ÑOÏC LÔØI CHUÙA

· St 9,8-15: ⁽¹¹⁾ Ta laäp giao öôùc cuûa Ta vôùi caùc ngöôi : moïi xaùc phaøm seõ khoâng coøn bò nöôùc hoàng thuyû huyû dieät, vaø cuõng seõ khoâng coøn coù hoàng thuyû ñeå taøn phaù maët ñaát nöõa.
· 1Pr 3,18-22: ⁽¹⁸⁾ Chính Ñöùc Ki-toâ ñaõ chòu cheát moät laàn vì toäi loãi cuûa nhöõng keû baát löông haàu daãn ñöa chuùng ta ñeán cuøng Thieân Chuùa. 

· TIN MÖØNG: Mc 1,12-15 = Ñöùc Gieâ-su chòu caùm doã tröôùc khi coâng khai rao giaûng Tin Möøng

⁽¹²⁾ Thaàn Khí lieàn ñaåy Ngöôøi vaøo hoang ñòa. ⁽¹³⁾ Ngöôøi ôû trong hoang ñòa boán möôi ngaøy, chòu Xa-tan caùm doã, soáng giöõa loaøi daõ thuù, vaø coù caùc thieân söù haàu haï Ngöôøi. ⁽¹⁴⁾ Sau khi oâng Gio-an bò noäp, Ñöùc Gieâ-su ñeán mieàn Ga-li-leâ rao giaûng Tin Möøng cuûa Thieân Chuùa. ⁽¹⁵⁾ Ngöôøi noùi: «Thôøi kyø ñaõ maõn, vaø Trieàu Ñaïi Thieân Chuùa ñaõ ñeán gaàn. Anh em haõy saùm hoái vaø tin vaøo Tin Möøng».

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Taïi sao tröôùc khi Ñöùc Gieâ-su böôùc ra ñôøi ñeå loan baùo Tin Möøng, Thaùnh Thaàn laïi ñaåy Ngaøi vaøo hoang ñòa ñeå Ngaøi chòu caùm doã? Vieäc ñoù coù caàn thieát hay ích lôïi cho Ngaøi hoaëc cho ai khoâng? Muïc ñích cuûa Thaùnh Thaàn laø gì?
2. Bò caùm doã laø ñieàu toát hay xaáu? Caùm doã hay thöû thaùch coù caàn thieát cho vieäc neân thaùnh cuûa ta khoâng? Taïi sao? Tröôùc maët Thieân Chuùa, moät ngöôøi giaû nhö chöa heà phaïm toäi vì chöa bò caùm doã bao giôø coù thaùnh thieän hôn ngöôøi ñaõ töøng phaïm toäi vì tuy ñaõ choáng traû maõnh lieät nhöng laïi thaát baïi khoâng?
3. Khoâng nhôø caùm doã, khoâng nhôø thöû thaùch, ta coù theå xaùc ñònh söï thaùnh thieän hay ñaïo ñöùc cuûa mình hay cuûa moät ai khoâng? Taïi sao?
4. Caùm doã hay thöû thaùch laø caàn thieát, vaäy coù neân töï tìm cho mình nhöõng dòp ñeå «ñöôïc» caùm doã khoâng? Taïi sao?

1. Ñöùc Gieâ-su chòu thöû thaùch tröôùc khi ra ñi loan baùo Tin Möøng

Caùm doã laø moät ñieàu caàn thieát trong cuoäc soáng ñeå chuùng ta coù theå chöùng toû tình yeâu cuûa mình ñoái vôùi Thieân Chuùa. Thaät vaäy, laøm sao ta coù theå bieát tình yeâu cuûa ta ñoái vôùi Thieân Chuùa vaø tha nhaân, tinh thaàn sieâu thoaùt, loøng ñaïo ñöùc cuûa ta cao hay thaáp vaø ôû möùc ñoä naøo, neáu ta khoâng ñöôïc thöû thaùch? Töông töï nhö neáu khoâng duøng löûa hay a-xít ñeå thöû, laøm sao ta coù theå bieát ñöôïc nhöõng ñoà trang söùc cuûa ta laø vaøng thaät hay vaøng giaû, laø nguyeân chaát hay bò pha taïp? vaø neáu bò pha taïp thì pha taïp ôû möùc ñoä naøo? Ñeå bieát roõ moät ngöôøi tröôùc khi duøng ngöôøi ñoù, nhaát laø vaøo nhöõng chöùc vuï quan troïng, giaùm ñoác nhaân söï cuûa caùc coâng ty thöôøng thöû tay ngheà, thöû löông taâm, thöû baûn laõnh, thöû möùc ñoä ñaùng tín nhieäm cuûa ngöôøi ñoù baèng nhieàu phöông caùch khaùc nhau. OÂng coù theå daøn döïng kheùo leùo nhöõng côn caùm doã. Nhôø nhöõng thöû thaùch ñoù, chaúng nhöõng vieân giaùm ñoác coâng ty bieát roõ ngöôøi mình muoán tuyeån choïn, maø chính baûn thaân ngöôøi ñöôïc thöû thaùch aáy cuõng bieát roõ taøi ñöùc cuûa mình hôn. Nhöõng ngöôøi ñaõ qua ñöôïc thöû thaùch moät caùch thaønh coâng chaéc chaén seõ caûm thaáy töï tin hôn vaø deã ñaït ñöôïc thaønh quaû toái öu trong coâng vieäc cuûa mình. Nhö vaäy, thieát töôûng vieäc thöû thaùch ñeå bieát baûn laõnh veà taøi vaø ñöùc cuûa mình hay cuûa ngöôøi laø moät vieäc caàn thieát vaø heát söùc deã hieåu.

Quan nieäm nhö theá, ta thaáy vieäc «Thaàn Khí ñaåy Ñöùc Gieâ-su vaøo hoang ñòa» ñeå «chòu Xa-tan caùm doã» trong «boán möôi ngaøy» tröôùc khi Ngaøi khai maïc coâng vieäc rao giaûng Tin Möøng, laø moät vieäc döôøng nhö taát yeáu phaûi coù. Qua thöû thaùch ñoù, Ñöùc Gieâ-su coù dòp toû ra cho Thieân Chuùa vaø moïi ngöôøi thaáy baûn laõnh cuûa Ngaøi ñeå coù theå ñaûm traùch coâng vieäc loan baùo Tin Möøng vaø cöùu chuoäc nhaân loaïi.

2. Thöû thaùch vaø caùm doã raát caàn thieát trong ñôøi soáng chuùng ta

Trong muøa Chay, Giaùo Hoäi môøi goïi chuùng ta yù thöùc veà tình traïng yeáu keùm, toäi loãi, ñaày khieám khuyeát trong con ngöôøi hieän taïi hay «con ngöôøi cuõ» – voán «bò toäi loãi thoáng trò» (Rm 6,6) – cuûa chuùng ta. Töø ñoù, ta môùi quyeát taâm «côûi boû con ngöôøi cuõ vôùi neáp soáng xöa» (Ep 4,22; x. Cl 3,9) ñeå «maëc laáy con ngöôøi môùi, laø con ngöôøi ñaõ ñöôïc saùng taïo theo hình aûnh Thieân Chuùa haàu thaät söï soáng coâng chính vaø thaùnh thieän» (Ep 4,24).

Nhieàu khi chuùng ta yù thöùc vaø töï xöng raèng mình toäi loãi, duø raát thaät loøng, nhöng yù thöùc veà tình traïng toäi loãi aáy nhieàu khi heát söùc mô hoà. Chuùng ta khoâng bieát mình toäi loãi theá naøo, ôû möùc ñoä naøo, toäi loãi ôû choã naøo… Chính vì theá, chuùng ta khoâng bieát ñöôøng naøo maø söûa mình, ñeå roài cuoái cuøng, chuùng ta chaúng söûa ñoåi gì caû, nghóa laø «meøo vaãn hoaøn meøo». May thay, nhôø coù nhöõng caùm doã xaûy ñeán trong ñôøi soáng maø ta bieát ñöôïc mình toäi loãi theá naøo, ôû möùc ñoä naøo.

Cuõng coù nhieàu khi ta töôûng mình ñaïo ñöùc, thaùnh thieän, vì ta caûm thaáy mình raát ít khi loãi luaät cuûa Chuùa hay cuûa Giaùo Hoäi. Ta coù caûm töôûng ta raát toát vôùi baïn beø, vôùi nhöõng ngöôøi chung quanh ta, vì ta thaáy mình cö xöû raát lòch thieäp vôùi hoï, khoâng heà ñuïng chaïm tôùi quyeàn lôïi hoï, hay khoâng heà cö xöû baát coâng vôùi hoï… Ta cuõng gioáng nhö Pheâ-roâ vaø caùc toâng ñoà xöa, nghó mình laø ngöôøi luoân luoân trung thaønh vôùi Ñöùc Gieâ-su baát kyø trong hoaøn caûnh naøo: «Daàu coù phaûi cheát vôùi Thaày, con cuõng khoâng choái Thaày» (Mt 26,35). Khi noùi nhö theá, caùc oâng raát thaønh thaät, khoâng moät chuùt doái traù. Nhöng caùc oâng khoâng theå ngôø ñöôïc phaûn öùng cuûa caùc oâng sau naøy khi Ñöùc Gieâ-su bò baét: «Caùc moân ñeä boû Ngöôøi maø chaïy troán heát» (Mt 26,56), coøn Pheâ-roâ, ngöôøi toû ra saün saøng soáng cheát vôùi Thaày mình nhaát thì «gaø chöa kòp gaùy oâng ñaõ choái Thaày tôùi ba laàn» (Mt 26,75).

Nhieàu khi thöù ñaïo ñöùc hay trong saïch cuûa ta töông töï nhö ñoä trong cuûa moät ly nöôùc muùc töø döôùi buøn leân, nhöng ñaõ ñöôïc ñeå laéng trong nhieàu ngaøy. Phaàn treân cuûa ly nöôùc cuõng trong vaét khoâng keùm gì moät ly nöôùc suoái. Nhöng khi quaäy leân thì nöôùc trong ly ñuïc ngaàu ñang khi ly nöôùc suoái coù quaäy ñeán ñaâu cuõng vaãn tieáp tuïc trong vaét. Neáu khoâng quaäy leân, ngöôøi ta coù caûm töôûng nöôùc ôû trong caû hai ly toát nhö nhau. Neáu khoâng quaäy leân, laøm sao bieát ñöôïc ly naøo laø trong thaät söï? Cuõng vaäy, neáu khoâng coù caùm doã, laøm sao bieát ñöôïc ai ñaïo ñöùc saâu xa, ai ñaïo ñöùc chæ ôû beà maët?

3. Chæ bieát mình ñaïo ñöùc hay khoâng qua nhöõng caùm doã thöû thaùch

Nguyeãn Coâng Tröù vieát: «Ví phoûng ñöôøng ñôøi baèng phaúng caû, anh huøng haøo kieät coù hôn ai». Thaät vaäy, neáu cuoäc ñôøi cuûa moïi ngöôøi ñeàu an bình, thuaän buoàm xuoâi gioù caû, thì ngöôøi coù baûn laõnh seõ haønh xöû chaúng khaùc gì ngöôøi khoâng baûn laõnh. Neáu caùc ñoà vaøng baïc khoâng ñöôïc thöû baèng löûa hay a-xít thì chaúng sao phaân bieät ñöôïc vaøng thaät hay vaøng giaû. Cuõng vaäy, chính trong côn hoaïn naïn ta môùi bieát ñöôïc ai laø baïn toát, baïn thaät cuûa ta: «Friend in need, friend indeed» (Baïn beø trong côn hoaïn naïn môùi laø baïn thaät). Töông töï, chæ khi gaëp nhöõng bieán coá, nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên, ta môùi bieát ñöôïc ta coù ñaïo ñöùc hay khoâng. Muoán bieát ñaïo ñöùc cuûa ta ôû möùc ñoä naøo, ta caàn phaûi töï xeùt xem phaûn öùng cuûa ta theá naøo…

– khi quyeàn lôïi cuûa ta bò va chaïm moät caùch baát coâng: luùc ñoù ta noåi suøng leân vaø chöûi ruûa loaïn xaï? hay ta bình tónh xeùt xem nguyeân nhaân taïi ñaâu, suy nghó xem coù theå giaûi quyeát caùch naøo cho ñeïp nhaát, khoân ngoan nhaát, baùc aùi nhaát?
– khi coù moät quyeàn lôïi naøo ñoù khoâng theå phaân chia xaûy ñeán giöõa ta vaø ngöôøi baïn cuûa ta: luùc ñoù ta quyeát daønh quyeàn lôïi aáy veà cho mình? hay bieát nhöôøng cho baïn? Epicteøte ñöa ra hình aûnh hai con choù coù veû quaán quít vaø yeâu thöông nhau laém. Nhöng khi coù ai quaêng cho chuùng moät caùi xöông, thì chuùng quay ra caén nhau söùt ñaàu chaûy maùu. Nhö vaäy coù thaät laø chuùng yeâu thöông nhau khoâng? Laøm sao bieát ñöôïc chuùng coù yeâu thöông nhau thaät söï khoâng neáu khoâng coù mieáng xöông ñeå thöû?
– khi ñöùng tröôùc moät ngöôøi gaëp nguy khoán ñang caàn cöùu giuùp, nhöng neáu cöùu giuùp thì ta seõ phaûi hy sinh raát nhieàu: luùc ñoù ta seõ cöùu giuùp ngöôøi aáy baát chaáp phaûi hy sinh? hay seõ nhöôøng vieäc cöùu giuùp aáy cho ngöôøi khaùc?
– khi ñöùng tröôùc nhöõng baát coâng tröôùc maét maø vieäc leân tieáng cuûa ta coù theå chaën ñöùng hay giaûm bôùt phaàn naøo, nhöng neáu leân tieáng thì ta seõ bò saùch nhieãu, coâng vieäc cuûa ta seõ bò caûn trôû: luùc ñoù ta seõ coi söï ñau khoå cuûa ñoàng loaïi quan troïng hôn söï thoaûi maùi caù nhaân ta? hay ngöôïc laïi?
– khi maø noài côm cuûa ta vaø gia ñình ta bò ñe doïa neáu ta laøm theo löông taâm, vaø laøm theo löông taâm seõ cöùu ñöôïc bieát bao noài côm cuûa nhöõng gia ñình khaùc: luùc ñoù ta seõ coi nhöõng noài côm cuûa voâ soá gia ñình kia quan troïng hôn noài côm cuûa gia ñình mình? hay ngöôïc laïi?
– khi coù hai ngöôøi giaøu vaø ngheøo ñeán vôùi ta moät luùc, ngöôøi giaøu ñem laïi nhieàu lôïi loäc cho ta, coøn ngöôøi ngheøo ñeán ñeå nhôø ta moät vieäc khaù khoù khaên: luùc ñoù ta seõ ñoái xöû vôùi hai ngöôøi moät caùch nieàm nôû nhö nhau? hay ta seõ ñoái xöû moät caùch phaân bieät heát söùc roõ reät?
– v.v…

Raát nhieàu ngöôøi töôûng mình toát laønh thaùnh thieän chæ vì thaáy mình chöa heà phaïm moät loãi naøo quaù ñaùng, roài döïa treân söï voâ toäi cuûa mình hoï cheâ bai ngöôøi khaùc ñaõ phaïm loãi naøy toäi kia. Thaät ra hoï chæ laø ngöôøi chöa phaïm toäi vì chöa phaûi ôû trong nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên, nhieàu caùm doã, chöù khoâng phaûi hoï laø nhöõng ngöôøi khoù coù theå phaïm toäi. Raát coù theå khi gaëp nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên, nhöõng côn thöû thaùch, hoï coøn phaïm toäi naëng neà hôn nhöõng ngöôøi ñaõ töøng bò hoï cheâ traùch, maëc duø hoaøn caûnh khoù khaên hay söï thöû thaùch cuûa hoï chaúng naëng neà baèng nhöõng ngöôøi kia. Söï thaùnh thieän ñaïo ñöùc phaûi döïa treân khaû naêng khoâng phaïm toäi khi bò caùm doã, chöù khoâng chæ ñôn thuaàn döïa treân tình traïng voâ toäi trong hieän taïi chæ vì chöa gaëp caùm doã.

Nhieàu ngöôøi töï haøo khoe mình baûn laõnh laém, hoaëc ñöôïc moïi ngöôøi coi laø ñaõ tieán raát xa treân con ñöôøng nhaân ñöùc chæ vì tu haønh ñaõ laâu naêm, hay vì ñöôïc naém giöõ nhöõng chöùc vuï quan troïng trong Giaùo Hoäi, v.v… Nhöng khi gaëp nhöõng thaùch ñoá, khi phaûi ñoái ñaàu vôùi nhöõng caùm doã chöa töøng gaëp, hoï môùi nhaän ra baûn laõnh cuûa mình coøn non keùm, hay ñöôøng nhaân ñöùc cuûa mình môùi chæ ôû giai ñoaïn ñaàu.

Nhö ñaõ noùi treân, caùm doã vaø thöû thaùch raát caàn thieát cho vieäc neân thaùnh cuûa ta. Tuy nhieân, khoâng phaûi vì theá maø ta neân töï tìm cho mình nhöõng caùm doã. Traùi laïi, söï khoân ngoan ñoøi buoäc ta phaûi traùnh xa caùc dòp toäi, nhöõng ñieàu kieän hay cô hoäi khieán ta coù theå phaïm toäi. Caâu «dó ñaøo vi thöôïng saùch» laø moät phöông caùch raát hay trong vieäc tu ñöùc hay neân thaùnh. Vaø cuõng neân nhôù lôøi khuyeân cuûa Phao-loâ: «Ai töôûng mình ñöùng vöõng, haõy coi chöøng keûo ngaõ» (1Cr 10,12). Nhöng khi nhöõng caùm doã tình côø xaûy ñeán ngoaøi yù muoán cuûa ta, ta neân saün saøng ñoùn nhaän, vaø haõy chieán ñaáu moät caùch duõng caûm, quaûng ñaïi. Roài duø thaéng hay baïi, ta cuõng haõy coi chuùng nhö nhöõng hoàng aân Chuùa ban ñeå giuùp ta hieåu roõ mình hôn, khieâm nhöôøng hôn, giuùp ta xaùc ñònh ñuùng hôn mình ñang ôû vò trí naøo treân con ñöôøng neân thaùnh.

Caàu nguyeän

Laïy Cha, nhieàu khi con thaàm töï haøo veà mình, töôûng mình ñaõ ñaïo ñöùc hay thaùnh thieän laém roài. Nhöng laém khi chæ caàn gaëp nhöõng côn caùm doã hôi baát thöôøng moät chuùt, con ñaõ ngaõ guïc. Con caùm ôn Cha ñaõ göûi nhöõng caùm doã aáy ñeán ñeå con yù thöùc veà baûn laõnh cuûa con moät caùch chính xaùc hôn, nhôø ñoù con khieâm nhöôøng hôn, vaø bieát caûm thoâng vôùi nhöõng yeáu ñuoái cuûa ñoàng loaïi hôn.

JK