(1) Thaáy ñaùm ñoâng, Ñöùc Gieâsu leân nuùi. Ngöôøi ngoài xuoáng, caùc moân ñeä ñeán gaàn beân. ⁽²⁾ Ngöôøi môû mieäng daïy hoï raèng: ⁽³⁾ «Phuùc thay ai coù taâm hoàn ngheøo khoù, vì Nöôùc Trôøi laø cuûa hoï. ⁽⁴⁾ Phuùc thay ai hieàn laønh, vì hoï seõ ñöôïc Ñaát Höùa laøm gia nghieäp. ⁽⁵⁾ Phuùc thay ai saàu khoå, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa uûi an. ⁽⁶⁾ Phuùc thay ai khaùt khao neân ngöôøi coâng chính, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa cho thoaû loøng. ⁽⁷⁾ Phuùc thay ai xoùt thöông ngöôøi, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa xoùt thöông. ⁽⁸⁾ Phuùc thay ai coù taâm hoàn trong saïch, vì hoï seõ ñöôïc nhìn thaáy Thieân Chuùa. ⁽⁹⁾ Phuùc thay ai xaây döïng hoaø bình, vì hoï seõ ñöôïc goïi laø con Thieân Chuùa. ⁽¹⁰⁾ Phuùc thay ai bò baùch haïi vì soáng coâng chính, vì Nöôùc Trôøi laø cuûa hoï. ⁽¹¹⁾ Phuùc thay anh em khi vì Thaày maø bò ngöôøi ta sæ vaû, baùch haïi vaø vu khoáng ñuû ñieàu xaáu xa. ⁽¹²⁾ Anh em haõy vui möøng hôùn hôû, vì phaàn thöôûng daønh cho anh em ôû treân trôøi thaät lôùn lao».

CHIA SEÛ

Caâu hoûi gôïi yù:

1. «Taùm Moái Phuùc» cuûa Ñöùc Gieâsu neân hieåu theo nghóa naøo? Nghóa ñen hay nghóa taâm linh?
2. «Taâm hoàn ngheøo khoù» laø gì? Nhöõng ngöôøi ñang khoå vì ngheøo maø ta thöôøng gaëp laø ngöôøi haïnh phuùc thaät sao? Ngöôøi «saàu khoå» sao laïi haïnh phuùc ñöôïc?

Suy tö gôïi yù:

1. «Taùm Moái Phuùc» ñeàu laø nhöõng chaân lyù raát nghòch lyù

Ñoïc baøi «Taùm Moái Phuùc» cuûa Ñöùc Gieâsu, ai cuõng nhaän ra taùm ñieàu raát nghòch lyù. Nghòch lyù laø ñi ngöôïc laïi vôùi loâgích thoâng thöôøng cuûa con ngöôøi. Trong Tin Möøng, cuõng nhö trong cuoäc soáng, coù raát nhieàu nghòch lyù. Chaúng haïn nhöõng caâu: «Ai muoán cöùu maïng soáng mình, thì seõ maát; coøn ai lieàu maát maïng soáng mình vì Thaày, thì seõ tìm ñöôïc maïng soáng aáy» (Mt 16,25); hay «Söùc maïnh cuûa Thaày ñöôïc bieåu loä troïn veïn trong söï yeáu ñuoái» (2Cr 12,9); chính vì theá, «khi toâi yeáu, chính laø luùc toâi maïnh» (2Cr 12,10). Tuy nghòch lyù, nhöng laïi raát thöïc teá, vaø suy cho cuøng, nhaát laø khi ñaõ coù thaät nhieàu kinh nghieäm tröôøng ñôøi, thì laïi thaáy chuùng voâ cuøng höõu lyù.

«Taùm Moái Phuùc» laø baøi giaûng ñaàu tieân cuûa Ñöùc Gieâsu, ñöôïc Ngaøi thöïc hieän treân nuùi, nôi töôïng tröng cho nhöõng gì cao caû nhaát. Toaøn boä nhöõng gì Ñöùc Gieâsu rao giaûng vaø haønh ñoäng ñeå thöïc hieän Nöôùc Trôøi, vaø chính cuoäc soáng vì Nöôùc Trôøi cuûa Ngaøi ñeàu minh giaûi cho baøi giaûng ñaàu tieân aáy. Vì theá, Giaùo Hoäi thaät höõu lyù khi goïi «Taùm Moái Phuùc» laø «Hieán Chöông Nöôùc Trôøi». Ñoù laø nhöõng nguyeân lyù caên baûn nhaát ñeå thöïc hieän Nöôùc Trôøi – töùc Thieân Ñaøng hay Haïnh Phuùc ñích thöïc – ngay trong chính taâm hoàn mình, trong ñôøi soáng caù nhaân / xaõ hoäi, vaø trong cuoäc soáng vónh cöûu mai sau.

2. Phaûi hieåu «Taùm Moái Phuùc» theo nghóa taâm linh

Thoâng thöôøng, nhöõng caâu dieãn taû chaân lyù thaâm saâu trong kinh ñieån cuûa caùc toân giaùo ñeàu phaûi hieåu theo nghóa taâm linh, huyeàn nhieäm. «Taùm Moái Phuùc» laø nhöõng chaân lyù caên baûn nhaát cuûa Kitoâ giaùo, cuõng khoâng ra ngoaøi quy luaät aáy. Hieåu theo nghóa ñen thì coù theå ñuùng, nhöng raát nhieàu khi khoâng phuø hôïp. Vaäy muoán hieåu «Taùm Moái Phuùc» theo nghóa taâm linh thì phaûi hieåu theá naøo?

a) «Phuùc thay ai coù taâm hoàn ngheøo khoù, vì Nöôùc Trôøi laø cuûa hoï». Caâu naøy khuyeân ta phaûi «ngheøo» loøng tham. Taâm hoàn ngheøo khoù laø taâm hoàn ít loøng tham, ít duïc voïng. Raát nhieàu ngöôøi nhôø tham lam maø trôû neân giaøu coù; nhöõng ngöôøi naøy tuy giaøu nhöng vaãn khoå. Nhöng vaãn coù moät soá ít ngöôøi tuy giaøu sang maø laïi ít loøng tham, ít tham voïng; hoï thöôøng sung söôùng. Cuõng vaäy, nhieàu ngöôøi vì ít loøng tham maø trôû neân ngheøo; hoï laø nhöõng ngöôøi ngheøo maø khoâng thieáu, khoâng khoå, vì hoï haøi loøng vôùi nhöõng gì mình coù: «Bieát ñuû thì ñaõ ñuû, khoâng bieát ñuû thì bieát ñeán bao giôø môùi ñuû?» (Nguyeãn Coâng Tröù). Traùi laïi coù raát nhieàu ngöôøi ngheøo nhöng laïi ñaày loøng tham, ñaày tham voïng, neân hoï khoå sôû hôn ai heát: vöøa ngheøo laïi vöøa khoå.

Ñoái töôïng tham muoán cuûa haàu heát moïi ngöôøi laø cuûa caûi vaät chaát nhö tieàn baïc, ñaát ñai, nhaø cöûa, nhöõng phöông tieän ñeå cuoäc soáng ñöôïc thoaûi maùi nhö xe coä, caùc loaïi maùy moùc… Nhöõng ngöôøi coù trí tueä hôn thì ñoái töôïng tham muoán laø taøi naêng, danh voïng, quyeàn bính, ñòa vò, uy tín, loøng kính troïng cuûa moïi ngöôøi daønh cho mình… – Tham muoán gioáng nhö moät beänh ghieàn, noù ñoøi hoûi vaø thoâi thuùc con ngöôøi phaûi thoûa maõn côn ghieàn. Khoâng thoûa maõn thì chòu khoâng noåi: böïc boäi, khoù chòu, phieàn muoän voâ cuøng. Nhöng côn ghieàn chæ ñöôïc thoûa maõn trong moät thôøi gian ngaén roài laïi ñoøi hoûi tieáp. Cöù theá maø taùi dieãn suoát cuoäc ñôøi. Tham muoán, côn ghieàn, gioáng nhö moät tuùi bò luûng ñaùy, cöù ñaày ñöôïc ít laâu laïi trôû neân roãng tueách roài laïi ñoøi hoûi phaûi ñaày nöõa. Tham muoán ñoøi hoûi phaûi ñöôïc thoûa maõn, neáu khoâng thoûa maõn, ta seõ khoù chòu, böïc boäi, ñau khoå, khoâng haïnh phuùc. Nhöng thoûa maõn noù, nhieàu khi ta phaûi nhuùng tay vaøo toäi aùc, laøm nhöõng ñieàu thaát ñöùc, voâ löông taâm. Töø ñoù, ñôøi soáng ta khoâng coøn ñöôïc an oån, thaäm chí coù theå bò nhöõng haäu quaû tai haïi vì nhöõng toäi aùc ta gaây neân. Do ñoù, tham muoán chaúng nhöõng khieán ta laøm cho ngöôøi khaùc ñau khoå, maø chính ta cuõng chaúng ñöôïc haïnh phuùc. Toùm laïi, tham muoán thöôøng taïo neân ñau khoå. Vì theá, ta neân boû bôùt tham muoán trong cuoäc ñôøi. Caøng ít tham muoán thì caøng deã haïnh phuùc.

b) «Phuùc thay ai saàu khoå, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa uûi an». Caâu naøy khuyeân ta ñöøng ham söôùng, cuõng ñöøng sôï khoå, haõy saün saøng chaáp nhaän ñau khoå. Ngöôøi caøng sôï ñau khoå thì caøng nhaïy beùn vôùi ñau khoå, caøng deã ñau khoå, caøng haáp daãn ñau khoå ñeán vôùi mình. Daân gian coù caâu: «Gheùt cuûa naøo, Trôøi trao cuûa aáy». Coøn ngöôøi saün saøng chaáp nhaän ñau khoå, saün saøng «vaùc thaäp giaù mình» (Mt 16,24) thì vui veû khi ñau khoå ñeán, vaø thaùi ñoä aáy hoùa giaûi ñöôïc ñau khoå. Kinh nghieäm cho toâi thaáy: khoâng phaûi cöù saün saøng ñoùn nhaän ñau khoå thì taát nhieân ñau khoå seõ tôùi, traùi laïi thì ñuùng hôn. Thaùi ñoä naøy khieán ñau khoå ít xaûy ra hôn. Neáu ñau khoå coù xaûy ñeán, ngöôøi coù ñöùc tin seõ nhìn ra ñoù laø thaùnh yù Thieân Chuùa, vì: «Hai con chim seû chæ baùn ñöôïc moät haøo phaûi khoâng? Theá maø, khoâng moät con naøo rôi xuoáng ñaát ngoaøi yù cuûa Cha anh em. Vaäy anh em ñöøng sôï, anh em coøn quyù giaù hôn muoân vaøn chim seû» (Mt 10,29.31). Moät khi ñaõ nhaän ra thaùnh yù Chuùa, ta vui loøng chaáp nhaän vì bieát raèng thaùnh yù Chuùa luoân coù lôïi cho mình. Ñoù laø caùch khoân ngoan nhaát ñeå ít ñau khoå nhaát, ñau khoå chuû quan cuõng nhö khaùch quan.

c) «Phuùc thay ai hieàn laønh, vì hoï seõ ñöôïc Ñaát Höùa laøm gia nghieäp»; «Phuùc thay ai xoùt thöông ngöôøi, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa xoùt thöông»; «Phuùc thay ai xaây döïng hoaø bình, vì hoï seõ ñöôïc goïi laø con Thieân Chuùa». Nhöõng caâu naøy khuyeân ta haõy yeâu thöông tha nhaân vaø noã löïc ñem laïi bình an haïnh phuùc cho hoï. Ngöôøi thaät loøng yeâu thöông tha nhaân seõ ñöôïc moïi ngöôøi yeâu meán kính phuïc. Ngöôøi laáy ñau khoå cuûa tha nhaân laøm ñau khoå cuûa mình, laáy haïnh phuùc cuûa tha nhaân laøm haïnh phuùc cuûa mình seõ töï giaûi thoaùt khoûi «caùi toâi» cuûa mình, laø caùi ñem laïi cho ta bieát bao aâu lo, phieàn muoän. Ñoù chính laø tinh thaàn «töø boû chính mình» cuûa Tin Möøng (Mt 16,24). Söï cao thöôïng cuûa ngöôøi coù taâm hoàn vò tha seõ ñem laïi bao nguoàn vui sieâu nhieân saâu xa, vöôït cao hôn nhöõng nguoàn vui töï nhieân. Tình yeâu laøm con ngöôøi neân gioáng Thieân Chuùa hôn baát kyø moät nhaân ñöùc naøo khaùc, vì baûn chaát cuûa Thieân Chuùa laø tình yeâu (x. 1Ga 4,8.16).

d) «Phuùc thay ai khaùt khao neân ngöôøi coâng chính, vì hoï seõ ñöôïc Thieân Chuùa cho thoaû loøng»; «Phuùc thay ai coù taâm hoàn trong saïch, vì hoï seõ ñöôïc nhìn thaáy Thieân Chuùa». Nhöõng caâu naøy khuyeân ta haõy quyeát taâm neân thaùnh nhö Ñöùc Gieâsu ñaõ môøi goïi: «Anh em haõy neân hoaøn thieän, nhö Cha anh em treân trôøi laø Ñaáng hoaøn thieän» (Mt 5,48). Söï hoaøn thieän chính laø thöïc hieän ñöôïc tinh thaàn «Taùm Moái Phuùc» naøy. Bí quyeát ñeå soáng ñöôïc nhöõng moái phuùc naøy laø tinh thaàn xaû kyû, queân mình hay «töø boû chính mình» (Mt 16,24), coi nheï «caùi toâi» cuûa mình vaø nhöõng gì laø cuûa mình: yù rieâng, laäp tröôøng rieâng, quyeàn lôïi rieâng… Caøng coi nheï «caùi toâi» cuûa mình, cuoäc soáng caøng trôû neân nheï nhoõm, thanh thaûn, neân raát deã ñöôïc bình an. Tích cöïc hôn neân hoaøn thieän laø quan taâm thöïc hieän thaùnh yù Thieân Chuùa nhö Ñöùc Gieâsu: «Toâi töï trôøi maø xuoáng, khoâng phaûi ñeå laøm theo yù toâi, nhöng ñeå laøm theo yù Ñaáng ñaõ sai toâi» (Ga 6,38). Thaùnh yù Thieân Chuùa ñöôïc toû loä qua Lôøi Ngaøi, ñaëc bieät qua nhöõng bieán coá, nhöõng nghòch caûnh xaûy ñeán trong cuoäc ñôøi ta. Ñaây chính laø tinh thaàn «theo Chuùa» cuûa Tin Möøng (Mt 16,24).

ñ) «Phuùc thay ai bò baùch haïi vì soáng coâng chính, vì Nöôùc Trôøi laø cuûa hoï»; «Phuùc thay anh em khi vì Thaày maø bò ngöôøi ta sæ vaû, baùch haïi vaø vu khoáng ñuû ñieàu xaáu xa. Anh em haõy vui möøng hôùn hôû, vì phaàn thöôûng daønh cho anh em ôû treân trôøi thaät lôùn lao». Trong xaõ hoäi ñaày nhieãu nhöông nhö thôøi nay, soáng trong saïch, coâng chính – gioáng nhö loäi ngöôïc doøng nöôùc – khoâng phaûi chuyeän deã. Hôn nöõa, ngöôøi thaät söï coâng chính khoâng chæ soáng coâng chính cho rieâng mình, maø coøn noã löïc ñem laïi coâng lyù vaø haïnh phuùc cho xaõ hoäi. Hoï can ñaûm choáng baát coâng, choáng aùp böùc, beânh vöïc nhöõng keû yeáu ñuoái, coâ thaân coâ theá, leân tieáng thay cho nhöõng keû khoâng coù tieáng noùi thöôøng bò baét naït, ñaøn aùp. Vì theá, ngöôøi coâng chính gioáng nhö moät caùi gai caûn trôû nhöõng keû gian tham thöïc hieän nhöõng yù ñoà sai traùi, ñoäc aùc cuûa hoï haàu ñaït ñöôïc cuûa caûi, danh voïng, quyeàn bính. Do ñoù ngöôøi coâng chính ñích thöïc thöôøng bò baïc ñaõi, baùch haïi… Chính vì theá, coù danh nhaân noï noùi: «Trong moät xaõ hoäi ñaày baát coâng, nôi ôû cuûa nhöõng ngöôøi coâng chính thöôøng laø nhaø tuø». Nhöng vôùi lyù töôûng coâng chính, hoï khoâng laáy theá laøm khoå maø vui vì ñaõ thaéng ñöôïc chính mình, ñaõ laøm theo ñoøi hoûi cuûa löông taâm mình cuõng laø thaùnh yù Thieân Chuùa. Vaø ñöông nhieân phaàn thöôûng maø Thieân Chuùa daønh cho hoï trong töông lai thaät lôùn lao.

Ñoù laø nhöõng bí quyeát ñeå soáng haïnh phuùc ngay ôû ñôøi naøy phuø hôïp vôùi thaùnh yù Thieân Chuùa, vaø goùp phaàn xaây döïng Nöôùc Trôøi ôû traàn gian, ñoàng thôøi taïo cho mình vaø cho ngöôøi haïnh phuùc vónh cöûu ôû ñôøi sau. Vôùi moät caùi nhìn toaøn cuïc xuyeân suoát caû ñôøi naøy laãn ñôøi sau, thì ñoù chính laø caùch soáng khoân ngoan nhaát ñeå ñöôïc toång soá haïnh phuùc toái ña.

CAÀU NGUYEÄN

Laïy Cha, chæ khi noã löïc soáng «Taùm Moái Phuùc» cuûa Ñöùc Gieâsu, con môùi thöïc hieän ñöôïc tinh thaàn «töø boû chính mình», «vaùc thaäp giaù mình» vaø «theo Ngaøi» maø ngöôøi Kitoâ höõu phaûi coù. Xin cho con nhaän ra raèng ñoù chính laø nhöõng bí quyeát ñeå con ñöôïc haïnh phuùc ngay ôû ñôøi naøy, moät thöù haïnh phuùc thanh thoaùt sieâu nhieân, vaø ñeå laøm cho moïi ngöôøi chung quanh con ñöôïc haïnh phuùc. Coù nhö theá, con môùi xöùng ñaùng höôûng haïnh phuùc vónh cöûu maø Cha daønh cho con ôû ñôøi sau.

JK