CHUÙA NHAÄT XXX PHUÏNG VUÏ THÖÔØNG NIEÂN
ÑIEÀU RAÊN QUAN TROÏNG NHÖÙT

Thaùnh Mattheâu, trong baøi Phuùc Aâm Chuùa Nhaät hoâm nay, trình baøy caâu chuyeän ñoái thoaïi giöõa Ñöùc Gieâsu vaø nhöõng ngöôûi Phariseâu trong moät boái caûnh khaùc vôùi cuøng moät söï vieäc ñöôïc Thaùnh Marco thuaät laïi

Caâu chuyeän ñöôïc Thaùnh Marco trình baøy nhö sau :
" Thöa Thaày, trong moïi ñieàu raên, ñieàu raên naøo ñöùng ñaàu?Ñöùc gieâsu traû lôøi: Ñieàu raên ñöùng ñaàu laø: Nghe ñaây hôûi Israel, Ñöùc Chuùa, Thieân Chuùa chuùng ta, laø Ñöùc Chuaù duy nhaát. Ngöôi phaûi yeâu meán Ñöùc Chuùa, Thieân chuùa cuûa ngöôi heát loøng, heát linh hoàn, heát trì khoân vaø heát söùc löïc ngöôi.
Ñieàu raên thöù hai laø: Ngöôi phaûi yeâu thöong ngöôøi thaân caän nhö chính mình…
OÂng kinh sö noùi vôùi Ñöùc Gieâsu: Thöa thaày hay laém, Thaày noùi raát ñuùng, Thieân Chuùa laø Ñaáng duy nhaát, ngoaøi Ngöôøi ra, khoâng coù ñaáng naøo khaùc.Yeâu meán Thieân Chuùaê heát loøng, heát trì khoân, heát söùc löïc, vaø yeâu ngöôøi thaân caän nhö chính mình, laø dieàu quùy hôn moïi leã toaøn thieâu vaø hy leã" ( Mc 12, 28-33).

Ñöùng tröôùc cuøng moät caâu chuyeän vöøa keå, Thaùnh Mattheâu töôøng thuaät laïi döôøi moät hình thöùc khaùc, do töông phaûn giöõa coäng ñoaøn Ki Toâ giaùo cuûa Ngaøi ( goàm caù tín höõu goác Do thaùi vaø caùc tín höõu töø caùc daân toäc " ngoaïi ñaïo" ñoái vôùi ngöôøi Do Thaùi).

Thaùnh Mattheâu vieát ñoaïn Phuùc AÂm chuùng ta ñang ñoïc, khoâng nhöõng nhö baøi daïy giaùo lyù cho coäng ñoaøn cuûa Ngaøi, maø coøn nhö moät baøi giaûng ñeå traû lôøi cho nhöõng caâu taán coâng cuûa nhöõng ngöôûi Do Thaùi, nhöùt laø nhöõng thaày thöôïng teá, caùc thaày thoâng thaùi luaät vaø nhöõng ngöôøi Phariseâu quùy phaùi.

Tröôùc heát, thay vì caâu chuyeän ñoái thoaïi taâm ñaàu yù hôïp vaø toân kính giöõa Ñöùc Gieâsu vaø moät thaày thoâng thaùi luaät,nhö trong Phuùc AÂm thaùnh Marco:
"Thöa Thaày hay laém, Thaày noùi raát duùng…"( Mc 22, 32)
" OÂng khoâng coøn xa Nöôùc Thieân Chuùa ñaâu…" ( Mc 22, 34),

thì Thaùnh Mattheâu töôøng thuaät laïi cho chuùng ta moät boái caûnh, trong ñoù caùc ngöôøi Phariseâu sau khi nghe Ñöùc Gieâsu ñoái ñaùp khoân ngoan vôùi nhoùm ngöôøi Saduccei lieàn coù thaùi doä baát thaân thieän vaø tìm caùch haïi Ngaøi:
" Khi nghe nghe tin Ñöùc Gieâsu ñaõ laøm cho nhoùm Saduccei phaûi caâm mieäng, thì nhöõng ngöôøi Phariseâu hôïp nhau laïi nhau. Roài moät nguôøi thoâng thaùi luaät trong nhoùm hoûi Ñöùc Gieâsu ñeå thöû Ngöôøi" ( Mt 22, 33-34).

Moät trong nhöõng vaán ñeà ñöôïc baøn caûi soâi ñoäng luùc ñoù, trong caùc luoàng tö töôûngDo Thaùi töï do hieän haønh ñöông thôøi, laø baät thang giaù trò giöõa caùc luaät " nheï" vaø luaät " naëng". Vaø theo caùc quan nieäm vöøa keå, ngöôøi ta coù theå thaâu toùm taát caû caùc luaät trong Torah döôùi moät dìeàu raên duy nhaát.Ñoù laø giôùi raên yeâu ngöôøi, maø Thaùnh Mattheâu cuõng ñaõ coùlaàn ñeà caäp ñeán trong Phuùc Aâm cuûa Ngaøi:
" Vaäy taát caû nhöõng gì anh em muoán ngöôøi ta laøm cho mình, thì anh em cuõng haõy laøm cho ngöôøi ta, vì luaät Moisen vaø caùc lôøi caùc ngoân söù laø nhö vaäy" ( Mt 7,12).

Vaø chính Ñaïo Tröôûng Hillel cuûa Do Thaùi giaùo ( khoaûng moät theá kyû tröôùc Ñöùc Gieâsu), trong ñoaïn noùi veà ngaøy Sabat ( Shabbat 31a )daõ toùm keát nhö sau:
" Ñöøng laøm cho ngöôøi thaân caän ngöôi nhöõng gì ngöôi khoâng thích ngöôøi khaùc laøm cho ngöôi, doù laø taát caû luaät leä. Nhöõng gì coøn laïi chæ laø nhöõng lôøi giaûi thích".

Thaùnh Mattheâu khoâng nhöõng boû qua nhöõng lôøi trao ñoåi thaân höõu giöõa Ñöùc Gieâsu vaø thaày thoâng thaùi luaät, nhö vöø keå, Ngaøi cuõng boû qua luoân caû nhöõng ñoaïn trích daån ñoù ñaây trong Cöïu Öôùc cuûa oâng:
" …Thieân Chuùa laø Ñaáng duy nhaát, ngoaøi ngöôøi ra khoâng coù Ñaáng naøo khaùc. Yeâumeán Thieân Chuùa heát loøng, heát trí khoân, heát söùc löïc. Vaø yeâu thöông ngöôøi thaân caän nhö chính mình., laø ñieàu quùy hôn moïi leã toaøn thieàu vaø hy leã ( Mc 12, 28-33)

Nhöõng ñieàu vöøa keå, vò thoâng thaùi luaät Do Thaùi ñaõ trích töø
" Chính anh em ñöôïc cho thaáy nhöõng ñieàu ñoù, ñeå bieát raèng Ñuùc Chuaù laø Thieân Chuùa, vaø ngoaøi Ngöôoøi ra khoâng coù thaàn naøo khaùc hôn nöõa" ( Dt 4,35).
" Nghe ñaây hôûi Israel! Ñöùc Chuùa, Thieân Chuùa chuùng ta laø Ñöùc Chuùa duy nhaát. Haõy yeâu meán Ñöùc Chuùa, Thieân Chuùa cuûa anh em heát loøng daï, heát söùc anh em. Nhöõng ñieàu naày toâi truyeàn cho anh em hoâm nay, anh en haõy ghi taïc vaøo loøng" ( Dt 6,4-6).
" Ñöùc Chuùa coù öa thích leã toaøn thieâu vaø hy leã, nhö öa thích ngöoøi ta vaâng lôøi Ñöùc Chuùa khoâng? Naày, vaâng phuïc thì toát hôn laø daâng hy leã, laéng nghe thi toát hôn laø daâng môû cöøu" ( I Sam 15, 22).
" Vì ta muoán tình yeâu hôn laø hy leã, thích ñöôïc caùc ngöôi nhaän bieät hôn laø ñöôïc cuûa leã toaøn thieâu" ( Os 6,6).

Thaùnh Mattheâu khoâng töôøng thuaät laïi thaùi ñoä thaân thieän cuûa thaày thoàng thaùi luaät Do thaùi, thaùi ñoä Do Thaùi cuûa moät soá ngöôøi Do Thaùi ñoái vôùi Ñöùc Gieâsu. Vaø thay vaøo ñoù laø thaùi ñoä thuø nghòch cuûa nhöõng ngöôøi DoThaùi " hoûi ñeå thöû Ngöôøi" thaùi ñoä baát thaân thieän cuûa nhöõng ngöôøi DoThaùi, nhöùt laø Phariseâu, ñoái vôùi coäng ñoàng Ki Toâ höõu cuûa Thaùnh Mattheâu, nhö ñaõ noùi.

Keá ñeán, Thaùnh Mattheâu cuõng boû qua quan ñieåm töông ñoàng cuûa Ñöùc Gieâsu vôùi Thaày thoâng thaùi luaät, baèng caùch boû qua nhöõng lôøi trích daãn cuûa vi luaät gia Do Thaùi ôû caùc ñoaïn Cöïu Öoùc, chuùng vöøa ñeà caäp ñeå chæ neâu cao nhöõng lôøi giaûng daïy cuûa Ñöùc Gieâsu , maø Thaùnh Mattheâu xaùc tín laø khoâng gì coù theå so saùnh ñöôïc.

Taâm tình ñoù ñöôïc Thaùnh Mattheâu vieát laïi ôû moät ñoïan keá tieáp cuûa Phuùc Aâm:

" Vaäy neáu vua Ñavid goïi ñöùc Ki Toâ laø Chuùa Thöôïng, thì laøm sao Ñaáng Ki Toâ laø con vua aáy ñöôïc? Khoâng ai ñaùp laïi Ngöôøi moät tieáng. Vaø töø ngaøy aáy, chaúng ai coøn daùm chaát vaán Ngöôøi nöõa" ( Mt 22, 46).

Vaø sau ñaày laø caâu traû lôøi cuûa Chuùa Gieâsu trong Phuùc Aâm cuûa Thaùnh Mattheâu:
" Ngöôi phaûi yeâu meán Ñöùc Chuùa , Thieân Chuùa cuûa ngöôi heát loøng, heát linh hoàn vaø heát trí khoân ngöôi. Ñoù laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø ñieàu raên thöù nhaát. Coøn ñieàu raên thöù hai cuõng gioáng nhö ñieàu raên naày laø: ngöôi phaûi yeâu ngöôøi thaän caän nhö chính mình" ( Mt 22, 37-39).

So vôùi Phuùc AÂm Thaùnh Marco, Thaùnh Mattheâu ñaõ boû qua ñoaïn " …vaø heát söùc löïc ngöôi".

Vaø neáu chuùng ta ñeå yù, chuùng ta seõ thaáy raèng sau khi xaùc nhaän raèng kính yeâu Thieân Chuùa laø ñieàu raên heä troïng nhaát:" Ñoù laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø ñieàu raên thöù nhaát", Thaùnh Mattheâu naâng ñieàu raên thöù hai, yeâu thöông ngöôøi thaân caän, leân cuøng moät baûn tính vôùi ñieàu raên thöù nhaát:" Coøn ñieàu raên thöù hai cuõng gioáng nhö ñieàu raên aáy, laø: ngöôi phaûi yeâu ngöôøi thaân caän nhö chính mình" ( Mt 22, 39).

Vaø Thaùnh Mattheâu quy toùm caùc luaät Moisen vaø lôøi caùc ngoân söù döôùi hai giôùi raên vöøa keå:
" Taát caû luaät Moisenvaø caùc saùch ngoân söù ñeàu tuøy thuoäc vaøo hai ñieàu aáy" ( Mt 22, 40).

Nhö vaäy Ñöùc Gieâsu, trong Phuùc Aâm Thaùnh Mattheâu ñaõ xaùc nhaän ñeå traùnh cho nhöõng ai coù theå vieäc côù naày hay lyù do khaùc ñeå laãn traùnh vaøo loái soáng chieâm ngaém suy nieäm, boû beâ boån phaän traàn theá cuûa mình ñoái voùi anh em vaø ngöôïc laïi traùnh cho nhöõng ai chæ bieát laêng xaõ vaøo hoaït ñoäng traàn theá, queân ñi cuoäc soáng thieâng lieâng vaø noäi taâm thaân tình vôùi Thieân Chuùa.
" Ñoù laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø ñieàu raên thöù nhaát…Coøn ñieàu raên thöù hai cuõng gioáng nhö ñieàu raên aáy…".

Ñoù laø loøng tin cuûa Thaùnh Mattheâu, qua lôøi daïy cuûa Chuùa Gieâsu,ñeå choáng laïi quan nieäm thieáu soùt cuûa Do Thaùi giaùo luùc ñoù, maø chuùng ta deà caäp ôû treân: " Ñöøng laøm cho ngöôøi thaân caän ngöôi nhöõng gì ngöôi khoâng thích ngöôøi khaùc laøm cho ngöôi, ñoù laø taát caû luaät leä. Nhöõng gì coøn laïi chó laø nhöõng lôøi giaûi thích" ( Shabbat 3a).

Trong lôøi giaûng daïy cuûa Chuùa Gieâsu:" Ñoù laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø ñieàu raên thöù nhaát", chuùng ta ñaõ tìm ñöôïc ñieàu raên toái thöôïng, trung taâm ñieåm ñeå quy töïu taát caû caùc luaät leä khaùc cho haøng ñoäng con ngöôøi. Laø trung taâm ñieåm vaø laø khôûi ñieåm ñeå töø ñoùcon ngöôøi coù theå soáng vaø haøng ñoäng moät caùch töï do, khoâng phaûi lo aâu, vì ñoù laø yù muoán cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ döïng neân chuùng ta vaø ñieàu khoaûn luaät ñoù noùi leân cho chuùng ta yù nghóa vaø cuøng ñích cuûa cuoäc soáng con ngöôøi:
" Ngöôi phaûi yeâu meán Thieân Chuùa laø Chuùa ngöôi heát loøng, heát linh hoàn, heát trí khoân cuûa ngöôi. Ñoù laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø laø ñieàu raên thöù nhaát" ( Mt 22, 37).

Vaø ñoù cuõng chính laø ñieàu Ñuùc Gieâsu ñaõ noùi vôùi Marta, chò cuûa Lazzaro:
" Ñöùc Gieâsu ñaùp: Marta! Marta ôi! Chò baêng khoaên lo laéng nhieàu quaù! Chæ coù moät chuyeän caàn thieát maø thoâi. Maria ñaõ choïn phaàn toát nhaát vaø seõ khoâng bò laáy" ( Lc 10,41).

Meán yeâu Thieân Chuùa, chuùng ta khoâng theå hieåu theo nhö tình yeâu cuûa moät ngöôøi daønh cho moät ngöôøi.

Yeâu Chuùa khoâng coù nghóa laø lo laéng traêm beà, laøm cho Thieân Chuùa ñöôïc baûo boïc no neâ, aám cuùng, ñaày ñuû tieän nghi nhö lo laéng cho moät ngöôøi. Yeâu Chuùa laø nhaän bieát Ngaøi ñaõ döïng neân chuùng ta, bieát ôn Ngaøi ñaõ ban cho chuùng ta söï soáng vaø saùng taïo neân theá giôùi ñeå chuùng ta coù theå soáng.

Yeâu Chuùa laø nhaän bieát Ngaøi thöông yeâu chuùng ta trong tình Cha con, daønh cho chuùng ta moät ñòa vò troåi thöôïng hôn caùc taïo vaät khi Ngaøi döïng neân chuùng ta " gioáng hình aûnh Ngaøi" ( Gn 1, 27), töø ñòa vò thoï taïo nhôø coâng cuoäc Cöùu Roåi cuûa Chuùa Gieâsu chuùng ta ñaõ ñöôïc nhaéc leân ñòa vò con caùi cuûa Ngaøi ( Mt 6,9) vaø Ngaøi coøn ban cho chuùng ta döôïc tham döï vaøo baûn tính thaàn linh cuûa Ngaøi, töùc laø tham döï vaøochính cuoäc soáng Thieân Chuùa maø Ngaøi ñang soáng ( II Pet 1,4).

Vaø tröôùc nhöõng gì vöøa keå, vaø vì haïnh phuùc cuûa chuùng ta, yeâu Chuùa laø bieát laéng nghe Ngaøi, tin töôûng vaø phoù thaùc vaøo nhöõng gì Ngaøi huaán daïy chuùng ta, tuaân giöõ caùc giôùi raên cuûa Ngaøi, thi haønh yù muoán cuûa Ngaøi.

Ngöôøi Ki Toâ höõu laø ngöôøi con Thieân Chuùa, soáng haõnh dieän vôøi ñòa vò ñöùa con cuûa mình. Yeâu Thieân Chuùa khoâng phaûi laø soáng caàu caïnh ñeå ñöôïc aân hueä, caàu nguyeän rung raåy nhö ñöùng tröôùc vò aùc thaàn saúng saøng ra tay giaùng hoïa, maø laø yeâu Thieân Chuùa trong moái lieân heä tình Cha con vôùi Ngaøi:
" Phaàn anh em, anh em ñaõ khoâng laõnh nhaän Thaàn Khí khieán anh em trôû thaønh noâ leä vaø phaûi sôï seät nhö xöa, nhöng laø Thaàn Khí laøm cho anh em neân nghóa töû, nhôø ñoù chuùng ta ñöôïc keâu leân: Abba, Cha ôi! Chính Thaàn khí chöùng thöïc cho thaàn trí chuùng ta raèng chuùng ta laø con caùi Thieân Chuùa" ( Rm 8,15).

Vaø trong trong nieàm haûnh dieän cuûa ngöôøi con Thieân Chuùa vöøa keå, ngöôøi Ki Toâ höõu soáng cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu ñaõ daïy chuùng ta trong Phuùc Aâm thaùnh Mattheâu hoâm nay vôùi ñaày ñuû yù nghóa cuûa Chuùa muoán:
" ( yeâu meán Thieân Chuùa ) laø ñieàu raên quan troïng nhaát vaø ñieàu raên thöù nhaát. Coøn ñieàu raên thöù hai cöõng gioáng nhö ñieàu raên aáy, laø: ngöôi phaûi yeâu thöông ngöôøi thaân caän nhö chính mình" ( Mt 22,39).

Caâu noùi " ñieàu raên thöù hai cuõng gioáng nhö ñieàu raên aáy" cho thaáy caû hai giôùi raên ñeàu ñoàng ñaúng, coù cuøng moät baûn theå, treân cuøng moät ngoâi vò. Nhu vaäy, giôùi raên thöù hai khoâng phaûi laø giôøi raên thöù yeáu, phuï thuoäc, ñöôïc theâm vaøo giôùi raên thöù nhaát nhö phaàn phuï luïc cuûa moät quyeån saùch, maø maø moät giôùi raên ñaët ngöôøi tín höõu vaøo nhöõng quyeát ñònh, nhuõng thöïc haønh lieân heä ñeán ñôøi soáng cuûa nah em.

" Ñieàu raên thöù hai cuõng gioáng nhö ñieàu raên aáy" . Ñieàu ñoù coù nghóa laø, neáu ñoái vôùi ñieàu raên thöù nhaát, chuùng ta phaûi "yeâu meán Thieân Chuùa heát loøng, heát linh hoàn, heát trí khoân", thì chuùng ta cuõng phaûi meán thöông anh em ,lo laéng vaø hoaït ñoäng thöïc haønh ñeå möu ích cho anh em nhö vaäy.

Nguyeãn Hoïc Taäp