Chuùa Nhaät thöù 16 Thöôøng Nieân

ÑOÏC LÔØI CHUÙA

· Kn 12,13.16-19: ⁽¹⁷⁾ Khi khoâng coù ai tin raèng Chuùa naém troïn quyeàn naêng, thì Ngaøi toû söùc maïnh; coøn ai ñaõ bieát maø vaãn to gan, thì Ngaøi trò toäi. ⁽¹⁸⁾ Nhöng Chuùa xöû khoan hoàng vì Ngaøi laøm chuû ñöôïc söùc maïnh. Ngaøi laáy löôïng töø bi cao caû maø cai quaûn chuùng con, nhöng coù theå söû duïng quyeàn naêng baát cöù khi naøo Ngaøi muoán.

· Rm 8,26-27: ⁽²⁶⁾ Chuùng ta laø nhöõng keû yeáu heøn, khoâng bieát caàu nguyeän theá naøo cho phaûi; nhöng chính Thaàn Khí caàu thay nguyeän giuùp chuùng ta, baèng nhöõng tieáng reân sieát khoân taû.

· TIN MÖØNG: Mt 13,24-30.36-43: Duï ngoân coû luøng

⁽²⁴⁾ Khi aáy, Ñöùc Gieâ-su trình baøy cho daân chuùng nghe moät duï ngoân khaùc: «Nöôùc Trôøi ví nhö chuyeän ngöôøi kia gieo gioáng toát trong ruoäng mình. ⁽²⁵⁾ Khi moïi ngöôøi ñang nguû, thì keû thuø cuûa oâng ñeán gieo theâm coû luøng vaøo giöõa luùa, roài ñi maát. ⁽²⁶⁾ Khi luùa moïc leân vaø troå boâng, thì coû luøng cuõng xuaát hieän. ⁽²⁷⁾ Ñaày tôù môùi ñeán thöa chuû nhaø raèng: «Thöa oâng, khoâng phaûi oâng ñaõ gieo gioáng toát trong ruoäng oâng sao? Theá thì coû luøng ôû ñaâu maø ra vaäy?» ⁽²⁸⁾ OÂng ñaùp: «Keû thuø ñaõ laøm ñoù!» Ñaày tôù noùi: «Vaäy oâng coù muoán chuùng toâi ra ñi gom laïi khoâng?» ⁽²⁹⁾ OÂng ñaùp: «Ñöøng, sôï raèng khi gom coû luøng, caùc anh laøm baät luoân reã luùa. ⁽³⁰⁾ Cöù ñeå caû hai cuøng lôùn leân cho tôùi muøa gaët. Ñeán ngaøy muøa, toâi seõ baûo thôï gaët: haõy gom coû luøng laïi, boù thaønh boù maø ñoát ñi, coøn luùa, thì haõy thu vaøo kho laãm cho toâi».

⁽³⁶⁾ Baáy giôø, Ñöùc Gieâ-su boû ñaùm ñoâng maø veà nhaø. Caùc moân ñeä laïi gaàn Ngöôøi vaø thöa raèng: «Xin Thaày giaûi nghóa duï ngoân coû luøng trong ruoäng cho chuùng con nghe». ⁽³⁷⁾ Ngöôøi ñaùp: «Keû gieo haït gioáng toát laø Con Ngöôøi. ⁽³⁸⁾ Ruoäng laø theá gian. Haït gioáng toát, ñoù laø con caùi Nöôùc Trôøi. Coû luøng laø con caùi AÙc Thaàn. ⁽³⁹⁾ Keû thuø ñaõ gieo coû luøng laø ma quyû. Muøa gaët laø ngaøy taän theá. Thôï gaët laø caùc thieân thaàn. ⁽⁴⁰⁾ Vaäy, nhö ngöôøi ta nhaët coû luøng roài laáy löûa ñoát ñi theá naøo, thì ñeán ngaøy taän theá cuõng seõ xaûy ra nhö vaäy. ⁽⁴¹⁾ Con Ngöôøi seõ sai caùc thieân thaàn cuûa Ngöôøi taäp trung moïi keû laøm göông muø göông xaáu vaø moïi keû laøm ñieàu gian aùc, maø toáng ra khoûi Nöôùc cuûa Ngöôøi, ⁽⁴²⁾ roài quaêng chuùng vaøo loø löûa; ôû ñoù, chuùng seõ phaûi khoùc loùc nghieán raêng. ⁽⁴³⁾ Baáy giôø ngöôøi coâng chính seõ choùi loïi nhö maët trôøi, trong Nöôùc cuûa Cha hoï. Ai coù tai thì nghe.

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Baïn nhaän thaáy söï aùc coù maët ôû nhöõng nôi naøo? trong baûn thaân baïn? trong xaõ hoäi? trong Giaùo Hoäi? Coù nôi naøo hoaøn toaøn vaéng boùng söï aùc khoâng?
2. Söï xaáu aùc vaø haäu quaû cuûa noù laø ñau khoå coù vai troø tích cöïc naøo trong ñôøi soáng cuûa ta, hay trong xaõ hoäi con ngöôøi khoâng?

CHIA SEÛ

1. Treân theá gian, thieän vaø aùc ñaáu tranh vôùi nhau

Baøi Tin Möøng hoâm nay noùi ñeán moät thöïc taïi heát söùc khoù hieåu nhöng cuõng heát söùc phoå bieán treân theá gian. Ñoù laø söï hieän höõu cuûa söï aùc. Theo quan nieäm Coâng giaùo, tröôùc khi con ngöôøi xuaát hieän, söï xaáu aùc ñaõ coù maët trong vuõ truï. Thaønh quaû ñaàu tieân cuûa söï aùc treân con ngöôøi laø laøm cho oâng baø nguyeân toå cuûa con ngöôøi phaïm toäi, vaø vì theá laøm cho caû loaøi ngöôøi maát ñi phaàn naøo haïnh phuùc, phaûi ñau khoå ít nhieàu töø theá heä naøy sang theá heä khaùc.

Töø ñoù, theá gian luoân luoân coù tình traïng toát vaø xaáu, thieän vaø aùc troän laãn nhau, xen vaøo nhau, trong taát caû moïi thöïc taïi cuûa theá gian: trong moïi ngöôøi, moät vaät, moïi söï, vaø trong caû töøng ngöôøi, töøng vaät, töøng söï. Khoâng moät söï naøo, vaät naøo hay ngöôøi naøo toát hoaøn toaøn hay xaáu hoaøn toaøn, maø xaáu toát luoân luoân laãn loän: hay maët naøy thì dôû maët kia, ñöôïc caùi naøy thì maát caùi noï. «Nhaân voâ thaäp toaøn», chaúng ai ñöôïc «möôøi phaân veïn möôøi» caû.

Trong moät con ngöôøi ñaõ coù nhöõng maët xaáu maët toát laãn loän, neân trong xaõ hoäi cuõng nhö Giaùo Hoäi hay trong baát kyø taäp theå con ngöôøi naøo, luoân luoân coù keû toát ngöôøi xaáu. Goïi laø ngöôøi toát khoâng coù nghóa ngöôøi aáy toát hoaøn toaøn, maø laø toát nhieàu hôn xaáu. Cuõng vaäy, goïi laø keû xaáu khoâng coù nghóa keû aáy xaáu hoaøn toaøn, maø laø xaáu nhieàu hôn toát.

Hai nguyeân lyù thieän vaø aùc, toát vaø xaáu ñaáu tranh vôùi nhau trong noäi taâm cuûa töøng con ngöôøi, vaø trong moãi xaõ hoäi hay taäp theå cuûa con ngöôøi. Söï aùc coøn gaây neân ñau khoå. Coù theå noùi söï xaáu, aùc chính laø nguyeân nhaân cuûa moïi ñau khoå treân traàn gian. Baát kyø haønh ñoäng xaáu naøo cuõng gaây neân ñau khoå tröôùc heát cho ñoái töôïng bò nhaém tôùi, vaø cuoái cuøng cho chính ngöôøi laøm söï aùc aáy. Vì coù söï hieän dieän cuûa söï aùc, neân theá gian khoâng bao giôø vaéng boùng ñau khoå.

2. YÙ nghóa tích cöïc cuûa söï aùc vaø ñau khoå

Thoâng thöôøng, ngöôøi ta cho söï aùc vaø haäu quaû cuûa noù – ñau khoå – laø nhöõng thöù hoaøn toaøn baát lôïi cho con ngöôøi. Nghó nhö theá coù theå chöa ñaït lyù vaø laøm cho ta khoâng theå ruùt ra ñöôïc ñieàu gì ích lôïi töø söï aùc hay ñau khoå.

Thieân Chuùa cho pheùp söï aùc xuaát hieän ñeå thöû thaùch vaø thanh luyeän con ngöôøi. Thaät vaäy, ngay töø nguyeân thuûy, Thieân Chuùa ñaõ döïng neân trong vöôøn ñòa ñaøng moät caây «bieát laønh bieát döõ» (St 2,17), coøn goïi laø caây «thieän aùc», ñoàng thôøi cho pheùp con raén – töùc ma quæ, hieän thaân cuûa söï aùc – xuaát hieän ñeå caùm doã con ngöôøi haàu thöû thaùch loøng trung thaønh vaø vaâng phuïc cuûa hoï ñoái vôùi Ngaøi. Vaø con ngöôøi ñaõ sa ngaõ (St 3,1-7). Söï thöû thaùch aáy chaéc chaén naèm trong yù ñònh cuûa Ngaøi, vì söï xuaát hieän cuûa con raén seõ khoâng bao giôø coù ñöôïc neáu khoâng ñöôïc Ngaøi cho pheùp. Trong Thaùnh Kinh, tröôøng hôïp cuûa oâng Gioùp cho thaáy Thieân Chuùa ñoàng yù cho ma quæ thöû thaùch, caùm doã oâng (x. G 1,12; 2,6). Söï cho pheùp aáy chaéc chaén xuaát phaùt töø tình thöông quan phoøng cuûa Thieân Chuùa, neân chaéc chaén cuoái cuøng noù seõ ñem laïi lôïi ích cho con ngöôøi. Ñieàu quan troïng laø chuùng ta phaûi khaùm phaù ra nhöõng ích lôïi cuûa söï aùc hay ñau khoå.

a) Söï aùc vaø ñau khoå giuùp ta nhaän ra söï caàn thieát vaø ích lôïi cuûa söï thieän: Khi laøm ñieàu aùc ñeå thoûa maõn moät thuù vui naøo ñoù, ta gaây ra ñau khoå cho ngöôøi khaùc, ngöôøi khaùc thuø haän ta, traû thuø ta, neân cuoái cuøng haäu quaû cuûa söï aùc laø ñau khoå laïi trôû veà vôùi ta. Nhieàu laàn ruùt kinh nghieäm, ta daàn daàn nhaän ra laøm ñieàu aùc chaúng ích lôïi gì cho ta vaø tha nhaân, maø chæ gaây ñau khoå cho chính mình. Traùi laïi, khi laøm ñieàu thieän, laøm cho tha nhaân ñöôïc haïnh phuùc, thì keát quaû cuûa söï thieän aáy cuoái cuøng roài cuõng trôû veà vôùi ta, laøm ta neân toát ñeïp vaø haïnh phuùc hôn. Caøng ngaøy nhöõng kinh nghieäm veà haäu quaû cuûa thieän vaø aùc caøng khieán ta caûm thaáy caàn phaûi xa traùnh ñieàu aùc vaø gaén boù vôùi ñieàu thieän hôn.

b) Ñau khoå laøm ta neân hoaøn haûo hôn: Ñau khoå thöôøng ñöôïc gaây ra do moät söï thieáu hoaøn haûo naøo ñoù. Neáu khoâng coù ñau khoå, ta deã chaáp nhaän tình traïng thieáu hoaøn haûo ñoù. Nhöng vì ñau khoå laøm ta khoâng chòu ñöôïc, ta baét buoäc phaûi ra khoûi tình traïng thieáu hoaøn haûo ñeå trôû neân hoaøn haûo hôn. Moät minh hoïa cuï theå vaø deã hieåu: khi ta coøn nhoû, nhöõng laàn ñaàu tieân söû duïng dao, söï vuïng veà (hay thieáu hoaøn haûo) laøm ta bò ñöùt tay. Bò ñöùt tay ñau ñieáng moät vaøi laàn, ta ruùt ñöôïc kinh nghieäm ñeå söû duïng dao kheùo leùo (hay hoaøn haûo) hôn.

c) Söï sa ngaõ hay ñau khoå laøm ta khieâm nhöôïng vaø thoâng caûm vôùi tha nhaân hôn: Nhôø sa ngaõ moät vaøi laàn maø ta thoâng caûm nhieàu hôn vôùi nhöõng ngöôøi toäi loãi hay sa ngaõ cuûa tha nhaân. Nhôø ngu moät vaøi laàn maø ta thoâng caûm ñöôïc vôùi nhöõng haønh ñoäng ngu xuaån cuûa ngöôøi khaùc. Nhö vaäy nhôø ñaõ töøng sa ngaõ vaø ngu xuaån maø ta trôû neân khieâm nhöôïng vaø thoâng caûm vôùi tha nhaân hôn. Töông töï, nhôø ñau khoå vì moät soá tình huoáng cuï theå (ñau daï daøy, ñau tim, bò giaûi phaãu, bò phaûn boäi, con caùi hö…) maø ta thoâng caûm nhieàu hôn vôùi nhöõng ngöôøi cuøng laâm vaøo tình huoáng nhö ta. Coå nhaân noùi: «ñoàng beänh töông laân». Neáu khoâng laâm vaøo nhöõng caûnh aáy, ta khoâng theå hieåu ñöôïc nhöõng noãi ñau aáy lôùn theá naøo. Nhôø söï thoâng caûm aáy maø tình yeâu cuûa ta ñoái vôùi hoï taêng leân. Tình yeâu vaø ñöùc khieâm nhöôïng taêng coù nghóa laø ñaïo ñöùc thaùnh thieän taêng.

d) Toäi loãi cuûa ngöôøi khaùc laøm ta ñau khoå nhöng cuõng thaùnh hoùa ta: Thieân Chuùa luoân luoân duøng ñau khoå ñeå thaùnh hoùa nhöõng ngöôøi Ngaøi yeâu thöông vaø tuyeån choïn. Ñeå taïo ñau khoå cho nhöõng ngöôøi Ngaøi muoán thaùnh hoùa, Ngaøi thöôøng duøng tay ngöôøi khaùc, coù theå laø ngöôøi aùc maø cuõng coù theå laø ngöôøi hieàn. Keû aùc gaây ñau khoå cho ta vì aùc taâm hay vì ích kyû. Ngöôøi toát gaây ñau khoå cho ta vì hieåu laàm hay vì voâ tình. «Chuùa thöông ai thì môùi söûa daïy keû aáy, vaø coù nhaän ai laøm con thì Ngöôøi môùi cho roi cho voït» (Dt 12,6). Do ñoù, ngöôøi hieåu bieát neân caùm ôn nhöõng ngöôøi gaây ra ñau khoå cho ta.

e) Ñieàu döõ coù theå trôû thaønh ñieàu toát: Veà ñieàu naøy, nguï ngoân Trung Hoa coù caâu chuyeän: Moät oâng giaø ôû gaàn bieân giôùi coù con ngöïa raát quí moät hoâm bieán ñi ñaâu maát. Tuaàn leã sau, con ngöïa aáy trôû veà ñem theo moät con ngöïa khaùc cuõng ñeïp vaø quí nhö noù. Töø khi coù hai con ngöïa, con trai oâng ngaøy naøo cuõng cuøng vôùi chuùng baïn ñua ngöïa vôùi nhau, neân moät hoâm bò teù ngöïa gaãy chaân. Naêm sau, giaëc taán coâng vaøo caùc laøng maïc ôû bieân giôùi, caùc trai traùng trong laøng ñeàu phaûi nhaäp nguõ ra traän, cöù 10 ngöôøi thì cheát 9. Rieâng con oâng laõo vì bò queø chaân neân khoâng phaûi nhaäp nguõ neân vaãn coøn soáng. Caâu chuyeän cho thaáy ñieàu döõ coù theå laø khôûi ñaàu cho moät ñieàu xaáu, vaø ngöôïc laïi. Neáu ngöôøi ta coù theå bieán moät ñieàu xaáu thaønh moät ñieàu toát, thì Thieân Chuùa quyeàn naêng vaø nhaân haäu coù theå bieán ñieàu xaáu nhaát trôû thaønh ñieàu toát nhaát. Thaùnh Phao-loâ ñaõ khaúng ñònh: «Thieân Chuùa laøm cho moïi söï ñeàu sinh lôïi ích cho nhöõng ai yeâu meán Ngöôøi» (Rm 8,28). Baøi haùt «Möøng vui leân» (Exultet) ñeâm Phuïc Sinh goïi toäi nguyeân toå (moät ñieàu xaáu) laø «toäi hoàng phuùc», vì nhôø coù toäi ñoù maø Thieân Chuùa ban Ñöùc Gieâ-su cho nhaân loaïi (ñieàu toát).

f) Chaáp nhaän ñau khoå ñeå ñöôïc haïnh phuùc: Thieân Chuùa ñaõ duøng chính ñau khoå (laø haäu quaû cuûa söï aùc) ñeå tieâu dieät söï aùc vaø ñem laïi haïnh phuùc ñích thaät cho con ngöôøi: «dó ñoäc trò ñoäc». Vaø nhöõng ñau khoå ta chaáp nhaän trong hieän taïi seõ ñem laïi haïnh phuùc cho chuùng ta trong töông lai. Moät em hoïc sinh nhôø chòu khoù hoïc haønh maø coù ñöôïc ñôøi soáng töôi ñeïp mai haäu. Cuõng vaäy, «nhöõng ñau khoå chuùng ta chòu baây giôø saùnh sao ñöôïc vôùi vinh quang maø Thieân Chuùa seõ maëc khaûi nôi chuùng ta» (Rm 8,18). «Neáu anh em chòu khoå vì soáng coâng chính, thì anh em thaät coù phuùc!» (1Pr 3,14).

g) Chaáp nhaän ñau khoå laø moät baèng chöùng cuûa tình yeâu thöông: Trong ñôøi soáng thöïc teá, ñau khoå cuûa ta coù theå bieán thaønh haïnh phuùc cho ngöôøi khaùc. Söï cöïc khoå cuûa cha meï ñem laïi haïnh phuùc cho con caùi. Neân chaáp nhaän ñau khoå cho ngöôøi khaùc laø daáu chöùng bieåu loä tình yeâu cuûa mình ñoái vôùi hoï. Thieân Chuùa ñaõ duøng ñau khoå cuûa Ñöùc Gieâ-su ñeå baøy toû tình yeâu voâ bieân cuûa Ngaøi ñoái vôùi nhaân loaïi.

Baøi Tin Möøng hoâm nay cho thaáy chuùng ta phaûi chaáp nhaän chòu ñöïng söï laãn loän giöõa toát xaáu, thieän aùc ôû traàn gian naøy, ngay trong baûn thaân ta cuõng nhö trong xaõ hoäi vaø Giaùo Hoäi. Söï xaáu hay ñieàu aùc cuõng coù vai troø tích cöïc cuûa noù. Chuùng ta caàn phaûi nhaän ra söï tích cöïc ñoù ñeå chòu ñöïng ñieàu xaáu aùc moät caùch thanh thaûn, vôùi taâm hoàn bình an. Söï chòu ñöïng töï nguyeän aáy seõ laøm taâm hoàn ta theâm cao thöôïng vaø vöõng maïnh. Baøi Tin Möøng cuõng cho thaáy vieãn caûnh cuoái cuøng laø söï xaáu aùc seõ khoâng coøn nöõa. Do ñoù söï chòu ñöïng ñieàu xaáu aùc hay ñau khoå hieän nay chæ laø taïm thôøi maø thoâi!

Caàu nguyeän