(1) Khi aáy, Ñöùc Gieâsu nhìn thaáy moät ngöôøi muø töø thuôû môùi sinh. ⁽⁶⁾ Ngaøi nhoå nöôùc mieáng xuoáng ñaát, troän thaønh buøn vaø xöùc vaøo maét ngöôøi muø, ⁽⁷⁾ roài baûo anh ta: «Anh haõy ñeán hoà Siloâaùc maø röûa». Vaäy anh ta ñeán röûa ôû hoà, vaø khi veà thì nhìn thaáy ñöôïc. ⁽⁸⁾ Caùc ngöôøi laùng gieàng vaø nhöõng keû tröôùc kia thöôøng thaáy anh ta aên xin môùi noùi: «Haén khoâng phaûi laø ngöôøi vaãn ngoài aên xin ñoù sao?» ⁽⁹⁾ Coù ngöôøi noùi: «Chính haén ñoù!» Keû khaùc laïi raèng: «Khoâng phaûi ñaâu! Nhöng laø moät ñöùa naøo gioáng haén ñoù thoâi!» Coøn anh ta thì quaû quyeát: «Chính toâi ñaây!» ⁽¹³⁾ Hoï daãn keû tröôùc ñaây bò muø ñeán vôùi nhöõng ngöôøi Phariseâu. ⁽¹⁴⁾ Nhöng ngaøy Ñöùc Gieâsu troän chuùt buøn vaø laøm cho maét anh ta môû ra laïi laø ngaøy sabaùt. ⁽¹⁵⁾ Vaäy, caùc ngöôøi Phariseâu hoûi theâm moät laàn nöõa laøm sao anh nhìn thaáy ñöôïc. Anh traû lôøi: «OÂng aáy laáy buøn thoa vaøo maét toâi, toâi röûa vaø toâi nhìn thaáy». ⁽¹⁶⁾ Trong nhoùm Phariseâu, ngöôøi thì noùi: «OÂng ta khoâng theå laø ngöôøi cuûa Thieân Chuùa ñöôïc, vì khoâng giöõ ngaøy sabaùt»; keû thì baûo, «Moät ngöôøi toäi loãi sao coù theå laøm ñöôïc nhöõng daáu laï nhö vaäy?» Theá laø hoï ñaâm ra chia reõ. ⁽³⁴⁾ Hoï ñoái laïi: «Maøy sinh ra toäi loãi ngaäp ñaàu, theá maø maøy laïi muoán laøm thaày chuùng ta ö?» Roài hoï truïc xuaát anh.

⁽³⁵⁾ Ñöùc Gieâsu nghe noùi hoï ñaõ truïc xuaát anh. Khi gaëp laïi anh, Ngöôøi hoûi: «Anh coù tin vaøo Con Ngöôøi khoâng?» ⁽³⁶⁾ Anh ñaùp: «Thöa Ngaøi, Ñaáng aáy laø ai ñeå toâi tin?» ⁽³⁷⁾ Ñöùc Gieâsu traû lôøi: «Anh ñaõ thaáy Ngöôøi. Chính Ngöôøi ñang noùi vôùi anh ñaây». ⁽³⁸⁾ Anh noùi: «Thöa Ngaøi, toâi tin». Roài anh saáp mình xuoáng tröôùc maët Ngöôøi.

CHIA SEÛ

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Luaät Moâseâ, cuõng laø luaät cuûa Thieân Chuùa, caám raát ngaët khoâng ñöôïc laøm vieäc ngaøy sabaùt. Ai loãi luaät coù theå bò töû hình (x. Xh 31,14-15; 35,2). Vaäy taïi sao Ñöùc Gieâsu laïi chöõa beänh raát nhieàu laàn trong ngaøy sabaùt baát chaáp luaät nhö theá? Ngaøi laøm göông muø hay göông saùng cho chuùng ta vaäy?
2. Neáu coù tröôøng hôïp thi haønh moät ñieàu luaät naøo ñoù trong luaät Chuùa hay luaät Giaùo Hoäi maø ñi ngöôïc laïi ñoøi hoûi cuûa ñöùc aùi, töùc luaät yeâu thöông cuûa Ñöùc Gieâsu, thì ta phaûi laøm theo luaät naøo?

Suy tö gôïi yù:

1. Hai cung caùch giöõ ñaïo khaùc nhau

Trong baøi Tin Möøng naøy, ta thaáy hai naõo traïng hay hai cung caùch giöõ ñaïo khaùc nhau giöõa Ñöùc Gieâsu vaø ngöôøi Phariseâu. Moät ñaèng nhìn thaáy con ngöôøi ñeå yeâu thöông, vaø coøn moät ñaèng chæ nhìn thaáy leà luaät, nguyeân taéc ñeå tuaân giöõ. Nghóa laø moät ñaèng quan troïng hoùa con ngöôøi, coøn moät ñaèng quan troïng hoùa leà luaät. Ñöùc Gieâsu khi thaáy moät ngöôøi muø caàn ñöôïc giuùp ñôõ, thì Ngaøi ñoäng loøng thöông vaø ra tay cöùu giuùp, baát chaáp hoâm ñoù laø ngaøy sabaùt, laø ngaøy maø luaät Moâseâ caám ngaët khoâng ñöôïc laøm vieäc. Nhö vaäy, Ngaøi coi vieäc cöùu ngöôøi quan troïng hôn vieäc giöõ luaät sabaùt. Coøn ngöôøi Phariseâu coi vieäc giöõ luaät sabaùt quan troïng hôn vieäc cöùu ngöôøi. Theo hoï, thaø ñeå ngöôøi khaùc bò muø, bò thieät haïi, bò cheát, coøn hôn laø vi phaïm leà luaät cuûa Thieân Chuùa.

2. Quan nieäm khaùc nhau giöõa ngöôøi Phariseâu vaø Ñöùc Gieâsu

Hai thaùi ñoä ngöôïc nhau ñoù luoân luoân toàn taïi trong caùch giöõ ñaïo cuûa caùc tín ñoà trong moïi toân giaùo. Thaùi ñoä naøo cuõng coù nhöõng lyù do chính ñaùng cuûa noù. Thaùi ñoä naøo cuõng ñuùng, nhöng ñuùng ôû nhöõng möùc ñoä taâm linh cao thaáp khaùc nhau.

Theo quan ñieåm cuûa ngöôøi Phariseâu thì luaät giöõ ngaøy sabaùt laø luaät Moâseâ, cuõng laø luaät cuûa Thieân Chuùa. Vì theá, ngöôøi coâng chính phaûi tuaân giöõ leà luaät, caøng coâng chính thì caøng phaûi giöõ luaät moät caùch chi tieát. Do ñoù, khi thaáy Ñöùc Gieâsu chöõa beänh trong ngaøy sabaùt, hoï baøn thaûo vôùi nhau, «OÂng ta khoâng theå laø ngöôøi cuûa Thieân Chuùa ñöôïc, vì khoâng giöõ ngaøy sabaùt» (Ga 9,16). Hoï quan nieäm, neáu Ñöùc Gieâsu laø ngöôøi cuûa Thieân Chuùa thì taát nhieân Ngaøi phaûi giöõ luaät Moâseâ, thaäm chí coøn nghieâm chænh hôn chính hoï nöõa. Quan ñieåm cuûa hoï quaû heát söùc hôïp lyù vì noù hoaøn toaøn ñöôïc xaây döïng treân raát nhieàu ñoaïn Kinh Thaùnh khuyeân ngöôøi ta phaûi giöõ luaät (x. Ñnl 27,26; 30,10; Gs 22,5; 23,6; 1V 2,3; v.v…). Vì theá, ñoái vôùi hoï, vieäc giöõ luaät toân giaùo laø voâ cuøng quan troïng. Do ñoù, neáu coù söï xung ñoät giöõa moät beân laø giöõ luaät Chuùa, moät beân laø ñoøi hoûi cuûa löông taâm vaø ñöùc aùi, thì phaûi öu tieân cho vieäc giöõ leà luaät.

Nhöng quan ñieåm cuûa Ñöùc Gieâsu thì khaùc haún. Ñaønh raèng luaät Moâseâ laø luaät cuûa Thieân Chuùa, nhöng khi coù xung ñoät giöõa luaät cuûa Thieân Chuùa vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa tình yeâu hay ñöùc aùi, thì phaûi öu tieân tuaân theo luaät cuûa ñöùc aùi. Neáu ngaøy sabaùt maø tình yeâu hay ñöùc aùi ñoøi buoäc phaûi laøm vieäc, phaûi chöõa beänh, thì phaûi chaáp nhaän loãi luaät sabaùt môùi ñuùng vôùi yù Thieân Chuùa. Ñöùc Gieâsu ñöa ra tröôøng hôïp raát cuï theå khi chöõa beänh cho moät ngöôøi phuï nöõ bò quyû aùm, «Coøn baø naøy, laø con chaùu oâng AÙpraham, bò Xatan troùi buoäc ñaõ möôøi taùm naêm nay, thì chaúng leõ laïi khoâng ñöôïc côûi xieàng xích ñoù trong ngaøy sabaùt sao?» (x. Lc 13,10-17).

Vì theá, cho duø loãi luaät sabaùt coù theå daãn ñeán töû hình, nhöng Ñöùc Gieâsu hoaëc caùc toâng ñoà ñaõ nhieàu laàn loãi luaät sabaùt vì lyù do baùc aùi hay vì moät lyù do chính ñaùng khaùc. Chaúng haïn, caùc moân ñeä Ñöùc Gieâsu böùt boâng luùa mì (x. Mt 12,1-8; Mc 2,23-28; Lc 6,1-5); Ñöùc Gieâsu chöõa ngöôøi bò baïi tay (x. Mt 12,9-14; Mc 3,1-6; Lc 6,6-11); chöõa moät phuï nöõ coøng löng (Lc 13,10-17); chöõa ngöôøi maéc beänh phuø thuõng (Lc 14,1-6); chöõa moät ngöôøi ñau oám ôû hoà nöôùc taïi Beátdatha (Ga 5,1-18); chöõa moät ngöôøi muø töø thuôû môùi sinh (Ga 9,1-41), taát caû ñeàu ñöôïc laøm vaøo ngaøy sabaùt. Ngaøi ñaõ bò caùc kinh sö vaø luaät só caûnh caùo nhieàu laàn veà vieäc Ngaøi loãi luaät ngaøy sabaùt, vaø tìm caùch gieát Ngaøi, nhöng Ngaøi vaãn baát chaáp, vaãn cöù loãi luaät sabaùt vì lyù do ñöùc aùi, vaø baát chaáp nguy hieåm. Ngaøi khoâng heà khuyeân baûo ngöôøi beänh haõy ñeán vôùi Ngaøi vaøo ngaøy khaùc thì Ngaøi môùi chöõa beänh cho. Cuõng khoâng baûo hoï ñöøng ñeán vôùi Ngaøi vaøo ngaøy sabaùt ñeå Ngaøi giöõ luaät sabaùt cho troïn veïn. Ñoù chaúng phaûi laø moät maãu göông ñeå chuùng ta noi theo sao, hôõi nhöõng ngöôøi theo Ñöùc Gieâsu vaø nhöõng keû töï haøo mình theo Ngaøi?

3. Tình yeâu hay ñöùc aùi ví nhö hieán phaùp, luaät leä khaùc ví nhö caùc khoaûn luaät

Ñieàu aáy cho thaáy luaät baùc aùi cao troïng hôn baát cöù loaïi luaät naøo, duø laø luaät thaønh vaên cuûa Thieân Chuùa nhö luaät Moâseâ, hay luaät cuûa Giaùo Hoäi vaø nhöõng luaät leä do con ngöôøi laäp ra. Vì trong Kitoâ giaùo, ñöùc aùi ñöôïc ví nhö hieán phaùp, coøn taát caû nhöõng luaät leä thaønh vaên khaùc ñeàu chæ ñöôïc ví nhö luaät phaùp maø thoâi. Luaät phaùp phaûi theå hieän tinh thaàn cuûa hieán phaùp, giuùp hieán phaùp ñöôïc thöïc hieän trong nhöõng tröôøng hôïp cuï theå hôn trong ñôøi soáng. Vì theá, tröôøng hôïp naøo maø thi haønh moät ñieàu khoaûn cuûa luaät phaùp trôû thaønh vi phaïm hieán phaùp thì tröôøng hôïp aáy, ta khoâng neân thi haønh khoaûn luaät aáy. Neáu ai vaãn cöù thi haønh khoaûn luaät aáy, thì ngöôøi aáy vi phaïm hieán phaùp. Neáu vì muoán thi haønh cho ñuùng hieán phaùp maø ñaønh phaûi vi phaïm moät ñieàu khoaûn trong luaät phaùp, thì vieäc vi phaïm ñoù khoâng coøn laø vi phaïm nöõa. Vì muïc ñích cuûa luaät phaùp laø ñeå thöïc hieän hieán phaùp, chöù khoâng ngöôïc laïi.

Ñöùc aùi chính laø hieán phaùp, laø luaät toái thöôïng bao truøm taát caû moïi khoaûn luaät, neân thaùnh Phaoloâ ñaõ daùm quaû quyeát, «Ai yeâu ngöôøi, thì ñaõ chu toaøn Leà Luaät» (Rm 13,8; x. 18,10); «Anh em haõy mang gaùnh naëng cho nhau, nhö vaäy laø anh em chu toaøn luaät Ñöùc Kitoâ» (Gl 6,2). Thaùnh Giacoâbeâ thì cho ñöùc baùc aùi laø luaät cao nhaát cuûa Kinh Thaùnh, «Luaät Kinh Thaùnh ñöôïc ñöa leân haøng ñaàu laø Ngöôi phaûi yeâu ngöôøi thaân caän nhö chính mình» (Gc 2,8). Lôøi tuyeân boá cuûa hai vò thaùnh naøy thaät roõ raøng. Thaùnh AÂu Tinh cuõng noùi, «Cöù yeâu ñi, roài muoán laøm gì thì laøm» (Ama et fac quod vis).

Luaät Moâseâ laø luaät cuûa Thieân Chuùa, ñöôïc chính Thieân Chuùa truyeàn qua Moâseâ. Theá maø khi coù söï xung ñoät giöõa luaät Moâseâ vaø ñöùc aùi hay ñieàu löông taâm ñoøi buoäc, thì Ñöùc Gieâsu ñaõ chaáp nhaän loãi luaät Moâseâ (töùc luaät Chuùa) chöù khoâng chaáp nhaän loãi ñöùc aùi hay loãi luaät löông taâm. Hieän nay, luaät cuûa Ñöùc Gieâsu ñaõ thay theá luaät Moâseâ, vaø luaät cuûa Ngaøi laø luaät yeâu thöông, neân yeâu thöông chính laø luaät toái thöôïng, ñuùng nhö thaùnh Giacoâbeâ ñaõ noùi ôû treân (Gc 2,8). Luaät Moâseâ laø luaät cuûa Thieân Chuùa maø coøn vaäy, huoáng chi nhöõng luaät do con ngöôøi laäp ra. Ai coi vieäc thi haønh ñöùc aùi nheï hôn moät khoaûn luaät naøo ñoù do con ngöôøi laäp ra, thì caâu sau ñaây cuûa Ñöùc Gieâsu ñaùng ñeå cho hoï suy nghó, «Daân naøy toân kính Ta baèng moâi baèng mieäng, coøn loøng chuùng thì laïi xa Ta. Chuùng coù thôø phöôïng Ta thì cuõng voâ ích, vì giaùo lyù chuùng giaûng daïy chæ laø giôùi luaät phaøm nhaân» (Mt 15,8-9). Vaäy, chuùng ta phaûi theo laäp tröôøng cuûa Ñöùc Gieâsu hay cuûa ngöôøi Phariseâu?

4. Muïc ñích cuûa leà luaät laø hình thaønh ñöùc aùi trong loøng con ngöôøi

Cuõng nhö moät caây non caàn phaûi buoäc vaøo moät coïc thaúng ñeå caây moïc thaúng leân. Nhöng khi caây ñaõ moïc thaúng vaø caùc moâ moäc trong caây ñaõ cöùng caùt roài, thì ngöôøi ta boû coïc ñi. Luaät leä gioáng nhö caùi coïc thaúng aáy ñeå giuùp cho taâm linh coøn non yeáu moïc thaúng leân. Noù coù nhieäm vuï hình thaønh ñöùc aùi ôû trong ta. Khi ñöùc aùi cuûa ta ñaõ ñöôïc hình thaønh vaø trôû neân vöõng chaéc, thì ta phaûi haønh ñoäng theo söï ñoøi hoûi cuûa ñöùc aùi ñaõ ñöôïc hình thaønh aáy ôû trong ta. Luùc aáy leà luaät ñaõ ñoùng heát vai troø vaø nhieäm vuï cuûa noù.

Thaät vaäy, theo thaùnh Phaoloâ, leà luaät ñöôïc laäp neân khoâng phaûi cho ngöôøi coâng chính, maø cho ngöôøi toäi loãi töùc chöa hieåu bieát ñöôïc coát tuûy cuûa söï coâng chính (x. 1Tm 1,8-10). Ngaøi cuõng noùi, «Khoâng ngöôøi phaøm naøo ñöôïc nhìn nhaän laø coâng chính vì ñaõ laøm nhöõng gì Luaät daïy. Ngaøy nay, söï coâng chính cuûa Thieân Chuùa ñaõ ñöôïc theå hieän maø khoâng caàn ñeán Luaät Moâseâ» (Rm 3,20-21; x. Gl 3,11). Söï coâng chính khoâng heä taïi vieäc giöõ luaät leä: «Neáu ngöôøi ta ñöôïc neân coâng chính do Leà Luaät, thì hoaù ra Ñöùc Kitoâ ñaõ cheát voâ ích» (Gl 2,21); maø do vieäc coù thöïc haønh ñöùc aùi hay tình thöông ñích thöïc ôû trong loøng hay khoâng. Vì söï coâng chính hay thaùnh thieän heä taïi vieäc mình coù trôû neân gioáng Thieân Chuùa hay khoâng, coù Thieân Chuùa ôû trong mình hay khoâng. Maø Thieân Chuùa töï baûn chaát chính laø tình yeâu, laø ñöùc aùi (x. 1Ga 4,8.16).

CAÀU NGUYEÄN

Laïy Cha, xin cho con hieåu ñöôïc söï caàn thieát cuûa leà luaät trong söï phaùt trieån taâm linh. Nhöng cuõng cho con hieåu ñöôïc söï giôùi haïn vaø vai troø nhaát thôøi cuûa leà luaät. Muïc ñích cuûa leà luaät chính laø hình thaønh ñöùc aùi hay tình yeâu ñích thöïc ôû trong con. Neáu giöõ leà luaät troïn haûo nhöng ñöùc aùi chaân thaät vaãn khoâng hình thaønh ñöôïc trong loøng con, thì vieäc giöõ luaät aáy coù ích lôïi gì? Xin Cha cho con hieåu ñöôïc ñieàu aáy.

JK