(17) Ñöùc Gieâsu ñi xuoáng cuøng vôùi caùc oâng, Ngöôøi döøng laïi ôû moät choã ñaát baèng. Taïi ñoù, ñoâng ñaûo moân ñeä cuûa Ngöôøi, vaø ñoaøn luõ daân chuùng töø khaép mieàn Giuñeâ, Gieârusalem cuõng nhö töø mieàn duyeân haûi Tia vaø Xiñoân ñeán ñeå nghe Ngöôøi giaûng vaø ñeå ñöôïc chöõa laønh beänh taät.

(20) Ñöùc Gieâsu ngöôùc maét leân nhìn caùc moân ñeä vaø noùi : «Phuùc cho anh em laø nhöõng keû ngheøo khoù, vì Nöôùc Thieân Chuùa laø cuûa anh em. ⁽²¹⁾ Phuùc cho anh em laø nhöõng keû baây giôø ñang phaûi ñoùi, vì Thieân Chuùa seõ cho anh em ñöôïc no loøng. Phuùc cho anh em laø nhöõng keû baây giôø ñang phaûi khoùc, vì anh em seõ ñöôïc vui cöôøi. ⁽²²⁾ Phuùc cho anh em khi vì Con Ngöôøi maø bò ngöôøi ta oaùn gheùt, khai tröø, sæ vaû vaø bò xoaù teân nhö ñoà xaáu xa. ⁽²³⁾ Ngaøy ñoù, anh em haõy vui möøng nhaûy muùa, vì naøy ñaây phaàn thöôûng daønh cho anh em ôû treân trôøi thaät lôùn lao. Bôûi leõ caùc ngoân söù cuõng ñaõ töøng bò cha oâng hoï ñoái xöû nhö theá. ⁽²⁴⁾ Nhöng khoán cho caùc ngöôi laø nhöõng keû giaøu coù, vì caùc ngöôi ñaõ ñöôïc phaàn an uûi cuûa mình roài. ⁽²⁵⁾ Khoán cho caùc ngöôi, hôõi nhöõng keû baây giôø ñang ñöôïc no neâ, vì caùc ngöôi seõ phaûi ñoùi. Khoán cho caùc ngöôi, hôõi nhöõng keû baây giôø ñang ñöôïc vui cöôøi, vì caùc ngöôi seõ phaûi saàu khoå khoùc than. ⁽²⁶⁾ Khoán cho caùc ngöôi khi ñöôïc moïi ngöôøi ca tuïng, vì caùc ngoân söù giaû cuõng ñaõ töøng ñöôïc cha oâng hoï ñoái xöû nhö theá».

Caâu hoûi gôïi yù :

1. Baïn coù thaáy nhöõng moái phuùc vaø hoïa ñích thöïc baøi Tin Möøng naøy coù lieân heä ñeán luaät nhaân quaû khoâng? Baïn hieåu theá naøo veà luaät nhaân quaû?
2. Neáu chæ coù ñôøi soáng traàn gian naøy laø duy nhaát, thì baøi Tin Möøng treân coù coøn ñuùng khoâng? Neáu coøn coù ñôøi soáng vónh cöûu nöõa thì sao?

1. Luaät nhaân quaû trong vuõ truï, trong cuoäc ñôøi traàn gian

Baøi Tin Möøng hoâm nay noùi leân töông quan nhaân quaû mang tính taát yeáu giöõa quaù khöù vaø hieän taïi, giöõa hieän taïi vaø töông lai, hay giöõa thôøi tröôùc vaø thôøi sau. Töông quan ñoù dieãn tieán theo nhöõng ñònh luaät coá ñònh ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa thieát laäp trong vuõ truï. Nhöõng ñònh luaät ñoù coù theå toùm laïi trong nhöõng meänh ñeà sau ñaây: Coù gieo môùi coù gaët; Gieo nhaân naøo gaët quaû naáy; Gieo ít thì gaët ít, gieo nhieàu thì gaët nhieàu; Töø luùc gieo ñeán luùc gaët ñoøi hoûi phaûi coù thôøi gian, vaø phaûi vaát vaû boû coâng söùc ra.

– Coù gieo môùi coù gaët: Khoâng söï vieäc naøo xaûy ra trong cuoäc ñôøi maø khoâng coù nguyeân nhaân. Thaáy moät caây rôïp boùng maùt beân veä ñöôøng, khoâng ai nghó raèng töï nhieân noù moïc leân, maø nghó raèng phaûi coù ngöôøi troàng noù. Hay ít ra laø coù moät con chim naøo ñoù ñaõ gieo haït ôû ñaáy… Haïnh phuùc hay ñau khoå ta ñöôïc höôûng hay phaûi chòu ñeàu coù nguyeân nhaân do chính ta – ñoâi khi do ai ñoù – taïo ra tröôùc ñoù. Vaø nhöõng gì ta ñang coù hoaëc ñang laøm ñeàu laø nguyeân nhaân phaùt sinh hieäu quaû trong töông lai. Saùch Giaûng Vieân vieát: «Keû khoâng gieo chaúng bao giôø gaët» (Gv 11,4).

– Gieo nhaân naøo gaët quaû naáy: Nhìn caây cam, ta chaéc chaén noù phaûi moïc leân töø haït cam, khoâng theå töø moät haït khaùc ñöôïc. Nghóa laø thaáy nhaân thì bieát quaû, vaø nhìn quaû thì bieát nhaân: «Cöù xem ngöôøi ta sinh ra quaû naøo, thì bieát hoï laø ai. ÔÛ buïi gai, laøm gì coù nho maø haùi? Heã caây toát thì sinh quaû toát, caây xaáu thì sinh quaû xaáu. Caây toát khoâng theå sinh quaû xaáu, cuõng nhö caây xaáu khoâng theå sinh quaû toát» (Mt 7,16-18). Cuõng vaäy, haønh ñoäng toát aét phaûi ñem laïi haïnh phuùc, vaø haønh ñoäng xaáu aét phaûi daãn ñeán ñau khoå. Söï töông öùng naøy ñaïo Phaät goïi laø «nghieäp baùo». Thaùnh Kinh vieát: «Ai gieo gioáng naøo thì seõ gaët gioáng aáy» (Gl 6,7); «Gieo gioù thì phaûi gaët baõo» (Hs 8,7; x. G 4,8);

– «Gieo ít thì gaët ít, gieo nhieàu thì gaët nhieàu» (2Cr 9,6): Nhaân vaø quaû khoâng chæ töông öùng veà chaát, maø coøn veà löôïng nöõa. Gieo moät haït thì chæ ñöôïc moät caây, gieo traêm haït thì ñöôïc caû traêm caây.

– Töø luùc gieo ñeán luùc gaët ñoøi hoûi phaûi coù thôøi gian: Thôøi gian laø moät yeáu toá quan troïng ñeå haït phaùt trieån thaønh caây, vaø ñeå caây ra traùi. Thôøi gian ñoù laâu hay mau tuøy töøng loaïi caây. Caây ngoâ chæ caàn troàng 3 thaùng laø ra traùi, nhöng caây saàu rieâng thì phaûi maát 7 ñeán 10 naêm. Khoâng theå thuùc caây moïc nhanh hôn hay giuïc hoa keát traùi sôùm hôn. Keát quaû cuûa vieäc laønh nhieàu khi phaûi 5, 10 naêm sau môùi höôûng ñöôïc. Cuõng nhö haäu quaû cuûa moät haønh ñoäng xaáu phaûi 3, 4 naêm hay caû chuïc naêm sau môùi thaáy ñöôïc. Do ñoù, nhieàu khi phaûi chôø ñôïi keát quaû, hoaëc ñöøng töôûng seõ traùnh ñöôïc haäu quaû. Raát nhieàu tröôøng hôïp haønh ñoäng ôû ñôøi naøy, nhöng ñeán ñôøi sau môùi sinh keát quaû hay haäu quaû.

– … vaø phaûi vaát vaû boû coâng söùc ra: Ñeå caây luùa moïc leân vaø sinh ra haït luùa, ngöôøi noâng daân phaûi caøy böøa, gieo haït, laøm coû, daãn nöôùc, tröø saâu, boùn phaân, roài gaët, ñaäp luùa vaø xay luùa. Bao coâng lao vaø moà hoâi phaûi ñoå ra: «Ai ôi böng baùt côm ñaày, deûo thôm moät haït ñaéng cay muoân phaàn» (Ca dao). Nhöng coâng lao vaø moà hoâi aáy neáu chính ñaùng seõ ñoåi thaønh vui möøng vaø haïnh phuùc: «Gieo trong ñau thöông seõ gaët giöõa vui möøng» (Tv 126,5-6).

Ai cuõng sôï khoå vaø muoán ñöôïc haïnh phuùc. Nhöng ngöôøi khoân thì traùnh ñöôïc khoå vaø taïo ñöôïc haïnh phuùc, coøn ngöôøi daïi tuy muoán traùnh khoå nhöng vaãn vöôùng ñau khoå vaø khoâng tìm thaáy haïnh phuùc. Vì «ngöôøi khoân sôï nhaân, ngöôøi daïi sôï quaû». Muoán traùnh khoå thì phaûi traùnh töø nhaân. Cöù taïo nhaân khoå thì khi quaû khoå ñeán laøm sao traùnh ñöôïc? Muoán ñöôïc phuùc thì phaûi taïo phuùc töø nhaân. Neáu taïo nhaân phuùc thì duø chaúng mong caàu, quaû phuùc vaãn ñeán.

3. Luaät nhaân quaû vôùi caùc moái phuùc thaät vaø caùc moái hoïa thaät

Chuùng ta deã hieåu ñoaïn Tin Möøng hoâm nay khi ñoái chieáu noù vôùi luaät nhaân quaû vaø nieàm tin vaøo ñôøi soáng vónh cöûu sau cuoäc soáng ngaén nguûi naøy. Minh hoïa sau ñaây cuõng giuùp ta hieåu ñoaïn Tin Möøng treân saâu xa hôn.

Treân theá giôùi, coù raát nhieàu ngöôøi ñang phaûi soáng trong nhöõng cheá ñoä ñoäc taøi, thieáu nhaân quyeàn vaø töï do caàn thieát. Hoï caûm thaáy khoù soáng neân quyeát taâm ñi tò naïn, nghóa laø di chuyeån vôùi baát cöù giaù naøo ñeán nhöõng vuøng ñaát töï do ñeå cuoäc soáng thoaûi maùi hôn. Nhöõng ngöôøi coù yù ñònh ñi tò naïn naøy coù hai caùch suy nghó vaø hai caùch soáng khi coøn ôû vuøng ñaát cuõ maø hoï muoán rôøi boû:

Caùch 1: Töø khi coù yù ñònh ñi tò naïn, hoï coi cuoäc soáng cuûa hoï taïi vuøng ñaát hoï ñang soáng nhö cuoäc soáng taïm bôï, vaø coi cuoäc soáng hoï seõ soáng taïi vuøng ñaát töï do môùi laø cuoäc soáng ñích thöïc vaø laâu daøi cuûa hoï. Vì theá, nhieàu ngöôøi ñeán tuoåi laäp gia ñình ñaõ khoâng daán thaân vaøo tình yeâu ñeå khoâng bò caûn trôû cho vieäc dôøi ñoåi choã ôû. Nhieàu ngöôøi bò thieáu thoán ngheøo khoå nhöng ñaõ töø choái nhöõng choã laøm coù löông boång raát lôùn ñeå khoûi bò raøng buoäc vaøo hôïp ñoàng khi caàn phaûi ra ñi. Nhieàu ngöôøi raát giaøu coù, thay vì mua saém nhaø cöûa, ruoäng vöôøn, xe coä sang troïng nhö nhöõng ngöôøi giaøu coù khaùc, thì laïi chaáp nhaän soáng ngheøo khoå ñeå coù theå daønh tieàn haàu coù theå söû duïng trong cuoäc soáng môùi. Toùm laïi, taïi vuøng ñaát cuõ, hoï soáng moät caùch ñôn sô, khoù ngheøo, laøm nhöõng ngheà taïm bôï ñeå «laáy ngaén nuoâi daøi», taïm ngöng tieán haønh taát caû nhöõng chuyeän quan troïng trong cuoäc ñôøi. Taát caû ñeàu ñeå chuaån bò cho cuoäc soáng sau naøy taïi vuøng ñaát töï do.

Caùch 2: Maëc duø coù yù ñònh ñi tò naïn, nhöng nhöõng ngöôøi theo caùch naøy chaúng chuaån bò gì cho cuoäc soáng saép tôùi. Khi coøn soáng taïi vuøng ñaát maø hoï seõ rôøi boû, hoï soáng nhö theå hoï seõ soáng ôû ñaáy vónh vieãn. Vì theá, hoï mua saém nhaø cöûa, ruoäng vöôøn, xe coä nhö bao ngöôøi khoâng coù yù ñònh tò naïn. Hoï tieáp tuïc tính toaùn nhöõng chuyeän laâu daøi nhö daán thaân vaøo tình yeâu hoân nhaân, hôïp ñoàng laøm aên laâu daøi vôùi nhieàu ngöôøi, v.v… Ñeán khi ñöôïc pheùp ra ñi, hoï khoâng kòp baùn ruoäng vöôøn, nhaø cöûa, xe coä, neân phaûi boû laïi taát caû. Tình yeâu hoân nhaân cuûa hoï ñang tieán haønh boãng dôû dang: ñi thì ñaønh phaûi chia tay vôùi ngöôøi yeâu vaø thaønh keû boäi tình, maø muoán chung tình thì phaûi boû yù ñònh ñi tò naïn… Caùc hôïp ñoàng laâu daøi boãng nhieân bò caét ngang vaø phaûi boài thöôøng (neáu khoâng traû tröôùc khi ra ñi thì khi qua vuøng ñaát môùi cuõng phaûi traû)… Vì theá, khi ñeán vuøng ñaát töï do, hoï khoâng coøn gì, maø nôï naàn thì choàng chaát.

Giöõa hai caùch aáy, caùch naøo khoân ngoan hôn? Khi coøn ôû vuøng ñaát cuõ, nhöõng ngöôøi theo caùch 1 phaûi soáng thieáu thoán, khoù khaên, ñang khi nhöõng ngöôøi theo caùch 2 thì soáng raát ñaày ñuû, ung dung. Nhöng khi sang ñeán vuøng ñaát môùi thì ngöôïc laïi, ngöôøi theo caùch 1 coù moät töông lai töôi saùng, coøn ngöôøi theo caùch 2 coù moät töông lai ñen toái. Vaäy thì söï khoù khaên thieáu thoán cuûa nhöõng ngöôøi theo caùch 1 ôû vuøng ñaát cuõ laø hoïa hay laø phuùc? Vaø söï ñaày ñuû, ung dung cuûa nhöõng ngöôøi theo caùch 2 ôû vuøng ñaát cuõ laø phuùc hay laø hoïa?

Cuoäc ñôøi ta ñang soáng taïi traàn gian – maø theo Thaùnh Kinh thì thuû laõnh cuûa noù laø ma quæ (x. Ga 12,31; 14,30; 16,11; Ep 2,2) – ñaày nhöõng baát traéc, ñau khoå vaø ñaày haïn cheá… coù khaùc gì cuoäc soáng khoù khaên döôùi moät cheá ñoä ñoäc taøi. Nhöng cuõng theo Thaùnh Kinh, chuùng ta coøn coù moät cuoäc soáng khaùc laâu daøi hôn, haïnh phuùc hôn, töï do hôn raát nhieàu ôû beân kia coõi cheát; ñoù laø ñôøi sau hay cuoäc soáng vónh cöûu. Cuoäc soáng cô cöïc ñôøi naøy keùo daøi nhieàu laém khoaûng 100 naêm, coøn cuoäc soáng haïnh phuùc kia keùo daøi voâ taän. Ngöôøi Kitoâ höõu tuy soáng ôû traàn gian, tuy tích cöïc xaây döïng cuoäc soáng ôû traàn gian, nhöng taâm hoàn luoân ngöôõng voïng veà cuoäc soáng haïnh phuùc ñôøi sau. Coù hai caùch soáng ôû ñôøi naøy, töông töï nhö caùch 1 vaø 2 trong minh hoïa treân.

Moãi ngöôøi chuùng ta ñang soáng theo caùch naøo? Nhöõng gì baát lôïi cho cuoäc soáng ñôøi sau, duø noù coù ñem laïi lôïi loäc voâ vaøn ôû ñôøi naøy, cuõng laø nhöõng moái hoïa. Coøn nhöõng gì thuaän lôïi cho cuoäc soáng ñôøi sau, duø coù ñem laïi nhieàu baát lôïi cho cuoäc soáng ñôøi naøy, cuõng laø nhöõng moái phuùc. Ñaët vaán ñeà nhö theá, chuùng ta seõ deã hieåu ñöôïc ñaâu laø nhöõng moái phuùc ñích thöïc, ñaâu laø nhöõng moái hoïa ñích thöïc khi ôû traàn gian naøy. Nhôø ñoù ta môùi hieåu ñöôïc nhöõng caâu noùi coù veû nhö nghòch lyù cuûa Ñöùc Gieâsu trong baøi Tin Möøng treân.

CAÀU NGUYEÄN

Laïy Cha, con bieát luaät nhaân quaû laø gieo nhaân naøo thì gaët quaû naáy. Neáu con gieo nhaân thuoäc traàn gian, con seõ gaët ñöôïc nhöõng gì thuoäc traàn gian. Neáu con gieo nhaân thuoäc vónh cöûu, con seõ gaët ñöôïc nhöõng gì thuoäc vónh cöûu. Khi coøn ôû traàn gian, neáu con chæ gieo nhaân thuoäc traàn gian, thì khi böôùc sang ñôøi soáng vónh cöûu, con hoaøn toaøn traéng tay. Neáu ôû ñôøi naøy, con gieo nhaân cho ñôøi sau, thì ñôøi sau con seõ giaøu coù, nhöng ñôøi naøy con phaûi chaáp nhaän cuoäc soáng chæ taïm ñuû vôùi nhöõng gì tình thöông quan phoøng cuûa Cha ban cho con. Xin cho con nhaän ra ñaâu laø caùch gieo nhaân khoân ngoan nhaát, ñem laïi lôïi ích cho con nhaát.

JK