ÑOÏC LÔØI CHUÙA

· Xh 20,1-17: ⁽²⁾ "Ta laø Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ ñöa ngöôi ra khoûi ñaát Ai-caäp, khoûi caûnh noâ leä. ⁽³⁾ Ngöôi khoâng ñöôïc coù thaàn naøo khaùc ñoái nghòch vôùi Ta.

· 1Cr 1,22-25: ⁽²⁵⁾ Caùi ñieân roà cuûa Thieân Chuùa coøn hôn caùi khoân ngoan cuûa loaøi ngöôøi, vaø caùi yeáu ñuoái cuûa Thieân Chuùa coøn hôn caùi maïnh meõ cuûa loaøi ngöôøi.

· TIN MÖØNG: Ga 4,5-42 = Ñöùc Gieâ-su taïi Sa-ma-ri

(…) ⁽¹⁹⁾ Ngöôøi phuï nöõ noùi vôùi Ngöôøi: «Thöa oâng, toâi thaáy oâng thaät laø moät ngoân söù… ⁽²⁰⁾ Cha oâng chuùng toâi ñaõ thôø phöôïng Thieân Chuùa treân nuùi naøy; coøn caùc oâng laïi baûo: Gieâ-ru-sa-lem môùi chính laø nôi phaûi thôø phöôïng Thieân Chuùa». ⁽²¹⁾ Ñöùc Gieâ-su phaùn: «Naøy chò, haõy tin toâi: ñaõ ñeán giôø caùc ngöôøi seõ thôø phöôïng Chuùa Cha, khoâng phaûi treân nuùi naøy hay taïi Gieâ-ru-sa-lem. ⁽²²⁾ Caùc ngöôøi thôø Ñaáng caùc ngöôøi khoâng bieát; coøn chuùng toâi thôø Ñaáng chuùng toâi bieát, vì ôn cöùu ñoä phaùt xuaát töø daân Do-thaùi. ⁽²³⁾ Nhöng giôø ñaõ ñeán – vaø chính laø luùc naøy ñaây – giôø nhöõng ngöôøi thôø phöôïng ñích thöïc seõ thôø phöôïng Chuùa Cha trong thaàn khí vaø söï thaät, vì Chuùa Cha tìm kieám nhöõng ai thôø phöôïng Ngöôøi nhö theá. ⁽²⁴⁾ Thieân Chuùa laø thaàn khí, vaø nhöõng keû thôø phöôïng Ngöôøi phaûi thôø phöôïng trong thaàn khí vaø söï thaät». ⁽²⁵⁾ Ngöôøi phuï nöõ thöa: «Toâi bieát Ñaáng Meâ-si-a, goïi laø Ñöùc Ki-toâ, seõ ñeán. Khi Ngöôøi ñeán, Ngöôøi seõ loan baùo cho chuùng toâi moïi söï». ⁽²⁶⁾ Ñöùc Gieâ-su noùi: «Ñaáng aáy chính laø toâi, ngöôøi ñang noùi vôùi chò ñaây».

(…) ⁽³¹⁾ (Moät laùt sau), caùc moân ñeä trôû veà thöa vôùi Ngöôøi raèng: «Raùp-bi, xin môøi Thaày duøng böõa». ⁽³²⁾ Ngöôøi noùi vôùi caùc oâng: «Thaày phaûi duøng moät thöù löông thöïc maø anh em khoâng bieát». ⁽³³⁾ Caùc moân ñeä môùi hoûi nhau: «Ñaõ coù ai mang thöùc aên ñeán cho Thaày roài chaêng?» ⁽³⁴⁾ Ñöùc Gieâ-su noùi vôùi caùc oâng: «Löông thöïc cuûa Thaày laø thi haønh yù muoán cuûa Ñaáng ñaõ sai Thaày, vaø hoaøn taát coâng trình cuûa Ngöôøi». (…)

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Caùc cuïm töø «ñaõ ñeán giôø» vaø «giôø ñaõ ñeán – vaø chính laø luùc naøy ñaây» trong baøi Tin Möøng coù yù nghóa gì? Giôø ñoù laø giôø naøo?
2. Theá naøo laø «thôø phöôïng Thieân Chuùa trong thaàn khí»? Theá naøo laø «thôø phöôïng Thieân Chuùa trong söï thaät»? Traùi ngöôïc vôùi hai kieåu thôø phöôïng aáy laø thôø phöôïng theá naøo? Chuùng ta ñang thôø phöôïng Thieân Chuùa theo kieåu naøo: kieåu loãi thôøi cuûa caùc kinh sö Do Thaùi hay kieåu «môùi» cuûa Ñöùc Gieâ-su?
3. Coù caàn thieát phaûi söûa ñoåi cung caùch thôø phöôïng cuûa chuùng ta khoâng? Neáu khoâng thì sao? Vieäc thôø phöôïng kieåu loãi thôøi coù coøn giaù trò khoâng? 

1. Vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa trong Cöïu Öôùc vaø Taân Öôùc

Vaøo thôøi Cöïu Öôùc, trình ñoä taâm linh cuûa con ngöôøi coøn non keùm, ñaàu oùc con ngöôøi thöôøng chæ höôùng veà nhöõng gì cuï theå, höõu hình, deã thaáy, nghóa laø hoï höôùng ra ngoaøi hôn laø vaøo noäi taâm. Vì theá, vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa chuû yeáu goàm nhöõng vieäc cuï theå, thaáy ñöôïc, ñöôïc thöïc hieän trong thôøi gian vaø khoâng gian roõ reät. Töø baûn chaát, thôø phöôïng Thieân Chuùa chính laø nhìn nhaän Thieân Chuùa laø chuû teå vuõ truï, coù toaøn quyeàn treân taát caû moïi söï, trong ñoù, con ngöôøi coi maïng soáng vaø cuûa caûi cuûa mình laø quí giaù nhaát. Ñeå bieåu loä söï nhìn nhaän quyeàn chuû teå ñoù cuûa Thieân Chuùa, ñuùng ra con ngöôøi phaûi saùt teá chính maïng soáng mình; nhöng laøm nhö theá, con ngöôøi seõ daàn daàn cheát heát, laø ñieàu maø Thieân Chuùa khoâng muoán. Vì theá, con ngöôøi beøn saùt teá nhöõng con vaät nhö chieân boø laøm cuûa leã hy sinh daâng leân Thieân Chuùa thay cho maïng soáng cuûa mình (x. St 4,3; 8,20; Xh 20,24; 29,18; Lv 1,14; v.v…). Coù laàn, ñeå thöû thaùch nieàm tin vaø tinh thaàn hy sinh hieán daâng aáy, Thieân Chuùa yeâu caàu A-bra-ham saùt teá ñöùa con trai duy nhaát cuûa mình laø I-sa-aùc laøm leã vaät toaøn thieâu: khi thaáy A-bra-ham khoâng tieác vôùi mình ñöùa con duy nhaát, Thieân Chuùa ñaõ ra tay cöùu I-sa-aùc (x. St 22,1-14). Ñoù laø caùch thôø phöôïng Thieân Chuùa thôøi Cöïu Öôùc.

Ñeán thôøi Ñöùc Gieâ-su, Ngaøi ñaõ khai môû moät kyû nguyeân môùi, thích hôïp vôùi trình ñoä taâm linh con ngöôøi voán ñaõ leân cao hôn. Vì caøng veà sau, con ngöôøi caøng coù khaû naêng tö duy tröøu töôïng hôn, bieát höôùng vaøo noäi taâm hôn. Vì theá, vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa phaûi maëc laáy moät hình thöùc môùi hôïp vôùi trình ñoä môùi: töùc cao hôn, mang tính noäi taâm hôn. Trong baøi Tin Möøng hoâm nay, Ñöùc Gieâ-su chuû tröông moät caùch thôø phöôïng Thieân Chuùa môùi meû hôn, cao caáp hôn. Ngaøi noùi: «Ñaõ ñeán giôø caùc ngöôøi seõ thôø phöôïng Chuùa Cha, khoâng phaûi treân nuùi naøy hay taïi Gieâ-ru-sa-lem (…) Giôø ñaõ ñeán – vaø chính laø luùc naøy ñaây – nhöõng ngöôøi thôø phöôïng ñích thöïc seõ thôø phöôïng Chuùa Cha trong thaàn khí vaø söï thaät. (…) Thieân Chuùa laø thaàn khí, neân nhöõng keû thôø phöôïng Ngöôøi phaûi thôø phöôïng trong thaàn khí vaø söï thaät».

2. Thôøi Taân Öôùc: thôø phöôïng trong thaàn khí vaø söï thaät

Ñöùc Gieâ-su noùi khi Ngaøi coøn soáng: «Ñaõ ñeán giôø», «Giôø ñaõ ñeán – vaø chính laø luùc naøy ñaây». Nhö vaäy, Ñöùc Gieâ-su yeâu caàu con ngöôøi thay ñoåi caùch thôø phöôïng Thieân Chuùa cho xöùng hôïp vôùi trình ñoä môùi cuûa con ngöôøi ñaõ ñöôïc 2000 naêm, moät thôøi gian raát daøi! Nhöng ta thöû xeùt laïi xem, caùch thôø phöôïng cuûa chuùng ta trong theá kyû 21 naøy ñaõ thay ñoåi vaø tieán boä ñuùng nhö yeâu caàu cuûa Ñöùc Gieâ-su caùch ñaây 2000 naêm chöa? Sau 20 theá kyû tieán boä veà vaät chaát ñeán möùc choùng maët, con ngöôøi ñaõ tieán boä veà taâm linh theá naøo, ñaëc bieät trong caùch thôø phöôïng Thieân Chuùa? Chuùng ta ñaõ noäi taâm hoùa vieäc thôø phöôïng aáy chöa, hay vaãn coøn mang naëng tính beà ngoaøi, tính vaät chaát, tính caâu neä hình thöùc, vaø vaãn coøn leä thuoäc naëng neà veà thôøi gian laãn khoâng gian? Vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa cuûa chuùng ta hieän nay ñaõ ñuùng vôùi tinh thaàn Taân Öôùc cuûa Ñöùc Gieâ-su chöa, hay vaãn theo tinh thaàn Cöïu Öôùc cuûa ñaùm kinh só vaø bieät phaùi Do Thaùi xöa, voán ñaõ bò Ñöùc Gieâ-su coi laø loãi thôøi töø 2000 naêm nay?

Thieát töôûng chuùng ta neân ñaët laïi vaán ñeà naøy moät caùch nghieâm chænh, vaø söûa ñoåi laïi nhöõng gì chöa ñuùng. Ñieàu quan troïng chuùng ta caàn tìm hieåu laø: Theá naøo laø «thôø phöôïng Thieân Chuùa trong thaàn khí vaø söï thaät»?

· Thôø phöôïng trong thaàn khí

Ñöùc Gieâ-su noùi: «Thieân Chuùa laø thaàn khí, neân nhöõng keû thôø phöôïng Ngöôøi phaûi thôø phöôïng trong thaàn khí». Thaàn khí (pneuma – esprit – spirit) laø tinh thaàn, taâm linh, thuoäc theá giôùi noäi taâm, khoâng thaáy ñöôïc. Thaàn khí thì ngöôïc vôùi vaät chaát, theå lyù, thuoäc theá giôùi beân ngoaøi, cuï theå, thaáy ñöôïc. Thieân Chuùa cuûa chuùng ta khoâng phaûi laø moät Thieân Chuùa höõu hình, neân vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa khoâng nhaát thieát phaûi xaûy ra ôû beân ngoaøi, trong khoâng gian vaø thôøi gian. Theo Ñöùc Gieâ-su, Ngaøi laø thaàn khí, laø tinh thaàn, laø thieâng lieâng, neân vieäc thôø phöôïng Ngaøi cuõng phaûi thöïc hieän trong thaàn khí, treân bình dieän tinh thaàn, nghóa laø moät caùch thieâng lieâng, trong noäi taâm con ngöôøi. Haønh vi thôø phöôïng phaûi laø haønh vi cuûa taâm hoàn, laø thaùi ñoä cuûa noäi taâm, hôn laø haønh vi cuûa theå xaùc. Thieân Chuùa cuûa chuùng ta khoâng phaûi laø moät Thieân Chuùa cöù phaûi nghe ta noùi, nhìn ta bieåu loä ra ngoaøi môùi hieåu ñöôïc ta; traùi laïi, Ngaøi bieát heát, thaáu hieåu heát nhöõng gì ta nghó, ta caàn, ta muoán noùi: «Cha treân trôøi thöøa bieát anh em caàn nhöõng gì roài» (Mt 6,32; Lc 12,30). Vì theá, xeùt veà phía Thieân Chuùa, vieäc thôø phöôïng Ngaøi khoâng caàn thieát phaûi bieåu loä ra beân ngoaøi baèng lôøi noùi, baèng leã nghi, baèng nhöõng bieåu hieän beân ngoaøi: «Khi caàu nguyeän, anh em ñöøng nhieàu lôøi nhö daân ngoaïi; hoï töôûng cöù noùi cho nhieàu laø ñöôïc nhaän lôøi» (Mt 6,7). Ñieàu Ngaøi mong muoán naèm trong thaùi ñoä noäi taâm cuûa chuùng ta: tinh thaàn töø boû, töï huûy, loøng quaûng ñaïi, bieát ôn, khaâm phuïc, nhaát laø tình yeâu daønh cho Ngaøi. Neáu Giaùo Hoäi chuû tröông phaûi bieåu loä vieäc thôø phöôïng ra beân ngoaøi thì khoâng phaûi laø vì Thieân Chuùa maø vì con ngöôøi: ñeå vieäc thôø phöôïng mang tính coäng ñoaøn, tính Giaùo Hoäi, hay ñeå bieåu loä vinh quang Thieân Chuùa cho con ngöôøi, v.v…

Ngaøy nay, caàn phaûi thay theá vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa qua nhöõng hình thöùc beân ngoaøi baèng vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa trong thaàn khí. Leã vaät duøng ñeå saùt teá, ñeå toaøn thieâu khoâng coøn laø chieân, boø, hay baát kyø moät vaät naøo khaùc, maø phaûi laø «caùi toâi» ích kyû vaø kieâu caêng cuûa ta, laø yù rieâng cuûa chuùng ta, laø nhöõng döï ñònh duø toát hay xaáu nhöng khoâng phuø hôïp vôùi yù muoán cuûa Thieân Chuùa. Baøn thôø hay ñeàn thôø – nôi saùt teá – laø chính taâm hoàn ta. Thôøi ñieåm saùt teá khoâng coøn laø moät thôøi ñieåm coá ñònh naøo do con ngöôøi qui ñònh, maø phaûi laø thôøi gian lieân tuïc. Vì saùt teá khoâng coøn laø moät haønh ñoäng xaûy ra vaøo nhöõng thôøi ñieåm nhaát ñònh naøo ñoù, cho baèng moät thaùi ñoä noäi taâm thöôøng haèng trong ñôøi soáng ta, thaäm chí trôû thaønh moät yeáu toá coá ñònh trong baûn tính cuûa ta. Caàu nguyeän cuõng khoâng coøn laø moät haønh ñoäng cho baèng moät traïng thaùi thöôøng haèng cuûa noäi taâm. Moät bieåu hieän lyù töôûng cuûa vieäc thôø phöôïng trong thaàn khí ñaõ ñöôïc Ñöùc Gieâ-su noùi ñeán trong baøi Tin Möøng hoâm nay: «Löông thöïc cuûa Thaày laø thi haønh yù muoán cuûa Ñaáng ñaõ sai Thaày, vaø hoaøn taát coâng trình cuûa Ngöôøi». Vieäc quan taâm thi haønh thaùnh yù Thieân Chuùa phaûi thay theá cho vieäc quan taâm thöïc hieän yù rieâng mình, phaûi trôû thaønh löông thöïc nuoâi soáng ñôøi soáng taâm linh cuûa ta.

· Thôø phöôïng trong söï thaät

Thôø phöôïng Thieân Chuùa trong söï thaät khaùc vôùi thôø phöôïng Thieân Chuùa trong giaû doái. Thôø phöôïng Thieân Chuùa trong söï thaät ñoøi hoûi nhöõng gì mình noùi vôùi Thieân Chuùa phaûi phaûn aûnh ñuùng nhöõng taâm tình, yù nghó trong ñaàu oùc mình, vaø ñuùng vôùi thöïc teá cuûa ñôøi soáng mình. Coøn thôø phöôïng Thieân Chuùa trong giaû doái laø coù söï khaùc bieät giöõa ñieàu mình caàu nguyeän vôùi taâm tö, tình caûm vaø ñôøi soáng thöïc teá cuûa mình. Caàu nguyeän nhö theá chaúng nhöõng hoaøn toaøn voâ ích maø coøn xuùc phaïm vaø toû ra coi thöôøng Thieân Chuùa nöõa. Neáu khoâng theå thôø phöôïng Thieân Chuùa trong söï thaät, thì thaø raèng ñöøng thôø phöôïng coøn hôn laø thôø phöôïng Ngaøi trong giaû doái.

Ngaøy xöa, ngöôøi ta coù theå gieát cheát moät con vaät laøm leã toaøn thieâu, ñeå töôïng tröng cho vieäc hoï nhìn nhaän quyeàn Chuû Teå treân moïi söï cuûa Thieân Chuùa. Haønh ñoäng teá töï ñoù hoaøn toaøn xaûy ra ôû beân ngoaøi. Nhöng beân trong, ngöôøi ta vaãn coù theå tieác vôùi Thieân Chuùa nhöõng chuyeän raát nhoû: chaúng haïn hoï khoâng theå töø boû moät yù rieâng, moät sôû thích, moät vaät ñang muoán chieám höõu, hoaëc hoaõn thi haønh moät döï ñònh, hy sinh moät cô hoäi, v.v… ñeå laøm ñeïp loøng Thieân Chuùa. Nhö vaäy, haønh ñoäng thôø phöôïng beân ngoaøi chaúng phuø hôïp chuùt naøo vôùi taâm traïng beân trong. Chính vì theá, coù laàn Ñöùc Gieâ-su noùi veà vieäc thôø phöôïng cuûa hoï: «Daân naøy toân kính Ta baèng moâi baèng mieäng, coøn loøng trí chuùng thì laïi xa Ta. Vieäc chuùng thôø phöôïng Ta thaät laø voâ ích» (Mt 15,8-9; Mc 7,6-7; x, Is 29,13).

Ngaøy nay, coù bieát bao ngöôøi khi caàu nguyeän thì noùi raèng mình yeâu meán Chuùa, saün saøng hy sinh moïi söï vì Chuùa; nhöng trong ñôøi soáng thì chaúng thaáy hoï yeâu meán Ngaøi ôû choã naøo. Hoï thöôøng noùi vôùi Chuùa: «Xin tha cho con nhö con vaãn tha keû coù nôï vôùi con», nhöng trong thöïc teá, hoï chaáp nhaát vaø baét beû loãi ngöôøi khaùc töøng chuùt moät! Ñieàu teä haïi laø ngöôøi ta vaãn caûm thaáy an taâm, hoï töôûng raèng laøm nhö theá laø ñaõ chu toaøn boån phaän thôø phöôïng ñoái vôùi Thieân Chuùa! Thieân Chuùa roõ raøng khoâng öa loái thôø phöôïng ñoù. Ngoân söù I-sa-i-a dieãn taû söï ngao ngaùn vaø dò öùng cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi kieåu thôø phöôïng beân ngoaøi aáy: «Leã toaøn thieâu chieân cöøu, môõ beâ maäp, Ta ñaõ ngaáy. Maùu boø, maùu chieân deâ, Ta chaúng theøm! Thoâi, ñöøng ñem nhöõng leã vaät voâ ích ñeán nöõa. Ta gheâ tôûm khoùi höông; Ta khoâng chòu noåi ngaøy ñaàu thaùng, ngaøy sa-baùt, ngaøy ñaïi hoäi, khoâng chòu noåi nhöõng ngöôøi cöù phaïm toäi aùc roài laïi cöù leã laïc linh ñình. Ta chaùn gheùt nhöõng ngaøy ñaàu thaùng, nhöõng ñaïi leã cuûa caùc ngöôi. Nhöõng thöù ñoù ñaõ trôû thaønh gaùnh naëng cho Ta, Ta khoâng chòu noåi nöõa. Khi caùc ngöôi dang tay caàu nguyeän, Ta bòt maét khoâng nhìn; caùc ngöôi coù ñoïc kinh cho nhieàu, Ta cuõng chaúng theøm nghe. Vì tay caùc ngöôi ñaày nhöõng maùu» (Is 1,11b.13b-15). Thöû ñaët mình vaøo ñòa vò cuûa Ngaøi xem ta coù theå chaáp nhaän moät cung caùch thôø phöôïng nhö theá khoâng? Taïi sao ta laïi coù theå ñang taâm tieáp tuïc thôø phöôïng Ngaøi theo kieåu aáy?

Caàu nguyeän

Toâi nghe Chuùa noùi vôùi toâi: «Ta ñaõ chaùn nhöõng leã nghi roãng tueách, gheùt nhöõng nhöõng nghi thöùc trang troïng maø ngöôøi cöû haønh chaúng toû ra coù chuùt tình thöông naøo trong loøng. Ta caàn tình thöông cuûa con ngöôøi, nhöng hoï laïi chæ daâng leân Ta toaøn nhöõng nghi thöùc, lôøi kinh troáng roãng!»

JK