(18) Baáy giôø caùc moân ñeä oâng Gio-an vaø caùc ngöôøi Pha-ri-seâu ñang aên chay; coù ngöôøi ñeán hoûi Ñöùc Gieâ-su: «Taïi sao caùc moân ñeä oâng Gio-an vaø caùc moân ñeä ngöôøi Pha-ri-seâu aên chay, maø moân ñeä oâng laïi khoâng aên chay?» ⁽¹⁹⁾ Ñöùc Gieâ-su traû lôøi: «Chaúng leõ khaùch döï tieäc cöôùi laïi coù theå aên chay, khi chaøng reå coøn ôû vôùi hoï? Bao laâu chaøng reå coøn ôû vôùi hoï, hoï khoâng theå aên chay ñöôïc. ⁽²⁰⁾ Nhöng khi tôùi ngaøy chaøng reå bò ñem ñi roài, baáy giôø hoï môùi aên chay trong ngaøy ñoù. ⁽²¹⁾ Chaúng ai laáy vaûi môùi maø vaù aùo cuõ, vì nhö vaäy, mieáng vaù môùi ñaõ vaù vaøo seõ keùo vaûi cuõ, khieán choã raùch laïi caøng raùch theâm. ⁽²²⁾ Cuõng khoâng ai ñoå röôïu môùi vaøo baàu da cuõ, vì nhö vaäy, röôïu seõ laøm nöùt baàu, theá laø röôïu cuõng maát maø baàu cuõng hö. Nhöng röôïu môùi, baàu cuõng phaûi môùi!» CHIA SEÛ

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Ñaùm cöôùi chöa keát thuùc, chuù reå chöa ra veà maø khaùch döï tieäc ñaõ aên chay, thì vieäc aên chay ñoù coù hôïp tình vaø hôïp lyù khoâng? Giöõa söï hôïp tình hôïp lyù vaø vieäc aên chay, caùi naøo quan troïng hôn? Töø ñoù ta suy ra ñöôïc ñieàu gì? Giöõa nhöõng taäp tuïc toân giaùo vaø tình yeâu thöông, caùi naøo quan troïng hôn? Ñöùc Gieâ-su ñaët naëng caùi naøo?
2. Ñöùc Gieâ-su ñeán ñeå laøm moät cuoäc caùch maïng vó ñaïi veà toân giaùo. Cuoäc caùch maïng ñoù heä taïi ñieàu gì? Hieän nay chuùng ta ñaõ soáng theo tinh thaàn caùch maïng cuûa Ñöùc Gieâ-su chöa, hay vaãn soáng theo quan nieäm cuõ cuûa caùc kinh sö, luaät só vaø Pha-ri-seâu thôøi Cöïu Öôùc?

1. Ñoái vôùi Ñöùc Gieâ-su, tình ngöôøi laø leà luaät quan troïng nhaát

AÊn chay laø moät nghi thöùc mang tính toân giaùo, coù muïc ñích: bieåu loä söï töï haï, loøng aên naên thoáng hoái toäi loãi, vaø taïo cho taâm trí tænh thöùc, saùng suoát. Caùc kinh sö, luaät só vaø Pha-ri-seâu ñaët raát naëng vieäc aên chay, vaø coi ñoù laø moät vieäc laøm ñaïo ñöùc. Vaø hoï caên cöù vaøo ñoù ñeå ñaùnh giaù ai laø ngöôøi ñaïo ñöùc, ai khoâng ñaïo ñöùc. Caùc moân ñeä cuûa Gio-an Taåy Giaû cuõng aên chay ñeå toû loøng saùm hoái vaø ñoùn chôø Ñaáng Cöùu Tinh ñeán. Hoï cuõng ñaët raát naëng vieäc aên chay.

Nhöng quan nieäm vaø thaùi ñoä cuûa Ñöùc Gieâ-su ñoái vôùi vieäc aên chay khieán ta phaûi suy nghó vaø söûa ñoåi laïi caùch quan nieäm cuûa mình veà baäc thang giaù trò cuûa nhöõng vieäc ñaïo ñöùc. Ngaøi vaãn luoân coi troïng vieäc aên chay nhö moät giaù trò thieâng lieâng cao quí, nhöng Ngaøi coi vieäc ñoái xöû cho coù tình coù nghóa, cho hôïp vôùi cung caùch «laøm ngöôøi» coøn quan troïng vaø cao quí hôn nhieàu: «Chaúng leõ khaùch döï tieäc cöôùi laïi coù theå aên chay, khi chaøng reå coøn ôû vôùi hoï?» Ñaønh raèng vieäc aên chay laø quí, nhöng khi coù khaùch tôùi nhaø, khi coøn laø thôøi gian möøng cho haïnh phuùc cuûa ñoâi taân hoân, thì vieäc aên chay quaû laø khoâng thích hôïp, neáu khoâng muoán noùi laø kyø cuïc, ngöôïc ñôøi, laäp dò. Chaéc haún ñoái vôùi Ngaøi, aên chay trong nhöõng tröôøng hôïp aáy chaúng nhöõng khoâng ñaùng khen maø coøn ñaùng traùch nöõa.

Trong cuoäc ñôøi Ñöùc Gieâ-su, ta thaáy Ngaøi luoân luoân ñaët naëng tình ngöôøi hôn caû vieäc giöõ nhöõng taäp tuïc hay luaät leä toân giaùo. Thaät vaäy, Ngaøi saün saøng loãi luaät sa-baùt ñeå laøm theo söï thuùc ñaåy cuûa tình yeâu (x. Mt 12,1-8; 9-14; Lc 13,10-17; 14,1-6; Ga 5,1-18; 9,1-41), ñang khi ñoù laø moät luaät quan troïng do Thieân Chuùa laäp neân qua Moâ-seâ (x. Xh 20,8-11) maø ai vi phaïm coù theå bò xöû toäi cheát hoaëc bò loaïi tröø ra khoûi daân (x. Xh 31,14; 35,2). Nhö vaäy, roõ raøng Ngaøi coi vieäc thöïc hieän tình ngöôøi laø quan troïng hôn caû vieäc tuaân giöõ caùc leà luaät, duø laø nhöõng luaät ñöôïc Kinh Thaùnh coi laø raát quan troïng. Ngaøi ñaõ laøm moät cuoäc caùch maïng toân giaùo, ñaûo loän caùc baäc thang giaù trò cuûa quan nieäm ñaïo ñöùc coå ñieån voán thích thöôïng toân leã nghi, öa chuoäng nhöõng hình thöùc beân ngoaøi. Vaø Ngaøi ñaõ laäp neân moät toân giaùo môùi, vôùi moät tinh thaàn môùi, luaät leä môùi, laáy tình thöông hay tình ngöôøi laøm neàn taûng, laøm giaù trò cao quí nhaát.

Vaø Ngaøi ñaõ tuyeân boá moät caùch thaät roõ raøng luaät môùi cuûa Ngaøi, chæ goàm moät khoaûn luaät duy nhaát, ñoù laø luaät yeâu thöông, laø vieäc thöïc hieän tình ngöôøi vôùi nhau: «Thaày ban cho anh em moät ñieàu raên môùi laø anh em haõy yeâu thöông nhau; anh em haõy yeâu thöông nhau nhö Thaày ñaõ yeâu thöông anh em» (Ga 13,35). Chæ moät luaät duy nhaát naøy laø ñuû toùm goïn toaøn boä moïi leà luaät khaùc, chæ caàn giöõ moät luaät naøy thoâi laø giöõ ñöôïc toaøn boä moïi luaät leä: «Ai yeâu ngöôøi, thì ñaõ chu toaøn Leà Luaät (…) Yeâu thöông laø chu toaøn Leà Luaät» (Rm 13,8.10). Luaät caên baûn naøy maø khoâng giöõ thì duø coù giöõ troïn veïn nhöõng leà luaät khaùc thì cuõng keå nhö chaúng giöõ luaät gì caû (x. Ga 7,19; Cv 7,53), vaø coâng phu giöõ nhöõng luaät khaùc aáy chaúng coù moät giaù trò naøo tröôùc maët Ngaøi. Cöù nghieâm tuùc xem xeùt caùch Ngaøi phaùn xeùt vaøo ngaøy chung thaåm, ta aét thaáy trong soá nhöõng ngöôøi bò keát aùn, chaéc chaén coù nhöõng ngöôøi thöôøng xuyeân aên chay, trung thaønh giöõ nhöõng nghi thöùc hay taäp tuïc toân giaùo, thaäm chí laøm ñöôïc raát nhieàu vieäc toát ñeïp lôùn lao. Nhöng nhöõng vieäc toát ñeïp aáy ích lôïi gì cho hoï khi Ngaøi chæ xeùt coù moät ñieàu: «Moãi laàn caùc ngöôi laøm/khoâng laøm nhö theá cho moät trong nhöõng anh em beù nhoû nhaát cuûa Ta ñaây, laø caùc ngöôi ñaõ laøm/khoâng laøm cho chính Ta vaäy» (Mt 25,40.45). Chính thaùnh Phao-loâ cuõng xaùc nhaän raèng nhöõng vieäc laøm toát ñeïp aáy chaúng coù giaù trò gì tröôùc maët Thieân Chuùa neáu khoâng phaùt xuaát töø tình yeâu: «Giaû nhö toâi coù ñem heát gia taøi cô nghieäp maø boá thí, hay noäp caû thaân xaùc toâi ñeå chòu thieâu ñoát, maø khoâng coù ñöùc meán, thì cuõng chaúng ích gì cho toâi» (1Cr 13,3). Ñieàu aáy caøng trôû neân roõ raøng vôùi caâu noùi cuûa Ñöùc Gieâ-su: «Trong ngaøy aáy, nhieàu ngöôøi seõ thöa vôùi Thaày raèng: "Laïy Chuùa, naøo chuùng toâi ñaõ chaúng töøng nhaân danh Chuùa maø noùi tieân tri, nhaân danh Chuùa maø tröø quyû, nhaân danh Chuùa maø laøm nhieàu pheùp laï ñoù sao?" Vaø baáy giôø Thaày seõ tuyeân boá vôùi hoï: Ta khoâng heà bieát caùc ngöôi; xeùo ñi cho khuaát maét Ta, hôõi boïn laøm ñieàu gian aùc!» (Mt 7,22-23). Hoï bò keát aùn duø ñaõ laøm ñuû moïi ñieàu toát ñeïp, tröø moät ñieàu toát ñeïp nhaát vaø neàn taûng nhaát, laø tình thöông, laø cö xöû vôùi tha nhaân baèng tình ngöôøi ñích thöïc.

Thieát töôûng qua baøi Tin Möøng naøy, chuùng ta caàn phaûi nghieâm tuùc ñaët laïi vaán ñeà: chuùng ta ñaõ quan nieäm vaø haønh xöû nhö Ñöùc Gieâ-su chöa, hay chuùng ta vaãn quan nieäm gioáng nhö caùc kinh sö, luaät só vaø Pha-ri-seâu? Nhöõng ngöôøi naøy coi vieäc aên chay, vieäc giöõ nhöõng nghi thöùc luaät leä, keå caû nhöõng luaät nhoû nhaët nhaát, quan troïng hôn tình yeâu, tình ngöôøi, hôn nhöõng ñieàu maø tình yeâu ñoøi hoûi phaûi thöïc hieän. Maëc duø Ñöùc Gieâ-su ñeán ñaõ 2000 naêm nay ñeå laäp neân moät kyû nguyeân môùi, kyû nguyeân cuûa Taân Öôùc, ñaõ ñem ñeán cho theá giôùi moät tinh thaàn môùi, luaät leä môùi, nhöng cho ñeán hoâm nay, tieác thay coøn raát nhieàu Ki-toâ höõu – trong ñoù raát coù theå coù baïn vaø toâi – vaãn ñang soáng theo quan nieäm cuûa nhieàu ngöôøi thôøi Cöïu Öôùc: coi troïng nhöõng taäp tuïc vaø luaät leä toân giaùo hôn tình thöông.

2. Thôøi môùi, phaûi giöõ luaät môùi, phaûi theo tinh thaàn môùi

Veà söï khoâng hôïp thôøi naøy, Ñöùc Gieâ-su ñaõ khuyeân chuùng ta baèng nhöõng hình aûnh raát cuï theå: «Chaúng ai laáy vaûi môùi maø vaù aùo cuõ, vì nhö vaäy, mieáng vaù môùi ñaõ vaù vaøo seõ keùo vaûi cuõ, khieán choã raùch laïi caøng raùch theâm. Cuõng khoâng ai ñoå röôïu môùi vaøo baàu da cuõ, vì nhö vaäy, röôïu seõ laøm nöùt baàu, theá laø röôïu cuõng maát maø baàu cuõng hö. Nhöng röôïu môùi, baàu cuõng phaûi môùi!» Ñieàu ñoù coù nghóa laø ñaõ böôùc sang thôøi môùi maø chuùng ta vaãn soáng theo luaät cuõ, theo tinh thaàn cuõ thì seõ gaây neân nhieàu tai haïi: chaúng nhöõng khoâng ñaït ñöôïc ñieàu mong muoán maø coøn bò phaûn taùc duïng. Chaúng nhöõng khoâng laøm cho chieác aùo ñaõ raùch ñöôïc laønh laën, maø coøn laøm cho noù raùch theâm. Chaúng nhöõng khoâng chöùa ñöïng hay baûo veä ñöôïc röôïu, maø laøm cho röôïu bò chaûy maát. Thaät vaäy, neáu vaøo cuoái thôøi Cöïu Öôùc maø Ñöùc Gieâ-su ñaõ khieån traùch vaø keát aùn boïn kinh sö, luaät só vaø Pha-ri-seâu khoâng tieác lôøi, thaäm chí coù theå noùi laø «caïn taøu raùo maùng» (x. Mt 23,13-36), thì Ngaøi seõ khieån traùch vaø keát aùn chuùng ta tôùi möùc ñoä naøo moät khi Ngaøi ñem tinh thaàn môùi ñeán theá gian ñaõ 2000 naêm nay, maø chuùng ta vaãn soáng theo tinh thaàn cuõ cuûa boïn kinh sö, luaät só vaø Pha-ri-seâu thôøi ñoù? Chuùng ta quaû laø nhöõng ngöôøi ngoan coá khoâng chòu söûa sai!

Thaät vaäy, bieát bao Ki-toâ höõu hieän nay – thuoäc thieân nieân kyû thöù 3 roài – maø vaãn coi nhöõng taäp tuïc toân giaùo, nhöõng luaät leä chuû yeáu do con ngöôøi laäp neân, quan troïng hôn caû luaät yeâu thöông, ñieàu luaät duy nhaát cuûa Ñöùc Gieâ-su? Coù leõ chuùng ta neân töï xöng mình laø «Moâ-seâ höõu» hay moân ñeä cuûa Moâ-seâ, thì ñuùng hôn laø «Ki-toâ höõu» hay moân ñeä cuûa Ñöùc Ki-toâ! Quaû thaät, coù bieát bao Ki-toâ höõu coi vieäc laõnh nhaän caùc bí tích, nhöõng taäp tuïc toân giaùo nhö ñoïc kinh, laàn chuoãi, aên chay, kieâng thòt, v.v… coøn quan troïng hôn vieäc ñoái xöû cho coù tình coù nghóa vôùi ngöôøi chung quanh mình! Hoï töôûng laøm nhöõng vieäc aáy cho nhieàu thì seõ trôû neân coâng chính. Thaùnh Phao-loâ ñaõ khuyeân hoï: «Anh em maø tìm söï coâng chính trong Leà Luaät, laø anh em ñoaïn tuyeät vôùi Ñöùc Ki-toâ vaø maát heát aân suûng» (Gl 5,4). Chuùng ta caàn ñoïc laïi Taân Öôùc cho kyõ ñeå bieát Ñöùc Gieâ-su coi vieäc naøo quan troïng hôn vieäc naøo. Toâi khoâng coù yù ñaû kích vieäc laõnh nhaän caùc bí tích hay nhöõng taäp tuïc toân giaùo, vì taát caû nhöõng vieäc ñoù ñeàu laø nhöõng vieäc toát ñeïp, nhöng toâi nghó chuùng ta caàn phaûi yù thöùc vieäc naøo laø quan troïng nhaát cho vieäc soáng ñaïo cuûa chuùng ta. Laáy caùi chính laøm caùi phuï, roài ngöôïc laïi laáy caùi phuï laøm caùi chính thì quaû thaät laø ñieân roà!

Ñöùc Gieâ-su ñaõ caûnh caùo caùc kinh sö veà ñieàu aáy, vì hoï khoâng bieát caùi naøo chính caùi naøo phuï, caùi naøo laø quan troïng caùi naøo neân coi nheï: «Khoán cho caùc ngöôøi, nhöõng keû daãn ñöôøng muø quaùng! Caùc ngöôøi baûo: "Ai chæ Ñeàn Thôø maø theà, thì coù theà cuõng nhö khoâng; coøn ai chæ vaøng trong Ñeàn Thôø maø theà, thì bò raøng buoäc" Ñoà ngu si muø quaùng! Theá thì vaøng hay Ñeàn Thôø laø nôi laøm cho vaøng neân cuûa thaùnh, caùi naøo troïng hôn» (Mt 23,16-17). Ngaøi coøn noùi thaät roõ: «Khoán cho caùc ngöôøi, hôõi caùc kinh sö vaø ngöôøi Pha-ri-seâu giaû hình! Caùc ngöôøi noäp thueá thaäp phaân veà baïc haø, thì laø, rau huùng, maø boû nhöõng ñieàu quan troïng nhaát trong Leà Luaät laø coâng lyù, tình thöông vaø söï thaønh thaät» (Mt 23,23).

AÙp duïng nhöõng caâu noùi ñoù vaøo vieäc giöõ ñaïo ngaøy nay, Ngaøi seõ noùi theá naøo veà nhöõng ngöôøi coi vieäc tham döï caùc bí tích, caùc nghi thöùc vaø taäp tuïc toân giaùo coøn quan troïng hôn caû vieäc soáng yeâu thöông? Bí tích vaø caùc nghi leã chæ laø nhöõng daáu chæ cuûa nhöõng thöïc taïi heát söùc cao quí, maø trong ñoù cao quí nhaát laø tình thöông, voán laø baûn chaát cuûa Thieân Chuùa (x.1Ga 4,8.16). Giöõa thöïc taïi cao quí vaø daáu chæ cuûa thöïc taïi cao quí aáy, caùi naøo cao quí hôn, quan troïng hôn? Coi troïng daáu chæ hôn caû thöïc taïi maø daáu chæ aáy aùm chæ, thì chaúng khaùc gì quí troïng hình aûnh cuûa moät ngöôøi hôn chính baûn thaân ngöôøi aáy! Nhö theá chaúng phaûi laø nöïc cöôøi sao? Neáu Ñöùc Gieâ-su coi caùc bí tích nhö laø coát yeáu cuûa toân giaùo, chaéc chaén Ngaøi ñaõ daønh raát nhieàu quan taâm veà vaán ñeà naøy. Thöïc teá, trong Taân Öôùc – trong 4 Tin Möøng, saùch Coâng Vuï Toâng Ñoà, vaø trong caùc thö tín – chöa bao giôø bí tích ñöôïc ñeà caäp nhö moät vaán ñeà troïng yeáu. (Veà vaán ñeà naøy, xin ñöøng hieåu laàm yù cuûa toâi: khi toâi noùi cha meï toâi khoâng ñaùng kính troïng baèng Thieân Chuùa, ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø toâi khoâng kính troïng cha meï toâi, maø traùi laïi toâi ñaõ quan nieäm heát söùc ñuùng ñaén veà choã ñöùng cuûa cha meï toâi tröôùc Thieân Chuùa).

Caàu nguyeän

Laïy Cha, xin Cha giuùp con chòu khoù tìm hieåu tö töôûng vaø laäp tröôøng cuûa Ñöùc Gieâ-su ñeå bieát trong ñôøi soáng ñaïo, ñieàu naøo laø ñieàu coát yeáu nhaát, quan troïng nhaát, vaø ñieàu naøo laø ñieàu phuï thuoäc. Xin ñöøng ñeå vieäc giöõ ñaïo raát thaønh taâm cuûa con trôû neân voâ giaù trò tröôùc maët Cha chæ vì con ñaõ khoâng quan nieäm, suy nghó vaø haønh xöû gioáng nhö Ñöùc Gieâ-su ñaõ daïy.

JK