(13) «Chính anh em laø muoái cho ñôøi. Nhöng muoái maø nhaït ñi, thì laáy gì muoái noù cho maën laïi? Noù ñaõ thaønh voâ duïng, thì chæ coøn vieäc quaêng ra ngoaøi cho ngöôøi ta chaø ñaïp thoâi. ⁽¹⁴⁾ «Chính anh em laø aùnh saùng cho traàn gian. Moät thaønh xaây treân nuùi khoâng taøi naøo che giaáu ñöôïc. ⁽¹⁵⁾ Cuõng chaúng coù ai thaép ñeøn roài laïi ñeå döôùi caùi thuøng, nhöng ñaët treân ñeá, vaø ñeøn soi chieáu cho moïi ngöôøi trong nhaø. ⁽¹⁶⁾ Cuõng vaäy, aùnh saùng cuûa anh em phaûi chieáu giaõi tröôùc maët thieân haï, ñeå hoï thaáy nhöõng coâng vieäc toát ñeïp anh em laøm, maø toân vinh Cha cuûa anh em, Ñaáng ngöï treân trôøi».

CHIA SEÛ

Caâu hoûi gôïi yù:

1. Thieân Chuùa mong ñôïi gì nôi Giaùo Hoäi, nôi moãi ngöôøi chuùng ta? Giaùo Hoäi vaø moãi ngöôøi chuùng ta ñaõ ñaùp öùng söï mong ñôïi cuûa Ngaøi theá naøo?
2. Giaùo Hoäi coù phaûi laø göông maãu cho theá giôùi noi theo khoâng? Moãi ngöôøi chuùng ta coù phaûi laø göông saùng trong moâi tröôøng mình soáng khoâng?

Suy tö gôïi yù:

1. Vaät hö khoâng söû duïng ñöôïc thì chæ coù nöôùc vöùt boû

Moät vaät bò hö, khoâng söû duïng ñöôïc nöõa – chaúng haïn caùi quaït maùy khoâng quay nöõa, caây vieát khoâng ra möïc nöõa – thì chæ coù nöôùc ñem söûa. Neáu söûa khoâng ñöôïc thì ñaønh phaûi vöùt vaøo thuøng raùc. Khi coøn söû duïng vaät naøo thì ta lo baûo veä, chaêm chuùt cho noù, khi ñaõ boû vaøo thuøng raùc roài thì ta maëc keä noù, ai ñoát, ai phaù huûy, ai laøm gì noù ta cuõng chaúng quan taâm. Ñoù laø chuyeän töï nhieân vaø hôïp lyù. Coøn Thieân Chuùa, Ngaøi haønh xöû ra sao ñoái vôùi nhöõng thöù voâ duïng, bò maát baûn chaát, khoâng coøn söû duïng ñöôïc nöõa?

– Trong «baøi ca vöôøn nho», Isaia (5,1-7) keå chuyeän: Baïn oâng «coù moät vöôøn nho treân söôøn ñoài maøu môõ». Anh boû ra raát nhieàu coâng lao vaø tieàn baïc ñaàu tö cho noù, «nhöõng mong noù sinh traùi toát». Anh noùi: «Coù gì laøm hôn ñöôïc cho vöôøn nho cuûa toâi, maø toâi ñaõ chaúng laøm?» Nhöng khoán thay «noù laïi sinh toaøn nho daïi». Tìm heát caùch maø vaãn khoâng keát quaû gì khaù hôn. Vaäy thì anh phaûi laøm gì vôùi vöôøn nho aáy? Anh ñaõ khoâng theøm ñoaùi hoaøi gì tôùi noù nöõa, maëc cho «bôø töôøng bò ñaäp ñoå», «vöôøn bò giaøy xeùo», «thöûa vöôøn thaønh maûnh ñaát hoang vu», «gai goùc moïc um tuøm». – Isaia keát luaän: «Vöôøn nho Chuùa chaêm soùc aáy chính laø nhaø Ítraen; caây nho Chuùa quyù chuoäng aáy chính laø ngöôøi Do Thaùi. Ngöôøi nhöõng mong hoï soáng coâng bình, maø chæ thaáy toaøn laø ñoå maùu; ñôïi chôø hoï laøm ñieàu chính tröïc, maø chæ nghe vaúng tieáng khoùc than» (Is 5,7).

– Tin Möøng Maùttheâu 21,18-19 thuaät laïi chuyeän Ñöùc Gieâsu ruûa caây vaû khoâng ra traùi khieán noù bò khoâ heùo ngay. Ñang muøa vaû maø vaû chæ coù caønh laù xum xueâ chöù khoâng coù traùi, ñaùnh löøa khaùch lôõ ñöôøng bò ñoùi, thì caây vaû aáy ñaùng bò ñoán boû. Gioan Taåy Giaû cuõng noùi: «Baát cöù caây naøo khoâng sinh quaû toát ñeàu bò chaët ñi vaø quaêng vaøo löûa» (Mt 2,10).

– Trong baøi Tin Möøng hoâm nay, Ñöùc Gieâsu cuõng chuû tröông: «Muoái maø nhaït ñi, thì (…) thaønh voâ duïng, chæ coøn vieäc quaêng ra ngoaøi cho ngöôøi ta chaø ñaïp thoâi» (Mt 5,13). Cuõng vaäy, ñeøn hö, khoâng saùng ñöôïc, thì chæ coøn nöôùc vöùt vaøo soït raùc.

2. Thieân Chuùa mong Giaùo Hoäi laø muoái öôùp, laø ñeøn soi traàn gian

Traàn gian ñaày daãy ñau khoå vì con ngöôøi quaù toäi loãi. Toäi loãi chính laø xa rôøi Thieân Chuùa, soáng ngöôïc vôùi baûn tính Thieân Chuùa laø tình yeâu, vôùi baûn chaát cuûa mình laø «hình aûnh cuûa Thieân Chuùa». Soáng ngöôïc vôùi baûn chaát cuûa mình nghóa laø soáng thieáu tình thöông, khoâng toân troïng söï coâng baèng. Vì theá, con ngöôøi thöôøng xuyeân phaûi soáng trong baát coâng, aùp böùc, boùc loät, ghen gheùt, haän thuø, töø trong moâi tröôøng nhoû nhaát laø gia ñình cho ñeán quoác gia, xaõ hoäi, vaø lôùn nhaát laø theá giôùi. Do ñoù con ngöôøi phaûi chòu ñöïng bieát bao ñau khoå: «Ñôøi ngöôøi laø bieån khoå», «nöôùc maét cuûa chuùng sinh bao nhieâu theá heä coäng laïi coøn nhieàu hôn nöôùc soâng Haèng» (Lôøi Ñöùc Phaät).

Ñeå cöùu traàn gian khoûi ñau khoå, moät trong nhöõng muïc ñích cuûa Ñöùc Gieâsu khi ñeán traàn gian laø khai maïc Nöôùc Thieân Chuùa taïi ñaây. Vaø Nöôùc Thieân Chuùa – hay Nöôùc Trôøi – laø töø trong Tin Möøng ñeå chæ moät xaõ hoäi toaøn haûo, trong ñoù taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc haïnh phuùc, vì moïi ngöôøi ñeàu ñoái xöû vôùi nhau baèng tình thöông, moät caùch cuï theå vaø thöïc teá. Nhôø tình thöông, xaõ hoäi khoâng coøn tranh chaáp, haän thuø, moïi ngöôøi ñeàu soáng an vui, töø trong taâm hoàn ra ñeán ngoaøi xaõ hoäi.

Ñöùc Gieâsu laäp neân Giaùo Hoäi nhöõng mong Giaùo Hoäi daàn daàn trôû thaønh Nöôùc Thieân Chuùa ôû traàn gian, thaønh caùnh tay höõu hình vaø noái daøi cuûa Ngaøi ñeå giaùo hoùa, thaùnh hoùa, cöùu chuoäc, phuïc vuï cho bình an vaø haïnh phuùc cuûa nhaân loaïi. Ngaøi mong Giaùo Hoäi laø nhòp caàu noái con ngöôøi vôùi Thieân Chuùa, mong Giaùo Hoäi thaønh moät xaõ hoäi göông maãu ñeå moïi xaõ hoäi treân traàn gian baét chöôùc. Vaø ñeå thöïc hieän cuï theå mong öôùc aáy, Thieân Chuùa ñaõ keâu goïi moät soá ngöôøi trong nhaân loaïi trôû thaønh Kitoâ höõu, gia nhaäp Giaùo Hoäi, ñeå hoï thaønh göông saùng cho moïi ngöôøi noi theo, ñeå tích cöïc bieán traàn gian thaønh Nöôùc Thieân Chuùa.

3. Giaùo Hoäi phaûi laø moät theå cheá göông maãu cho moïi xaõ hoäi

Giaùo Hoäi thôøi sô khai quaû moät xaõ hoäi lyù töôûng, raát phuø hôïp vôùi moâ hình Nöôùc Thieân Chuùa, trong ñoù caùc Kitoâ höõu ñeàu yeâu thöông nhau, chia seû vôùi nhau moät caùch raát cuï theå. Trong khi caùc xaõ hoäi thôøi aáy ñeàu theo theå cheá quaân chuû vaø phong kieán, thì Giaùo Hoäi ñaõ laø moät xaõ hoäi raát daân chuû vaø raát tieán boä. Chaúng haïn, theo saùch Coâng Vuï (Cv 1,15-25), ñeå choïn vò toâng ñoà thay theá Giuña ñaõ thaét coå töï töû, thaùnh Pheâroâ, thuû laõnh Giaùo Hoäi thôøi aáy khoâng heà töï mình quyeát ñònh vieäc naøy, maø yeâu caàu 120 Kitoâ höõu coù maët hoâm ñoù ñeà cöû 2 ngöôøi roài boû phieáu baàu moät trong 2 ngöôøi aáy. Vaø Matthia ñaõ ñöôïc choïn laøm toâng ñoà thöù 12 thay theá Giuña. Cho ñeán theá kyû thöù 4, naêm 347, thaùnh Ambroâsioâ ngay khi coøn laø löông daân, ñaõ ñöôïc daân chuùng baàu leân laøm giaùm muïc, veà sau thaønh moät vò thaùnh. Chæ sau khi ñöôïc baàu laøm giaùm muïc, ngaøi môùi chòu pheùp röûa toäi, ñöôïc truyeàn chöùc linh muïc vaø giaùm muïc. Giaùo Hoäi thôøi aáy cuõng laø moät xaõ hoäi coäng saûn lyù töôûng nhaát maø caùc xaõ hoäi coäng saûn ôû theá kyû 20 phaûi thua xa moät trôøi moät vöïc. Saùch Coâng vuï cho bieát: : «Taát caû caùc tín höõu hôïp nhaát vôùi nhau, vaø ñeå moïi söï laøm cuûa chung. Hoï ñem baùn ñaát ñai cuûa caûi, laáy tieàn chia cho moãi ngöôøi tuyø theo nhu caàu. Hoï ñöôïc toaøn daân thöông meán» (Cv 2,44.47).

Phaûi noùi raèng veà maët theå cheá, Giaùo Hoäi thôøi sô khai «tieán boä» hôn haún caùc theå cheá traàn gian cuøng thôøi raát nhieàu, Giaùo Hoäi thôøi aáy thaät ñaùng laøm göông cho moïi theå cheá xaõ hoäi. Nhöng tieác thay, phaûi 17 theá kyû sau nhaân loaïi môùi coù nhöõng quoác gia chaäp chöõng noi theo theå cheá daân chuû cuûa Giaùo Hoäi Kitoâ giaùo ban ñaàu. Thaät vaäy, maõi ñeán naêm 1690 John Locke ôû nöôùc Anh, vaø naêm 1748 Baron de Montesquieu ôû Phaùp môùi vieát ñöôïc nhöõng taùc phaåm giôùi thieäu cho nhaân loaïi tinh thaàn daân chuû maø Giaùo Hoäi thôøi sô khai ñaõ thöïc hieän tröôùc ñoù caû 16 theá kyû. Vaø ñeán naêm 1917, theá giôùi môùi xuaát hieän theå cheá coäng saûn vôùi lyù töôûng raát cao vôøi nhöng trong thöïc teá chaúng thöïc hieän ñöôïc. Theá maø lyù töôûng aáy ñaõ ñöôïc thöïc hieän trong Giaùo Hoäi sô khai moät caùch raát tuyeät vôøi, ñaõ thaät söï ñem laïi haïnh phuùc cho caùc thaønh vieân Giaùo Hoäi thôøi aáy.

Tieác thay keå töø theá kyû thöù 4 veà sau, khi ñöôïc töï do truyeàn ñaïo, Giaùo Hoäi laïi raäp khuoân theo theå cheá quaân chuû cuûa ñeá quoác Roâma, vaø vaãn tieáp tuïc cho ñeán nay. Trong khi ñoù, töø maáy theá kyû nay, raát nhieàu quoác gia treân theá giôùi ñaõ töø boû theå cheá aáy ñeå baét chöôùc theå cheá cuûa Giaùo Hoäi thôøi sô khai, tuy raèng coøn xa môùi ñaït ñöôïc möùc lyù töôûng nhö Giaùo Hoäi thuôû aáy. Thieát töôûng chuùng ta cuõng caàn töï hoûi: theå cheá cuûa Giaùo Hoäi hieän nay coù phaûi laø moät theå cheá göông maãu maø caùc nöôùc treân theá giôùi muoán hoaëc caàn noi theo khoâng?

4. Giaùo Hoäi vaø moãi Kitoâ höõu phaûi laø muoái, laø aùnh saùng

Thieân Chuùa ñaõ thaát voïng vì daân Do Thaùi – daân toäc ñöôïc Ngaøi ñaëc bieät tuyeån choïn ñeå laøm caàu noái giöõa Ngaøi vôùi nhaân loaïi – ñaõ khoâng ñaùp öùng laïi nhöõng ñieàu Ngaøi mong muoán nôi hoï. Vì theá, Thieân Chuùa khoâng coøn chuùc laønh cho hoï, khieán hoï laâm vaøo nhieàu tình huoáng khoù khaên suoát 20 theá kyû qua: maát nöôùc, löu laïc khaép nôi, bò Hitler tìm caùch tieâu dieät thôøi theá chieán thöù hai, laäp quoác trôû laïi naêm 1947 thì sau ñoù laø chieán tranh lieân mieân.

Ñeå thay theá daân toäc Do Thaùi, caùch ñaây 20 theá kyû, Thieân Chuùa ñaõ laäp moät daân môùi cho Ngaøi, ñoù laø Giaùo Hoäi, nhöõng mong Giaùo Hoäi hoaøn thaønh ñöôïc söù maïng Ngaøi giao phoù laø trôû neân muoái öôùp vaø ñeøn soi cho nhaân loaïi. Ñeán nay, sau 2000 naêm thaønh laäp, thöû hoûi Giaùo Hoäi coù ñaùp öùng ñöôïc söï mong ñôïi cuûa Thieân Chuùa chöa? Thieát töôûng ñoù phaûi laø caâu hoûi maø moãi Kitoâ höõu – vôùi tö caùch laø thaønh vieân cuûa Giaùo Hoäi – ñeàu phaûi töï ñaët cho mình ñeå yù thöùc traùch nhieäm cuûa mình tröôùc söï mong ñôïi cuûa Thieân Chuùa nôi Giaùo Hoäi.

Muoán Giaùo Hoäi trôû thaønh moät theå cheá göông maãu cho theá giôùi noi theo, thì tröôùc heát moïi thaønh vieân cuûa Giaùo Hoäi phaûi trôû neân göông maãu cho nhöõng ngöôøi chung quanh, phaûi tích cöïc hoaït ñoäng ñeå moâi tröôøng mình ñang soáng toát ñeïp hôn, yeâu thöông nhau hôn. Cuï theå nhaát laø phaûi bieán baûn thaân mình, roài ñeán gia ñình mình, giaùo xöù mình thaønh Nöôùc Thieân Chuùa ñaõ. Cha meï phaûi laø göông saùng cho con caùi, linh muïc laø göông saùng cho giaùo daân, giaùm muïc laø göông saùng cho linh muïc, beà treân laø göông saùng cho beà döôùi. Ñoù chính laø trôû neân muoái cho ñôøi, neân ñeøn saùng cho traàn gian.

Muoái cuûa chuùng ta seõ laït ñi, ñeøn cuûa chuùng ta seõ toái laïi,

– khi chuùng ta soáng ích kyû, khoâng coù tình yeâu, khi chuùng ta cuõng ñaày tham saân si, cuõng ham danh lôïi thuù vaø cuõng chaúng toát laønh gì hôn nhöõng ngöôøi ngoaøi Kitoâ giaùo;
– khi chuùng ta saün saøng nhaém maét laøm ngô tröôùc caùc nhu caàu caáp baùch vaø ñau khoå cuûa ngöôøi khaùc (xem laïi baøi ñoïc 1: Is 58,7-10);
– khi chuùng ta khoâng daùm beânh vöïc vaø laøm chöùng cho söï thaät, söï thieän, coâng lyù, vaø saün saøng im laëng ñeå ñöôïc an thaân tröôùc caùc baát coâng xaõ hoäi, ñeå maëc nhöõng theá löïc xaáu töï do hoaønh haønh;
– khi chuùng ta chæ bieát caàu nguyeän maø khoâng caûm thaáy phaûi haønh ñoäng, chæ bieát thôø phöôïng Chuùa maø khoâng heà quan taâm ñeán ñoàng loaïi, hoaëc ngöôïc laïi, chæ bieát haønh ñoäng maø khoâng caàu nguyeän, chæ bieát quan taâm ñeán ñoàng loaïi maø khoâng maøng ñeán boån phaän ñoái vôùi Thieân Chuùa.

CAÀU NGUYEÄN

Laïy Cha, hieän nay nhaân loaïi ñang raát caàn nhöõng göông saùng cuï theå vaø soáng ñoäng ñeå noi theo hôn laø nhöõng lyù thuyeát tröøu töôïng, caàn nhöõng vò thaùnh hôn laø nhöõng nhaø thuyeát giaûng huøng hoàn. Nhöng döôøng nhö Kitoâ höõu chuùng con laïi coù khuynh höôùng cung caáp cho theá giôùi theo chieàu ngöôïc laïi. Xin giuùp chuùng con yù thöùc ñieàu ñoù ñeå saùm hoái, ñeå trôû thaønh men, muoái vaø ñeøn saùng cho moïi ngöôøi chung quanh.

JK