THAÀY, ANH EM vaø THAÙNH GIAÙ
CHUÙA NHAÄT XIII PHUÏNG VUÏ THÖÔØNG NIEÂN

Baøi Phuùc AÂm Chuùa Nhaät hoâm nay ñeà caäp ñeán ba chuû ñeà chuùng ta coù theå suy nieäm, ñeà caäp ñeán Chuùa Ki toâ ( Christologia), ñeán caùc moân ñeä hay ñeán chuùng ta trong söù maïng truyeàn giaùo ( anthropologia), ñeán thaùnh giaù, trong cuoäc ñôøi ngöôøi Ki toâ höõu.

A – Ñeà caäp ñeán Chuùa Kitoâ ( Christologia).

"Ai yeâu thöông cha meï hôn Thaày, thì khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày..." ( Mt 10, 37).

Baûn dòch vieät ngöõ cuûa chuùng ta duøng danh töø " Thaày " thay cho ñaïi danh töø ( pronom personel ) trong La Ngöõ ôû theå tuùc töø tröïc tieáp hay giaùn tieáp ( me, mihi) ñeå dòch nhöõng lôøi noùi cuûa Chuùa Gieâsu ñeà caäp ñeán Ngaøi, trong boán caâu ñaàu cuûa ñoaïn Phuùc AÂm hoâm nay( Mt 10, 37-40).

Trong boán caâu Phuùc AÂm vöøa keå Ñöùc Gieâsu ñaõ duøng ñeán 10 laàn ñaïi danh töø ôû hai theå vöøa keå ñeå noùi veà Ngaøi: 4 laàn ôû caâu 37; 2 ôû caâu 38; 1 ôû caâu 39 vaø 3 ôû caâu 40.

Thoaùng ñoïc qua nhöõng caâu Phuùc AÂm vöøa keå, chuùng ta coù caûm töôûng raèng Chuùa Gieâsu ñeán ñeå laøm baïi hoaïi, chia reû gia ñình, phaân chia ngöôøi thaân , cha meï , con caùi vaø caû maïng soáng laø nhöõng ngöôøi yeâu quyù nhaát, cuûa caûi thieát yeáu nhaát cuûa chuùng ta:

" Ai yeâu cha meï hôn Thaày…, thì khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày.
Ai yeâu con caùi hôn Thaày..., thì khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày.
Ai giöõ laáy maïng soáng mình thì seõ maát..." ( Mt 10, 37 – 39).

Coù phaûi Ñöùc Gieâsu xen vaøo giöõa ñeå chia taùch cha meï, con caùi vaø caû maïng soáng chuùng ta ra khoûi con ngöôøi cuûa chuùng ta , ñeå keâu goïi chuùng ta theo Ngaøi rao giaûng Phuùc AÂm khoâng?

Khoâng, nhöõng ñieàu Ngaøi coù yù nghóa khaùc hôn loái chuù giaûi thoâng thöôøng cuûa chuùng ta.

Ñöùc Gieâsu laø Thieân Chuùa:

" Töø nguyeân thuûy ñaõ coù Ngoâi Lôøi. Ngoâi Lôøi vaãn höôùng veà Thieân Chuùa vaø Ngoâi Lôøi laø Thieân Chuùa" ( Jn 1, 1).

Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa ñoù ñaõ nhaäp theå ñeå ôû giöõa chuùng ta:

" Ngoâi Lôøi ñaõ trôû neân ngöôøi phaøm vaø cö nguï giöõa chuùng ta" ( Jn 1, 14).

Chính Ngaøi laø söï soáng, laø chaân lyù vaø nhôø Ngaøi chuùng ta ñöôïc höôùng daãn ñeå ñaït ñeán Chuùa Cha, nguoàn haïnh phuùc hoaøn haûo vaø baát dieät maø moïi con ngöôøi chuùng ta ñeàu tìm kieám:

" Ñöôøng, söï thaät vaø söï soáng chính laø Thaày" ( Jn 14,6).

Chính Ngaøi laø Ñaáng coù quyeàn naêng laøm cho chuùng ta soáng laïi vaø soáng maõi:

" Chính Thaày laø söï soáng laïi vaø laø söï soáng. Ai tin vaøo Thaày duø ñaõ cheát, cuõng seõ ñöôïc soáng. Ai soáng maø tin vaøo Thaày, seõ khoâng bao giôø phaûi cheát " ( Jn 11, 25-26).

Hieåu ñöôïc nhö vaäy, chuùng ta seõ thaáy raèng Ñöùc Gieâsu laø Ñaáng ban cho chuùng ta taát caû, chuùng ta cuõng nhö caùc ngöôøøi thaân cuûa chuùng ta. Ngaøi laø kho taøng voâ giaù maø moïi ngöôøi chuùng ta ñeàu nhaèm ñeán ñeå ñaït ñöôïc. Ngaøi laø kho taøng troåi vöôït hôn taát caû moïi giaù trò traàn gian . Saùnh vôùi Ngaøi, moïi giaù trò khaùc ñeàu töông ñoái. Hay noùi ñuùng hôn, nôi Ngaøi chuùng ta coù theå tìm gaëp ñöôïc caû cha meï, con caùi chuùng ta. Nhö vaäy tìm ñöôïc Ngaøi, khoâng phaûi laø ñeå boû cha meï, con caùi maø laø tìm ñöôïc cha meï, con caùi trong nguoàn maïch cuûa söï soáng, trong moái lieân heä thaân tình haïnh phuùc vónh cöõu.

Rôøi boû cha meï vaø con caùi khoûi moái lieân heä tình caûm nhaát thôøi, ñeå ñöôïc gaëp laïi trong nguoàn maïch tình yeâu vónh vieãn. Ñoù laø yù nghóa cuûa caùc caâu:

" Ai yeâu cha meï hôn Thaày, thì khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày,

Ai yeâu con trai con gaùi hôn Thaày, thi khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày,

Ai giöõ maïng soáng mình, thì seõ maát " ( Mt 10, 37-39).

Ngaøi laø Ñaáng coù khaû naêng tha thöù toäi loãi, laøm cho chuùng ta soáng laïi, laø Ngöôøi Anh bieän hoä cho chuùng ta, anh em cuûa Ngaøi, tröôùc maët Cha Ngaøi.

Ngaøi laø Thieân Chuùa nhaäp theå ñeå giaûi thoaùt chuùng ta khoûi toäi loãi vaø khoûi aùch noâ leä, cheát choùc cuûa toäi loãi, vaø thoáng trò treân quûy döõ:

" Coøn neáu toâi döïa vaøo Thaàn Khí cuûa Thieân Chuùa maø tröø quyû, thì quaû thaät trieàu ñaïi cuûa Thieân Chuùa ñaõ ñeán giöõa caùc oâng" ( Mt 12, 28).

Chuùng ta seõ khoâng coøn cheát choùc, khoâng coøn noâ leä maø laø nhöõng keû coù töï do vaø ñòa vò cuûa "con Thieân Chuùa" ( Mt 6,9) ,soáng haïnh phuùc vôùi Ngaøi trong nhaø Cha Ngaøi:

" Trong nhaø Cha Thaày coù nhieàu choå ôû…Neáu Thaày ñi doïn choå cho anh em , thì Thaày laïi ñeán vaø ñem anh em veà vôùi Thaày, ñeå Thaày ôû ñaâu, anh em cuõng ôû ñoù" ( Jn 14, 2-3).

Theo Ñöùc Gieâsu haøm chöùc nhöõng hy sinh, nhöng laø nhöõng hy sinh nhoû nhaët, nhöõng giaù phaûi traû so vôùi söï soáng vaø haïnh phuùc voâ haïn maø con ngöôøi seõ gaëp ñöôïc, bôûi leõ chính Ngaøi laø söï soáng, söï giaûi thoaùt vaø laø nguoàn haïnh phuùc baát dieät, chính Ngaøi laø Thieân Chuùa.

Chuùng ta caàn phaûi hy sinh taát caû nhöõng gì chuùng ta coù, keå caû caùc ngöôøi thaân vaø maïng soáng ñeå ñaït Thieân Chuùa, cuøng ñích cuûa moãi ngöôøi chuùng ta:

" Nöôùc Trôøi gioáng nhö chuyeän kho baùu choân giaáu trong ruoäng. Coù ngöôøi kia gaëp ñöôïc thì lieàn choân giaáu laïi, roài vui möøng ñi baùn taát caû nhöõng gì mình coù maø mua thöûa ruoäng aáy" ( Mt 13,44)

Trong caùi nhìn ñoù, nhöõng lôøi noùi cuûa Ñöùc Gieâsu trong Phuùc AÂm hoâm nay, chuùng ta vöøa trích daãn, laø nhöõng lôøi khuyeân khoân ngoan chuùng ta phaûi coù ñeå ñaït ñöôïc Thieân Chuùa, söï giaûi thoaùt, söï soáng vaø nguoàn haïnh phuùc baát dieät cuûa con ngöôøi, chôù khoâng phaûi laø nhöõng lôøi tuyeân chieán, ñaïp ñoå vaø chia taùch nhöõng gì thaân yeâu nhaát cuûa chuùng ta treân ñôøi naày.

B – Ñeà caäp ñeán caùc moân ñeä hay ñeán chuùng ta ( anthropologia).

Sau khi ñaõ ñeà caäp ñeán Thieân Chuùa, ñeán Nöôùc Trôøi, Ñöùc Gieâsu ñeà caäp ñeán caùc moân ñeä, ñeán nhöõng keû Ngaøi phoù thaùc söù maïng ñi rao giaûng Nöôùc Trôøi cho moïi ngöôøi:

" Ai tieáp ñoùn anh em, laø tieáp ñoùn Thaày...

Ai tieáp ñoùn moät ngoân söù, vì ngöôøi aáy laø ngoân söù, thì seõ ñöôïc phaàn thöôûng daønh cho ngoân söù.

Ai tieáp ñoùn moät ngöôøi coâng chính,vì ngöoøi aáy laø coâng chính, thì seõ ñöôïc laõnh phaàn thöôûng daønh cho ngöôøi coâng chính.

Vaø ai cho moät trong nhöõng keû beù nhoû naày uoáng, duø chæ moät cheùn nöôùc, vì keû aáy laø moân ñeä Thaày..., ngöôøi ñoù seõ khoâng maát phaàn thöôûng ñaâu" ( Mt 10, 40 – 42).

Noùi toùm laïi ai tieáp ñoùn caùc ngoân söù rao giaûng Nöôùc Trôøi, seõ coù ñöôïc phaàn thöôûng cuûa mình chính laø Thieân Chuùa.

Taïi sao?

Ví caùc ngoân söù cuõng ñöôïc Chuùa Cha uûy thaùc ( apostello) vaø sai ñi ( pempo) nhö Ngaøi ñaõ uûy thaùc vaø sai Chuùa Gieâsu ñi ñem Tin Möøng cöùu roåi cho moïi ngöôøi. Noùi caùch khaùc, söù maïng ñem Tin Möøng cöùu roåi phaùt xuaát töø Chuùa Cha:

" Ai tieáp ñoùn anh em laø tieáp ñoùn Thaày, vaø ai tieáp ñoùn Thaày laø tieáp ñoùùn Ñaáng ñaõ sai Thaày" (Mt 10, 40).

Nhö vaäy ai ñoùn tieáp anh em , laø ñoùn tieáp Chuùa Cha. Noùi ñuùng hôn, ai ñoùn tieáp anh em, laø ñoùn tieáp nhöõng keû ñöôïc Chuùa Cha uûy thaùc vaø sai ñi ñeå truyeàn baù vaø thöïc hieän tình thöông vaø söï cöùu roåi cuûa Ngaøi cho nhaân loaïi.

Cöùu thoaùt khoûi aùch noâ leä vaø söï cheát choùc cuûa toäi loãi, nguoàn maïch cuûa söï soáng vaø haïnh phuùc baát dieät cuûa con ngöôøi , cuõng nhö loøng thöông voâ haïn bieán con ngöoøi töø hoaøn caûnh taïo vaät trôû thaønh ñiaï vò con Thieân Chuùa, khoâng ai coù theå ban cho chuùng ta ñöôïc ngoaøi ra Thieân Chuùa.

Con ngöôøi ñöùng ra ngoaøi Thieân Chuùa, laø con ngöôøi ôû trong cheát choùc, laàm than, khoán naïn vaø ñeâ tieän.

Baát cöù chuû thuyeát, yù thöùc heä naøo khoâng nhìn nhaän Thieân Chuùa laø chuû thuyeát, yù thöùc heä ñang ñeâ tieän hoaù con ngöôøi, keàm haûm con ngöôøi trong tình traïng noâ leä vaø khoán naïn, khoâng xöùng ñaùng vôùi con ngöôøi: laø chuû thuyeát, yù thöùc heä leäch laïc, choáng laïi ñòa vò cao caû cuûa con ngöôøi, khoâng xöùng ñaùng ñeå hieän höõu.

C – Ñeà caäp ñeán Thaùnh Giaù.

" Ai khoâng vaùc Thaäp Giaù mình maø theo Thaày, thì khoâng xöùng ñaùng vôùi Thaày" ( Mt 10, 38) .

Ai trong chuùng ta cuõng bieát Thaùnh Giaù laø duïng cuï khoå naïn cuûa Chuùa Gieâsu. Noùi ñeán Thaùnh Giaù laøchuùng ta hình dung ñeán ñau ñôùn, khoå naïn, baát haïnh.

Nhö vaäy qua caâu Phuùc AÂm vöøa keå coù phaûi Ñöùc Gieâsu muoán noùi vôùi nhöõng ai muoán theo Ngaøi, moân ñeä cuûa Ngaøi khoâng theå khoâng chòu khoå naïn chaêng? Noùi caùc khaùc, ngöôøi Ki toâ höõu chaân chính coù phaûi laø ngöôøi phaûi soáng trong laàm than, khoán naïn, ñau khoå, beänh taät vaø taät nguyeàn môùi ñöôïc goïi laø" coù ñaïo " chaêng?

Tröôùc heát neáu ñoïc laïi Phuùc AÂm, chuùng ta seõ thaáy raèng trong caû cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu vaø nhaát laø trong thôøi gian Ngaøi bò baét, haønh haï vaø chòu cheát treân Thaùnh Giaù, chöa bao giôø chuùng ta thaáy ñöôïc taùc giaû cuûa boán Phuùc AÂm taû laïi cuoäc ñau khoå cuûa Ñöùc Gieâsu theo loái dieån taû töï khoå daâm ( masochiste), thích thuù dieån taû nhöõng ñau ñôùn khoå haïnh cuûa mình. Bôûi leõ söï ñau khoå töï noù khoâng coù giaù trò. Ñau khoå vaø hy sinh chæ coù giaù trò , neáu chuùng ta chòu ñöïng nhöõng thieät thoøi taâm linh cuõng nhö ñau ñôùn cuûa thaân xaùc ñeå nhaèm ñaït ñöôïc nhöõng gì tích cöïc, cao caû neáu chuùng ta cam chòu ñeå ñem laïi nieàm vui vaø haïnh phuùc cho ngöôøi khaùc.

Neâu leân caâu noùi treân, khoâng phaûi Ñöùc Gieâsu thích thuù ñöùng nhìn nhöõng noãi baát haïnh cuûa chuùng ta, buoäc chuùng ta chiuï ñau khoå ñeå thoaû maõn nhu caàu leäch laïc cuûa Ngaøi. Neáu vaäy thì Ngaøi ñaõ khoâng ñöùng ra can thieäp ñeå laøm giaûm bôùt nhöõng khoán cuøng cuûa chuùng ta:

" Ngöôøi muø ñöôïc thaáy, keû queø ñöôïc ñi, ngöôøi cuøi ñöôïc saïch, keû ñieác ñöôïc nghe, ngöôøi cheát soáng laïi, keû ngheøo ñöôïc nghe Tin Möøng" ( Mt 11, 5).

Khoâng, Ki toâ giaùo khoâng phaûi laø toân giaùo khoaùi traù nhìn thaáy ngöôøi khaùc phaûi ñau khoå baát haïnh.

Ki toâ giaùo cuõng khoâng phaûi laø toân giaùo chæ ñöùùng quan saùt vaø "baèng vieäc laéng nghe nhöõng gì con ngöôøi öôùc muoán vaø baèng vieäc höôùng nhöõng hy voïng cuûa hoï veà Thieân Chuùa", cam taâm chòu aùp böùc, baát haïnh, khoán cuøn ôû ñôøi naày ñeå ngaøy sau ñöôïc höôûng phöôùc ñôøi ñôøi.

Ñoù laø nhöõng quan nieäm ngu daân vaø mî daân, khoâng coù moät caên baûn thaàn hoïc naøo heát.

Neáu Chuùa khoaùi thaáy chuùng ta ñau khoå, khoán cuøn, baát haïnh thì khoâng coù lyù do gì Ngaøi döïng neân cho chuùng ta vuõ truï vaø Ngaøi haøi loøng nhìn ngaém coâng trình taïo döïng cuûa mình haøi loøng, sau moãi ngaøy taïo döïng: " Vaø Thieân Chuùa thaáy ñoù laø ñieàu toát ñeïp" ( Gn 1,4.10.12.18.21.25.31 ) .

Coøn nöõa, neáu Thieân Chuùa khoaùi traù thaáy chuùng ta thieáu thoán, ñau khoå, baàn cuøn, baát haïnh ôû ñôøi naày ñeå " ngaøy sau ñöôïc höôûng phöôùc ñôøi ñôøi " thì khoâng coù lyù do gì sau khi döïng neân con ngöôøi, Thieân Chuùa ñaët toå phuï chuùng ta trong vöôøn ñòa ñaøng ñeå coäng taùc vôùi Ngaøi:
" Ñöùc Chuùa laø Thieân Chuùa ñem con ngöôøi ñaêït vaøo vöôøn ñòa ñaøng, ñeå troàng troït vaø troâng coi" ( Gn 2, 15).

Thieân Chuùa döïng neân vuõ truï vaïn vaät " laø ñieàu toát ñeïp" vaø" ñaët con ngöôøi vaøo vöôøn ñòa ñaøng ñeå troàng troït vaø trong coi" ñeå laøm gì?

Coâng Ñoàng Vatican II cho chuùng ta moät caâu traû lôøi xaùc ñaùng, khoâng coøn ai coù theå choái caûi ñöôïc:

" Ngöôøi tín höõu Chuùa Ki toâ...phaûi coäng taùc vôùi taát caû moïi ngöôøi khaùc ñeå taïo neân moät xaõ hoäi xöùng ñaùng vôùi ñòa vò con ngöôøi " ( Gaudium et Spes ,57).

Moät xaõ hoäi xöùng ñaùng vôùi ñòa vò con ngöôøi laø moät xaõ hoäi trong ñoù con ngöôøi soáng haïnh phuùc, coù ñieàu kieän phaùt trieån hoaøn haûo con ngöôøi cuûa mình trong lieân heä vôùi Thieân Chuùa, vôùi nhöõng chieàu kích phaûi coù cuûa moät con ngöôøi cuûa chính mình vaø ñoái vôùi anh em ñoàng loaïi cuûa mình.

Thieân Chuùa taïo döïng neân chuùng ta ôû traàn gian vôùi nhöõng khaû naêng Chuùa cho vaø theá giôùi maø ngaøi döïng neân " laø ñieàu toát ñeïp" ñeå chuùng ta haïnh phuùc vaø coäng taùc vôùi Ngaøi taïo cho anh em ñoàng loaïi chuùng ta haïnh phuùc , " ...xaõ hoäi xöùng ñaùng vôùi ñòa vò con ngöôøi".

Vaäy thì " vaùc Thaùnh Giaù mình maø theo Thaày" nghóa laø gì?

Ñoïc laïi lòch söõ thôøi Chuùa Gieâsu , chuùng ta bieát raèng caùch xöû toäi phaïm cuûa ngöôøi Roma luùc ñoù ( ñeá quoác Roma luùc ñoù ñang chieám ñoùng caû vuøng Ñòa trung Haûi, Trung Ñoâng , keå caû Do Thaùi) laø caùch duøng thaäp töï giaù. Toäi nhaân bò xöû töû hình mang treân vai thanh goå ngang (patibulum) ñeán nôi ñeå bò xöû . Thanh goå ñöùng ñaõ ñöôïc choân thaúng ôû taïi nghóa ñòa töø tröôùc. Ngöôøi töû toäi mang thanh goå ngang ñi ngang giöõa ñaùm ñoâng nguyeàn ruûa , phæ baùn anh ta nhö laø keû baát löông, khoán naïn , " mors turpidissima crucis": caùi cheát raát nhuïc nhaû cuûa thaäp giaù, ngöôøi töû toäi bò daân chuùng nguyeàn ruûa , xa laùnh nhö laø caën baû cuûa xaõ hoäi, khoâng xöùng ñaùng vôùi xaõ hoäi.

Trong yù nghóa cuûa lòch söû vöøa keå, " …vaùc Thaùnh Giaù cuûa mình maø theo Thaày", coù nghóa laø can ñaûm nhaän laõnh gaùnh naëng cuûa mình ( patibulum) vaø ñoâi khi gaùnh naëng ñoù bao goàm caû vieäc bò xaõ hoäi ruoàng boû, cheâ traùch phæ nhoå, toån thöông ñeán vinh döï cuûa con ngöôøi ( mors turpidissima crucis)

Nhö vaäy, ngöôøi moân ñeä Chuùa Ki toâ laø con ngöôøi khoâng töø choái boån phaän cuûa mình phaûi chu toaøn do vieâc rao giaûng Nöôùc Thieân Chuùa ñoøi hoûi, cho duø coù phaûi bò ngöôøi ñôøi phæ nhoå, xa laùnh, bò toån thöông vinh döï cuûa moät con ngöôøi.

Chuùng ta coù ñang can ñaûm nhaän laõnh troïng traùch laøm chöùng ñöùc tin cuûa chuùng ta, rao giaûng Ñöùc Ki toâ cho moïi ngöôøi. Tröôùc nghòch caûnh, chuùng ta coù coøn lôùn tieáng noùi veà Chuùa Ki toâ, beânh vöïc cho leõ phaûi, beânh vöïc nhaân phaåm con ngöôøi vaø rao truyeàn ôn cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa hay chuùng ta khieáp ñaûm vaát ñi thanh goå ngang ( patibulum) cuûa chuùng ta, traùnh caùi cheát nhuïc nhaû cuûa thaäp töï ( mors turpidissima crucis) , ñeå ñöôïc aân hueä vaø cuoäc soáng an nhaøn tieän nghi, hôïp vôùi nhöõng möu ñoà baát chính cuûa nhöõng ai coù quyeàn theá?

Hoûi ñeå chuùng ta suy nghó.

Nguyeãn Hoïc Taäp