Baøi Phuùc AÂm Chuùa Nhaät hoâm nay cuûa Thaùnh Marco thuaät laïi cho chuùng ta caùch ñoái xöû cuûa caùc ngöôøi ñoàng höông Chuùa Gieâsu ñoái vôùi Ngaøi, khi hoï bieát Ngaøi troåi vöôït hôn hoï.

Caùch ñoái xöû ñoù ñaõ ñöôïc Chuùa Gieâsu toùm löôïc trong moät caâu ngaén goïn vaø chua chaùt: " Ngoân söù coù bò reû ruùng, thì cuõng chæ laø ôû chính queâ höông mình, hay giöõa ñaùm baø con thaân thuoäc, vaø trong gia ñình mình maø thoâi " ( Mc 6, 4).

Queâ höông cuûa Chuùa Gieâsu, ai trong chuùng ta cuõng bieát. Ñoù laø laøng Nazareth, vuøng Galilea, nôi Ngöôøi ra ñi, nhaän pheùp röûa cuûa Thaùnh Gioan Taåy Giaû ñeå baét ñaàu cuoäc ñôøi coâng khai cuûa Ngaøi: " Hoài aáy Chuùa Gieâsu töø Nazareth, mieàn Galilea ñeán vaø ñöôïc oâng Gioan laøm pheùp röûa döôùi soâng Giordan" ( Mc 1, 9).

Sau khi nhaän pheùp röûa, Chuùa Gieâsu ra ñi giaûng daïy ôû nhieàu mieàn khaùc cuûa Do Thaùi, khôûi ñaàu töø Galilea. ÔÛ moïi nôi, Ngöôøi giaûng daïy, laøm nhieàu pheùp laï chöõa ñaõ beänh taät, tröø quyû vaø laøm cho con ngöôøi nheï bôùt ñi nhöõng baát haïnh cuûa hoï. Nôi ñaâu Ngaøi cuõng ñöôïc moïi ngöôøi tieáp ñoùn, tin nghe, thaùnh phuïc vaø ngöôõng moä trí khoân ngoan vaø quyeàn naêng Con Thieân Chuùa cuûa Ngaøi. Nhieàu ngöôøi ñi theo Ngaøi ngaøy ñeâm vaø Ngaøi ñaõ choïn möôøi hai Moân Ñeä thaân tín vôùi Ngaøi, trong soá nhöõng ngöôøi ñoù.

Ñoù laø nhöõng gì Thaùnh Marco thuaät laïi cho chuùng ta trong suoát nhöõng chöông ñaàu cuûa Phuùc AÂm ( Mc 1-5).

Chính Thaùnh Marco ñaõ tuyeân xöng ñöùc tin vaø loøng ngöôõng moä cuûa Ngaøi ñoái vôùi Chuùa Gieâsu ngay ôû nhöõng doøng ñaàu tieân cuûa Phuùc AÂm: " Khôûi ñaàu Tin Möøng Chuùa Gieâsu Ki Toâ, Con Thieân Chuùa" ( Mc 1,1).

Nhöng roài cuoäc ñôøi Chuùa Gieâsu khoâng phaûi laø khoâng coù soùng gioù vaø chöôùng ngaïi vaät. Soùng gioù vaø chöôùng ngaïi vaät ñoù baét ñaàu töø chöông 6 trôû ñi, xaõy ra taïi chính queâ höông thaân yeâu cuûa Ngaøi, do chính nhöõng ngöôøi ñoàng höông vaø cuõng coù theå chính baø con cuûa Ngaøi taïo neân: " Ngoân söù coù bò reû ruùng, thì cuõng chæ laø ôû queâ höông mình, hay giöõa ñaùm baø con thaân thuoäc, vaø trong gia ñình mình thoâi" ( Mc 6, 4).

Moät caâu noùi chua chaùt, xaùc nhaän thöïc taïi laém luùc phuõ phaøng.

Trôû laïi thaêm queâ höông , sau bao nhieâu ngaøy laën loäi giaûng daïy khaép nôi. Ngöôøi baét ñaàu loan baùo söù maïng cuûa Ngaøi cho baø con vaø ñoàng höông trong hoäi ñöôøng: " Ñeán ngaøy sabat, Ngöôøi giaûng daïy trong hoäi ñöôøng. Nhieàu ngöôøi raát ñoåi ngaïc nhieân" ( Mc 6, 2).

Nhöng roài nhöõng ngaïc nhieân ñoù, thay gì bieán thaønh thaùn phuïc vaø tin töôûng vaøo lôøi leõ khoân ngoan vaø quyeàn naêng thaàn linh lieân heä ñeán söù maïng maø Chuùa Gieâsu muoán ñem ñeán, baø con vaø nhöõng ngöôøi ñoàng höông cuûa Ngaøi laïi döïa vaøo tieàn kieán vaø cuõng coù leõ bò thuùc ñaåy bôûi ganh tî, hoï laïi giöõ thaùi ñoä ñoùng kín, khoâng chaáp nhaän: " Bôûi ñaâu oâng ta ñöôïc nhö theá? OÂng ta khoân ngoan nhö vaäy nghóa laø sao? OÂng ta laøm ñöôïc nhöõng pheùp laï nhö theá nghóa laø gì? OÂng ta khoâng phaûi laø baùc thôï moäc, con baø Maria vaø anh em cuûa caùc oâng Giacobeâ, Giosueâ, Giuda vaø Simon sao? Anh chò em cuûa oâng ta khoâng phaûi laø baø con haøng xoùm vôùi chuùng ta sao?" ( Mc 6, 2-3).

YÙ nghóa cuûa caâu Phuùc AÂm vöøa trích daãn khoâng coù yù nghóa gì hôn laø caâu hoûi veà caên nguyeân (identiteù) cuûa Chuùa Gieâsu: Chuùa Gieâsu laø ai?

Ñoïc Phuùc AÂm Thaùnh Marco, neáu chuù yù, chuùng ta seõ thaáy Thaùnh Marco laäp laïi caâu hoûi treân nhieàu laàn qua suoát Phuùc AÂm cuûa Ngaøi. Vaø moãi laàn neâu leân caâu hoûi laø moãi laàn Ngaøi ñöa ra daãn chöùng ñeå laøm caâu traû lôøi.

Noùi caùch khaùc, muïc ñích cuûa Thaùnh Marco vieát Phuùc AÂm laø ñeå traû lôøi cho ñöùc tin maø Ngaøi ñaõ vieát ngay ôû doøng ñaàu: " Khôûi ñaàu Tin Möøng Chuùa Gieâsu Ki Toâ, Con Thieân Chuùa" ( Mc 1,1).

Vaø sau ñaây laø nhöõng caâu hoûi Thaùnh Marco laäp ñi laäp laïi ñeå nhaéc laïi yù nghóa vaø chöùng minh tieáp theo vôùi nhöõng ñoaïn Phuùc AÂm lieân heä:

" Moïi ngöôøi ñeàu ngaïc nhieân ñeán ñoåi hoï baøn taùn nhau: Theá nghóa laø gì? Giaùo lyù thì môøi meû, ngöôøi daïy laïi coù uy quyeàn. OÂng ra leänh cho caùc thaàn oâ ueá vaø chuùng phaûi tuaân leänh" ( Mc 1, 27).
" Sao oâng naày laïi daùm noùi nhö vaäy? OÂng ta phaïm thöôïng. Ai coù quyeàn tha toäi ngoaøi moät mình Thieân Chuùa?" ( Mc 2, 7).
" Caùc oâng hoaûng sôï vaø noùi vôùi nhau: Vaäy ngöôøi naày laø ai, maø caû ñeán gioù vaø bieån cuõng tuaân leänh?" ( Mc 4, 41).
" OÂng laáy quyeàn naøo maø laøm caùc ñieàu aáy, hay ai cho oâng quyeàn laøm caùc ñieàu aáy?" (Mc 11, 28).
" Vò thöôïng teá laïi hoûi Ngöôøi: OÂng coù phaûi laø Ñaáng Ki Toâ, Con cuûa Ñaáng Ñaùng Chuùc Tuïng khoâng?" ( Mc 14, 61).
" Philatoâ hoûi Ngöôøi: OÂng laø vua Do Thaùi sao? Ngöôøi traû lôøi: Ñuùng nhö Ngaøi noùi ñoù" (Mc 15, 2).

Trôû laïi caâu baøn taùn veà caên nguyeân cuûa Chuùa Gieâsu ñöôïc caùc ngöôøi ñoàng höông cuûa Ngaøi neâu ra. Thaät ra khi hoï ñöa ra caùc thaønh kieán maø hoï bieát veà Ngaøi: Ngaøi laø " baùc thôï moäc, con baø Maria", " anh em vôùi caùc oâng Giacobeâ, Giosueâ, Giuda vaø Simon", anh em cuûa Ngaøi laø " haøng xoùm vôùi chuùng ta", hoï ñöa ra khoâng phaûi ñeå coù moät caâu giaûi ñaùp, maø ñeå laøm chieâu baøi cho vieäc coá chaáp khoâng tin cuûa hoï.

Ñoù coù leõ cuõng laø thaùi ñoä thoâng thöôøng chuùng ta thöôøng gaëp trong cuoäc soáng. Raát thöôøng chuùng ta gaëp ñöôïc moät soá ngöôøi khoâng ít, khoâng coù khaû naêng phaân bieät giöõa " chuû theå" (persona) vaø " chuû ñeà" ( doctrina).

Döôøng nhö heå " chuû theå" ( persona) laø " baùc thôï moäc…, anh em cuûa Giacobeâ, Giosueâ, Giuda vaø Simon…laø haøng xoùm vôùi chuùng ta" , laø ngöôøi taàm thöôøng, thì "chuû ñeà " (doctrina), töùc laø lyù töôûng, chuû tröông, ñöôøng loái, suy tö cuûa ngöôøi ñoù cuõng khoâng ra gì.

Lyù luaän ñoù laøm cho nhöõng ngöôøi ñoàng höông cuûa Chuùa Gieâsu trôû thaønh muø quaùng vaø chai ñaù tröôùc nhöõng söï thaät hieån nhieân maø chính hoï cuõng khoâng theå choái caûi: " Nhieàu ngöôøi raát ñoåi ngaïc nhieân. Hoï hoûi: bôûi ñaâu maø oâng ta laøm ñöôïc nhö theá? OÂng ta khoân ngoan nhö vaäy, nghóa laø sao? OÂng ta laøm ñöôïc nhöõng pheùp laï nhö theá nghóa laø gì ?" (Mc 6,2).

Thaùi ñoä coá chaáp chai ñaù ñoù khieán hoï ñoùng chaët taâm hoàn, maø ñaùng lyù ra hoï phaûi roïâng môû ñeå tieáp ñoùn ôn cöùu roãi cuûa Chuùa Gieâsu ñem ñeán. Khoâng chaáp nhaän Chuùa Gieâsu laø khoâng chaáp nhaän ôn cöùu roåi Ngöôøi ñem ñeán cho: " Chuùa Gieâsu ñaùp: Ta laø ñaøng, laø söï thaät vaø laø söï soáng" ( Jn 14, 6).

Söï coá chaáp chai ñaù ñoù ñaõ laøm cho chính Chuùa Gieâsu cuõng phaûi ngaïc nhieân: " Ngöôøi laáy laøm laï vì hoï khoâng tin" ( Mc 6, 6).

Vôùi taát caû thaân tình trôû veà thaêm queâ höông, nhöng ñöùng tröôùc thaùi ñoä coá chaáp chai ñaù cuûa caùc ngöôøi ñoàng höông, Chuùa Gieâsu cuõng chòu boù tay: "Ngöôøi ñaõ khoâng theå laøm ñöôïc pheùp laï naøo taïi ñoù" ( Mc 6, 5).

Taïi sao ñöùng tröôùc loøng cöùng tin cuûa caùc ngöôøi ñoàng höông, Chuùa Gieâsu " khoâng theå laøm ñöôïc pheùp laï naøo taïi ñoù "ù?

Pheùp laï coù theå thaáp leân moät aùnh löûa hay laø moät minh chöùng ñeå cuûng coá ñöùc tin, nhöng pheùp laï khoâng sinh ra ñöùc tin. Ñöùc tin phaùt xuaát töï trong taâm hoàn, laø söï roäng môû cuûa taâm hoàn ñeå ñoùn nhaän chaân lyù ñöôïc Chuùa maïc khaûi cho.

Hieåu ñöôïc nhö vaäy, chuùng ta hieåu ñöôïc taïi sao Chuùa Gieâsu caám caùc Moân Ñeä ñöôïc Chuùa Gieâsu cho chöùng kieán bieán coá Ngaøi bieán ñoåi hình daïng ra sang laùng treân nuùi, thuaät laïi cho ngöôøi khaùc: " Ñang khi Thaày troø töø treân nuùi xuoáng, Chuùa Gieâsu truyeàn cho caùc oâng raèng: Ñöøng noùi cho ai hay thò kieán aáy, cho ñeán khi Con Ngöôøi töø coûi cheát troåi daäy" ( Mt 17,9).

Ngaøi khoâng muoán cho ñöùc tin caùc oâng vaø nhieàu ngöôøi khaùc bò choùa maét bôûi hình aûnh choùi loïi cuûa bieán coá toû mình ra saùng laùng treân nuùi, maø phaûi laø moät ñöùc tin ñaâm reå saâu trong taâm hoàn qua thöû thaùch töû naïn vaø söï soáng laïi cuûa Ngaøi.

Cuõng chính vì vaäy, tröôùc khi laøm pheùp laï cho Lazzaro soáng laïi, Ngaøi ñoøi buoäc chò Martha phaûi tin. Khoâng coù ñöùc tin, pheùp laï coù theå ñöôïc coi nhö nhöõng troø aûo thuaät:

" Chuùa Gieâsu lieàn phaùn: Chính Thaày laø söï soáng laïi vaø laø söï soáng. Ai tin vaøo Thaày duø ñaõ cheát cuõng ñöôïc soáng laïi. Chò coù tin theá khoâng?"
" Coâ Martha ñaùp: Thöa Thaày coù. Con tin Thaày laø Ñaáng Ki Toâ, Con Thieân Chuùa, Ñaáng phaûi ñeán trong theá gian" ( Jn 11, 25-27).

Caøng roû hôn nöõa, ñöùc tin khoâng theå döïa vaøo pheùp laï hay kieåm chöùng ñeå tin, maø laø söï roäng môû cuûa taâm hoàn ñeå ñoùn nhaän lôøi Chuùa vaø ôn Chuùa ( fides ex auditu), khi Chuùa Gieâsu daïy baûo Thaùnh Toma: " Chuùa Gieâsu baûo: Vì ñaõ thaáy Thaày, neân anh tin. Phuùc thay cho nhöõng ngöôøi khoâng thaáy maø tin" ( Jn 20,28).

Tin vaøo lôøi Ngöôøi giaûng daïy.

Thaùi ñoä coá chaáp vaø choái boû cuûa caùc ngöôøi ñoàng höông Chuùa Gieâsu, döïa vaøo nhöõng hieåu bieát vaø tieàn kieán ( preùjugeùs) nhaân loaïi daïy cho chuùng ta moät baøi hoïc.

- Vôùi thieân kieán coá yù choái boû söï thaät vaø tieàn kieán chæ tin vaøo kieán thöùc hieåu bieát nhaân loaïi cuûa mình, chuùng ta khoâng bao giôø coù theå ñi ñeán ñöùc tin. Hoï nghó raèng hoï ñaõ bieát veà Chuùa Gieâsu, veà ngheà nghieäp cuûa Ngaøi ( baùc thôï moäc), veà gia phaû, hoï haøng cuûa Ngaøi ( con baø Maria, anh em cuûa oâng Giacobeâ, Giosueâ, Giuda vaø Simon,…anh chò em laø haøng xoùm vôùi chuùng ta ), laø bieát heát veà Ngaøi. Thaùi ñoä coá chaáp vaø yû laïi töï cao ñoù khoâng bao giôø cho chuùng ta ñaït ñeán ñöùc tin.
Kieán thöùc nhaân loaïi vaø löông taâm ngay chính laø nhöõng khôûi ñieåm vaø soá voán quan troïng treân con ñöôøng ñi tìm chaân lyù.
Bôûi leõ ñöùc tin khoâng phaûi laø thaùi ñoä muø quaùng, khoâng lyù luaän.
Thieân Chuùa ban cho chuùng ta trí khoân ngoan laø ñeå chuùng ta duøng trí khoân tìm ñeán Ngaøi, hieåu bieát Ngaøi vaø töø ñoù bieát ôn vaø yeâu meán Ngaøi, Ñaáng ñaõ döïng neân chuùng ta.

- Tuy nhieân ñöùc tin laø tin vaøo Thieân Chuùa voâ haïn vaø nhöõng chaân lyù Ngaøi maïc khaûi vöôït quaù khaû naêng hieåu bieát cuûa chuùng ta, khoâng theå quy toùm vaøo nhöõng gì chæ coù theå chöùng minh ñöôïc, lyù luaän ñöôïc. Chuùng ta khôûi haønh baèng lyù trí vaø nhöõng soá voán kieán thöùc nhaân loaïi cuûa chuùng ta, nhöng ñeán moät ñoaïn ñöôøng naøo ñoù, cuoäc haønh trình ñöùc tin vöôït quaù khaû naêng cuûa lyù trí . Thaùi ñoä coøn laïi phaûi coù laø laêng xaû, phoù thaùc vaøo söï khoân ngoan voâ taän vaø tình thöông bao la cuûa Chuùa, nhö ñöaù treû laêng xaû vaøo loøng meï, nhö ñoâi nam nöõ yeâu nhau phoù thaùc cho nhau.
Ñöùc tin khoâng phaûi laø tin Thieân Chuùa coù hay khoâng, maø laø tin caäy vaø uûy thaùc vaøo Thieân Chuùa.
Ñoù laø yù nghóa sau xa cuûa Kinh Tin Kính baèng La Ngöõ chuùng ta thöôøng ñoïc trong Thaùnh Leã: " Credo in Unum Deum Patrem Omnipotentem…": Con tin kính ( vaø phoù thaùc caû con ngöôøi con vaøo tay ) moät Thieân Chuùa laø Cha Toaøn Naêng…