CHUÙA NHAÄT XV THÖÔØNG NIEÂN
HOÄT GIOÁNG RÔI VAØO ÑAÁT TOÁT, NEÂN SINH HOA QUAÛ

Ñoaïn Phuùc AÂm Thaùnh Mattheâu ( Mt 13, 1-23) Chuùa Nhaät hoâm nay, laø phaàn chính vaø laø trung taâm ñieåm Thaùnh Mattheâu vieát ñeå noùi cho chuùng ta veà caùc ñeà taøi Phuùc AÂm ñöôïc Chuùa Gieâsu duøng duï ngoân ñeå chuyeån ñaït giaùo lyù cuûa Ngaøi ñeán ñeán chuùng ta.

Ñaët ñoaïn Phuùc AÂm hoâm nay lieân quan ñeán caùc caùc lôøi giaûng baèng duï ngoân khaùc trong Phuùc AÂm Thaùnh Mattheâu, chuùng ta thaáy raèng ñoaïn Phuùc AÂm chuùng ta ñang suy nieäm ñöôïc ñaët ôû trung taâm ñieåm so vôùi caùc ñoaïn khaùc:
baøi giaûng veà taùm moái phöôùc thaät ( Mt 5-7),
baøi giaûng veà söù maïng truyeàn giaùo ( Mt 10),
baøi giaûng veà haït gioáng cuûa ngaøy Chuùa Nhaät hoâm nay ( Mt 13, 1-23),
baøi giaûng veà Giaùo Hoäi ( Mt 18)
vaø baøi giaûng veà ngaøy caùo chung ( Mt 24-25).

Nhìn vaøo moái lieân heä theo yù nghóa vaø thöù töï caùc baøi giaûng baèng duï ngoân vöøa keå, chuùng ta thaáy raèng baøi giaûng veà haït gioáng cuûa Chuùa Nhaât hoâm nay laø trung taâm ñieåm , laø ñieåm töïa quanh ñoù caùc lôøi giaûng baèng duï ngoân khaùc ñöôïc phaùt trieån vaø coù lieân heä.

Rieâng ñoái vôùi duï ngoân haït gioáng hoâm nay, Thaùnh Mattheâu cuõng trình baøy moät caùch heát söùc maïch laïc.

Sau khi xaùc ñònh ñòa ñieåm , Ñöùc Gieâsu baét ñaàu giaûng daïy baèng duï ngoân , Ngaøi giaûi thích yù nghóa cuûa duï ngoân, giaûi thích nhöõng thaéc maéc vaø Thaùnh Mattheâu döøng laïi khoâng theâm bôùt moät lôøi naøo nöõa, vôùi nguï yù raèng phaàn quyeát ñònh coøn laïi töø ñaây seõ hoaøn toaøn tuyø thuoäc vaøo thaùi ñoä chaáp nhaän hay baùt boû hoaëc chaáp nhaän vôùi noàng ñoä naøo ñeå ñöôïc keát quûa nhieàu ít maø Phuùc AÂm ñaõ tieân baùo. Caâu cuoái cuøng cuûa phaàn trình baøy duï ngoân noùi leân yù nghóa traùch nhieäm cuûa chuùng ta trong vieäc ñoùn nhaän lôøi Chuùa: " Ai coù tai nghe, thì haûy nghe" ( Mt 13, 8).

Thaùnh Mattheâu khôûi ñaàu baøi giaûng duï ngoân veà haït gioáng baèng caùch xaùc ñònh nôi choán, ñeå noùi cho chuùng ta raèng ñaây laø baøi giaûng lòch söû, thöïc söï xaûy ra taïi moät ñòa danh vaø ôû moät thôøi ñieåm xaùc ñònh: " Hoâm aáy Ñöùc Gieâsu töø trong nhaø ñi ra, ngoài ôû ven Bieån Hoà. Daân chuùng tuï hoïp beân Ngöôøi raát ñoâng, neân Ngöôøi phaûi xuoáng thuyeàn maø ngoài, coøn taát caû daân chuùng thì ñöùng treân bôø. Ngöôøi duøng duï ngoân maø noùi vôùi hoï nhieàu ñieàu" ( Mt 13, 1-3).

Vaø sau khi ñaõ xaùc ñònh thôøi ñieåm cuûa baøi giaûng, ñaây laø noäi dung: " Ngöôøi giao gioáng ñi ra gieo gioáng: trong khi ngöôøi aáy gieo thì coù nhöõng haït rôi xuoáng veä ñöôøng, chim choùc ñeán aên maát. Coù nhöõng haït rôi treân nôi soûi ñaù, choã ñaát khoâng coù nhieàu; noù moïc ngay, vì ñaát khoâng saâu; nhöng khi naéng leân noù lieàn bò chaùy, vaø vì thieàu reå, neân bò cheát khoâ. Coù nhöõng haït rôi vaøo buïi gai, gai moïc leân laøm noù cheát ngheït. Coù nhöõng haït rôi nhaèm ñaát toát neân sinh hoa keát quaû: haït ñöôïc gaáp traêm, haït ñöôïc saùu chuïc, haït ñöôïc ba chuïc. Ai coù tai nghe thì haûy nghe" ( Mt 13, 3b-9).

Vaø keá ñeán Ñöùc Gieâsu giaûi thích yù nghóa duï ngoân vöøa ñöôïc trình baøy:

" Heå ai nghe lôøi rao giaûng Nöôùc Trôøi maø khoâng hieåu, thì quyû döõ ñeán cöôùp ñi ñieàu ñaõ gieo trong loøng ngöôøi aáy: ñoù laø haït ñöôïc gieo beân veä ñöôøng. Coøn haït ñöôïc gieo treân soûi ñaù ñoù laø tröôøng hoïp keû nghe Lôøi vaø lieàn vui veû ñoùn nhaän. Nhöng noù khoâng ñaâm reã maø laø keû nhaát thôøi: khi gaëp gian nan hay bò ngöôïc ñaõi vì Lôøi, noù vaáp ngaõ ngay. Coøn haït ñöôïc gieo vaøo buïi gai, ñoù laø keû nghe Lôøi, nhöng noãi lo laéng söï ñôøi, vaø baû vinh hoa phuù quùy boùt ngheït, khieán Lôøi khoâng sinh hoa keát quaû gì. Coøn haït ñöôïc gieo treân ñaát toát, ñoù laø keû nghe Lôøi vaø hieåu, thì taát nhieân sinh hoa keát quaû vaø laøm ra, keû ñöôïc gaáp traêm, keû ñöôïc saùu chuïc, keû ñöôïc ba chuïc". ( Mt 13, 18-23).

Vì sao Ñöùc Gieâsu duøng duï ngoân ñeå rao giaûng Nöôùc Trôøi? Ñaây laø lôøi giaûi thích cuûa ngaøi cho caùc moân ñeä:

" ...caùc moân ñeä ñeán gaàn hoûi Ñöùc Gieâsu: Sao Thaày laïi duøng nguï ngoân maø noùi vôùi hoï? Ngöôøi ñaùp: Bôûi vì anh em thì ñöôïc ôn hieåu bieát maàu nhieäm Nöôùc Trôøi, coøn hoï thì khoâng...Bôûi theá, neáu Thaày duøng nguï ngoân maø noùi vôùi hoï, laø vì hoï nhìn maø khoâng nhìn, nghe maø khoâng nghe khoâng hieåu..." ( Mt 13, 10-13).

Hieåu nhö vaäy chuùng ta thaáy raèng duï ngoân khoâng phaûi laø hình thöùc ñôn sô, loái trình baøy moäc maïc ñaïi chuùng, deã hieåu, nhöõng vaán ñeà cao sieâu , maàu nhieäm, khoù hieåu cho lôùp ngöôøi bình daân ít hoïc, cho baèng moät hình thöùc kích ñoäng, loâi cuoáng, duøng nhöõng hình aûnh ñôn sô thaáy ñöôïc , ñeå noùi tröïc dieän vôùi ngöôøi nghe vaø ñoøi buoäc hoï phaûi coù moät thaùi ñoä choïn löïa, döùt khoaùt , chôù khoâng nghe nhö keû baøng quan, khoâng lieân heä.

Vaø trong duï ngoân cuûa Thaùnh Mattheâu, Ñöùc Gieâsu duøng duï ngoân khoâng phaûi ñeå " daïy " nhöõng ngöôøi ñang nghe Ngaøi, cho baèng trình baøy hôn thieät phaûi traùi, ñeå töï hoï quyeát ñònh coù thaùi ñoä thoaû ñaùng. Do ñoù Thaùnh Mattheâu ñaõ khoâng duøng ñoäng töø " giaûng daïy " cuûa Thaùnh Marco: " Ngöôøi duøng duï ngoân maø giaûng daïy hoï nhieàu ñieàu " ( Mc 4, 1-2),

Traùi laïi Ñöùc Gieâsu ,trong duï ngoân Chuùa Nhaät hoâm nay cuûa Thaùnh Mattheâu, " noùi " vôùi hoï, trình baøy hôn thieät ñeå hoï töï quyeát ñònh laáy moät caùch coù traùch nhieäm trong vieäc choïn löïa cuoäc soáng cuûa mình ñoái vôùi Nöôc Trôøi: " Ngöôøi duøng duï ngoân maø noùi vôùi hoï nhieàu ñieàu" ( Mt 13, 3)

vaø ñaët moãi ngöôøi tröôùc traùch nhieäm löïa choïn cuûa mình: " Ai coù tai nghe, thì haûy nghe" ( Mt 13, 9).

Noäi dung cuûa duï ngoân.

Moät soá tö töôûng ñöôïc Chuùa Gieâsu trình baøy trong duï ngoân chuùng ta coù theå duøng ñeå suy nieäm.

Tröôùc heát laø tö caùch haønh xöû cuûa ngöôøi gieo gioáng. Ñoái quan nieäm thoâng thöôøng, chuùng ta coù theå cho laø ngöôøi gieo gioáng khoâng laøm aên chí thuù caån thaän, oâng gieo vung vaõi haït gioáng khieán cho " ... nhöõng haït rôi xuoáng veä ñöôøng,...haït rôi nôi soûi ñaù..., haït rôi vaøo buïi gai..., haït rôi vaøo ñaát toát..." ( Mt 13, 3 – 8 ). Nhöng neáu chuùng ta nhìn ngöôøi gieo gioáng döôùi moät phöông dieän khaùc, ngöôøi gieo gioáng ôû ñaây laø chính Thieân Chuùa, laø chính Ñöùc Gieâsu ñeán ñeå rao truyeàn Nöôùc Trôøi: tình thöông cuûa Chuùa Cha vaø söï cöùu roåi cuûa Ngaøi ñoái vôùi chuùng ta, con caùi Ngaøi, chuùng ta seõ thaáy tình yeâu bao la khoâng bieân giôùi, khoâng toan tính thieät hö , lôïi haïi ñoái vôùi baát cöù moät ai tong chuùng ta. Noùi caùch khaùc, chuùng ta laø nhöõng ñöùc con cuûa Ngaøi,khoâng phaân bieät hoï toäc, phaùi gioáng, trí thöùc, ñòa vò , tính tình. Moãi ngöôøi chuùng ta laø con caùi cuûa Ngaøi, coù choå ñöùng trong traùi tim Ngaøi. Moïi ngöôøi chuùng ta ñeàu ñöôïc thoâng baùo vaø môøi goïi ñaùp öùng laïi tình yeâu Cha con cuûa Ngaøi daønh cho.

Coù theå nhöõng lôøi môøi goïi cuûa Thieân Chuùa laø nhöõng haït gioáng " rôi xuoáng veä ñöôøng..., rôi nôi soûi ñaù..., rôi vaøo buïi gai...hay rôi vaøo ñaát toát", ñieàu ñoù khoâng thay ñoåi gì heát ñoái vôùi tình thöông Cha con cuûa Ngaøi cho chuùng ta. Laø nhöõng ñöùa con, chuùng ta coù quyeàn tin töôûng ôû tình yeâu bao la vaø baát di dòch cuûa Ngaøi: " ...haõy yeâu thöông keû thuø vaø caàu nguyeän cho nhöõng ngöôøi ngöôïc ñaõi anh . Nhö vaäy anh em môùi ñöôïc trôû neân con caùi Cha anh em, Ñaáng ngöï treân trôøi, vì ngöôøi cho maët trôøi moïc leân soi saùng keû xaáu cuõng nhö ngöôøi toát, vaø cho möa xuoáng treân ngöôøi coâng chính cuõng nhö cho keû baát chính " ( Mt 5, 44-45).

Moät tö töôûng khaùc Ngaøi cuõng baùo cho chuùng ta bieát laø trong ñôøi soáng rao giaûng Phuùc AÂm cuûa caùc moân ñeä, cuõng nhö cuûa chuùng ta theá heä con chaùu cuûa caùc Ngaøi laøvieäc rao giaûng Lôøi Chuùa khoâng theå traùnh khoûi nhieàu thaát baïi, " haït rôi xuoáng veä ñöôøng chim choùc ñeán aên maát,...haït rôi noi soûi ñaù...khi naéng leân noù lieán bò chaùy, vì thieâu reå neân bò cheát khoâ,...haït rôi vaøo buïi gai, gai moïc leân laøm noù cheùt ngheït..."

Ñieàu ñoù khoâng coù gì môùi laï, bôûi leõ chính Ñöùc Gieâsu cuõng ñaõ gaëp nhöõng thaát baïi vöøa keå, maêïc cho Ngaøi ñaõ ra coâng giaûng daïy vaø duøng ñeán caû pheùp laï ñeå thuyeát phuïc: " Baáy giôø Ngöôøi baét ñaàu qöôû traùch caùc thaønh ñaõ chöùng kieán phaàn lôùn caùc pheùp laï Ngöôøi laøm maø khoâng saùm hoái...Vì neáu caùc pheùp laï laøm nôi caùc ngöôi maø ñöôïc laøm taïi Tiro vaø Sidone, thì hoï ñaõ maëc aùo vaûi thoâ, raéc tro leân ñaàu toû loøng saùm hoái" ( Mt 11, 20-21).

Nhöõng thaùi ñoä khoâng thoâng caûm, hieåu bieát, thaùi ñoä thuø ñòch vaø caû nhöõng vieäc ñaøn aùp coâng khai hay aån naáp ñoái vôùi caùc moân ñeä rao giaûng Nöôùc Trôøi cuûa " giôùi coù quyeàn löïc vaø ñòa vò" khoâng phaûi laø chuyeän môùi meõ.

Ñöôøng loái cuûa Phuùc AÂm laø ñöôøng loái nghòch lyù ñoái vôùi quyeàn löïc cuûa theá tuïc, neân giaác mô " toát ñôøi ñeïp ñaïo" laø giaác mô khoâng töôûng .

Ñöùng tröôùc nhöõng thaát baïi rao giaûng Phuùc AÂm cho caùc thaønh phoá ôû mieàn Tiberiade, Ñöùc Gieâsu chæ coøn bieát tin caäy vaøo Cha Ngaøi. Vaø ñoù cuõng laø göông cho chuùng ta, nhöõng ngöoøi muoán rao giaûng nöôùc Chuùa: " Laïy Cha laø Chuùa Teå trôøi ñaát, con ngôïi khen Cha, vì Cha ñaõ giaáu khoâng cho caùc baäc khoân ngoan thoâng thaùi bieát nhöõng ñieàu naày, nhöng laïi maëc khaûi cho nhöõng ngöôoøi beù moïn" ( Mt 11, 25).

Bôûi vì " caùc baäc khoân ngoan thoâng thaùi ", nhöõng ngöôøi " coù maùu maët, coù quyeàn löïc " laø nhöõng ngöôøi " ...nhìn maø khoâng thaáy, nghe maø khoâng nghe, khoâng hieåu" ( Mt 13, 13) hay khoâng muoán hieåu, vì ngöôïc laïi vôùi quyeàn löïc, ñòa vò vaø sôû höõu cuûa hoï.

Tröôùc nhöõng kinh nghieäm thaát baïi nhö vöøa keå, ngöôøi moân ñeä Ñöùc Ki Toâ khoâng coù caùch haønh xöû naøo khaùc hôn caùch xöû theá cuûa Chuùa Gieâsu: tin töôûng vaøo Chuùa Cha vaø tieáp tuïc rao giaûng Phuùc AÂm trong ngay chính vaø khaúng khaùi.

Noäi dung cuûa duï ngoân laø moät quyeån caåm nang ñeå xeùt mình.

Ñaêït noäi dung duï ngoân Phuùc AÂm hoâm nay trong tinh thaàn huaán daïy cuûa Cöïu Öôùc theo luaät Moisen ñoái vôùi daân Do Thaùi , " shema Israel " : Ngöôi haûy kính yeâu Thieân Chuùa heát traùi tim, heát taâm hoàn vaø heát söùc löïc ngöôi, chuùng ta seõ coù ñöôïc moät quyeån caåm nang ñeå töï xeùt laáy chuùng ta ñang ñöùng vò theá naøo trong caùc yeâu saùch rao giaûng Nöôùc Trôøi;

* " haït rôi beân veä ñöôøng..., chim choùc ñeán aên caáp maát": tröôøng hôïp cuûa ai khoâng kính yeâu Thieân Chuùa heát taâm hoàn, ñeå cho ngoaïi caûnh cöôùp maát ñi lôøi daïy cuûa Thieân Chuùa.
* " haït rôi treân nôi soûi ñaù": tröôøøng hôïp cuûa nhöõng ai khoâng kính yeâu Thieân Chuùa vôùi taát caû taâm hoàn, thieáu can ñaûm, troán chaïy tröôùc nghòch caûnh, nhöùt laø tröôùc caùc cuoäc ñaøn aùp, traéng trôïn cuõng nhö kheùo che giaáu. Yeân laëng, khieáp ñaûm, khoâng daùm ñöùng ra beânh vöïc cho leõ phaûi, beânh vöïc nhöng ai yeáu theá, " maëc keä, soáng cheát maëc baây", loøng daï hoï ñaõ trôû neân chai ñaù.
* "haït rôi vaøo buïi gai, gai moïc leân laøm cho noù cheát ngheït": tröôøng hôïp nhöõng ai khoâng yeâu thöông Thieân Chuùa vôùi taát caû söùc löïc, bôûi vì yeâu cuûa caûi, ñòa vò, chöùc quyeàn hôn Thieân Chuùa.
* " coù nhöõng haït rôi nhaèm ñaát toát, neân sinh hoa quaû: haït ñöôïc gaáp traêm, haït ñöôïc saùu chuïc, haït ñöôïc ba chuïc" haït ñöôïc gaáp traêm: ngöôøi kính yeâu Thieân Chuùa vôùi taát caû taâm hoàn, daùm ñöùng ra hy sinh khoâng nhöõng cuûa caûi, maø caû maïng soáng.

Haït ñöôïc saùu möôi: ngöôøi ñaïi löôïng hy sinh cuûa caûi , nhöng khoâng daùm hy sinh tính maïng.

Haït ñöôïc ba möôi: ngöôøi phuïc vuï Chuùa heát loøng, nhöng khoâng daùm hy sinh taøi saûn cuõng nhö tính maïng.

" Coù haït rôi vaøo buïi gai, gai moïc leân laøm cho noù cheát ngheït" .

Thay vì nhìn buïi gai nhö laø traïng thaùi taâm hoàn cuûa caù nhaân ngöôøi ñoùn nhaän lôøi Chuùa, chuùng ta thöû ñaët buïi gai laø hoaøng caûnh xaõ hoäi vaø chính trò, nôi haït gioáng lôøi Chuùa ñöôïc gieo xuoáng.

Chuùng ta coù theå töï xeùt mình , chuùng ta coù laøm gì ñeå giuùp cho haït gioáng khoâng bò " laøm cho noù cheát ngheït chaêng".

Lôøi Chuùa ñang bò cheát ngheït, vì Giaùo Hoäi khoâng ñöôïc quyeàn töï do giaûng daïy vaø trình baøy Phuùc AÂm theo nhöõng gì Ñöùc Gieâsu ñaõ uûy thaùc cho Giaùo Hoäi. Giaùo Hoäi khoâng ñöôïc giaûng daïy lôøi Chuùa ôû hoïc ñöôøng, khoâng ñöôïc töï do xöû duïng baùo chí vaø caùc phöông tieän truyeàn thoâng ñeå daïy doã vaø phoå bieán Phuùc AÂm.

Giaùo Hoäi khoâng ñöôïc töï do tuyeån choïn chuûng sinh vaø tu só theo nhöõng tieâu chuaån toân giaùo theo giaùo luaät aán ñònh.

Giaùo hoäi khoâng ñöôïc phong chöùc linh muïc cho nhöõng chuûng sinh maø mình ñaøo taïo vaø coù ñôøi soáng ñaïo ñöùc theo tinh thaàn Phuùc AÂm, cuõng khoâng ñöôïc caét ñaët caùc linh muïc theo nhu caàu muïc vuï cuûa moãi giaùo phaän.

Giaùo Hoäi khoâng coù quyeàn ñeà thaûo ra chöông trình huaán luyeän toân giaùo vaø ñaïo ñöùc ôû caùc chuûng vieän vaø tu vieän.

Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc khoâng coù quyeàn hoäi hoïp vaø thaûo luaän caùc chöông trình nghò söï veà muïc vuï, neáu khoâng ñöôïc pheùp...

Ñöùc Giaùo Hoaøng cuõng khoâng ñöôïc phong chöùc vaø boå nhieäm Giaùm Muïc ñoái vôùi nhöõng ngöôøi maø Toøa Thaùnh cho laø xöùng ñaùng vaø nhu caàu cuûa caùc giaùo phaän ñoøi buoäc.

Ñöùng tröôùc nhöõng hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän laøm cho haït gioáng Phuùc AÂm bò cheát ngheït nhö vöøa keå, chuùng ta ñaõ laøm gì ñeå nhoå boû nhöõng loaïi gai hoang daïi, taïo ñieàu kieän cho haït gioáng Phuùc AÂm ñöôïc naåy nôû. Hay chuùng ta " nhìn maø chaúng thaáy, nghe maø khoâng nghe khoâng hieåu ", bình chaân nhö vaïi, im thinh thít hoaëc noùi baâng quô nhö ngöôøi trong moäng?

Chuùng ta thöû ñaët mình tröôùc duï ngoân ngöôøi gieo gioáng cuûa Chuùa Gieâsu hoâm nay vaø thaønh thaät , moãi ngöôøi chuùng ta, traû lôøi tröôùc maët Ngaøi.

Nguyeãn Hoïc Taäp