tin nöõa. Thieát töôûng nhöõng ngöôøi rao giaûng chaân lyù, ngoaøi ñöùc tính chaân thaät, caàn phaûi coù söï chöõng chaïc trong caùch phaùn ñoaùn ñeå trôû neân ñaùng tin tröôùc maët moïi ngöôøi.

3. Ñoái töôïng phuùc aâm hoùa trong töông lai laø nhöõng theá heä coù ñaàu oùc khoa hoïc thöïc nghieäm nhö Toâ-ma

Nhöõng nhaø truyeàn giaùo hieän nay taïi Vieät Nam thöôøng thuoäc löùa tuoåi giao thôøi giöõa hai thôøi ñaïi: thôøi khoa hoïc chöa aûnh höôûng maïnh vaø thôøi khoa hoïc aûnh höôûng raát maïnh treân leà loái suy nghó cuûa con ngöôøi. Thôøi tröôùc, ngöôøi ta deã tin nhöõng ai coù uy tín (nhö caùc giaùm muïc, linh muïc, tu só, hoaëc oâng baø cha meï, coâ dì chuù baùc). Treû con deã tin vaøo nhöõng ñieàu ngöôøi lôùn noùi, khoâng ñaët vaán ñeà ñieàu ñoù ñaùng tin tôùi möùc naøo. Nhöng thôøi nay vaø nhaát laø nhöõng theá heä mai sau, ngöôøi ta khoâng deã tin nhö theá nöõa. Hoï thöôøng ñoøi hoûi «noùi coù saùch, maùch coù chöùng». Muoán hoï tin thì phaûi coù baèng chöùng. Neáu khoâng chöùng minh baèng söï kieän thì ít nhaát phaûi chöùng minh ñöôïc söï khaû tín cuûa ñieàu mình noùi. Ngoaøi ra, laäp luaän phaûi vöõng chaéc, trình baøy roõ raøng. Vì theá, vieäc rao giaûng Tin Möøng hay söù ñieäp Ki-toâ giaùo khoâng theå theo phöông caùch cuõ mang naëng tính giaùo ñieàu ñöôïc.

Ngaøy xöa, taïi Vieät Nam, trình ñoä vaên hoùa giöõa linh muïc vaø giaùo daân coù söï cheânh leäch raát cao. Ngaøy nay, söï cheânh leäch aáy giaûm ñi raát nhieàu, thaäm chí khoâng coøn nöõa. Raát nhieàu giaùo daân coù trình ñoä vaên hoùa cao hôn nhöõng linh muïc bình thöôøng. Tuy nhieân caùc linh muïc vaãn thöôøng hôn giaùo daân trong nhöõng kieán thöùc veà thaàn hoïc, giaùo lyù, v.v… vì ngöôøi giaùo daân hieän nay khoâng ñöôïc quan taâm ñaøo taïo veà maët naøy, hoaëc khoâng coù ñieàu kieän ñeå quan taâm. Vì theá, caùc linh muïc thöôøng ñaûm traùch vieäc loan baùo vaø rao giaûng Tin Möøng cho giaùo daân vaø ngöôøi ngoaïi. Nhöng vì trình ñoä vaên hoùa cuûa ngöôøi bình thöôøng ngaøy caøng cao hôn, neân vieäc rao giaûng Tin Möøng khoâng coøn deã daøng nhö ngaøy xöa. Ñieàu aáy ñoøi hoûi nhöõng ngöôøi rao giaûng Tin Möøng cuõng phaûi coù moät tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm trong caùch rao giaûng, caàn chuù troïng ñeán nhöõng baèng chöùng xaùc thöïc, nhöõng lyù luaän chaët cheõ, cho duø ñöùc tin khoâng phaûi ñeán töø nhöõng thöù aáy. Nhöng neáu khoâng chuù troïng ñeán nhöõng thöù aáy, lôøi rao giaûng seõ bò töø choái ngay töø ñaàu.

4. Hoäi nhaäp vaên hoùa theo chieàu doïc

Taïi chaâu AÙ, Giaùo Hoäi ñaõ thaønh coâng raát khieâm nhöôøng trong vieäc truyeàn giaùo, khoâng thaønh coâng röïc rôõ nhö ôû chaâu AÂu. Moät phaàn khaù lôùn laø do thieáu hoäi nhaäp vaên hoùa, vì tröôùc ñaây, coù söï khaùc bieät veà vaên hoùa giöõa daân toäc truyeàn giaùo vôùi daân toäc ñöôïc truyeàn giaùo. Ngaøy nay, vôùi vieäc toaøn caàu hoùa, söï khaùc bieät veà vaên hoùa giöõa caùc daân toäc bò giaûm thieåu raát nhieàu, neân vieäc hoäi nhaäp vaên hoùa theo chieàu ngang khoâng coøn caàn thieát vaø quan troïng nhö xöa. Traùi laïi, söï khaùc bieät veà vaên hoùa giöõa theá heä tröôùc vôùi theá heä sau ngaøy caøng gia taêng. Leà loái suy nghó cuûa caùc theá heä sau caøng ngaøy caøng thaám nhuaàn tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm hôn. Vì theá, neáu khoâng coù söï thích öùng khoân ngoan cuûa theá heä phuùc aâm hoùa (theá heä tröôùc) vôùi theá heä ñöôïc phuùc aâm hoùa (theá heä sau) trong vieäc dieãn taû söù ñieäp, chaéc chaén vieäc phuùc aâm hoùa seõ thaát baïi. Do ñoù, hieän nay vieäc hoäi nhaäp vaên hoùa theo chieàu doïc caàn ñöôïc Giaùo Hoäi quan taâm vaø thöïc hieän nhieàu hôn laø hoäi nhaäp vaên hoùa theo chieàu ngang.

5. Rao giaûng baèng vieäc laøm ñi ñoâi vôùi rao giaûng baèng lôøi noùi

Tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi ñoøi hoûi nhöõng daáu chöùng cuï theå môùi tin ñöôïc. Do ñoù, nhöõng xaùc quyeát trong rao giaûng caàn ñöôïc chöùng toû baèng thöïc teá ñôøi soáng. Thaät vaäy, ai maø tin ñöôïc caùi Tin maø chuùng ta rao giaûng laø Tin Möøng khi chuùng ta rao giaûng noù vôùi boä maët buoàn so, aûo naõo? Ai maø tin ñöôïc Tin Möøng naøy laø Tin Möøng Giaûi Phoùng khi maø ngöôøi rao giaûng noù vaãn saün saøng khom löng laøm noâ leä cho ngöôøi, cho vaät, cho söï naøy söï khaùc, hoaëc cho chính baûn thaân? Ai maø tin ñöôïc Tin Möøng naøy laø Tin Möøng Cöùu Ñoä khi maø noù khoâng laøm cho ngöôøi ngöôøi rao giaûng noù hoaëc theo noù soáng toát hôn, coù tình coù nghóa hôn, vaø haïnh phuùc hôn nhöõng ngöôøi bình thöôøng khaùc?

Thieát töôûng ñaõ tôùi luùc chuùng ta – nhöõng ai coøn tha thieát vôùi tieàn ñoà cuûa Ki-toâ giaùo – caàn ñaët laïi vaán ñeà soáng ñaïo moät caùch nghieâm tuùc hôn vaø haõy thaønh thaät vôùi chính loøng mình. Neáu ta caûm thaáy Ki-toâ giaùo trong thöïc teá ñaõ khoâng ñem laïi moät thöù haïnh phuùc töï taïi cho chuùng ta, khoâng taïo ñöôïc moät ñoäng löïc ñuû maïnh ñeå thuùc ñaåy ta soáng toát ñeïp hôn ngöôøi ngoaøi, maø ta vaãn cöù maïnh mieäng rao giaûng nhö laø moät toân giaùo toát nhaát, höõu hieäu nhaát, thì vieäc rao giaûng cuûa chuùng ta ñuùng laø moät söï löøa doái coù heä thoáng. Neáu nhö theá chuùng ta phaûi traû leõ tröôùc maët Thieân Chuùa veà söï löøa doái aáy. Chuùng ta töôûng mình coù ñöùc tin, nhöng trong thöïc teá, ñöùc tin aáy ñaõ cheát hay maát ñi töø laâu maø ta töôûng laø ta vaãn coøn ñöùc tin. Vì ñöùc tin khoâng phaûi laø moät chaáp nhaän xuoâng, hay chæ laø haønh ñoäng tuyeân xöng ngoaøi mieäng, maø laø moät caùi gì töï nhieân aûnh höôûng raát saâu xa vaøo ñôøi soáng, khieán ta thay ñoåi caùch suy nghó vaø haønh ñoäng neân toát ñeïp hôn, vaø ñôøi soáng ta haïnh phuùc hôn raát nhieàu. Neáu khoâng ñöôïc nhö theá, «ñöùc tin» maø ta töôûng raèng ta coù, khoâng phaûi laø ñöùc tin ñích thöïc.

Caàu nguyeän

Laïy Cha, raát nhieàu khi con cheâ traùch Toâ-ma laø quaù cöùng tin, vaø töï haøo mình deã tin hôn nhieàu. Nhöng trong thöïc teá, ñöùc tin cuûa con chaúng aûnh höôûng gì treân cuoäc soáng con bao nhieâu, noù chaúng laøm con haïnh phuùc hôn ngöôøi khoâng ñöùc tin, chaúng laøm con soáng toát ñeïp vaø yeâu thöông hôn hoï. Xin cho con nhaän ra ñöùc tin aáy chöa phaûi laø ñöùc tin ñích thaät. Xin Cha haõy ban cho con ñöùc tin ñích thöïc coù khaû naêng thay ñoåi con ngöôøi cuûa con, laøm con neân thaät söï toát ñeïp vaø haïnh phuùc hôn. Amen.

JK