(6) Coù moät ngöôøi ñöôïc Thieân Chuùa sai ñeán, teân laø Gio-an. ⁽⁷⁾ OÂng ñeán ñeå laøm chöùng, vaø laøm chöùng veà aùnh saùng, ñeå moïi ngöôøi nhôø oâng maø tin. ⁽⁸⁾ OÂng khoâng phaûi laø aùnh saùng, nhöng oâng ñeán ñeå laøm chöùng veà aùnh saùng.

(19) Vaø ñaây laø lôøi chöùng cuûa oâng Gio-an, khi ngöôøi Do-thaùi töø Gieâ-ru-sa-lem cöû moät soá tö teá vaø maáy thaày Leâ-vi ñeán hoûi oâng: «OÂng laø ai?» ⁽²⁰⁾ OÂng tuyeân boá thaúng thaén raèng: «Toâi khoâng phaûi laø Ñaáng Ki-toâ». ⁽²¹⁾ Hoï laïi hoûi oâng: «Vaäy oâng coù phaûi laø oâng EÂ-li-a khoâng?» OÂng noùi: «Khoâng phaûi». - «OÂng coù phaûi laø vò ngoân söù chaêng?» OÂng ñaùp: «Khoâng». ⁽²²⁾ Hoï lieàn noùi vôùi oâng: «Theá oâng laø ai ñeå chuùng toâi coøn traû lôøi cho nhöõng ngöôøi ñaõ cöû chuùng toâi ñeán? OÂng noùi gì veà chính oâng?» ⁽²³⁾ OÂng noùi: Toâi laø tieáng ngöôøi hoâ trong hoang ñòa: Haõy söûa ñöôøng cho thaúng ñeå Ñöùc Chuùa ñi, nhö ngoân söù I-sai-a ñaõ noùi. ⁽²⁴⁾ Trong nhoùm ñöôïc cöû ñi, coù maáy ngöôøi thuoäc phaùi Pha-ri-sieâu. ⁽²⁵⁾ Hoï hoûi oâng: «Vaäy taïi sao oâng laøm pheùp röûa, neáu oâng khoâng phaûi laø Ñaáng Ki-toâ, cuõng khoâng phaûi laø oâng EÂ-li-a hay vò ngoân söù?» ⁽²⁶⁾ OÂng Gio-an traû lôøi: «Toâi ñaây laøm pheùp röûa trong nöôùc. Nhöng coù moät vò ñang ôû giöõa caùc oâng maø caùc oâng khoâng bieát. ⁽²⁷⁾ Ngöôøi seõ ñeán sau toâi vaø toâi khoâng ñaùng côûi quai deùp cho Ngöôøi». ⁽²⁸⁾ Caùc vieäc ñoù ñaõ xaûy ra taïi Beâ-ta-ni-a, beân kia soâng Gio-ñan, nôi oâng Gio-an laøm pheùp röûa.

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Thôøi nay, Thieân Chuùa coù caàn ngöôøi laøm chöùng cho Ngaøi khoâng? Neáu Ngaøi caàn vaø môøi goïi baïn, baïn coù saün saøng chaáp nhaän lôøi môøi aáy khoâng?
2. Rao giaûng vaø laøm chöùng coù khaùc nhau khoâng? Caùi naøo caàn thieát hôn?
3. Laøm chöùng coù caàn phaûi noùi söï thaät khoâng? Coù theå laáy côù baûo veä Giaùo Hoäi, baûo veä toân giaùo ñeå laøm chöùng doái, ñeå phaûn laïi söï thaät khoâng? Taïi sao?

1. Thieân Chuùa caàn ngöôøi laøm chöùng cho Ngaøi

Qua baøi Tin Möøng, ta thaáy khi Ñöùc Gieâ-su ñeán traàn gian, Thieân Chuùa caàn moät ngöôøi laøm chöùng cho Con cuûa Ngaøi, vaø ngöôøi aáy laø Gio-an Taåy giaû. OÂng naøy ñöôïc keâu goïi ñeå laøm coâng vieäc aáy. Suoát lòch söû Giaùo Hoäi, thôøi naøo ta cuõng thaáy Thieân Chuùa caàn nhöõng ngöôøi laøm chöùng cho Ngaøi, cho söï thaät, cho coâng lyù, vaø cho tình thöông cuûa Ngaøi. Coù theå noùi lòch söû cuûa Giaùo Hoäi laø moät lòch söû cuûa «laøm chöùng» vaø «rao giaûng». Rao giaûng laø ñeå giuùp ngöôøi ta hieåu, naém vöõng, coøn laøm chöùng laø ñeå giuùp ngöôøi ta tin.

Hieåu vaø tin laø hai chuyeän raát khaùc nhau. Nhieàu ngöôøi hieåu raát roõ maø vaãn khoâng tin, chaúng haïn: nhieàu ngöôøi tìm hieåu Ki-toâ giaùo khoâng phaûi ñeå tin theo, maø ñeå baøi baùc moät caùch «noùi coù saùch, maùch coù chöùng». Ngay trong soá nhöõng ngöôøi rao giaûng Tin Möøng, nhieàu ngöôøi coù ñôøi soáng thöïc teá chöùng toû raèng hoï khoâng tin, thaäm chí khoâng tin moät chuùt naøo ñieàu hoï vaãn rao giaûng moät caùch thaät huøng hoàn, maïnh meõ. Tröôøng hôïp ñaùnh ñoäng nhaát laø tröôøng hôïp cuûa Mahatma Gandhi, ngöôøi giaûi phoùng daân toäc AÁn Ñoä.

Gandhi raát hieåu, raát yeâu meán, raát ñoàng caûm vôùi Ñöùc Gieâ-su, thaäm chí oâng coøn soáng tinh thaàn queân mình, töø boû vaø yeâu thöông cuûa Ñöùc Gieâ-su moät caùch göông maãu (coù theå hôn raát nhieàu Ki-toâ höõu), nhöng oâng hoaøn toaøn khoâng tin Ngaøi laø Con Thieân Chuùa, laø Ñaáng Cöùu Theá. OÂng ñaõ leân tieáng coù veû nhö thaùch thöùc ngöôøi Kitoâ höõu, cuï theå laø nhöõng ngöôøi Anh ñoâ hoä daân toäc oâng : «Neáu nhöõng ngöôøi Kitoâ höõu taïi AÁn Ñoä thaät söï soáng ñuùng tinh thaàn cuûa Ñöùc Kitoâ, thì chaúng caàn phaûi maát coâng rao giaûng, toaøn AÁn ñoä seõ trôû thaønh Kitoâ höõu heát». Tröôùc maét oâng, ngöôøi Kitoâ höõu - cuï theå laø ngöôøi Anh - cuõng tham lam, baát coâng vaø taøn baïo khoâng keùm gì nhöõng keû xaâm laêng khaùc. Chaéc haún oâng ñaõ töøng töï hoûi: söï sieâu vieät cuûa Kitoâ giaùo – nhö caùc Ki-toâ höõu thöôøng töï haøo – naèm ôû ñaâu? Söï sieâu vieät ñoù chaúng leõ chæ coù theå tin chöù khoâng theå chöùng toû cuï theå baèng thöïc teá hay baèng haønh ñoäng ñöôïc sao?

2. Ngaøy nay, nhieàu giaùo hoäi rao giaûng nhieàu hôn laøm chöùng

Ñeå ñöôïc cöùu roãi, ñöùc tin laø moät yeáu toá toái caàn thieát: «Ai tin vaø chòu pheùp röûa, seõ ñöôïc cöùu ñoä; coøn ai khoâng tin, thì seõ bò keát aùn» (Mc 16,16; x. Cv 16,31; Rm 10,9). Nhöng laøm sao tin ñöôïc moät chuyeän mình khoâng bieát, khoâng thaáy, neáu khoâng coù ai noùi cho bieát. Nhöng laøm sao tin ñöôïc ngöôøi noùi cho bieát aáy, neáu ngöôøi aáy khoâng coù baèng chöùng hay khoâng coù ñuû uy tín ñeå baûo ñaûm? Laøm sao tin ñöôïc ngöôøi noùi hay rao giaûng thaät laø hay, nhöng ñôøi soáng hay vieäc laøm cuûa hoï thì laïi hoaøn toaøn ñi ngöôïc laïi ñieàu hoï rao giaûng?

Ngaøy xöa, thôøi Giaùo Hoäi sô khai, Ki-toâ giaùo lan truyeàn raát nhanh, vì thôøi aáy, caùc toâng ñoà laøm chöùng nhieàu hôn laø rao giaûng. Coøn ngaøy nay, Ki-toâ giaùo lan truyeàn raát chaäm, raát nhieàu nôi bò giaûm suùt, taïi sao? Vì nhöõng ngöôøi laøm toâng ñoà ngaøy nay quaù chuù troïng tôùi rao giaûng, maø coi raát nheï vieäc laøm chöùng! Ñoù laø moät söï thaät maø ngöôøi Ki-toâ höõu caàn nhaän chaân moät laàn cho saâu saéc, ñeå chænh trang laïi caùch truyeàn giaùo hay laøm toâng ñoà cuûa mình, ñaëc bieät nhaân dòp kyû nieäm laàn thöù 2002 ngaøy Ñöùc Gieâ-su ñeán traàn gian.

3. Taïi sao phaûi laøm chöùng? Ñeå ngöôøi ta tin

Ngaøy nay, ñeå tìm hieåu Ki-toâ giaùo, ngöôøi ta chæ coù caùch laø tìm hieåu trong saùch vôû, hoaëc nghe moät ngöôøi Ki-toâ höõu naøo ñoù trình baøy. Nhöng töø hieåu ñeán tin theo laø caû moät quaù trình khoù vöôït qua neáu khoâng coù moät ñoäng löïc maïnh thuùc ñaày! Ngaøy nay, khoâng coøn coù nhöõng nhaân chöùng ñaõ taän maét nhìn thaáy Ñöùc Gieâ-su soáng, noùi, haønh xöû, laøm pheùp laï, cheát vaø soáng laïi nhö thôøi Giaùo Hoäi sô khai nöõa. Nhöõng chuyeän keå veà Ñöùc Gieâ-su phaàn naøo cuõng töông töï nhö bao chuyeän keå khaùc, veà Laïc Long Quaân, Thaùnh Gioùng, Ñöùc Phaät, Ñöùc Khoång, v.v… Laøm sao ngöôøi ta coù theå tin vaøo Ñöùc Gieâ-su nhieàu hôn laø tin vaøo caùc vò giaùo chuû khaùc? Ngöôøi thôøi nay chòu aûnh höôûng tinh thaàn khoa hoïc thöïc nghieäm, lôøi noùi suoâng khoâng coøn deã daøng ñöôïc nhaän laø ñuùng. Muoán hoï tin hay chaáp nhaän phaûi coù baèng chöùng. Vì theá, laøm toâng ñoà thôøi nay caàn laøm chöùng hôn laø rao giaûng.

Rao giaûng thì chæ caàn moät môù kieán thöùc, moät chuùt suy luaän; coøn laøm chöùng ñoøi hoûi moät söï daán thaân thaät söï, noù huy ñoäng caû moät cuoäc ñôøi, cuoäc ñôøi toaøn dieän. Rao giaûng maø khoâng laøm chöùng chæ laø noùi leân nhöõng lôøi noùi reû tieàn, ñöông nhieân ít taùc duïng. Coøn laøm chöùng laø noùi leân nhöõng lôøi noùi coù giaù trò soáng ñoäng vì ngöôøi noùi daùm laáy caû cuoäc ñôøi, caû maïng soáng ñeå baûo chöùng cho lôøi noùi aáy. Nhôø theá maø ngöôøi nghe môùi daùm ñaët nieàm tin.

Nhöõng ngöôøi ngoaøi Ki-toâ giaùo phaûi döïa vaøo ñaâu ñeå bieát Kitoâ giaùo laø chính ñaïo? ñeå tin Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng cöùu ñoä, thaäm chí laø Ñaáng cöùu ñoä duy nhaát? Laøm sao hoï tin ñöôïc, khi maø ñôøi soáng cuûa ngöôøi Ki-toâ höõu chaúng khaùc gì vaø chaúng hôn gì cuûa hoï? khi maø ngöôøi Ki-toâ höõu chaúng chöùng toû ñöôïc moät caùch cuï theå mình ñaõ ñöôïc cöùu ñoä ôû choã naøo? Neáu ñöôïc cöùu ñoä, ít ra ngöôøi Ki-toâ höõu chuùng ta phaûi töï nhieân coù moät loái soáng naøo ñoù chöùng toû mình ñöôïc cöùu ñoä, chaúng haïn ngöôøi khaùc coù theå thaáy nôi chuùng ta neùt vui töôi, haïnh phuùc vaø tình yeâu thöông nhau ñöôïc bieåu loä hoàn nhieân trong ñôøi soáng, baát chaáp thuaän caûnh hay nghòch caûnh. Soáng nhö theá chính laø laøm chöùng!

4. Haõy xem Gio-an Taåy giaû laøm chöùng theá naøo

Chính vì noùi theá naøo soáng nhö vaäy, neân Gio-an Taåy giaû ñaõ thu huùt ñöôïc quaàn chuùng ñeán vôùi oâng vaø laøm theo nhöõng gì oâng yeâu caàu: «Moïi ngöôøi töø khaép mieàn Giu-ñeâ vaø thaønh Gieâ-ru-sa-lem keùo ñeán vôùi oâng. Hoï thuù toäi, vaø oâng laøm pheùp röûa cho hoï trong soâng Gio-ñan» (Mc 1,5). Gio-an laø moät khuoân maãu ñieån hình cho haïng ngöôøi laøm chöùng hôn rao giaûng: «OÂng ñeán ñeå laøm chöùng, vaø laøm chöùng veà aùnh saùng, ñeå moïi ngöôøi nhôø oâng maø tin» (Ga 1,7). Coøn giôùi laõnh ñaïo toân giaùo Do Thaùi laø ñieån hình cho haïng rao giaûng hôn laøm chöùng: «Caùc kinh sö vaø caùc ngöôøi Pha-ri-seâu ngoài treân toaø oâng Moâ-seâ maø giaûng daïy. Vaäy, taát caû nhöõng gì hoï noùi, anh em haõy laøm, haõy giöõ, coøn nhöõng vieäc hoï laøm, thì ñöøng coù laøm theo, vì hoï noùi maø khoâng laøm» (Mt 23,2-3). Ñieàu ñoù ñöôïc theå hieän qua moät soá chi tieát:.Gio-an aên maëc ñôn giaûn: «maëc aùo loâng laïc ñaø, thaét löng baèng daây da» (Mc 1,6), khaùc haún vôùi caùch aên maëc cuûa caùc kinh sö: «ñeo nhöõng hoäp kinh thaät lôùn, mang nhöõng tua aùo thaät daøi» (Mt 23,5); «öa daïo quanh, xuùng xính trong boä aùo thuïng» (Mc 12,38). Gio-an soáng khoù ngheøo, thanh ñaïm, «aên chaâu chaáu vaø maät ong röøng», coøn caùc kinh sö thì giaøu sang phaàn naøo nhôø «nuoát heát taøi saûn cuûa caùc baø goaù, laïi coøn laøm boä ñoïc kinh caàu nguyeän laâu giôø» (Mt 23,14). Gio-an thì khieâm nhöôøng töï haï: «Ngöôøi seõ ñeán sau toâi vaø toâi khoâng ñaùng côûi quai deùp cho Ngöôøi» (Ga 1,27), coøn caùc kinh sö thì thích töï ñöa mình leân: «Hoï thích ñöôïc ngöôøi ta chaøo hoûi ôû nhöõng nôi coâng coäng, öa chieám gheá danh döï trong hoäi ñöôøng, thích ngoài coã nhaát trong ñaùm tieäc» (Mc 12,38-39).

Ta thaáy khi laøm chöùng, Gio-an khoâng maøng tieáng khen, khoâng tìm vinh quang cho mình, ñang khi nhieàu ngöôøi mang danh laøm chöùng cho Thieân Chuùa, nhöng thöïc teá laø ñang töï laøm chöùng cho mình, ñeå mình ñöôïc khen ngôïi, vinh danh, haàu coù quyeàn löïc, tieàn baïc ñòa vò… Nhöng ñieàu quan troïng nhaát cuûa ngöôøi laøm chöùng laø phaûi daùm noùi söï thaät.

5. Ngöôøi laøm chöùng phaûi daùm noùi söï thaät

Noùi söï thaät coù theå baát lôïi cho mình hoaëc cho ngöôøi khaùc. Gio-an ñaõ daùm noùi söï thaät, duø phaûi cheát. OÂng khoâng sôï quyeàn löïc, khoâng huøa theo keû coù quyeàn löïc. Tröôùc ñieàu sai traùi, oâng khoâng im laëng ñeå ñöôïc an toaøn baûn thaân, ñeå ñöôïc xaõ hoäi öu ñaõi, nhöng oâng leân tieáng laøm chöùng cho leõ phaûi, oâng khoâng theå noùi ngöôïc laïi löông taâm mình. Khoâng theå noùi ñieàu sai traùi laø ñuùng, hay noùi ñieàu ñuùng laø sai traùi.

Khoâng theå laáy côù baûo veä toân giaùo ñeå noùi sai söï thaät, ñeå huøa theo nhöõng keû sai traùi. Toân giaùo maø caàn doái traù hay huøa theo quyeàn löïc ñeå toàn taïi laø thöù toân giaùo boû ñi, khoâng giaù trò. Ñöùc Gieâ-su khoâng heà baûo veä uy tín cho giôùi laõnh ñaïo toân giaùo khi hoï vaãn ngoan coá vôùi nhöõng ñieàu sai traùi (x. Mt 23). Gio-an Taåy Giaû cuõng khoâng baûo veä uy tín cuûa nhaø vua khi nhaø vua coá tình laøm ñieàu sai traùi (x. Mt 14,3-12). Chính vì theá, Gio-an ñaõ bò traûm quyeát, coøn Ñöùc Gieâ-su ñaõ bò coi laø keû phaù hoaïi toân giaùo! Ngaøi ñaõ coi söï thaät cao troïng hôn chính toân giaùo! Theo Ngaøi, baûo veä söï thaät môùi chính laø baûo veä toân giaùo. Coøn baûo veä toân giaùo baèng caùch noùi sai söï thaät, hay huøa theo quyeàn löïc sai traùi chính laø phaù hoaïi toân giaùo töø baûn chaát!

Khi ta laøm chöùng cho chaân lyù, chaéc chaén seõ coù nhöõng ngöôøi baïn khuyeân ta: «Anh thaät laø daïi doät, can gì phaûi laøm cho ngöôøi ta gheùt mình nhö vaäy?» Noùi nhö theá, hoï maëc nhieân cho raèng nhöõng ngöôøi nhö Ñöùc Gieâ-su hay Gio-an Taåy giaû chính laø phöôøng daïi doät! Theá maø hoï vaãn tuyeân xöng Ñöùc Gieâ-su laø Thaày cuûa hoï. Thaät maâu thuaãn!

Caàu nguyeän

Toâi nghe Chuùa noùi vôùi toâi: «Thôøi naøo cuõng coù voâ soá ngöôøi saün saøng rao giaûng söï thaät, nhöng raát hieám ngöôøi saün saøng laøm chöùng cho söï thaät. Nhöng söï thaät chæ coù theå tin khi coù ngöôøi daùm laøm chöùng. Laøm chöùng thì phaûi traû giaù, ñoâi khi raát maéc. Con coù saün saøng laøm chöùng khoâng?»